千金方 · 孙思邈 · Chapter 60 of 228

治诸风方·风懿第六

PinyinModern Translation
Size

lùn sān shǒu fāng èr shí sān shǒu zhēn jiǔ fǎ liù shǒu

(论三首方二十三首针灸法六首)

dú huó tāng

独活汤

zhì fēng yì bù néng yán sì zhī bù shōu shǒu zú yè fāng

治风懿不能言,四肢不收、手足曳方。

dú huó sì liǎng guì xīn sháo yào guā lóu gēn shēng gé gè èr liǎng shēng jiāng liù liǎng gān cǎo sān liǎng

独活(四两) 桂心芍药栝蒌根生葛(各二两) 生姜(六两) 甘草(三两)

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú rì sān

上七味咀,以水五升,煮取三升,分三服,日三。

lùn yuē pí mài luò wèi xié yàn lián shé běn sàn shé xià

论曰∶脾脉络胃挟咽,连舌本,散舌下。

xīn zhī bié mài xì shé běn jīn xīn pí èr zàng shòu fēng xié gù shé qiáng bù dé yǔ yě

心之别脉系舌本,今心脾二脏受风邪,故舌强不得语也。

zhì zhōng fēng kǒu jìn bù néng yán fāng

治中风口噤不能言方∶

fáng jǐ guì xīn má huáng gè èr liǎng gé gēn sān liǎng gān cǎo fáng fēng sháo yào gè yī liǎng shēng jiāng sì liǎng

防己桂心麻黄(各二两) 葛根(三两) 甘草防风芍药(各一两) 生姜(四两)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sān fú yīn yǎ bù yǔ jiē zhì zhī

上八味咀,以水六升,煮取二升半,分三服,喑哑不语皆治之。

shí nán tāng

石南汤

zhì liù shí sì zhǒng fēng zhù zǒu rù pí fū zhōng rú chóng xíng yāo jí qiáng zhí wǔ huǎn liù jí shǒu zú jū luán yǐn zhěn sāo zhī zé zuò chuāng fēng shī shēn yǎng cù fēng miàn mù zhǒng qǐ shǒu bù chū tóu kǒu jìn bù néng yán fāng

治六十四种风注走入皮肤中如虫行,腰脊强直、五缓六急、手足拘挛,隐疹搔之则作疮、风尸身痒,猝风面目肿起,手不出头、口噤不能言方。

shí nán gān jiāng huáng qín xì xīn rén shēn gè yī liǎng guì xīn má huáng dāng guī xiōng gè yī liǎng bàn gān cǎo èr liǎng gàn dì huáng shí bā zhū shí zhū yú sān shí zhū

石南干姜黄芩细辛人参(各一两) 桂心麻黄当归芎 (各一两半) 甘草(二两) 干地黄(十八铢) 食茱萸(三十铢)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng jiǔ sān shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú dà hán wù guài

上十二味咀,以水六升、酒三升,煮取三升,分三服,大汗勿怪。

zhì zhōng fēng kǒu jìn bù zhī rén zhě fāng

治中风口噤不知人者方∶

jiè zǐ yī shēng cù sān shēng

芥子(一升) 酢(三升)

shàng èr wèi zhǔ qǔ yī shēng fū tóu yǐ bù guǒ zhī rì yí dù

上二味煮取一升,敷头以布裹之,日一度。

zhǒu hòu yǐ zhì cù bù dé yǔ

(《肘后》以治猝不得语。

yòu fāng chǐ wǔ shēng wú zhū yú yī shēng

又方豉(五升) 吴茱萸(一升)

shàng èr wèi yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng jiàn yǐn zhī

上二味以水七升,煮取三升,渐饮之。

zhǒu hòu yǐ zhì bù néng yǔ

(《肘后》以治不能语。

yòu fāng bái zhú sì liǎng yǐ jiǔ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú

又方白术四两,以酒三升,煮取一升,顿服。

yòu fāng fú jīng lì yī shēng

又方服荆沥一升。

yòu fāng fú dàn zhú lì yī shēng

又方服淡竹沥一升。

zhēn jiǔ fǎ

针灸法

zhòng fēng kǒu jìn bù dé kāi jiǔ jī guān yì míng jiá chē èr xué

中风口噤不得开,灸机关(《翼》名颊车)二穴。

xué zài ěr xià bā fēn xiǎo jìn qián jiǔ wǔ zhuàng jí de yǔ yòu jiǔ suí nián zhuàng

穴在耳下八分小近前,灸五壮,即得语,又灸,随年壮。

pì zhě zhú pì zuǒ yòu jiǔ zhī

僻者逐僻,左右灸之。

zhòng fēng shī yīn bù néng yán yǔ huǎn zòng bù suí xiān jiǔ tiān chuāng wǔ shí zhuàng xi huǒ réng yí jiǔ bǎi huì wǔ shí zhuàng bì hái jiǔ tiān chuāng wǔ shí zhuàng zhě

中风失喑不能言语,缓纵不随,先灸天窗五十壮,息火仍移灸百会五十壮,毕还灸天窗五十壮者。

shǐ fā xiān jiǔ bǎi huì zé fēng qì bù dé xiè

始发先灸百会,则风气不得泄。

nèi gōng wǔ zàng xǐ bì fú réng shī yīn yě

内攻五脏,喜闭伏仍失音也。

suǒ yǐ xiān jiǔ tiān chuāng cì bǎi huì jiā

所以先灸天窗,次百会佳。

yī jiǔ wǔ shí zhuàng xī xiè huǒ shì fù jiǔ zhī shì bìng qīng zhòng zhòng zhě yī chù sān bǎi zhuàng dà xiào

一灸五十壮悉泄火势,复灸之,视病轻重,重者一处三百壮大效。

fán zhòng fēng fú yào yì jù zhě dàn shì fēng xué xī jiē jiǔ zhī sān zhuàng wú bù yù yě

凡中风服药益剧者,但是风穴悉皆灸之三壮,无不愈也。

lùn yuē fēng hán zhī qì kè yú zhōng zhì ér bù néng fā gù yīn bù néng yán jí hóu bì shī yīn jiē fēng xié suǒ wéi yě rù zàng jiē néng shā rén

论曰∶风寒之气客于中,滞而不能发,故喑不能言及喉痹失音,皆风邪所为也,入脏皆能杀人。

gù fù zhī yú zhì fēng zhī mò

故附之于治风之末。

fán shī jué ér sǐ mài dòng rú gù cǐ yáng mài xià zhuì yīn mài shàng zhēng qì bì gù yě

凡尸厥而死脉动如故,此阳脉下坠,阴脉上争,气闭故也。

zhēn bǎi huì rù sān fēn bǔ zhī zhì yùn dòu yùn liǎng xié xià yòu zào tū mò dàn wán dà jiāng shuǐ hé fú zhī

针百会入三分,补之,炙熨斗熨两胁下,又灶突墨弹丸大,浆水和服之。

yòu zhēn zú zhōng zhǐ tóu qù jiǎ rú jiǔ yè yòu cì zú dà zhǐ jiá xià nèi cè qù jiǎ sān fēn

又针足中趾头去甲如韭叶,又刺足大趾甲下内侧去甲三分。

guì tāng

桂汤

zhì cù shī yīn fāng

治猝失音方。

nóng zhǔ guì zhī fú yī shēng fù qǔ hàn

浓煮桂汁服一升,覆取汗。

yì kě mò guì zhe shé xià jiàn jiàn yàn zhī

亦可末桂着舌下,渐渐咽汁。

yòu fāng nóng zhǔ dà dòu zhī hán yì jiā wú dòu yòng chǐ

又方浓煮大豆汁,含亦佳,无豆用豉。

zhì cù bù dé yǔ fāng

治猝不得语方∶

jiǔ wǔ hé hé rén rǔ zhī zhōng bàn fēn fēn wéi èr fú

酒五合,和人乳汁中半分,分为二服。

lùn yuē fu yǎn dòng kǒu chún piān jiē fēng rù mài jí yǔ xiǎo xù mìng tāng fù zǐ sàn mó shén míng gāo jiàn qián qī juǎn jiǎo qì mén dān shēn gāo jiàn èr shí sì juǎn yōng jū mén gēn jù xué jiǔ zhī hóu bì shé huǎn yì rán

论曰∶夫眼动口唇偏,皆风入脉,急与小续命汤、附子散、摩神明膏(见前七卷脚气门)、丹参膏(见二十四卷痈疽门),根据穴灸之,喉痹舌缓亦然。

fēng rù zàng shǐ rén yīn yǎ zú sǐ kǒu yǎn xiāng yǐn yá chē jí shé bù zhuǎn pì zhě fú lóng gān sàn hé jī guān xuè jí biē xuè tu gàn fù tu zhī bìng jiǔ wěn biān héng wén chì bái jì zhú zuǒ yòu suí nián zhuàng bào zhī zhì sān bào sān rì bù chài gèng bào zhī

风入脏,使人喑哑卒死,口眼相引,牙车急,舌不转僻者,伏龙肝散和鸡冠血及鳖血涂,干复涂之,并灸吻边横文赤白际,逐左右,随年壮报之至三报,三日不瘥,更报之。

fù zǐ sàn

附子散

zhì zhōng fēng shǒu bì bù rén kǒu miàn pì fāng

治中风手臂不仁口面僻方

fù zǐ guì xīn gè wǔ liǎng xì xīn fáng fēng rén shēn gān jiāng gè liù liǎng

附子桂心(各五两) 细辛防风人参干姜(各六两)

shàng liù wèi zhì xià shāi jiǔ fú fāng cùn bǐ rì sān shāo zēng zhī

上六味治下筛,酒服方寸匕,日三,稍增之。

gān cǎo tāng

甘草汤

zhì piān fēng jī nián bù chài shǒu jiǎo kū xì miàn kǒu pì jīng shén bù dìng yán yǔ dǎo cuò fāng

治偏风积年不瘥,手脚枯细,面口僻,精神不定,言语倒错方。

gān cǎo guì xīn chuān xiōng má huáng dāng guī sháo yào gè yī liǎng rén shēn èr liǎng fù zǐ cè zi gè èr méi dú huó fáng jǐ gè sān liǎng shēng jiāng shí gāo fú shén gè sì liǎng bái zhú huáng qín xì xīn gè yī liǎng qín jiāo fáng fēng gè yī liǎng bàn jú huā yī shēng dàn zhú lì sì shēng

甘草桂心川芎麻黄当归芍药(各一两) 人参(二两) 附子侧子(各二枚)独活防己(各三两) 生姜石膏茯神(各四两) 白术黄芩细辛(各一两) 秦艽防风(各一两半) 菊花(一升) 淡竹沥(四升)

shàng èr shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu xiān zhǔ má huáng qù mò qǔ qī shēng nà zhú lì jí zhū yào zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú fú sān fú qì jiān yī bēi zhōu hòu gèng jìn yī fù dài yào shì zì hàn

上二十一味咀,以水一斗,先煮麻黄去沫,取七升,纳竹沥及诸药,煮取三升,分四服,服三服讫,间一杯粥后,更进一服,待药势自汗。

shèn fēng lěng cù suàn miàn nǎi lào yú děng

慎风冷醋蒜面奶酪鱼等。

zhì zhōng fēng miàn mù xiāng yǐn kǒu piān zhe ěr yá chē jí shé bù dé zhuǎn fāng

治中风面目相引,口偏着耳,牙车急,舌不得转方∶

dú huó sān liǎng shēng dì huáng zhī zhú lì gè yī shēng

独活(三两) 生地黄汁竹沥(各一升)

shàng sān wèi hé jiān qǔ yī shēng dùn fú zhī jí yù

上三味合煎,取一升顿服之即愈。

yòu fāng mǔ lì fán shí fù zǐ zào xià huáng tǔ děng fēn

又方牡蛎矾石附子灶下黄土(等分)

shàng sì wèi wèi mò qǔ sān nián xióng jī guān xuè huò yào fū qí shàng chí jìng hou zhī cái yù fù gù biàn jí xǐ qù zhī bù sù qù biàn guò bù fù hái yě

上四味为末,取三年雄鸡冠血和药敷其上,持镜候之,才欲复故便急洗去之,不速去,便过不复还也。

qiān jīn yì yún piān yòu tu zuǒ piān zuǒ tu yòu

(《千金翼》云,偏右涂左,偏左涂右。

yòu fāng zhú lì sān shēng fáng fēng fáng jǐ shēng má guì xīn chuān xiōng gè èr liǎng má huáng sì liǎng líng yáng jiǎo sān liǎng

又方竹沥(三升) 防风防己升麻桂心川芎(各二两) 麻黄(四两) 羚羊角(三两)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ sì shēng hé zhú lì zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn sān fú rì fú yī jì cháng yòng xiào

上八味咀,以水四升合竹沥煮取一升半,分三服,日服一剂,常用效。

zhì kǒu ěr pì fāng fáng fēng fù zǐ gé gēn gè èr liǎng bǎi shí má huáng gè sān liǎng dú huó shēng jiāng gè sì liǎng xìng rén sān shí méi

治口耳僻方∶防风附子葛根(各二两) 柏实麻黄(各三两) 独活生姜(各四两)杏仁(三十枚)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu jiǔ èr shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú

上八味咀,以水一斗、酒二升,煮取三升,分四服。

yòu fāng qīng sōng yè yī jīn dǎo lìng zhī chū jiǔ yī dòu zì èr sù jìn huǒ yī xiǔ

又方青松叶一斤捣,令汁出,酒一斗渍二宿,近火一宿。

chū fú bàn shēng jiàn zhì yī shēng tóu miàn hàn chū jí zhǐ

初服半升,渐至一升,头面汗出即止。

yòu fāng jiǔ zhǔ guì qǔ zhī yǐ gù bù zhí bìng shàng zhèng zé zhǐ zuǒ zhí yòu yòu zhí zuǒ cǐ mì fāng bù chuán yú cháng yòng dà xiào

又方酒煮桂取汁,以故布拓病上,正则止,左拓右,右拓左,此秘方不传,余常用,大效。

zhì cù zhòng fēng kǒu bù zhǐ fāng

治卒中风口不止方∶

qǔ kōng qīng mò rú dòu dà yī méi

取空青末如豆大一枚。

hán zhī jí yù

含之即愈。

yòu fāng chǎo dà dòu sān shēng lìng jiāo yǐ jiǔ sān shēng lín qǔ zhī dùn fú

又方炒大豆三升令焦,以酒三升淋,取汁顿服。

zhǒu hòu yǐ zhì kǒu jìn bù kāi

(《肘后》以治口噤不开。

yòu fāng dà zào jiá yī liǎng qù pí zi xià shāi yǐ sān nián dà cù hé zuǒ tu yòu yòu tu zuǒ gàn gèng tu zhī yòu fāng yǐ wěi tǒng zhǎng wǔ cùn yǐ yī tóu cì ěr kǒng zhōng sì pàn yǐ miàn mì sāi zhī wù lìng xiè qì

又方大皂荚一两去皮子下筛,以三年大酢和,左涂右,右涂左,干更涂之又方以苇筒长五寸,以一头刺耳孔中,四畔以面密塞之,勿令泄气。

yī tóu nà dà dòu yī kē bìng ài shāo lìng rán jiǔ qī zhuàng jí chài

一头纳大豆一颗,并艾烧令燃,灸七壮即瘥。

huàn yòu jiǔ zuǒ huàn zuǒ jiǔ yòu ěr bìng yì kě jiǔ zhī

患右灸左,患左灸右,耳病亦可灸之。

yòu fāng jiǔ shǒu jiāo mài sān zhuàng zuǒ jiǔ yòu yòu jiǔ zuǒ qí zhù rú shǔ shǐ xíng héng ān zhī liǎng tóu xià huǒ

又方灸手交脉三壮,左灸右,右灸左,其炷如鼠屎形,横安之,两头下火。

zhǐ rú jiǔ

枳茹酒

zhǔ zhū yào bù néng chài zhě fāng

主诸药不能瘥者方。

zhǐ shí shàng qīng guā qǔ mò yù zhì xīn zhǐ de rú wǔ shēng wēi huǒ chǎo qù shī qì yǐ jiǔ yī dòu zì wēi huǒ nuǎn lìng de yào wèi suí xìng yǐn zhī zhǔ kǒu pì yǎn jí dà yàn

枳实上青刮取末,欲至心止,得茹五升,微火炒去湿气,以酒一斗渍,微火暖,令得药味,随性饮之,主口僻眼急大验。

zhì huǎn fēng jí fēng bìng jiā

治缓风急风并佳。

zhǒu hòu yǐ zhì shēn zhí bù dé qū shēn fǎn fù zhě zhǐ shù pí yì de

(《肘后》以治身直不得屈伸反复者,枳树皮亦得。

✦ You read 治诸风方·风懿第六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.