伤寒方下·伤寒发黄第十四 — 千金方 — 孙思邈

lùn sān shǒu zhèng wǔ shǒu

（论三首证五首）

fāng sān shí sì shǒu zhēn jiǔ tú lùn yuē huáng yǒu wǔ zhǒng yǒu huáng hàn huáng dǎn gǔ dǎn jiǔ dǎn nǚ láo dǎn

方三十四首针灸图论曰∶黄有五种，有黄汗、黄胆、谷疸、酒疸、女劳疸。

huáng hàn zhě shēn tǐ sì zhī wēi zhǒng xiōng mǎn bù kě hàn chū rú huáng bǎi zhī liáng yóu dà hán chū zú rù shuǐ zhōng suǒ zhì

黄汗者，身体四肢微肿、胸满、不渴、汗出如黄柏汁，良由大汗出卒入水中所致。

huáng dǎn zhě yī shēn miàn mù xī huáng rú jú yóu bào de rè yǐ lěng shuǐ xǐ zhī rè yīn liú wèi zhōng shí shēng huáng guā xūn shàng suǒ zhì ruò chéng hēi dǎn zhě duō sǐ

黄胆者，一身面目悉黄，如橘由暴得热以冷水洗之，热因留胃中，食生黄瓜熏上所致，若成黑疸者多死。

gǔ dǎn zhě shí bì tóu xuàn xīn sōng fú fā chì bān huáng hēi yóu dà zuì dāng fēng bā shuǐ suǒ zhì

谷疸者，食毕头眩，心忪怫发赤斑黄黑，由大醉当风八水所致。

nǚ láo dǎn zhě shēn mù jiē huáng fā rè wù hán xiǎo fù mǎn jí xiǎo biàn nán yóu dà láo dà rè ér jiāo jiē jìng rù shuǐ suǒ zhì dàn gēn jù hòu fāng zhì zhī

女劳疸者，身目皆黄，发热恶寒，小腹满急，小便难，由大劳大热而交接，竟入水所致，但根据后方治之。

huáng hàn zhī wèi bìng shēn tǐ fú zhǒng fā rè hàn chū bù kě zhuàng rú fēng shuǐ hàn zhān yī sè zhèng huáng rú bǎi zhī qí mài zì chén cóng hé de zhī

黄汗之为病，身体浮肿发热，汗出不渴，状如风水，汗沾衣色正黄如柏汁，其脉自沉，从何得之？

cǐ bìng yǐ hàn chū rù shuǐ zhōng yù shuǐ cóng hàn kǒng rù de zhī

此病以汗出入水中浴，水从汗孔入得之。

huáng sháo yào guì jiǔ tāng

黄芍药桂酒汤

zhì huáng hàn fāng

治黄汗方。

huáng wǔ liǎng sháo yào sān liǎng guì xīn sān liǎng

黄（五两）芍药（三两）桂心（三两）

shàng sān wèi jǔ yǐ kǔ jiǔ yī shēng shuǐ qī shēng hé jiān qǔ sān shēng yǐn yī shēng dāng xīn fán yě zhì liù qī rì shāo shāo zì chú

上三味咀，以苦酒一升、水七升合煎取三升，饮一升，当心烦也，至六七日稍稍自除。

xīn fán zhě kǔ jiǔ zǔ gù yě

心烦者苦酒阻故也。

guì zhī huáng tāng

桂枝黄汤

zhì zhū bìng huáng dǎn yi lì qí xiǎo biàn jiǎ lìng mài fú dāng yǐ hàn jiě fāng

治诸病黄胆宜利其小便，假令脉浮当以汗解方。

guì zhī sháo yào shēng jiāng gè sān liǎng gān cǎo èr liǎng huáng wǔ liǎng dà zǎo shí èr méi

桂枝芍药生姜（各三两）甘草（二两）黄（五两）大枣（十二枚）

shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng wēi huǒ jiān qǔ sān shēng qù zǐ wēn fú yī shēng fù qǔ wēi hàn

上六味咀，以水八升微火煎取三升，去滓，温服一升，覆取微汗。

xū yú bù hàn zhě yǐn xī rè zhōu yǐ zhù tāng ruò bù hàn gèng fú tāng

须臾不汗者，饮稀热粥以助汤，若不汗更服汤。

má huáng chún jiǔ tāng fāng

麻黄醇酒汤方

zhì shāng hán rè chū biǎo fā huáng dǎn fāng má huáng sān liǎng yǐ chún jiǔ wǔ shēng zhǔ qǔ yī shēng bàn jǐn fú zhī wēn fù hàn chū yù

治伤寒热出表发黄胆方，麻黄三两，以醇酒五升煮取一升半，尽服之，温覆汗出愈。

dōng yuè hán shí yòng qīng jiǔ chūn yuè yi yòng shuǐ

冬月寒时用清酒，春月宜用水。

zhì huáng dǎn fāng

治黄胆方∶

guā dì shú mǐ chì xiǎo dòu gè èr qī méi

瓜蒂秫米赤小豆（各二七枚）

shàng sān wèi zhì xià shāi bìng zhòng zhě qǔ rú dà dòu èr méi nà zhù bí kǒng zhōng tòng suō bí xū yú dāng chū huáng zhī huò cóng kǒu zhōng chū zhī shēng yú zé yù

上三味治，下筛，病重者取如大豆二枚，纳注鼻孔中痛缩鼻，须臾当出黄汁或从口中出汁升余则愈。

bìng qīng zhě rú yī dòu bù chài jiàn rì fù yòng

病轻者如一豆，不瘥，间日复用。

yòu xià lǐ jiān yǐ tǒng shǐ rén jí chuī bí zhōng wú bù sǐ dà shèn zhī

又下里间，以筒使人极吹鼻中，无不死，大慎之。

shān fán liáo tiān xíng dú rè tōng guàn zàng fǔ chén fú gǔ suǐ zhī jiān huò wèi huáng dǎn hēi dǎn chì dǎn bái dǎn gǔ dǎn mǎ huáng děng bìng chuǎn xī xū yú bù jué

（《删繁》疗天行毒热通贯脏腑沉伏骨髓之间，或为黄胆、黑疸、赤疸、白疸、谷疸、马黄等病，喘息须臾不绝。

dài huáng wán

大黄丸

zhì tóng qián

治同前。

dài huáng tíng lì zi gè èr liǎng

大黄葶苈子（各二两）

shàng èr wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà wèi shí měi fú shí wán rì sān bìng chài zhǐ

上二味为末，蜜和丸，如梧子大，未食每服十丸，日三，病瘥止。

yòu fāng dài huáng èr liǎng huáng lián sān liǎng huáng bò huáng qín gè yī liǎng qū yī wǔ hé

又方大黄（二两）黄连（三两）黄柏黄芩（各一两）曲衣（五合）

shàng wǔ wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà xiān shí fú sān wán rì sān bù zhī jiā zhì wǔ wán

上五味为末，蜜丸，如梧子大，先食服三丸，日三，不知加至五丸。

yīn chén tāng

茵陈汤

zhì huáng dǎn shēn tǐ miàn mù jǐn huáng fāng

治黄胆身体面目尽黄方。

yīn chén huáng lián gè sān liǎng huáng qín èr liǎng dài huáng gān cǎo rén shēn gè yī liǎng zhī zǐ èr qī méi

茵陈黄连（各三两）黄芩（二两）大黄甘草人参（各一两）栀子（二七枚）

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú rì sān

上七味咀，以水一斗煮取三升，分三服，日三。

yì zhì jiǔ dǎn jiǔ pǐ

亦治酒疸、酒癖。

sān huáng sàn

三黄散

zhì tóng qián

治同前。

dài huáng huáng lián huáng qín gè sì liǎng

大黄黄连黄芩（各四两）

shàng sān wèi zhì xià shāi xiān shí fú fāng cùn bǐ rì sān

上三味治，下筛，先食服方寸匕，日三。

yì kě wèi wán

亦可为丸。

wǔ líng sǎn

五苓散

zhì huáng dǎn lì xiǎo biàn fāng

治黄胆利小便方。

líng fú líng zé xiè bái zhú guì xīn gè sān shí zhū

苓茯苓泽泻白术桂心（各三十铢）

shàng wǔ wèi dǎo shāi wèi sàn kě shí shuǐ fú fāng cùn bǐ jí yǐn shuǐ jí lì xiǎo biàn jí hàn chū yù cǐ fāng yǔ dì jiǔ juǎn fāng xiāng tóng

上五味，捣筛为散，渴时水服方寸匕，极饮水即利小便，及汗出愈（此方与第九卷方相同

qín jiāo sàn

秦椒散

zhì huáng dǎn yǐn shǎo ruò duō fāng

治黄胆饮少溺多方。

qín jiāo liù zhū guā dì bàn liǎng

秦椒（六铢）瓜蒂（半两）

shàng èr wèi zhì xià shāi shuǐ fú fāng cùn bǐ rì sān

上二味治下筛，水服方寸匕，日三。

xiǎo bàn xià tāng

小半夏汤

zhì huáng dǎn xiǎo biàn sè bù yì yù zì lì fù mǎn ér chuǎn zhě bù kě chú rè rè chú bì huì fāng

治黄胆小便色不异，欲自利腹满而喘者，不可除热，热除必哕方。

bàn xià shēng jiāng gè bàn jīn

半夏生姜（各半斤）

shàng èr wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ yī shēng wǔ hé fēn zài fú

上二味咀，以水七升煮取一升五合，分再服。

yǒu rén cháng jī qì jié ér sǐ qí xīn shàng nuǎn yǐ cǐ tāng shǎo xǔ zhī rù kǒu suì huó

有人常积气结而死，其心上暖，以此汤少许汁入口遂活。

zhì huáng dǎn fāng

治黄胆方∶

qǔ shēng xiǎo mài miáo dǎo jiǎo qǔ zhī yǐn liù qī hé zhòu yè sān sì yǐn sān sì rì biàn yù

取生小麦苗捣绞取汁，饮六七合，昼夜三四饮，三四日便愈。

wú xiǎo mài mài yì de yòng zhī

无小麦，麦亦得用之。

zhì huáng dǎn biàn chéng hēi dǎn yī suǒ bù néng zhì zhě fāng

治黄胆变成黑疸，医所不能治者方∶

tǔ guā gēn dǎo zhī yī xiǎo shēng dùn fú rì yī píng dàn fú zhì shí shí bìng cóng xiǎo biàn chū xiān xū liàng bìng huàn qì lì bù dé duō fú lì shuāi zé qǐ bù dé

土瓜根捣汁一小升，顿服，日一，平旦服至食时，病从小便出，先须量病患气力，不得多服，力衰则起不得。

zhì fā huáng shēn miàn mù xī huáng rú jīn sè xiǎo biàn rú nóng zhǔ bǎi zhī zhòng yī bù néng liáo zhě fāng

治发黄身面目悉黄如金色，小便如浓煮柏汁，众医不能疗者方∶

yīn chén zhī zǐ gè èr liǎng huáng qín dài huáng chái hú shēng má gè sān liǎng lóng dǎn èr liǎng

茵陈栀子（各二两）黄芩大黄柴胡升麻（各三两）龙胆（二两）

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ èr shēng qī hé fēn sān fú

上七味咀，以水八升煮取二升七合，分三服。

ruò shēn tǐ léi qù dài huáng jiā zhī zǐ rén wǔ liù liǎng shēng dì huáng yī shēng

若身体羸去大黄加栀子仁五六两，生地黄一升。

yán nián mì lù wú yīn chén yǒu zhī zǐ sì liǎng guā lóu sān liǎng máng xiāo èr liǎng jìn xiào fāng jiā zhǐ shí èr liǎng

（《延年秘录》无茵陈，有栀子四两、栝蒌三两、芒硝二两，《近效方》加枳实二两。

fu huáng fà yǐ jiǔ biàn zuò táo pí sè xīn xià yǒu jiān ǒu nì bù xià yǐn shí xiǎo biàn jí chì shǎo sì zhī nì lěng mài shēn chén jí wēi xì chí zhě bù yí fú cǐ fāng de xià bì biàn yě

夫黄发已久变作桃皮色，心下有坚，呕逆不下饮食，小便极赤少，四肢逆冷，脉深沉极微细迟者，不宜服此方，得下必变也。

yi yǔ dà yīn chén tāng chú dài huáng jiā shēng dì huáng wǔ liǎng fú jǐn tāng xiāo xī kàn mài xiǎo fú chū xíng xiǎo jiàn bù shèn chén wēi biàn kě zhì yě

宜与大茵陈汤除大黄，加生地黄五两，服尽汤，消息看脉小浮出形小见，不甚沉微，便可治也。

mài fú jiàn zhě huáng dāng míng bù fù zuò táo pí sè xīn xià zì kuān yě

脉浮见者，黄当明，不复作桃皮色，心下自宽也。

dà yīn chén tāng

大茵陈汤

zhì nèi shí rè shèng fā huáng huáng rú jīn sè mài fú dà huá shí jǐn shù zhě

治内实热盛发黄，黄如金色，脉浮大滑实紧数者。

fu fā huáng duō shì jiǔ kè láo rè shí shǎo wèi zhōng rè huò wēn dú nèi rè zhě gù huáng rú jīn sè fāng

夫发黄多是酒客劳热，食少胃中热，或温毒内热者，故黄如金色方。

yīn chén huáng bò gè yī liǎng bàn dài huáng bái zhú gè sān liǎng huáng qín gān cǎo fú líng guā lóu gēn qián hú zhǐ shí gè yī liǎng zhī zǐ èr shí méi

茵陈黄柏（各一两半）大黄白术（各三两）黄芩甘草茯苓栝蒌根前胡枳实（各一两）栀子（二十枚）

shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú de kuài xià xiāo xī sān sì rì gèng zhì zhī

上十一味咀，以水九升煮取三升，分三服，得快下，消息三四日，更治之。

kǔ shēn sàn

苦参散

zhì rén wú jiàn hū rán zhèn hán fā huáng pí fū huáng qū chén chū xiǎo biàn chì shǎo dà biàn shí bì qì lì wú yì yǐn shí bù fáng yǐ fú zhū tāng sàn yú rè bù chú jiǔ huáng zhě yi tǔ xià fāng

治人无渐忽然振寒发黄，皮肤黄曲尘出，小便赤少，大便时闭，气力无异，饮食不妨，已服诸汤散余热不除，久黄者宜吐下方。

kǔ shēn huáng lián guā dì huáng bò dài huáng gè yī liǎng tíng lì èr liǎng

苦参黄连瓜蒂黄柏大黄（各一两）葶苈（二两）

shàng liù wèi zhì xià shāi yǐn fú fāng cùn bǐ dāng dà tǔ tǔ zhě rì yī fù bù tǔ rì zài yì de xià fú wǔ rì zhī kě xiāo xī bù jué tuì gèng fú zhī xiǎo zhé biàn xiāo xī zhī

上六味治，下筛，饮服方寸匕，当大吐，吐者日一服，不吐日再，亦得下服，五日知可消息，不觉退更服之，小折便消息之。

zhì fā huáng fāng

治发黄方∶

yīn chén huáng bò zhī zǐ dài huáng gè sān liǎng huáng lián èr liǎng

茵陈黄柏栀子大黄（各三两）黄连（二两）

shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú xiān fú tāng hòu fú wán

上五味咀，以水九升煮取三升，分三服，先服汤后服丸。

dài huáng wǔ liǎng yīn chén zhī zǐ gè sān liǎng huáng qín huáng bò gè èr liǎng

大黄（五两）茵陈栀子（各三两）黄芩黄柏（各二两）

shàng liù wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà yǐn fú èr shí wán lìng wēi lì

上六味为末，蜜丸如梧子大，饮服二十丸，令微利。

má huáng lián qiáo chì xiǎo dòu tāng

麻黄连翘赤小豆汤

zhì shāng hán yū rè zài lǐ shēn tǐ bì fā huáng fāng

治伤寒瘀热在里，身体必发黄方。

má huáng lián qiáo gān cǎo gè èr liǎng shēng jiāng sān liǎng dà zǎo shí èr méi xìng rén sān shí méi chì xiǎo dòu yī shēng shēng zǐ bái pí èr shēng qiè

麻黄连翘甘草（各二两）生姜（三两）大枣（十二枚）杏仁（三十枚）赤小豆（一升）生梓白皮（二升，切）

shàng bā wèi jǔ yǐ láo shuǐ yī dòu xiān zhǔ má huáng qù mò cì nà zhū yào jiān qǔ sān shēng fēn sān fú

上八味咀，以劳水一斗，先煮麻黄去沫，次纳诸药，煎取三升，分三服。

yīn chén tāng

茵陈汤

zhì shāng hán qī bā rì nèi shí yū rè jié shēn huáng rú jú xiǎo biàn bù lì fù wēi zhàng mǎn yi xià zhī fāng

治伤寒七八日内实瘀热结，身黄如橘，小便不利，腹微胀满，宜下之方。

yīn chén liù liǎng dài huáng sān liǎng zhī zǐ shí sì méi

茵陈（六两）大黄（三两）栀子（十四枚）

shàng sān wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng xiān zhǔ yīn chén qǔ wǔ shēng qù zǐ cì nà zhī zǐ dài huáng jiān qǔ sān shēng fēn fú yī shēng rì sān xiǎo hé fàn lì rú zào jiá mò zhuàng sè zhèng chì dāng fù jiǎn huáng xī suí xiǎo biàn qù yě

上三味咀，以水一斗二升，先煮茵陈取五升，去滓，次纳栀子、大黄煎取三升，分服一升，日三，小盒饭利如皂荚沫状，色正赤，当腹减，黄悉随小便去也。

fàn wāng yòng liáo gǔ dǎn duǎn jù fāng yòng shí gāo yī jīn

（范汪用疗谷疸，《短剧方》用石膏一斤）

dài huáng huáng bò zhī zǐ máng xiāo tāng

大黄黄柏栀子芒硝汤

zhì fā huáng fù mǎn xiǎo biàn bù lì ér chì zì hàn chū cǐ wèi biǎo hé lǐ shí dāng xià zhī fāng

治发黄腹满，小便不利而赤，自汗出，此为表和里实当下之方。

dài huáng sān liǎng huáng bò máng xiāo gè sì liǎng zhī zǐ shí wǔ méi

大黄（三两）黄柏芒硝（各四两）栀子（十五枚）

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng qù zǐ nà máng xiāo huǎn jiān qǔ yī shēng xiān shí dùn fú zhī

上四味咀，以水六升煮取二升，去滓，纳芒硝缓煎取一升，先食顿服之。

yīn chén wán

茵陈丸

zhì shí háng bìng jí huáng bìng zhàng lì yì qì jí nüè fāng

治时行病急黄，并瘴疠疫气及疟方。

yīn chén zhī zǐ máng xiāo xìng rén gè sān liǎng bā dòu bàn liǎng héng shān biē jiǎ gè èr liǎng chǐ wǔ hé dài huáng wǔ liǎng

茵陈栀子芒硝杏仁（各三两）巴豆（半两）恒山鳖甲（各二两）豉（五合）大黄（五两）

shàng jiǔ wèi wèi mò yǐ táng huò wán rú wú zǐ dà yǐn fú sān wán yǐ tǔ lì wèi jiā

上九味为末，以饧和丸，如梧子大，饮服三丸，以吐利为佳。

bù zhī jiā yī wán

不知加一丸。

chū jué tǐ qì yǒu yì jí fú zhī jí chài shén xiào

初觉体气有异，急服之即瘥，神效。

zhì jí huáng rè qì gǔ zhēng liǎng mù chì mài fāng

治急黄热气骨蒸两目赤脉方∶

máng xiāo yī liǎng dài huáng yī liǎng bàn mò shēng dì huáng zhī bā hé

芒硝（一两）大黄（一两半末）生地黄汁（八合）

shàng sān wèi hé hé yī fù wǔ hé rì èr yǐ lì wèi dù bù xū èr fú

上三味合和，一服五合，日二，以利为度，不须二服。

zhì fēng dǎn xiǎo biàn huò huáng huò bái sǎ sǎ hán rè hǎo wò bù yù dòng fāng

治风疸小便或黄或白，洒洒寒热，好卧不欲动方∶

sān yuè ài yī shù dǎo qǔ zhī tóng qì zhōng jiān rú qī mì fēng zhī kǔ shēn dài huáng huáng lián níng shuǐ shí guā lóu gēn tíng lì gè liù zhū

三月艾（一束捣，取汁铜器中煎如漆，密封之）苦参大黄黄连凝水石栝蒌根葶苈（各六铢）

shàng qī wèi yǐ liù wèi wèi mò ài jiān hé wán rú wú zǐ dà

上七味以六味为末，艾煎和丸，如梧子大。

xiān shí fú wǔ wán rì èr kě jiā zhì èr shí wán

先食服五丸，日二，可加至二十丸。

yǒu rè jiā kǔ shēn kě jiā guā lóu xiǎo biàn sè jiā tíng lì xiǎo biàn duō jiā níng shuǐ shí xiǎo biàn bái jiā huáng lián dà biàn nán jiā dà huáng

有热加苦参，渴加栝蒌，小便涩加葶苈，小便多加凝水石，小便白加黄连，大便难加大黄。

cùn kǒu mài fú ér huǎn fú zé wèi fēng huǎn zé wèi bì

寸口脉浮而缓，浮则为风，缓则为痹。

bì fēi zhòng fēng sì zhī kǔ fán pí sè bì huáng yū rè yǐ xíng

痹非中风，四肢苦烦，脾色必黄，瘀热以行。

fū yáng mài jǐn ér shù shù zé wèi rè rè zé xiāo gǔ jǐn zé wèi hán shí zé mǎn yě

趺阳脉紧而数，数则为热，热则消谷，紧则为寒，食则满也。

chǐ mài fú wèi shāng shèn fū yáng mài jǐn wèi shāng pí

尺脉浮为伤肾，趺阳脉紧为伤脾。

fēng hán xiāng bó shí gǔ jí xuàn

风寒相搏，食谷即眩。

gǔ qì bù xiāo wèi zhōng kǔ zhuó zhuó qì xià liú xiǎo biàn bù tōng yīn bèi qí sāi rè liú páng guāng shēn gù jǐn huáng míng yuē gǔ dǎn

谷气不消，胃中苦浊，浊气下流，小便不通，阴被其塞，热流膀胱，身故尽黄，名曰谷疸。

zhì láo dǎn gǔ dǎn wán

治劳疸、谷疸丸∶

kǔ shēn sān liǎng lóng dǎn yī liǎng

苦参（三两）龙胆（一两）

shàng èr wèi wèi mò niú dǎn hé wèi wán rú wú zǐ dà xiān shí yǐ mài zhōu yǐn fú wǔ wán rì sān bù zhī shāo jiā zhī shān fán fāng jiā zhī zǐ rén sān qī méi yǐ zhū dǎn hé wèi wán

上二味为末，牛胆和为丸，如梧子大，先食以麦粥饮服五丸，日三，不知稍加之，（《删繁方》加栀子仁三七枚，以猪胆和为丸。

fū rén bìng jiǔ dǎn zhě huò wú rè jìng yán liǎo liǎo fù mǎn yù tǔ ǒu zhě yi tǔ zhī fāng qián kǔ shēn sàn qī wèi zhě shì jiǔ dǎn bì xiǎo biàn bù lì qí hou dāng xīn zhōng rè zú xià rè shì qí zhèng yě

夫人病酒疸者，或无热，靖言了了，腹满欲吐呕者，宜吐之方，前苦参散七味者是酒疸，必小便不利，其候当心中热，足下热，是其证也。

fu jiǔ dǎn xià zhī jiǔ jiǔ wèi hēi dǎn mù qīng miàn hēi xīn zhōng rú dàn suàn xiè zhuàng dà biàn zhèng hēi pí fū zhǎo zhī bù rén qí mài fú ruò suī hēi wēi huáng gù zhī zhī

夫酒疸下之久久为黑疸，目青面黑，心中如啖蒜薤状，大便正黑，皮肤爪之不仁，其脉浮弱，虽黑微黄故知之。

zhǐ shí dài huáng zhī zǐ chǐ tāng

枳实大黄栀子豉汤

zhì shāng hán yǐn jiǔ shí shǎo yǐn duō tán jié fà huáng jiǔ dǎn xīn zhōng ào nǎo ér bù shèn rè huò gān ǒu fāng

治伤寒饮酒，食少饮多，痰结发黄，酒疸心中懊恼，而不甚热或干呕方。

zhǐ shí wǔ méi dài huáng sān liǎng dòu chǐ bàn shēng zhī zǐ qī méi

枳实（五枚）大黄（三两）豆豉（半升）栀子（七枚）

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn sān fú xīn zhōng rè téng ào nǎo jiē zhǔ zhī

上四味咀，以水六升煮取二升，分三服，心中热疼懊恼皆主之。

níng shuǐ shí sàn zhì ròu dǎn yǐn shào xiǎo biàn duō rú bái gān sè cǐ bìng de zhī cóng jiǔ fāng

凝水石散治肉疸，饮少小便多如白泔色，此病得之从酒方。

níng shuǐ shí bái shí zhī guā lóu gēn guì xīn gè sān shí zhū tù sī zǐ zhī mǔ gè shí bā zhū

凝水石白石脂栝蒌根桂心（各三十铢）菟丝子知母（各十八铢）

shàng liù wèi zhì xià shāi mài zhōu yǐn fú wǔ fēn bǐ rì sān fú wǔ rì zhī shí rì chài

上六味治，下筛，麦粥饮服五分匕，日三服，五日知，十日瘥。

fú líng wán

茯苓丸

xīn xià zòng héng jiān ér xiǎo biàn chì shì jiǔ dǎn zhě fāng

心下纵横坚而小便赤是酒疸者方。

fú líng yīn chén gān jiāng gè yī liǎng bái zhú áo zhǐ shí gè sān shí zhū bàn xià xìng rén gè shí bā zhū gān

茯苓茵陈干姜（各一两）白术（熬）枳实（各三十铢）半夏杏仁（各十八铢）甘

shàng shí wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà kōng fù fú sān wán rì sān shāo shāo jiā yǐ xiǎo biàn lì wèi dù

上十味为末，蜜和丸，如梧子大，空腹服三丸，日三，稍稍加，以小便利为度。

yì fāng jiā huáng lián yī liǎng dài huáng shí bā zhū míng yīn chén wán zhì hēi dǎn shēn tǐ àn hēi xiǎo biàn sè

（《翼方》加黄连一两，大黄十八铢，名茵陈丸，治黑疸，身体暗黑小便涩。

bàn xià tāng

半夏汤

zhì jiǔ yīn xiōng xīn zhàng mǎn gǔ ròu chén zhòng nì hài yǐn shí nǎi zhì xiǎo biàn chì huáng cǐ gēn běn xū láo fēng lěng yǐn shí chōng xīn yóu pí wèi nèi tán suǒ zhì fāng

治酒荫，胸心胀满，骨肉沉重，逆害饮食，乃至小便赤黄，此根本虚劳风冷，饮食冲心，由脾胃内痰所致方。

bàn xià yī shēng shēng jiāng huáng qín dāng guī yīn chén gè yī liǎng qián hú zhǐ shí gān cǎo dà jǐ èr liǎng

半夏（一升）生姜黄芩当归茵陈（各一两）前胡枳实甘草大戟（二两）

fú líng bái zhú gè sān liǎng

茯苓白术（各三两）

shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn zuò sān fú

上十一味咀，以水一斗煮取三升，分作三服。

niú dǎn wán

牛胆丸

zhì jiǔ dǎn shēn huáng qū chén chū fāng

治酒疸身黄曲尘出方。

niú dǎn yī méi yuán huā yī shēng ráo huā bàn shēng guā dì sān liǎng dài huáng bā liǎng

牛胆（一枚）芫花（一升）荛花（半升）瓜蒂（三两）大黄（八两）

shàng wǔ wèi sì wèi jǔ yǐ qīng jiǔ yī dòu zì yī xiǔ zhǔ jiǎn bàn qù zǐ nà niú dǎn wēi huǒ jiān lìng kě wán rú dòu dà fú yī wán rì yí liù qī chǐ

上五味四味咀，以清酒一斗渍一宿，煮减半，去滓，纳牛胆微火煎，令可丸，如豆大，服一丸，日移六七尺。

bù zhī fù fú yī wán zhì bā wán gé shàng tǔ gé xià xià huò bù tǔ ér zì yù

不知复服一丸至八丸，膈上吐，膈下下，或不吐而自愈。

yīn chén wán

茵陈丸

zhì qì lín lú zhàng fù dà shēn tǐ miàn mù xī huáng jí jiǔ dǎn duǎn qì bù dé xi fāng

治气淋胪胀腹大，身体面目悉黄，及酒疸短气不得息方。

yīn chén tiān mén dōng zhī zǐ gè sì liǎng dài huáng guì xīn gè sān liǎng tōng cǎo shí gāo gè èr liǎng bàn xià bàn shēng

茵陈天门冬栀子（各四两）大黄桂心（各三两）通草石膏（各二两）半夏（半升）

shàng bā wèi zhēng dài huáng tōng cǎo tiān dōng zhī zǐ bàn xià pù lìng gàn hé dǎo shāi mì wán rú dà dòu fú sān wán rì sān jì shēng yú yǐ dòu gēng fú bù dé yòng jiǔ

上八味蒸，大黄、通草、天冬、栀子、半夏曝令干，合捣筛，蜜丸如大豆，服三丸，日三．忌生鱼，以豆羹服，不得用酒。

yī fāng qù shí gāo nà huá shí èr liǎng bù zhī jiā zhì shí wán

（一方去石膏，纳滑石二两，）不知加至十丸。

xiāo shí fán shí sàn

硝石矾石散

zhì nǚ láo dǎn fāng

治女劳疸方。

xiāo shí fán shí gè bàn liǎng

硝石矾石（各半两）

shàng èr wèi zhì xià shāi dà mài zhōu zhī fú fāng cùn bǐ rì sān zhòng yī fù qǔ hàn bìng suí dà xiǎo biàn chū xiǎo biàn zhèng huáng dà biàn zhèng hēi

上二味治，下筛，大麦粥汁服方寸匕，日三，重衣覆取汗，病随大小便出，小便正黄，大便正黑。

shī dǎn zhī wèi bìng shǐ de zhī yī shēn jǐn téng fā rè miàn sè hēi huáng qī bā rì hòu zhuàng rè rè zài lǐ yǒu xuè dāng xià qù zhī rú tún gān zhuàng qí xiǎo fù mǎn zhě fán shí huá shí sàn jí xià zhī yì zhì yī shēn jǐn huáng mù huáng fù mǎn xiǎo biàn bù lì fāng

湿疸之为病，始得之一身尽疼，发热面色黑黄，七八日后壮热，热在里有血，当下去之如豚肝状，其小腹满者，矾石滑石散急下之，亦治一身尽黄目黄，腹满小便不利方∶

fán shí huá shí gè wǔ liǎng

矾石滑石（各五两）

shàng èr wèi zhì xià shāi yǐ dà mài zhōu zhī fú fāng cùn bǐ xiān shí fú zhī rì sān biàn lì rú xuè zhě yǐ dāng hàn chū chài

上二味治，下筛，以大麦粥汁服方寸匕，先食服之日三，便利如血者已当汗出瘥。

huá shí shí gāo sàn

滑石石膏散

huá shí shí gāo děng fēn

滑石石膏（等分）

shàng èr wèi zhì xià shāi dà mài zhōu zhī fú fāng cùn bǐ rì sān xiǎo biàn jí lì zé chài

上二味治，下筛，大麦粥汁服方寸匕，日三，小便极利则瘥。

zhēn jiǔ huáng dǎn fǎ

针灸黄胆法

zhèng miàn tú dì yī

正面图第一

yín mén shàng kěn lǐ shàng xié rén zhōng xié chéng jiāng shé xià chún lǐ niè jù quē shàng wǎn yīn fèng yín bìng

（寅门上龈里上挟人中挟承浆舌下唇里颞巨阙上脘阴缝）寅病。

shàng kěn lǐ xué zhèng dāng rén zhōng jí chún zhēn sān zhì mǎ huáng huáng dǎn děng bìng

上龈里穴正当人中及唇，针三，治马黄黄胆等病。

shàng xué rù kǒu lǐ biān zài shàng fèng chì bái mài shì zhēn sān zhì mǎ huáng huáng dǎn sì shí děng bìng

上穴入口里边在上缝赤白脉是，针三，治马黄黄胆四时等病。

shé xià xué xié shé liǎng biān zhēn zhì huáng dǎn děng bìng

舌下穴挟舌两边，针治黄胆等病。

chún lǐ xué zhèng dāng chéng jiāng lǐ biān bī chǐ kěn zhēn sān zhì mǎ huáng huáng dǎn hán shǔ wēn yì děng bìng

唇里穴正当承浆里边逼齿龈，针三，治马黄黄胆寒暑温疫等病。

niè xué zài méi yǎn wěi zhōng jiān shàng xià yǒu lái qù luò mài shì

颞穴在眉眼尾中间，上下有来去络脉是。

zhēn jiǔ zhī zhì sì shí hán shǔ suǒ kǔ dǎn qì wēn bìng děng

针灸之，治四时寒暑所苦疸气温病等。

xié rén zhōng xué huǒ zhēn zhì mǎ huáng huáng dǎn yì tōng shēn bìng huáng yǔ yīn yǐ bù zhuǎn zhě

挟人中穴火针治马黄黄胆疫通身并黄语音已不转者。

xié chéng jiāng xué qù chéng jiāng liǎng biān gè yī cùn zhì mǎ huáng jí yì děng bìng

挟承浆穴去承浆两边各一寸，治马黄急疫等病。

jù quē xué zài xīn xià yī cùn jiǔ qī zhuàng zhì mǎ huáng huáng dǎn jí yì děng bìng

巨阙穴在心下一寸，灸七壮，治马黄黄胆急疫等病。

shàng wǎn xué zài xīn xià èr cùn jiǔ qī zhuàng zhì mǎ huáng huáng dǎn děng bìng

上脘穴在心下二寸，灸七壮，治马黄黄胆等病。

nán yīn fèng xué bō yīn fǎn xiàng shàng jiǔ zhì mǎ huáng huáng dǎn děng bìng

男阴缝穴拨阴反向上灸，治马黄黄胆等病。

ruò nǚ rén yù mén tóu mén tóu shì xué nán nǚ zhēn jiǔ wú jiǔ wú zài

若女人玉门头门头是穴，男女针灸无灸无在。

fù miàn tú dì èr

覆面图第二

fēng fǔ rè fǔ fèi yú xīn shù gān yú pí shù shèn shù jiǎo hòu gēn

（风府热府肺俞心俞肝俞脾俞肾俞脚后跟）

fēng fǔ xué zài xiàng hòu rù fà jì yī cùn qù shàng gǔ yī cùn zhēn zhī zhì tóu zhōng bǎi bìng mǎ huáng huáng dǎn děng bìng

风府穴在项后入发际一寸，去上骨一寸针之，治头中百病马黄黄胆等病。

rè fǔ xué zài dì yī jié xià liǎng páng xiāng qù gè yī cùn wǔ fēn zhēn jiǔ wú zài zhì mǎ huáng huáng dǎn děng bìng

热府穴在第一节下两旁相去各一寸五分，针灸无在，治马黄黄胆等病。

fèi yú xué cóng dà chuí shù dì sān chuí liǎng páng xiāng qù gè yī cùn wǔ fēn jiǔ zhǔ huáng dǎn tōng zhì bǎi dú bìng

肺俞穴从大椎数第三椎两旁相去各一寸五分，灸主黄胆，通治百毒病。

xīn shù xué cóng fèi yú shù dì èr chuí liǎng páng xiāng qù gè yī cùn wǔ fēn

心俞穴从肺俞数第二椎两旁相去各一寸五分。

gān yú xué cóng xīn shù shù dì sì chuí liǎng páng xiāng qù gè yī cùn wǔ fēn

肝俞穴从心俞数第四椎两旁相去各一寸五分。

pí shù xué cóng gān yú shù dì èr chuí liǎng páng xiāng qù gè yī cùn wǔ fēn

脾俞穴从肝俞数第二椎两旁相去各一寸五分。

shèn shù xué cóng pí shù shù dì sān chuí liǎng páng xiāng qù gè yī cùn wǔ fēn

肾俞穴从脾俞数第三椎两旁相去各一寸五分。

jiǎo hòu gēn xué zài bái ròu hòu jì zhēn jiǔ suí biàn zhì mǎ huáng huáng dǎn hán shǔ zhū dú děng bìng

脚后跟穴在白肉后际针灸随便，治马黄黄胆寒暑诸毒等病。

cè miàn tú dì sān

侧面图第三

ěr zhōng jiá lǐ shǒu tài yáng bì shí zǐ tóu qián kǒng tài chòng

（耳中颊里手太阳臂石子头钱孔太冲）

ěr zhōng xué zài ěr mén kǒng shàng héng liáng shì zhēn jiǔ zhì mǎ huáng huáng dǎn hán shǔ yì dú děng bìng

耳中穴在耳门孔上横梁是，针灸治马黄黄胆寒暑疫毒等病。

jiá lǐ xué cóng kǒu wěn biān rù wǎng duì jiá lǐ qù kǒu yī cùn zhēn zhǔ zhì mǎ huáng huáng dǎn hán shǔ wēn yì děng bìng jiá liǎng biān tóng fǎ shǒu tài yáng xué shǒu xiǎo zhǐ duān jiǔ suí nián zhuàng zhì huáng dǎn

颊里穴从口吻边入往对颊里去口一寸针，主治马黄黄胆寒暑温疫等病，颊两边同法手太阳穴手小指端，灸，随年壮，治黄胆。

bì shí zǐ tóu xué hái qǔ bìng huàn shǒu zì zhuō bì cóng wàn zhōng tài zé zé dāng zuò yuān wén xiàng shàng yī fū jiē bái ròu jì jiǔ qī zhuàng zhì mǎ huáng huáng dǎn děng bìng

臂石子头穴还取病患手自捉臂，从腕中太泽（泽当作渊）纹向上一夫接白肉际，灸七壮，治马黄黄胆等病。

qián kǒng xué dù rǔ zhì qí zhōng qū lèi tóu gǔ shì jiǔ bǎi zhuàng zhì huáng dǎn

钱孔穴度乳至脐中屈肋头骨是，灸百壮，治黄胆。

tài chòng xué zhēn jiǔ suí biàn zhì mǎ huáng huáng dǎn wēn yì dú děng bìng

太冲穴针灸随便，治马黄黄胆温疫毒等病。