lùn èr shǒu fāng èr shí qī shǒu jiǔ fǎ yī shǒu
（论二首方二十七首灸法一首）
lùn yuē shào xiǎo suǒ yǐ yǒu kè wǔ bìng zhě shì wài rén lái qì xī wǔ zhī yī míng zhōng rén shì wèi kè wǔ yě
论曰∶少小所以有客忤病者，是外人来气息忤之，一名中人，是为客忤也。
suī shì jiā rén huò bié fáng yì hù suī shì rǔ mǔ jí fù mǔ huò cóng wài hái yī fú jīng lǚ guǐ shén cū è bào qì huò niú mǎ zhī qì jiē wèi wǔ yě
虽是家人，或别房异户，虽是乳母及父母或从外还，衣服经履鬼神粗恶暴气，或牛马之气，皆为忤也。
zhí zuò chuǎn xī rǔ qì wèi dìng zhě jiē wèi kè wǔ
执作喘息乳气未定者，皆为客忤。
qí rǔ mǔ yù zuì huò fáng láo chuǎn hòu rǔ ér zuì jù néng shā r yě bù kě bù shèn
其乳母遇醉或房劳，喘后乳儿最剧，能杀儿也，不可不慎。
fán zhū chéng mǎ xíng de mǎ hàn qì chòu wèi guàn xǐ yì yī zhuāng biàn xiàng r biān lìng r zhōng mǎ kè wǔ
凡诸乘马行，得马汗气臭，未盥洗易衣装便向儿边，令儿中马客忤。
r zú jiàn mǎ lái jí wén mǎ míng jīng jí mǎ shàng yī wù mǎ qì jiē lìng xiǎo ér zhōng mǎ kè wǔ
儿卒见马来，及闻马鸣惊，及马上衣物马气，皆令小儿中马客忤。
shèn hù zhī tè zhòng yī suì r yě
慎护之，特重一岁儿也。
fán xiǎo r yī bù bó mián zhōng bù dé yǒu tóu fà lǚ zhōng yì ěr bái yī qīng dài qīng yī bái dài jiē lìng zhōng wǔ
凡小儿衣，布帛绵中不得有头发，履中亦尔，白衣青带，青衣白带，皆令中忤。
fán fēi cháng rén jí zhū wù cóng wài lái yì néng jīng xiǎo ér zhì zhì bìng
凡非常人及诸物从外来，亦能惊小儿至致病。
yù fáng zhī fǎ zhū yǒu cóng wài lái rén jí yǒu yì wù rù hù dāng jiāng r bì zhī wù lìng jiàn yě ruò bù bì zhě shāo niú shǐ lìng cháng yǒu yān qì zhì hù qián zé shàn
欲防之法，诸有从外来人及有异物入户，当将儿避之，勿令见也，若不避者，烧牛屎，令常有烟气置户前，则善。
xiǎo ér zhōng kè wèi bìng zhě wú shí bù yǒu cǐ bìng yě
小儿中客为病者，无时不有此病也。
ér qiū chū yī qiè xiǎo ér jiē bìng zhě qǐ shì yī qiè xiǎo ér xī zhōng kè xié
而秋初一切小儿皆病者，岂是一切小儿悉中客邪。
fu xiǎo ér suǒ yǐ chūn dōng shǎo bìng
夫小儿所以春冬少病，
qiū xià duō bìng zhě
秋夏多病者，
qiū xià xiǎo ér yáng qì zài wài
秋夏小儿阳气在外，
xuè mài nèn ruò
血脉嫩弱，
qiū chū xià mò
秋初夏末，
chén xī shí yǒu bào lěng
晨夕时有暴冷，
xiǎo ér nèn ruò
小儿嫩弱，
qí wài zé yì shāng
其外则易伤，
bào lěng zhé qí yáng
暴冷折其阳，
yáng jié zé zhuàng rè
阳结则壮热，
wèi lěng zé xià lì
胃冷则下痢，
shì gù xià mò qiū chū
是故夏末秋初，
xiǎo ér duō zhuàng rè ér xià lì
小儿多壮热而下痢，
wèi bì jiē shì zhōng kè jí bá yě
未必皆是中客及魃也。
ruò zhì shào xiǎo fǎ xià mò qiū chū cháng yi hòu tiān qì wēn liáng yě
若治少小法，夏末秋初常宜候天气温凉也。
yǒu bào hán zú lěng zhě qí shào xiǎo zé duō huàn zhuàng rè ér xià lì yě shèn bù kě xiān xià zhī jiē xiān shā dú hòu xià zhī ěr
有暴寒卒冷者，其少小则多患壮热而下痢也，慎不可先下之，皆先杀毒后下之耳。
xuán zhōng jì yún
《玄中记》云，
tiān xià yǒu nǚ niǎo
天下有女鸟，
míng yuē gū huò zhǒu hòu zǐ mǔ mì lù zuò wū huò
名曰姑获（《肘后》、《子母秘录》作乌获），
yī míng tiān dì nǚ
一名天帝女，
yī míng yǐn fēi niǎo
一名隐飞鸟，
yī míng yè xíng yóu nǚ
一名夜行游女，
yòu míng diào xīng guǐ
又名钓星鬼，
xǐ yǐ yīn yǔ yè guò fēi míng
喜以阴雨夜过飞鸣，
pái huái rén cūn lǐ
徘徊人村里，
huàn de lái zhě shì yě
唤得来者是也。
niǎo chún cí wú xióng bù chǎn yīn qì dú huà shēng xǐ luò máo yǔ yú rén zhōng tíng zhì r yī zhōng biàn lìng r zuò xián bìng bì sǐ jí huà wèi qí r yě
鸟纯雌无雄不产，阴气毒化生，喜落毛羽于人中庭，置儿衣中，便令儿作痫，病必死，即化为其儿也。
shì yǐ xiǎo ér shēng zhì shí suì yì pī bù kě lù yě qī bā yuè yóu jì
是以小儿生至十岁，衣被不可露也，七八月尤忌。
fán zhōng kè wǔ zhī wèi bìng lèi jiē tǔ xià qīng huáng bái sè shuǐ gǔ jiě lí fù tòng tiān jiū miàn sè biàn yì qí hou shì xián dàn yǎn bù shàng chā ěr qí mài jí shù zhě shì yě yi yǔ lóng dǎn tāng xià zhī jiā rén cān dāng guī gè rú lóng dǎn chēng fēn děng duō shǎo yě
凡中客忤之为病，类皆吐下青黄白色，水谷解离腹痛天纠，面色变易，其候似痫，但眼不上插耳，其脉急数者是也，宜与龙胆汤下之，加人参当归，各如龙胆称分等多少也。
xiǎo ér zhōng kè jí shì qí kǒu zhōng xuán yōng zuǒ yòu dāng yǒu qīng hēi zhǒng mài hé rú má dòu dà huò chì huò bái huò qīng rú cǐ pián yí yòng zhēn sù cì kuì qù zhī yì kě zhǎo zhāi jué zhī bìng yǐ mián chán chāi tóu shì qù xuè yě
小儿中客，急视其口中悬雍左右，当有青黑肿脉核如麻豆大，或赤或白或青，如此便宜用针速刺溃去之，亦可爪摘决之，并以绵缠钗头拭去血也。
shào xiǎo zhōng kè zhī wèi bìng tǔ xià qīng huáng chì bái zhī fù zhōng tòng jí fǎn dào yǎn cè chuǎn shì xián zhuàng dàn mù bù shàng chā shǎo shuì ěr miàn biàn wǔ sè qí mài xián jí ruò shī shí bù zhì xiǎo jiǔ zé nán zhì yǐ
少小中客之为病，吐下青黄赤白汁，腹中痛，及反倒偃侧，喘似痫状，但目不上插少睡耳，面变五色，其脉弦急，若失时不治，小久则难治矣。
yù liáo zhī fāng
欲疗之方∶
yòng chǐ shù hé shuǐ bàn lìng shī dǎo shú wán rú jī zǐ dà yǐ mó r xìn jí shǒu zú xīn gè wǔ liù biàn bì yǐ wán mó r xīn jí zhì shào xiǎo zhōng kè wǔ xiàng qiáng yù sǐ fāng
用豉数合，水拌令湿，捣熟丸如鸡子大，以摩儿囟及手足心，各五六遍毕，以丸摩儿心及治少小中客忤，项强欲死方∶
qǔ yī zhōng bái yú shí méi wèi mò yǐ fū mǔ rǔ tóu shàng lìng r yǐn zhī rù yàn lì yù
取衣中白鱼十枚，为末以敷母乳头上，令儿饮之，入咽立愈。
yī fāng èr méi zhe ér mǔ shǒu yǎn r qí zhōng r tǔ xià yù yì yǐ mó r xiàng jí jí qiáng chù
（一方二枚着儿母手，掩儿脐中，儿吐下愈，亦以摩儿项及脊强处。
yòu fāng tūn shè xiāng dà dòu xǔ lì yù
又方吞麝香大豆许，立愈。
zhì xiǎo ér cù zhòng wǔ fāng
治小儿卒中忤方∶
jiǎn qǔ lǘ qián bo jiǎ shàng xuán máo dà rú dàn zǐ yǐ rǔ zhī jiān zhī lìng máo xiāo yào chéng zhe rǔ tóu yǐn zhī xià hóu jí yù
剪取驴前膊胛上旋毛，大如弹子，以乳汁煎之，令毛消药成，着乳头饮之，下喉即愈。
yòu fāng shāo mǔ yī dài sān cùn bìng fā hé rǔ zhī fú zhī
又方烧母衣带三寸，并发合乳汁，服之。
yòu fāng qǔ niú bí jīn fú zhī
又方取牛鼻津服之。
huò niú kǒu mò fū rǔ tóu yǐn zhī
或牛口沫敷乳头，饮之。
yī wù zhū tí sàn
一物猪蹄散
zhì xiǎo ér hán rè jí chì qì zhōng rén fāng
治小儿寒热及赤气中人方。
qǔ zhū hòu zú xuán tí shāo mò dǎo shāi yǐ yǐn rǔ zhī yī zuǒ lì xiào
取猪后足悬蹄，烧末捣筛，以饮乳汁一撮，立效。
zhì shào xiǎo cù zhōng kè wǔ bù zhī rén zhě fāng
治少小猝中客忤，不知人者方∶
qǔ rè mǎ shǐ yī wán jiǎo qǔ zhī yǐn r xià yàn biàn yù
取热马屎一丸，绞取汁饮儿，下咽便愈。
yì zhì zhōng kè wǔ ér tí miàn qīng fù qiáng zhě
亦治中客忤而KT 啼，面青腹强者。
yī wù mǎ tōng yù tāng
一物马通浴汤
zhì shào xiǎo zhōng wǔ fāng
治少小中忤方。
mǎ tōng sān shēng shāo lìng yān jué yǐ jiǔ yī dòu zhǔ sān fèi qù zǐ yù r jí yù
马通三升，烧令烟绝，以酒一斗煮三沸去滓，浴儿即愈。
yī wù zhū tōng yù tāng
一物猪通浴汤
zhì xiǎo ér zhōng rén wǔ tí miàn qīng fù qiáng zhě fāng
治小儿中人忤，KT 啼面青腹强者方。
zhū tōng èr shēng yǐ rè tāng guàn zhī shì hán wēn yù r
猪通二升，以热汤灌之，适寒温浴儿。
zhì shào xiǎo kè wǔ èr wù huáng tǔ tu tóu fāng
治少小客忤，二物黄土涂头方∶
qǔ zào zhōng huáng tǔ qiū yǐn shǐ děng fēn dǎo hé shuǐ hé rú jī zǐ huáng dà tu r tóu shàng jí wǔ xīn liáng
取灶中黄土、蚯蚓屎等分捣，合水和如鸡子黄大，涂儿头上及五心，良。
yī fāng yún yòng jī zǐ qīng hé rú ní
一方云用鸡子清和如泥。
zhì xiǎo ér zú kè wǔ fāng
治小儿卒客忤方∶
tóng jìng bí shāo lìng chì zhe shǎo xǔ jiǔ zhōng dà ér yǐn zhī xiǎo ér bù néng yǐn zhě hán yǔ zhī jí yù
铜镜鼻烧令赤，着少许酒中，大儿饮之，小儿不能饮者含与之，即愈。
zhì xiǎo ér zhōng mǎ kè wǔ ér tǔ bù zhǐ zhě fāng
治小儿中马客忤而吐不止者方∶
jiǔ shǒu xīn zhǔ jiàn shǐ dà dū yǐn bái sān yīn jiāo gè sān zhuàng kě yòng fěn wán rú chǐ fǎ bìng yòng tuò tuò ér zhòu zhī zhòu fǎ rú xià
灸手心主间使大都隐白三阴交各三壮，可用粉丸如豉法，并用唾，唾而咒之，咒法如下。
zhòu kè wǔ fǎ zhòu yuē mó jiā gōng mó jiā mǔ mó jiā zǐ r kǔ kè wǔ cóng wǒ shǐ biǎn què suī liáng bù rú shàn tuò
咒客忤法∶咒曰∶摩家公，摩家母，摩家子儿苦客忤，从我始，扁鹊虽良不如善唾。
liáng zhòu qì qì wán dào zhōng
良咒讫，弃丸道中。
yòu fǎ qǔ yī dāo héng zhe zào shàng
又法∶取一刀横着灶上，
jiě r yī
解儿衣，
fā qí xīn fù qì
发其心腹讫，
qǔ dāo chí xiàng r zhòu zhī tuò
取刀持向儿咒之唾，
zhé yǐ dāo xiàng xīn fù
辄以刀向心腹，
fēi fēi yuē yīn fēi chū tuò mào
啡啡曰（音非出唾貌），
huáng huáng rì
煌煌日，
chū dōng fāng
出东方，
bèi yīn xiàng yáng
背阴向阳，
gé gōng gé gōng
葛公葛公，
bù zhī hé gōng
不知何公，
zǐ lái bù shì
子来不视，
qù wǎng gù
去罔顾，
guò yǔ shēng rén wǔ
过与生人忤，
liáng shàng chén
梁上尘，
tiān zhī shén
天之神，
hù xià tǔ
户下土，
guǐ suǒ jīng
鬼所经，
dà dāo huán xī duì zào jūn
大刀环犀对灶君。
èr qī tuò kè yù
二七唾客愈。
r jīng tuò fēi fēi rú cǐ
儿惊唾啡啡如此。
èr qī fēi fēi měi tuò yǐ dāo nǐ zhī zhòu dāng sān biàn nǎi bì yòng chǐ wán rú shàng fǎ wǔ liù biàn qì qǔ cǐ wán pò shì qí zhōng yǒu máo qì wán dào zhōng kè wǔ jí yù yǐ
二七啡啡，每唾以刀拟之咒，当三遍乃毕，用豉丸如上法，五六遍讫，取此丸破视其中有毛，弃丸道中，客忤即愈矣。
xiǎo ér bá fǎ
小儿魃法∶
lùn yuē fán xiǎo r yǒu bá bìng zhě shì fù rén huái shēn yǒu è shén dǎo qí fù zhōng tāi dù jí tā xiǎo ér lìng bìng yě
论曰∶凡小儿有魃病者，是妇人怀娠，有恶神导其腹中胎，妒嫉他小儿令病也。
bá zhě xiǎo guǐ yě yīn qí rèn shēn fù rén bù bì xī zhāo bá mèi rén shí yǒu cǐ ěr
魃者，小鬼也（音奇），妊娠妇人不必悉招魃魅，人时有此耳。
bá zhī wèi jí xǐ wēi wēi xià lì hán rè huò yǒu qù lái háo máo bìn fà bú yuè shì qí zhèng yě yi fú lóng dǎn tāng
魃之为疾，喜微微下痢，寒热或有去来，毫毛鬓发KT 不悦，是其证也，宜服龙胆汤。
fán fù rén xiān yǒu xiǎo ér wèi néng xíng ér mǔ yòu yùn shǐ r yǐn cǐ rǔ yì zuò yě lìng r huáng shòu gǔ lì fā luò zhuàng rè shì qí zhèng yě
凡妇人先有小儿未能行，而母又孕，使儿饮此乳，亦作也，令儿黄瘦骨立，发落壮热，是其证也。
zhì bá fāng zhì fú yì shú jǔ bǔ zhī
治魃方∶ 炙伏翼，熟咀哺之。
yòu fāng shāo fú yì mò yǐn fú zhī
又方烧伏翼末，饮服之。
yòu fāng yǐ shuǐ èr shēng zhǔ xù dōng guā gè sì liǎng qǔ yù zhī
又方以水二升煮蓄、冬瓜各四两，取浴之。
bái xiǎn pí tāng
白藓皮汤
zhì shào xiǎo kè bá xié shí fāng
治少小客魃挟实方。
bái xiǎn pí dài huáng gān cǎo gè yī liǎng sháo yào fú líng xì xīn guì xīn gè shí bā zhū
白藓皮大黄甘草（各一两） 芍药茯苓细辛桂心（各十八铢）
shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ èr shēng zhǔ qǔ jiǔ hé fēn sān fú
上七味咀，以水二升，煮取九合，分三服。
xiǎo ér yè tí
小儿夜啼∶？
lóng jiǎo wán
龙角丸
zhì xiǎo ér wǔ jīng yè tí fāng cuī shì míng wǔ jīng wán
治小儿五惊夜啼方（崔氏名五惊丸）。
lóng jiǎo liù zhū mǔ lì yī zuò mǔ dān chuān dài huáng gè jiǔ zhū huáng qín bàn liǎng zhà chán èr méi niú huáng rú xiǎo dòu wǔ méi
龙角（六铢） 牡蛎（一作牡丹） 川大黄（各九铢） 黄芩（半两） 蚱蝉（二枚） 牛黄（如小豆五枚）
shàng liù wèi mò mì wán rú má zi rù lǐ ér fú èr wán suí r dà xiǎo zēng jiǎn
上六味末，蜜丸如麻子，蓐里儿服二丸，随儿大小增减。
chuān xiōng sàn
川芎散
zhì xiǎo ér yè tí zhì míng jí ān mèi fāng
治小儿夜啼，至明即安寐方。
chuān xiōng bái zhú fáng jǐ gè bàn liǎng
川芎白术防己（各半两）
shàng sān wèi zhì xià shāi yǐ rǔ hé yǔ r fú zhī liàng duō shǎo yòu yǐ ér mǔ shǒu yǎn qí zhōng yì yǐ mó r tóu jí jí yàn
上三味治下筛，以乳和与儿服之，量多少，又以儿母手掩脐中，亦以摩儿头及脊，验。
èr shí rì r wèi néng fú sàn zhě yǐ rǔ zhī hé zhī fú rú má zi yī wán
二十日儿未能服散者，以乳汁和之，服如麻子一丸。
r dà néng fú yào zhě yǐ yì zhēn zhuó zhī
儿大能服药者，以意斟酌之。
yī wù qián hú wán
一物前胡丸
zhì shào xiǎo yè tí fāng
治少小夜啼方。
qián hú suí duō shǎo dǎo mò mì huò wán rú dà dòu fú yī wán rì sān shāo jiā zhì wǔ liù wán yǐ chài wèi dù
前胡随多少捣末，蜜和丸如大豆，服一丸，日三，稍加至五六丸，以瘥为度。
qiān jīn tāng
千金汤
zhì xiǎo ér bào jīng tí jué sǐ huò yǒu rén cóng wài lái xié qì suǒ zhú lìng r de jí zhòng yī bù zhì fāng
治小儿暴惊啼绝死，或有人从外来，邪气所逐，令儿得疾，众医不治方。
chuān jiāo zuǒ gù mǔ lì gè liù zhū suì
川椒左顾牡蛎（各六铢碎）
shàng èr wèi yǐ cù jiāng shuǐ yī shēng zhǔ qǔ wǔ hé měi fú yī hé
上二味以醋浆水一升，煮取五合，每服一合。
yòu fāng fú lóng gān jiāo dào zhōng tǔ gè yī bǎ
又方伏龙肝交道中土（各一把）
shàng èr wèi zhì xià shāi shuǐ hé shǎo xǔ yǐn zhī
上二味治下筛，水和少许饮之。
yòu fāng qǔ mǎ gǔ shāo huī fū rǔ shàng yǐn ér tí jí zhǐ
又方取马骨烧灰，敷乳上饮，儿啼即止。
zhì xiǎo ér yè tí bù yǐ yī suǒ bù zhì zhě fāng
治小儿夜啼不已，医所不治者方∶
qǔ yě láng shǐ zhōng gǔ shāo huī wèi mò shuǐ fú rú shǔ mǐ lì dà èr méi jí dìng
取野狼屎中骨，烧灰为末，水服如黍米粒大二枚，即定。
yòu fāng shāo pí sān cùn huī zhe rǔ tóu yǐn zhī
又方烧皮三寸灰，着乳头饮之。
zhì xiǎo ér jīng tí fāng
治小儿惊啼方∶
qǔ jī shǐ bái áo mò yǐ rǔ fú zhī jiā
取鸡屎白熬末，以乳服之，佳。
yòu fāng jiǔ fú luàn fā huī liáng
又方酒服乱发灰，良。
yòu fāng yǐ rèn shēn shí shí yǐn piān yǒu suǒ sī zhě wù bǔ r zé yù
又方以妊娠时食饮偏有所思者物，哺儿则愈。