千金方 · 孙思邈 · Chapter 45 of 228

上七窍病·唇病第五

PinyinModern Translation
Size

jiǎ jiān fǎ èr shǒu fāng èr shí shǒu jiǔ fǎ èr shǒu

(甲煎法二首,方二十首,灸法二首)

rùn pí gāo

润脾膏

zhì pí rè chún jiāo kū wú rùn fāng

治脾热唇焦枯无润方。

shēng dì huáng zhī yī shēng shēng mài mén dōng sì liǎng shēng tiān mén dōng qiè yī shēng wēi ruí sì liǎng xì xīn gān cǎo chuān xiōng bái zhú gè èr liǎng huáng shēng má gè sān liǎng zhū gāo sān shēng

生地黄汁(一升) 生麦门冬(四两) 生天门冬(切一升) 葳蕤(四两) 细辛甘草川芎白术(各二两) 黄升麻(各三两) 猪膏(三升)

shàng shí yī wèi jǔ zhū yào kǔ jiǔ yān yī xiǔ mián guǒ yào lín jiān xià shēng dì huáng zhī yǔ zhū gāo gòng jiān qǔ gāo míng shuǐ qì jǐn qù zǐ qǔ xì xì hán zhī

上十一味咀,诸药苦酒淹一宿,绵裹药,临煎下生地黄汁,与猪膏共煎取膏鸣,水气尽去滓,取细细含之。

jiǎ jiān chún zhī

甲煎唇脂

zhì chún liè kǒu chòu fāng

治唇裂口臭方。

xiān yǐ má dǎo ní ní liǎng kǒu hǎo cí píng róng yī dòu yǐ shàng gè nóng bàn cùn pù lìng gàn

先以麻捣泥,泥两口好瓷瓶,容一斗以上,各浓半寸曝令干。

gān sōng xiāng wǔ liǎng ài nà xiāng mù xu xiāng máo xiāng gè yī liǎng huò xiāng sān liǎng líng líng xiāng sì liǎng

甘松香(五两) 艾纳香苜蓿香茅香(各一两) 藿香(三两) 零陵香(四两)

shàng liù wèi xiān yǐ jiǔ yī shēng shuǐ wǔ shēng xiāng hè zuò tāng xǐ xiāng lìng jìng qiè zhī yòu yǐ jiǔ shuǐ gè yī shēng jìn yī xiǔ míng dàn nà yú yī dòu wǔ shēng wū má yóu zhōng wēi huǒ jiān zhī sān shàng sān xià qù zǐ nà shàng jiàn yī kǒu píng zhōng lìng shǎo xǔ bù mǎn rán hòu qǔ

上六味先以酒一升,水五升相和作汤,洗香令净,切之,又以酒水各一升浸一宿,明旦纳于一斗五升乌麻油中,微火煎之,三上三下,去滓,纳上件一口瓶中,令少许不满,然后取∶

liǎng dīng xiāng yī liǎng shè xiāng yī liǎng jiǎ xiāng yī liǎng

两) 丁香(一两) 麝香(一两) 甲香(一两)

shàng bā wèi xiān jiǔ shuǐ xiàng hé zuò tāng xǐ xiāng lìng jìng gè bié dǎo suì bù yòng jué xì yǐ mì èr shēng jiǔ yī shēng hé xiāng nà shàng jiàn cí píng zhōng lìng shí mǎn yǐ mián guǒ píng kǒu yòu yǐ zhú miè jiāo héng yuē zhī wù lìng xiāng chū

上八味,先酒水相和作汤,洗香令净,各别捣碎,不用绝细,以蜜二升、酒一升和香,纳上件瓷瓶中令实满,以绵裹瓶口,又以竹篾交横约之,勿令香出。

xiān jué de mái shàng jiàn yóu píng

先掘地埋上件油瓶,

lìng kǒu yǔ dì píng

令口与地平,

yǐ xiāng píng hé fù yóu píng shàng

以香瓶合覆油瓶上,

lìng liǎng kǒu xiāng dāng

令两口相当,

yǐ má dǎo ní ní liǎng píng kǒu jì

以麻捣泥泥两瓶口际,

lìng láo mì

令牢密,

kě nóng bàn cùn xǔ

可浓半寸许,

yòng kāng yōng píng shàng

用糠壅瓶上,

nóng wǔ cùn

浓五寸,

shāo zhī

烧之,

huǒ yù jǐn

火欲尽,

jí jiā kāng

即加糠,

sān rì sān yè

三日三夜,

wù lìng huǒ jué

勿令火绝,

jì kāng shí èr shí qì

计糠十二石讫,

tíng sān rì

停三日,

lìng lěng chū zhī

令冷出之。

bié liàn là bā jīn zhǔ shù fèi nà zǐ cǎo shí èr liǎng jiān zhī shù shí fèi qǔ yī jīng zǐ cǎo xiàng zhǎo jiǎ shàng yán kàn zǐ cǎo gǔ bái chū zhī

别炼蜡八斤,煮数沸,纳紫草十二两煎之,数十沸,取一茎紫草向爪甲上研看紫草骨白,出之。

yòu yǐ mián lǜ guò yǔ qián jiān xiāng hè lìng diào nǎi nà zhū shā fěn liù liǎng jiǎo lìng xiāng de shǎo lěng wèi níng zhī jiān qīng zhú tǒng zhōng zhǐ guǒ tǒng shàng má chán zhī dài níng lěng jiě zhī rèn yì yòng zhī jì cǐ kě de wǔ shí tǐng

又以绵滤过与前煎相和,令调,乃纳朱砂粉六两,搅令相得,少冷未凝之间,倾竹筒中纸裹筒上麻缠之,待凝冷解之,任意用之,计此可得五十挺。

jiǎ jiān kǒu zhī zhì chún bái wú xuè sè jí kǒu chòu fāng

甲煎口脂,治唇白无血色及口臭方。

shāo xiāng zé fǎ

烧香泽法

chén xiāng jiǎ xiāng dīng xiāng shè xiāng tán xiāng sū hé xiāng xūn lù xiāng líng líng xiāng bái jiāo xiāng huò xiāng gān sōng xiāng zé lán shàng shí èr wèi gè liù liǎng

沉香甲香丁香麝香檀香苏合香薰陆香零陵香白胶香藿香甘松香泽兰上十二味各六两,

hú má yóu wǔ shēng

胡麻油五升,

xiān jiān yóu lìng shú

先煎油令熟,

nǎi xià bái jiāo huò xiāng gān sōng zé lán

乃下白胶、藿香、甘松、泽兰,

shǎo shí xià huǒ

少时下火,

mián lǜ nà cí píng zhōng

绵滤纳瓷瓶中,

yú bā zhǒng xiāng dǎo zuò mò

余八种香捣作末,

yǐ mì hé

以蜜和,

wù guò shī

勿过湿,

nà zhe yī xiǎo cí píng zhōng lìng mǎn

纳着一小瓷瓶中令满,

yǐ mián mù kǒu

以绵幕口,

zhú shí zì luò zhī

竹十字络之。

yǐ xiǎo píng fù dà píng shàng liǎng kǒu xiāng hé mì ní ní zhī

以小瓶覆大瓶上,两口相合,密泥泥之。

nǎi jué de mái yóu píng lìng kǒu yǔ dì píng nǎi jù gàn niú fèn shāo zhī qī rì qī yè bù xū jí mǎn shí èr rì shāo zhī mí jiā dài lěng chū zhī jí chéng

乃掘地埋油瓶,令口与地平,乃聚干牛粪烧之,七日七夜不须急,满十二日烧之弥佳,待冷出之即成。

qí píng bìng xū shú ní yún nóng yī cùn pù gàn nǎi kě yòng yī fāng yòng kāng huǒ shāo zhī

其瓶并须熟泥匀浓一寸,曝干,乃可用,(一方用糠火烧之。

liàn là hé jiǎ jiān fǎ

炼蜡合甲煎法

là èr liǎng zǐ cǎo èr liǎng

蜡(二两) 紫草(二两)

shàng xiān liàn là

上先炼蜡,

lìng xiāo

令消,

nǎi nà zǐ cǎo zhǔ zhī

乃纳紫草煮之,

shǎo shí hou kàn

少时候看,

yǐ zǐ cǎo yú zhǐ jia shàng yán zhī

以紫草于指甲上研之,

zǐ cǎo xīn bái jí chū zhī

紫草心白即出之,

xià là

下蜡,

wù lìng níng

勿令凝,

jí qīng ruò yī hé jiǎ jiān yú là zhōng

即倾弱一合甲煎于蜡中,

jūn jiǎo zhī qì

均搅之讫,

guàn tǒng zhōng

灌筒中,

zé wù chù dòng zhī

则勿触动之,

lěng níng nǎi qǔ zhī

冷凝乃取之,

biàn chéng hǎo kǒu zhī yě

便成好口脂也。

fū kǒu miàn rì sān

敷口面,日三。

zhì jǐn chún fāng

治紧唇方。

chán bái bù zuò dà dēng zhù rú zhǐ ān fǔ rèn shàng rán zhù lìng rèn hàn chū shì yǐ fū chún shàng rì èr sān dù gù qīng bù yì jiā bìng zhì chén chún

缠白布作大灯炷如指,安斧刃上,燃炷令刃汗出,拭以敷唇上,日二三度,故青布亦佳,并治沈唇。

yòu fāng qīng bù huī yǐ jiǔ fú zhī yì kě zhī hé tu

又方青布灰以酒服之,亦可脂和涂。

yòu fāng yǐ shé pí shì zhī shāo wèi huī fū zhī

又方以蛇皮拭之,烧为灰,敷之。

yòu fāng shuǐ fú qí cáo huī liáng

又方水服蛴螬灰,良。

yòu fāng zì sǐ lóu gū huī fū zhī

又方自死蝼蛄灰敷之。

yòu fāng yòu huǒ zhì là tiē chún shàng chài

又方又火炙蜡贴唇上,瘥。

yòu fāng zhì sōng zhī zhān tiē chài

又方炙松脂粘贴,瘥。

jǐn chún jiǔ hǔ kǒu nán zuǒ nǚ yòu

紧唇,灸虎口,男左女右。

yòu jiǔ chéng jiāng sān zhuàng

又灸承浆三壮。

zhì chén chún fāng

治沈唇方。

yǐ gàn qí cáo shāo mò hé zhū zhī lín wò fū zhī

以干蛴螬烧末和猪脂,临卧敷之。

yòu fāng shāo biē jiǎ jí tóu lìng yān jǐn mò fū zhī rì sān

又方烧鳖甲及头,令烟尽,末敷之,日三。

zhì chún shēng chuāng fāng

治唇生疮方。

yǐ tóu gòu fū zhī rì sān

以头垢敷之,日三。

yòu fāng yǐ hú fěn fū zhī

又方以胡粉敷之。

zhì chún biān shēng chuāng lián nián bù chài fāng

治唇边生疮,连年不瘥方。

yǐ bā yuè lán yè shí jīn jiǎo qǔ zhī xǐ bù guò sān rì chài

以八月蓝叶十斤绞取汁洗,不过三日瘥。

zhì chún shēng hé fāng

治唇生核方。

zhū shǐ píng liàng yī shēng yǐ shuǐ tóu jiǎo qǔ zhī wēn fú zhī

猪屎平量一升,以水投,绞取汁,温服之。

zhì chún shé hū shēng chuāng fāng

治唇舌忽生疮方。

shāo jī shǐ bái mò yǐ bù guǒ zhe bìng shàng hán zhī

烧鸡屎白末,以布裹着病上,含之。

zhì chún hēi zhǒng tòng yǎng bù kě rěn fāng

治唇黑肿、痛痒不可忍方。

qǔ dà qián sì wén yú shí shàng yǐ là yuè zhū zhī mó qǔ zhī tu zhī

取大钱四文于石上,以腊月猪脂磨取汁,涂之。

yòu fāng yǐ zhú gōng dàn zhī chū qí è xuè chài

又方以竹弓弹之,出其恶血,瘥。

yòu fāng shāo luàn fā jí fēng fáng liù chù máo zuò huī zhū zhī hé fū zhī yì zhì chén chún

又方∶烧乱发及蜂房、六畜毛,作灰,猪脂和敷之,亦治沈唇。

zhì dōng yuè chún gān chè xuè chū fāng

治冬月唇干坼、血出方。

dǎo táo rén yǐ zhū zhī hé fū zhī

捣桃仁,以猪脂和,敷之。

zhì yuǎn xíng chún kǒu miàn cūn liè fāng

治远行唇口面皴裂方。

shú jiān zhū zhī jiāng xíng yè cháng fū miàn wò xíng wàn lǐ yě sù bù sǔn

熟煎猪脂,将行夜,常敷面卧,行万里,野宿不损。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →