fāng sān shí sān shǒu shī bìng zhèng tiáo
(方三十三首湿病证条)
tú sū jiǔ
屠苏酒
pì yì qì lìng rén bù rǎn wēn bìng jí shāng hán zhī fāng
辟疫气令人不染温病及伤寒之方。
dài huáng shí wǔ zhū bái zhú guì xīn gè shí bā zhū jié gěng shǔ jiāo gè shí wǔ zhū wū tóu liù zhū bá shí èr zhū
大黄(十五铢) 白术桂心(各十八铢) 桔梗蜀椒(各十五铢) 乌头(六铢) 菝(十二铢)
shàng qī wèi jǔ jiàng dài shèng yǐ shí èr yuè huì rì rì zhōng xuán chén jǐng zhōng lìng zhì ní
上七味咀绛袋盛,以十二月晦日日中悬沉井中令至泥。
zhēng yuè shuò dàn píng xiǎo chū yào zhì jiǔ zhōng jiān shù fèi yú dōng xiàng hù zhōng yǐn zhī
正月朔旦平晓出药,置酒中煎数沸,于东向户中饮之。
tú sū zhī yǐn xiān cóng xiǎo qǐ duō shǎo zì zài yī rén yǐn yī jiā wú yì yī jiā yǐn yī lǐ wú yì yǐn yào jiǔ de sān cháo hái zǐ zhì jǐng zhōng néng réng suì yǐn kě shì wú bìng
屠苏之饮先从小起,多少自在,一人饮一家无疫,一家饮一里无疫,饮药酒得三朝,还滓置井中,能仍岁饮,可世无病。
dāng jiā nèi wài yǒu jǐng jiē xī zhe yào pì wēn qì yě
当家内外有井,皆悉着药辟温气也。
yī fāng yǒu fáng fēng yī liǎng
(一方有防风一两。
yòu zhēng yuè dàn qǔ dōng xíng sāng gēn rú zhǐ dà zhǎng qī cùn yǐ dān tu zhī xuán mén hù shàng yòu lìng rén dài zhī
又正月旦取东行桑根如指大长七寸,以丹涂之,悬门户上,又令人带之。
yòu fāng zhēng dàn tūn má zi chì xiǎo dòu gè èr qī lì yòu yǐ èr qī lì tóu jǐng zhōng
又方正旦吞麻子、赤小豆各二七粒,又以二七粒投井中。
yòu fāng cháng yǐ qī yuè qī rì hé jiā tūn chì xiǎo dòu xiàng rì tūn èr qī méi
又方常以七月七日合家吞赤小豆,向日吞二七枚。
yòu fāng qī yuè qī rì nán tūn dà dòu qī méi nǚ tūn xiǎo dòu èr qī méi
又方七月七日男吞大豆七枚,女吞小豆二七枚。
yòu fāng shén xiān jiào rén lì chūn hòu yǒu gēng zǐ rì wēn wú jīng zū zhī hé jiā dà xiǎo bìng fú bù xiàn duō shǎo
又方神仙教人立春后有庚子日,温芜菁菹汁,合家大小并服,不限多少。
tài yǐ liú jīn sàn
太乙流金散
pì wēn qì fāng
辟温气方。
xióng huáng sān liǎng cí huáng èr liǎng fán shí yī liǎng bàn guǐ jiàn yǔ yī liǎng bàn jí wèi máo yáng jiǎo shāo èr liǎng
雄黄(三两) 雌黄(二两) 矾石(一两半) 鬼箭羽(一两半,即卫茅) 羊角(烧,二两)
shàng wǔ wèi zhì xià shāi sān jiǎo jiàng dài shèng
上五味治下筛,三角绛袋盛。
yī liǎng dài xīn qián bìng guà mén hù shàng
一两带心前,并挂门户上。
ruò féng dà yì zhī nián yǐ yuè dàn qīng bù guǒ yī dāo guī zhōng tíng shāo zhī
若逢大疫之年,以月旦青布裹一刀圭,中庭烧之。
wēn bìng huàn yì shāo xūn zhī
温病患亦烧熏之。
xióng huáng sàn
雄黄散
pì wēn qì fāng
辟温气方。
xióng huáng wǔ liǎng zhū shā chāng pú guǐ jiù gè èr liǎng
雄黄(五两) 朱砂菖蒲鬼臼(各二两)
shàng sì wèi zhì xià shāi yǐ tu wǔ xīn é shàng bí rén zhōng jí ěr mén
上四味治下筛,以涂五心、额上、鼻人中及耳门。
shā guǐ shāo yào fāng
杀鬼烧药方
pì wēn qì
辟温气。
xióng huáng dān shā cí huáng gè yī jīn líng yáng jiǎo yáng jiǎo yì de wú yí hǔ gǔ guǐ jiù guǐ jiàn yǔ yě zhàng rén jí bái tóu wēng shí cháng shēng zhū shǐ mǎ xuán tí gè sān liǎng qīng yáng zhī chāng pú bái zhú gè bā liǎng mì là bā jīn
雄黄丹砂雌黄(各一斤) 羚羊角( 羊角亦得) 芜荑虎骨鬼臼鬼箭羽野丈人(即白头翁) 石长生猪屎马悬蹄(各三两) 青羊脂菖蒲白术(各八两) 蜜蜡(八斤)
shàng shí liù wèi mò zhī yǐ mì là hé wèi wán rú dàn xǔ dà zhāo mù jí yè zhōng hù qián wēi huǒ shāo zhī
上十六味末之,以蜜蜡和为丸如弹许大,朝暮及夜中,户前微火烧之。
hǔ tóu shā guǐ wán
虎头杀鬼丸
pì wēn fāng
辟温方。
hǔ tóu wǔ liǎng zhū shā xióng huáng cí huáng gè yī liǎng bàn guǐ jiù zào jiá wú yí gè yī liǎng
虎头(五两) 朱砂雄黄雌黄(各一两半) 鬼臼皂荚芜荑(各一两)
shàng qī wèi mò zhī yǐ mì là hé wèi wán rú dàn zǐ dà jiàng dài shèng xì bì nán zuǒ nǚ yòu xuán wū sì jiǎo huì wàng yè bàn zhōng tíng shāo yī wán
上七味末之,以蜜蜡和为丸如弹子大,绛袋盛系臂,男左女右,悬屋四角,晦望夜半,中庭烧一丸。
pì wēn shā guǐ wán
辟温杀鬼丸
xūn bǎi guǐ è qì fāng
熏百鬼恶气方。
xióng huáng cí huáng gè èr liǎng lóng gǔ guī jiá líng lǐ jiǎ pí gè sān liǎng yáng jiǎo hǔ gǔ gè qī liǎng chū jī shí wǔ méi kōng qīng yī liǎng xiōng zhēn zhū gè wǔ liǎng dōng mén shàng jī tóu yī liǎng
雄黄雌黄(各二两) 龙骨龟甲鲮鲤甲皮(各三两) 羊角虎骨(各七两)樗鸡(十五枚) 空青(一两) 芎真珠(各五两) 东门上鸡头(一两)
shàng shí sān wèi mò zhī yáng là èr shí liǎng bìng shǒu wán rú wú zǐ zhēng dàn mén hù qián shāo yī wán dài yī wán nán zuǒ nǚ yòu pì bǎi è
上十三味末之,烊蜡二十两,并手丸如梧子,正旦门户前烧一丸,带一丸,男左女右,辟百恶。
dú sù diào sāng wèn bìng gè tūn yī wán xiǎo dòu dà tiān yīn dà wù rì shāo yī wán yú hù yǒu qián jiā
独宿吊丧问病各吞一丸小豆大,天阴大雾日烧一丸于户牖前佳。
xióng huáng wán
雄黄丸
hàn jiàn níng èr nián tài suì zài yǒu yì qì liú xíng sǐ zhě jí zhòng
汉建宁二年,太岁在酉,疫气流行,死者极众。
yǒu shū shēng dīng jì huí cóng shǔ qīng chéng shān lái dōng guò nán yáng cóng xī shì mén rù jiàn huàn yì lì zhě pō duō suì yú náng zhōng chū yào rén gè huì zhī yī wán
有书生丁季回从蜀青城山来,东过南阳,从西市门入,见患疫疠者颇多,遂于囊中出药,人各惠之一丸。
líng yào zhān chún jí wú bù chài
灵药沾唇,疾无不瘥。
shì zhōng yì guǐ shù bǎi qiān yú jiàn shū shēng shī yào xī jiē jīng bù ér zǒu
市中疫鬼数百千余见书生施药,悉皆惊怖而走。
nǎi yǒu guǐ wáng jiàn shū shēng wèi yǒu dào fǎ jiān zì shī yào gǎn zhòng guǐ děng bēn zǒu ruò shì
乃有鬼王见书生,谓有道法兼自施药,感众鬼等奔走若是。
suì yì shū shēng yù qiú shòu qí dào fǎ
遂诣书生欲求受其道法。
shū shēng yuē wú wú dào fǎ nǎi náng zhōng zhī yào chéng yú guǐ wáng guǐ wáng dǔ yào jīng huáng kòu tóu qǐ mìng ér zǒu
书生曰,吾无道法,乃囊中之药呈于鬼王,鬼王睹药,惊惶叩头乞命而走。
cǐ fāng yào dài zhī rù shān néng pì hǔ yě láng chóng shé rù shuǐ néng chú shuǐ guài jiāo shèn
此方药带之入山能辟虎野狼虫蛇,入水能除水怪蛟蜃。
xióng huáng cí huáng zēng qīng guǐ jiù zhēn zhū dān shā hǔ tóu gǔ jié gěng bái zhú nǚ qīng chuān xiōng bái zhǐ guǐ dū yóu wú yí guǐ jiàn yǔ lí lú chāng pú zào jiá gè yī liǎng
雄黄雌黄曾青鬼臼真珠丹砂虎头骨桔梗白术女青川芎白芷鬼督邮芜荑鬼箭羽藜芦菖蒲皂荚(各一两)
shàng shí bā wèi mò zhī mì wán rú dàn zǐ dà juàn dài shèng nán zuǒ nǚ yòu dài zhī
上十八味末之,蜜丸如弹子大,绢袋盛,男左女右带之。
cù zhòng è bìng jí shí yì tūn rú wú zǐ yī wán shāo dàn dà yī wán hù nèi
卒中恶病及时疫,吞如梧子一丸,烧弹大一丸户内。
chì sàn
赤散
pì wēn yì qì shāng hán rè bìng fāng
辟温疫气伤寒热病方。
lí lú zhí zhú huā gè yī liǎng dān pí zào jiá gè yī liǎng liù zhū fù zǐ guì xīn zhēn zhū gè yī liǎng xì xīn shàng jiǔ wèi mò zhī nà zhēn zhū hé zhì zhī
藜芦踯躅花(各一两) 丹皮皂荚(各一两六铢) 附子桂心真珠(各一两) 细辛上九味末之,纳真珠合治之。
fēn yī fāng cùn bǐ zhì jiàng náng zhōng dài zhī nán zuǒ nǚ yòu zhe bì zì suí
分一方寸匕置绛囊中带之,男左女右,着臂自随。
jué yǒu bìng zhī shí biàn yǐ sù mǐ dà nà zhe bí zhōng
觉有病之时,便以粟米大纳着鼻中。
yòu jiǔ fú yī qián bǐ fù qǔ hàn rì sān fú dāng qǔ yī guò hàn ěr
又酒服一钱匕,覆取汗,日三服,当取一过汗耳。
yòu fāng fán shí xíng yì lì cháng yǐ yuè wàng rì xì cuò dōng yǐn táo zhī zhǔ tāng yù zhī
又方凡时行疫疠,常以月望日,细锉东引桃枝,煮汤浴之。
fěn shēn sàn
粉身散
pì wēn bìng cháng yòng fāng
辟温病常用方。
chuān xiōng bái zhǐ běn gè děng fēn
川芎白芷本(各等分)
shàng sān wèi zhì xià shāi nà mǐ fěn zhōng yǐ fěn shēn
上三味治下筛,纳米粉中以粉身。
duàn wēn yì zhuǎn xiāng rǎn zhe nǎi zhì miè mén yán jí wài rén wú gǎn shì zhě fāng
断温疫转相染着,乃至灭门延及外人,无敢视者方∶
chì xiǎo dòu guǐ jiàn yǔ guǐ jiù xióng huáng gè èr liǎng
赤小豆鬼箭羽鬼臼雄黄(各二两)
shàng sì wèi mò zhī yǐ mì hé fú rú xiǎo dòu yī wán kě yǔ bìng huàn tóng chuáng wú fáng
上四味末之,以蜜和,服如小豆一丸,可与病患同床无妨。
yù bèi yī wù bǎi zhī sàn
预备一物柏枝散
tiān qì bù hé jí yì liú xíng fāng
天气不和疾疫流行方。
qǔ nán xiàng shè zhōng bǎi dōng nán zhī pù lìng gàn dǎo mò jiǔ fú fāng cùn bǐ shén liáng
取南向社中柏东南枝曝令干,捣末,酒服方寸匕,神良。
zhì wēn bìng lìng bù xiāng rǎn fāng
治温病令不相染方∶
yǐ táo shù zhōng dù shǐ mò zhī shuǐ fú fāng cùn bǐ
以桃树中蠹屎末之,水服方寸匕。
yòu fāng shù chǐ děng fēn jiǔ zì fú zhī miào
又方术豉等分,酒渍服之妙。
yòu fāng chì dòu yī shēng xīn bù dài shèng nà jǐng zhōng sān rì chū jǔ jiā fú èr qī méi
又方赤豆一升,新布袋盛,纳井中三日出,举家服二七枚。
yòu fāng sōng yè mò zhī jiǔ fú fāng cùn bǐ rì sān fú
又方松叶末之,酒服方寸匕,日三服。
zhì wēn lìng bù xiāng rǎn fāng
治温令不相染方∶
xīn bù dài shèng dà dòu yī shēng nà jǐng zhōng yī xiǔ chū fú qī méi
新布袋盛大豆一升,纳井中一宿出,服七枚。
yòu fāng bái mì hé shàng sè zhū shā fěn yī liǎng yǐ tài suì rì píng dàn dà xiǎo wù shí xiàng dōng fāng lì tūn fú sān qī wán rú má zi dà wù lìng chǐ jìn zhī bìng tūn chì xiǎo dòu qī méi tóu jǐng quán zhōng
又方白蜜和上色朱砂粉一两,以太岁日平旦,大小勿食,向东方立,吞服三七丸如麻子大,勿令齿近之,并吞赤小豆七枚,投井泉中。
zhì zhàng qì fāng suàn wǔ shí zi bìng pí suì zhī chǐ xīn yī shēng
治瘴气方∶蒜(五十子并皮碎之) 豉心(一升)
shàng èr wèi yǐ sān suì nán ér niào èr shēng zhǔ wǔ liù fèi qù zǐ fú zhī
上二味以三岁男儿尿二升煮五六沸,去滓服之。
suàn yí cōng zhī wù
(蒜疑葱之误。
yòu fāng qīng zhú rú èr shēng yǐ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn zuò sān fú
又方青竹茹二升,以水四升煮取三升,分作三服。
zhì huàn wù qì zhě xīn nèi fán mèn shǎo qì tóu tòng xiàng jí qǐ zé yǎn xuàn yù dào shēn wēi rè zhàn diào bù ān shí fù zēng hán xīn zhōng yù tǔ tǔ shí wú wù fāng
治患雾气者,心内烦闷少气,头痛项急,起则眼眩欲倒,身微热战掉不安,时复憎寒,心中欲吐,吐时无物方∶
xīn zhū shǐ èr shēng bàn nà hǎo jiǔ yī shēng jiǎo lìng sàn yǐ shēng bù jiǎo qǔ zhī gèng yǐ mián lǜ dùn fú zhī qǔ jǐn
新猪屎二升半,纳好酒一升搅令散,以生布绞取汁,更以绵滤顿服之取尽。
jí dì pù nuǎn wò fù gài pù qián zháo huǒ dāng hàn chū
即地铺暖卧覆盖,铺前着火,当汗出。
ruò de hàn dāng xì xì qù shàng yī wù shǐ xīn hán hán jí bù chài kàn hàn zì gàn nǎi qǐ
若得汗,当细细去上衣,勿使心寒,寒即不瘥,看汗自干乃起。
shèn fēng lěng
慎风冷。
yì zhì nüè jí fēng láo gǔ dú
亦治疟及风劳蛊毒。
zhì gān fǔ zàng wēn bìng yīn yáng dú jǐng bèi shuāng jīn qiān xiān hán hòu rè yāo qiáng jí suō mù zhōng shēng huā fāng
治肝腑脏温病阴阳毒,颈背双筋牵,先寒后热,腰强急缩,目中生花方∶
guì xīn yī liǎng bái zhú máng xiāo dà qīng zhī zǐ gè sān liǎng chái hú wǔ liǎng shí gāo shēng jiāng gè bā liǎng shēng dì huáng xiāng chǐ gè yī shēng
桂心(一两) 白术芒硝大青栀子(各三两) 柴胡(五两) 石膏生姜(各八两)生地黄香豉(各一升)
shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上十味咀,以水九升煮取三升,分三服。
zhì gān fǔ zàng wēn bìng yīn yáng dú xiān hán hòu rè jǐng jīn luán qiān miàn mù chì huáng shēn zhōng zhí qiáng fāng
治肝腑脏温病阴阳毒,先寒后热,颈筋挛牵,面目赤黄,身中直强方∶
yuán cān yī liǎng xì xīn èr liǎng zhī zǐ huáng qín shēng má máng xiāo gè sān liǎng shí gāo sān liǎng zhú yè qiè wǔ shēng chē qián cǎo pù qiè èr shēng
元参(一两) 细辛(二两) 栀子黄芩升麻芒硝(各三两) 石膏(三两) 竹叶(切,五升) 车前草(曝,切,二升)
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu bàn zhǔ zhú yè chē qián qǔ qī shēng qù zǐ xià zhū yào jiān zhì sān shēng nà máng xiāo fēn sān fú
上九味咀,以水一斗半煮竹叶、车前,取七升去滓,下诸药煎至三升,纳芒硝,分三服。
zhì xīn fǔ zāng wēn bìng yīn yáng dú zhàn diào bù ān jīng dòng fāng
治心腑脏温病阴阳毒,战掉不安惊动方∶
dà qīng huáng qín zhī zǐ zhī mǔ máng xiāo gè sān liǎng má huáng sì liǎng yuán cān liù liǎng shí gāo shēng gé gēn gè bā liǎng shēng dì huáng qiè yī shēng
大青黄芩栀子知母芒硝(各三两) 麻黄(四两) 元参(六两) 石膏生葛根(各八两) 生地黄(切,一升)
shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ nà máng xiāo fēn sān fú
上十味咀,以水九升煮取三升,去滓,纳芒硝,分三服。
zhì pí fǔ zāng wēn bìng yīn yáng dú tóu zhòng jǐng zhí pí ròu bì jié hé yǐn qǐ fāng
治脾腑脏温病阴阳毒,头重颈直,皮肉痹,结核隐起方∶
dà qīng líng yáng jiǎo shēng má yè gān máng xiāo gè sān liǎng zhī zǐ sì liǎng hán shuǐ shí wǔ liǎng yuán cān bā liǎng
大青羚羊角升麻射干芒硝(各三两) 栀子(四两) 寒水石(五两) 元参(八两)
shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上八味咀,以水七升煮取三升,分三服。
zhì fèi fǔ zàng wēn bìng yīn yáng dú ké sòu lián xù shēng bù jué ǒu nì fāng
治肺腑脏温病阴阳毒,咳嗽连续声不绝呕逆方∶
má huáng zhī zǐ zǐ wǎn dà qīng yuán cān gé gēn gè sān liǎng guì xīn gān cǎo gè èr liǎng xìng rén qián hú gè sì liǎng shí gāo bā liǎng
麻黄栀子紫菀大青元参葛根(各三两) 桂心甘草(各二两) 杏仁前胡((各四两) 石膏(八两)
shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上十一味咀,以水九升煮取三升,分三服。
zhì shèn fǔ zāng wēn bìng shēn miàn rú cì yāo zhōng yù zhé rè dú nèi shāng fāng
治肾腑脏温病,身面如刺,腰中欲折,热毒内伤方∶
yīn chén hāo zhī zǐ máng xiāo gè sān liǎng kǔ shēn shēng gé gè sì liǎng shēng dì huáng shí gāo gè bā liǎng cōng bái chǐ gè yī shēng
茵陈蒿栀子芒硝(各三两) 苦参生葛(各四两) 生地黄石膏(各八两) 葱白豉(各一升)
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn xià máng xiāo fēn sān fú
上九味咀,以水九升煮取二升半,下芒硝,分三服。
wēi ruí tāng
葳蕤汤
zhì fēng wēn zhī bìng mài yīn yáng jù fú hàn chū tǐ zhòng qí xi bì chuǎn qí xíng zhuàng bù rén hēi hēi dàn yù mián xià zhī zhě zé xiǎo biàn nán fā qí hàn zhě bì yǔ jiā shāo zhēn zhě zé ěr lóng nán yán dàn tǔ xià zhī zé yí shǐ biàn lì rú cǐ jí zhě yi fú zhī fāng
治风温之病,脉阴阳俱浮,汗出体重,其息必喘,其形状不仁嘿嘿,但欲眠,下之者则小便难,发其汗者必语,加烧针者则耳聋难言,但吐下之则遗矢便利,如此疾者,宜服之方。
wēi ruí bái wēi má huáng dú huó xìng rén chuān xiōng gān cǎo qīng mù xiāng gè èr liǎng shí gāo sān liǎng
葳蕤白薇麻黄独活杏仁川芎甘草青木香(各二两) 石膏(三两)
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ fēn sān fú qǔ hàn
上九味咀,以水八升煮取三升,去滓,分三服,取汗。
ruò yī hán yī rè jiā pò xiāo yī fēn jí dài huáng sān liǎng xià zhī
若一寒一热,加朴硝一分及大黄三两下之。
duǎn jù fāng yún wēi ruí tāng zhì dōng wēn jí chūn yuè zhòng fēng shāng hán zé fā rè tóu nǎo tòng yān hóu gàn shé qiáng xiōng nèi téng xīn xiōng pǐ mǎn yāo bèi qiáng
(《短剧方》云∶葳蕤汤治冬温及春月中风,伤寒则发热头脑痛,咽喉干,舌强胸内疼,心胸痞满,腰背强。