千金方 · 孙思邈 · Chapter 54 of 228

风毒香港脚方·诸膏第五

PinyinModern Translation
Size

lì yī shǒu fāng bā shǒu

(例一首方八首)

lì yuē fán zuò gāo cháng yǐ pò chú rì wú lìng sàng xiào wū huì chǎn fù xià jiàn rén jī quǎn qín shòu jiàn zhī bìng zài wài huǒ zhì mó zhī zài nèi wēn jiǔ fú rú zǎo hé xǔ

例曰∶凡作膏常以破除日,无令丧孝、污秽产妇、下贱人、鸡犬、禽兽见之,病在外火炙摩之,在内温酒服如枣核许。

shén míng bái gāo

神明白膏

zhì bǎi bìng

治百病。

zhòng fēng è qì jí tóu miàn zhū bìng qīng máng fēng mù làn guǎn yì ěr lóng bí sāi qǔ chǐ chǐ gēn tǐng tòng jí yōng zhì chuāng xuǎn jiè děng fāng

中风恶气及头面诸病,青盲风目烂管翳、耳聋鼻塞、龋齿齿根挺痛及痈痔疮癣疥等方。

wú zhū yú chuān jiāo chuān xiōng bái zhú qián hú cuī shì zuò bái qián bái zhǐ gè yī shēng fù zǐ sān shí zhū guì xīn dāng guī xì xīn gè èr liǎng

吴茱萸川椒川芎白术前胡(崔氏作白前) 白芷(各一升) 附子(三十铢) 桂心当归细辛(各二两)

shàng shí wèi jǔ chún kǔ jiǔ yú tóng qì zhōng yān jìn zhū yào yī xiǔ yǐ chéng

上十味咀,淳苦酒于铜器中,淹浸诸药,一宿以成。

jiān zhū gāo shí jīn tàn huǒ shàng jiān sān fèi sān shàng sān xià bái zhǐ sè huáng wèi hou

煎猪膏十斤,炭火上煎三沸,三上三下,白芷色黄为候。

bìng zài fù nèi wēn jiǔ fú rú dàn wán yī méi rì sān

病在腹内,温酒服,如弹丸,一枚,日三。

mù tòng qǔ rú shǔ mǐ nà liǎng zhōng yǐ mù xiàng fēng wú fēng kě yǐ shàn shàn zhī

目痛取如黍米纳两中,以目向风,无风可以扇扇之。

zhū chuāng zhì qǔ chǐ ěr bí bǎi bìng zhǔ zhī jiē yǐ gāo fū bìng zài pí fū zhì shǒu mó bìng shàng rì sān

诸疮痔龋齿耳鼻百病主之,皆以膏敷,病在皮肤炙手摩病上,日三。

zhǒu hòu jiǔ wèi wú guì xīn

(《肘后》九味无桂心)

wèi hóu qīng gāo

卫侯青膏

zhì bǎi bìng jiǔ fēng tóu xuàn bí sāi qīng tì lèi chū huò luàn tǔ nì shāng hán yàn tòng jǐ bèi tóu xiàng qiáng piān kū jū luán

治百病久风,头眩鼻塞,清涕泪出,霍乱吐逆,伤寒咽痛,脊背头项强,偏枯拘挛。

huò huǎn huò jí huò xīn fù jiǔ hán

或缓或急或心腹久寒,

jī jù téng tòng

积聚疼痛,

ké nì shàng qì

咳逆上气,

wǎng lái hán rè

往来寒热,

shǔ lòu luǒ

鼠漏瘰,

lì jié téng zhǒng

历节疼肿,

guān jié jǐn tòng

关节尽痛,

nán zǐ qī shāng

男子七伤,

lú zhàng fù mǎn

胪胀腹满,

léi shòu bù néng yǐn shí

羸瘦不能饮食,

fù rén shēng chǎn yú jí zhū bìng

妇人生产余疾诸病,

jiè

疥,

è chuāng yōng zhǒng yīn shí

恶疮痈肿阴蚀,

huáng dǎn

黄胆,

fā bèi mǎ ān niú lǐng chuāng zhǒng fāng

发背马鞍牛领疮肿方。

dāng guī guā lóu gēn gàn dì huáng gān cǎo chuān jiāo gè liù liǎng bàn xià qī hé guì xīn chuān xiōng xì xīn fù zǐ gè sì liǎng huáng qín jié gěng tiān xióng lí lú zào jiá gè yī liǎng bàn nóng pǔ wū tóu mǎng cǎo gān jiāng rén shēn huáng lián jì shēng chuān duàn róng yán gè sān liǎng huáng yě gě èr fēn shēng zhú rú liù shēng bā dòu èr shí méi shí nán xìng rén gè yī liǎng zhū zhī sān dòu kǔ jiǔ yī dǒu liù shēng

当归栝蒌根干地黄甘草川椒(各六两) 半夏(七合) 桂心川芎细辛附子(各四两) 黄芩桔梗天雄藜芦皂荚(各一两半) 浓朴乌头莽草干姜人参黄连寄生川断戎盐(各三两) 黄野葛(二分) 生竹茹(六升) 巴豆(二十枚) 石南杏仁(各一两) 猪脂(三斗) 苦酒(一斗六升)

shàng sān shí yī wèi jǔ zhū yào yǐ kǔ jiǔ zì yī xiǔ yǐ zhū zhī wēi huǒ shàng jiān zhī sān xià sān shàng gāo chéng

上三十一味咀,诸药以苦酒渍一宿,以猪脂微火上煎之,三下三上,膏成。

bìng zài nèi yǐ jiǔ fú rú bàn zǎo yǐ wài mó zhī rì sān

病在内以酒服如半枣,以外摩之,日三。

shén míng qīng gāo

神明青膏

zhì bí zhōng gān guàn zhī bìng mó fú fāng

治鼻中干灌之并摩服方。

chuān jiāo wǔ hé zào jiá huáng qín shí nán huáng lián xióng huáng guì xīn lí lú gè sān zhū bái zhú chuān xiōng dài huáng zé xiè gè qī zhū wū tóu chuān duàn mǎng cǎo rén shēn gè wǔ zhū bàn xià dāng guī gè shí èr zhū gàn dì huáng shí yī zhū wēi ruí xì xīn gè shí zhū fù zǐ jié gěng gè èr zhū gān jiāng liù zhū róng yán xìng zǐ dà yī méi

川椒(五合) 皂荚黄芩石南黄连雄黄桂心藜芦(各三铢) 白术川芎大黄泽泻(各七铢) 乌头川断莽草人参(各五铢) 半夏当归(各十二铢) 干地黄(十一铢) 葳蕤细辛(各十铢) 附子桔梗(各二铢) 干姜(六铢) 戎盐(杏子大一枚)

shàng èr shí wǔ wèi jǔ yǐ kǔ jiǔ yī dòu zì zhī yáng suǐ yī jīn wèi dōng nán sān yú zào nà zhū yào chuī yǐ wěi xīn

上二十五味咀,以苦酒一斗渍之,羊髓一斤,为东南三隅灶,纳诸药,炊以苇薪。

zuò sān jù xīn hǎo tǔ yào fèi jí xià zhì tǔ jù shàng sān fèi sān xià qì yào chéng yǐ xīn bù jiǎo qù zǐ

作三聚新好土,药沸即下,置土聚上,三沸三下讫,药成,以新布绞去滓。

bìng zài wài huǒ zhì mó zhī zài nèi wēn jiǔ fú rú zǎo hé rì sān hòu shāo yì yǐ zhī wèi dù

病在外火炙摩之,在内温酒服如枣核,日三,后稍益,以知为度。

tài fù bái gāo

太傅白膏

zhì bǎi bìng

治百病。

shāng hán yān hóu bù lì

伤寒咽喉不利,

tóu xiàng qiáng tòng

头项强痛,

yāo jí liǎng jiǎo téng

腰脊两脚疼,

yǒu fēng bì shī zhǒng nán qū shēn

有风痹湿肿难屈伸,

bù néng xíng bù

不能行步,

ruò fēng tou xuàn bí sāi

若风头眩鼻塞,

yǒu fù xī ròu shēng chuāng

有附息肉生疮,

shēn tǐ yǐn zhěn fēng sào

身体隐疹风瘙,

shǔ lòu luǒ

鼠漏瘰,

zhū jū è chuāng

诸疽恶疮,

mǎ ān niú lǐng zhǒng chuāng

马鞍牛领肿疮,

jí jiǔ hán jié jiān zài xīn

及久寒结坚在心,

fù tòng xiōng bì

腹痛胸痹,

fán mǎn bù dé mián yǐn shí

烦满不得眠饮食,

ké nì shàng qì

咳逆上气,

wǎng lái hán rè

往来寒热,

fù rén chǎn hòu yú jí

妇人产后余疾,

ěr mù bí kǒu zhū jí xī zhǔ zhī

耳目鼻口诸疾悉主之。

yì yuē tài yī shén gāo fāng

亦曰太一神膏方。

chuān jiāo shēng má qiè gè yī shēng fù zǐ sān liǎng bā dòu chuān xiōng gè sān shí zhū xìng rén wǔ hé li gǔ xì xīn gè yī liǎng bàn bái zhǐ bàn liǎng gān cǎo èr liǎng bái zhú liù liǎng

川椒升麻(切各一升) 附子(三两) 巴豆川芎(各三十铢) 杏仁(五合) 狸骨细辛(各一两半) 白芷(半两) 甘草(二两) 白术(六两)

yī fāng yòng dāng guī sān liǎng

一方用当归三两。

shàng shí èr wèi jǔ kǔ jiǔ yān zì yī xiǔ yǐ zhū zhī sì jīn wēi huǒ jiān zhī xiān xuē fù zǐ yī méi yǐ shéng xì zhe gāo zhōng hou sè huáng gāo chéng qù zǐ

上十二味咀,苦酒淹渍一宿,以猪脂四斤微火煎之,先削附子一枚,以绳系着膏中,候色黄膏成,去滓。

shāng hán xīn fù jī jù zhū fēng zhǒng jí jǐng xiàng yāo jí qiáng piān kū bù rén jiē mó zhī rì yī

伤寒心腹积聚,诸风肿疾,颈项腰脊强,偏枯不仁,皆摩之,日一。

yōng zhǒng è chuāng shǔ lòu luǒ zhì shǒu mó zhī

痈肿恶疮鼠漏瘰,炙手摩之。

ěr lóng qǔ rú dà dòu guàn zhī

耳聋,取如大豆灌之。

mù tòng zhì miǎo piāo

目痛,炙缈缥。

bái yì rú zhū dāng tóng shì wú suǒ jiàn qǔ rú mí mǐ fū bái shàng lìng qí rén zì yǐ shǒu yǎn zhī xū yú jí yù biàn yǐ shuǐ xǐ shì rú píng fù qiě wù dāng fēng sān shí rì hòu nǎi kě xíng

白翳如珠当瞳,视无所见,取如糜米敷白上,令其人自以手掩之,须臾即愈,便以水洗,视如平复,且勿当风,三十日后乃可行。

bí zhōng tòng qǔ rú dà dòu nà bí zhōng bìng yǐ mó zhī

鼻中痛,取如大豆纳鼻中并以摩之。

qǔ chǐ tòng yǐ mián guǒ rú dà dòu zhe tòng chǐ shàng zǎ zhī

龋齿痛,以绵裹如大豆着痛齿上咋之。

zhòng fēng miàn mù bí kǒu pì yǐ mó zhī

中风面目鼻口,僻以摩之。

ruò chén yè xíng pì shuāng wù méi jié luò shuò shuò yǐ tiě jiāng xǐ yòng gāo mó zhī

若晨夜行辟霜雾,眉睫落数数以铁浆洗,用膏摩之。

qū yú gāo

曲鱼膏

zhì fēng shī tòng bì sì zhī ruò piān bǒ bù rén bìng yōng zhǒng è chuāng fāng

治风湿痛痹,四肢弱,偏跛不仁,并痈肿恶疮方。

dài huáng huáng qín mǎng cǎo bā dòu yě gě mǔ dān zhí zhú yuán huā chuān jiāo zào jiá lí lú fù zǐ gè yī liǎng

大黄黄芩莽草巴豆野葛牡丹踯躅芫花川椒皂荚藜芦附子(各一两)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ kǔ jiǔ zì yào yī xiǔ yǐ chéng jiān zhū gāo sān jīn wēi huǒ jiān sān fèi yī xià lìng nà bái zhǐ yī piàn sān shàng sān xià bái zhǐ sè huáng yào chéng qù zǐ wēi huǒ zhì shǒu mó bìng shàng rì sān

上十二味咀,以苦酒渍药一宿以成,煎猪膏三斤,微火煎三沸一下,另纳白芷一片,三上三下,白芷色黄,药成去滓,微火炙手摩病上,日三。

yě gě gāo

野葛膏

zhì è fēng dú zhǒng téng bì bù rén luǒ è chuāng yōng jū zhǒng jìng jiǎo ruò piān kū bǎi bìng fāng

治恶风毒肿,疼痹不仁,瘰恶疮,痈疽肿胫,脚弱偏枯百病方。

yě gě xī jiǎo shé xián mǎng cǎo wài tái zuò yīn yù wū tóu jié gěng shēng má fáng fēng chuān jiāo gān jiāng biē jiǎ xióng huáng bā dòu gè yī liǎng dān shēn sān liǎng zhí zhú huā yī shēng

野葛犀角蛇衔莽草(外台作茵芋) 乌头桔梗升麻防风川椒干姜鳖甲雄黄巴豆(各一两) 丹参(三两) 踯躅花(一升)

shàng shí wǔ wèi jǔ yǐ kǔ jiǔ sì shēng zì zhī yī sù yǐ chéng jiān zhū gāo wǔ jīn wēi huǒ jiān sān shàng sān xià yào sè xiǎo huáng qù zǐ yǐ mó bìng shàng

上十五味咀,以苦酒四升渍之一宿以成,煎猪膏五斤,微火煎三上三下,药色小黄去滓,以摩病上。

cǐ fāng bù kě shī zhī wěi rén shèn zhī hú qià wú dān shēn zhí zhú yǒu xì xīn yòu sū gōng yǐ bái zhǐ fáng jǐ wú zhū yú fù zǐ dāng guī dài bā dòu xióng huáng shé xián fáng fēng biē jiǎ

此方不可施之猥人,慎之(胡洽无丹参踯躅,有细辛,又苏恭以白芷、防己、吴茱萸、附子、当归代巴豆、雄黄、蛇衔、防风、鳖甲)

cāng wú dào shì chén yuán gāo

苍梧道士陈元膏

zhǔ yī qiè fēng shī gǔ ròu téng tòng bì fāng

主一切风湿骨肉疼痛痹方。

dāng guī xì xīn chuān xiōng gè yī liǎng guì xīn wǔ cùn tiān xióng sān shí méi shēng dì sān jīn bái zhǐ yī liǎng bàn

当归细辛川芎(各一两) 桂心(五寸) 天雄(三十枚) 生地(三斤) 白芷(一两半)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ dì huáng zhī zì yào yī xiǔ jiān zhū fáng qù zǐ nà yào jiān shí wǔ fèi qù zǐ nà dān shā mò shú jiǎo yòng huǒ zhì shǒu mó bìng shàng rì qiān biàn chài hú qià yǒu rén cān fáng fēng gè sān liǎng fù zǐ sān shí méi xióng huáng èr liǎng wèi shí wǔ wèi

上十二味咀,以地黄汁渍药一宿,煎猪肪去滓,纳药煎十五沸去滓,纳丹砂末熟搅,用火炙手摩病上,日千遍瘥(胡洽有人参、防风各三两,附子三十枚,雄黄二两,为十五味。

zhǒu hòu qiān jīn yì yǒu fù zǐ èr shí èr zhū xióng huáng èr liǎng bàn dà cù sān shēng wèi shí wǔ wèi

《肘后》、《千金翼》有附子二十二铢,雄黄二两半,大醋三升,为十五味。

cuī shì yǔ qiān jīn yì tóng

崔氏与《千金翼》同。

péi gōng bā dú gāo

裴公八毒膏

zhì cù zhòng fēng dú fù zhōng jiǎo cì tòng fēi shī rù zàng jí yǎn qǐn mèi bù wù shī jué yǎn hū bù zhī rén sù shí bù xiāo

治猝中风毒,腹中绞刺痛,飞尸入脏,及魇寝寐不寤,尸厥奄忽不知人,宿食不消。

wēn jiǔ fú rú zǎo hé dà de xià zhǐ

温酒服如枣核大,得下止。

ruò dú wǎ sī shén yān hóu bì sè bù néng yàn zhě shé chǐ nà cōng yè kǒu zhōng yǐ gāo guàn cōng xié zhōng lìng xià

若毒瓦斯甚,咽喉闭塞不能咽者,折齿纳葱叶口中,以膏灌葱叶中令下。

bìng zhǒng zhě xiàng huǒ mó zhǒng shàng

病肿者向火摩肿上。

ruò suì zhōng duō wēn yù shěng bìng jí xíng wù lù zhōng jiǔ fú zhī nà bí zhōng yì de fāng

若岁中多温,欲省病及行雾露中,酒服之,纳鼻中亦得方。

chuān jiāo dāng guī xióng huáng dān shā gè èr liǎng wū tóu bā dòu gè yī shēng xiè bái yī jīn mǎng cǎo sì liǎng

川椒当归雄黄丹砂(各二两) 乌头巴豆(各一升) 薤白(一斤) 莽草(四两)

shàng bā wèi jǔ yǐ kǔ jiǔ sān shēng zì yī xiǔ yòng zhū zhī wǔ jīn dōng xiàng zào wěi xīn huǒ jiān zhī wǔ shàng wǔ xià hou xiè bái huáng sè jiǎo qù zǐ

上八味咀,以苦酒三升渍一宿,用猪脂五斤,东向灶苇薪火煎之,五上五下,候薤白黄色绞去滓。

yán xióng huáng dān shā rú fěn nà zhī jiǎo zhì níng nǎi zhǐ gāo chéng shèng bù jīn qì zhōng zhū wú gōng shé fēng děng dú zhě yǐ gāo zhì chuāng shàng bìng zài wài xī fū zhī mó zhī

研雄黄丹砂如粉,纳之搅至凝乃止,膏成盛不津器中,诸蜈蚣蛇蜂等毒者,以膏置疮上,病在外悉敷之摩之。

yǐ pò chú rì hé yī fāng yòng shí yī liǎng wú gōng èr méi shì míng bā dú gāo zhǒu hòu bù yòng bā dòu mǎng cǎo míng wǔ dú gāo

以破除日合〔一方用石一两蜈蚣二枚,是名八毒膏(《肘后》不用巴豆、莽草,名五毒膏。

✦ You read 风毒香港脚方·诸膏第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.