lùn yī shǒu fāng sān shí yī shǒu jiǔ cì fǎ shí jiǔ shǒu ráng nüè fǎ yī shǒu fú èr shǒu
（论一首方三十一首灸刺法十九首禳疟法一首符二首）
lùn yuē fu nüè zhě jiē shēng yú fēng xià shāng yú shǔ qiū wèi nüè yě
论曰∶夫疟者皆生于风，夏伤于暑，秋为疟也。
wèn yuē nüè xiān hán ér hòu rè zhě hé yě
问曰∶疟先寒而后热者何也？
duì yuē fu hán zhě yīn qì yě fēng zhě yáng qì yě xiān shāng yú hán ér hòu shāng yú fēng gù xiān hán ér hòu rè yě bìng yǐ shí zuò míng yuē hán nüè
对曰∶夫寒者阴气也，风者阳气也，先伤于寒而后伤于风，故先寒而后热也，病以时作，名曰寒疟。
wèn yuē xiān rè ér hòu hán zhě hé yě
问曰∶先热而后寒者何也？
duì yuē xiān shāng yú fēng ér hòu shāng yú hán gù xiān rè ér hòu hán yě yì yǐ shí shāng míng yuē wēn nüè
对曰∶先伤于风而后伤于寒，故先热而后寒也，亦以时伤，名曰温疟。
qí dàn rè ér bù hán zhě yīn qì xiān jué yáng qì dú fā zé shǎo qì fán mèn shǒu zú rè ér yù ǒu míng yuē dàn nüè
其但热而不寒者，阴气先绝，阳气独发，则少气烦闷，手足热而欲呕，名曰瘅疟。
wèn yuē fu bìng wēn nüè yǔ hán nüè ér jiē ān shě shě yú hé zàng
问曰∶夫病温疟与寒疟，而皆安舍，舍于何脏？
duì yuē wēn nüè zhě
对曰∶温疟者，
de zhī dōng zhōng yú fēng hán
得之冬中于风寒，
qì cáng yú gǔ suǐ zhī zhōng
气藏于骨髓之中，
zhì chūn zé yáng qì dú fā
至春则阳气独发，
xié qì bù néng zì chū
邪气不能自出，
yīn yù dà shǔ
因遇大暑，
nǎo suǐ shuò
脑髓铄，
jī ròu xiāo
肌肉消，
còu lǐ fā xiè
腠理发泄，
yīn yǒu suǒ yòng lì
因有所用力，
xié qì yǔ hàn jiē chū
邪气与汗皆出，
cǐ bìng xié qì xiān cáng yú shèn
此病邪气先藏于肾，
qí qì xiān cóng nèi chū zhī yú wài yě
其气先从内出之于外也。
rú shì zé yīn xū ér yáng shèng shèng zé bìng yǐ
如是则阴虚而阳盛，盛则病矣。
shuāi zé qì fù fǎn rù rù zé yáng xū xū zé hán yǐ
衰则气复反入，入则阳虚，虚则寒矣。
gù xiān rè ér hòu hán míng yuē wēn nüè
故先热而后寒，名曰温疟。
wèn yuē dàn nüè hé rú
问曰∶瘅疟何如？
duì yuē dàn nüè zhě fèi sù yǒu rè qì shèng yú shēn jué nì shàng chōng zhōng qì shí ér bù wài xiè
对曰∶瘅疟者，肺素有热，气盛于身，厥逆上冲，中气实而不外泄。
yīn yǒu suǒ yòng lì còu lǐ kāi fēng hán shě yú pí fū zhī nèi fēn ròu zhī jiān fā zé yáng qì shèng yáng qì shèng ér bù shuāi zé bìng yǐ
因有所用力，腠理开，风寒舍于皮肤之内分肉之间，发则阳气盛，阳气盛而不衰则病矣。
qí qì bù jí yú yīn gù dàn rè ér bù hán qì nèi cáng yú xīn ér wài shě yú fēn ròu zhī jiān lìng rén xiāo shuò tuō ròu gù mìng yuē dàn nüè
其气不及于阴，故但热而不寒，气内藏于心而外舍于分肉之间，令人消烁脱肉，故命曰瘅疟。
fu nüè zhī dàn fā yě yīn yáng zhī qiě yí yě bì cóng sì zhī shǐ yě
夫疟之旦发也，阴阳之且移也，必从四肢始也。
yáng yǐ shāng yīn cóng zhī gù qì wèi bìng xiān qí shí yī shí qǐng yòng xì zuǒ suǒ jǐn shù qí shǒu zú shí zhǐ lìng xié qì bù dé rù yīn qì bù dé chū guò shí nǎi jiě
阳已伤阴从之，故气未并，先其时一食顷用细左索紧束其手足十指，令邪气不得入，阴气不得出，过时乃解。
fu nüè mài zì xián yě xián shù zhě duō rè xián chí zhě duō hán xián xiǎo jǐn zhě kě xià zhī xián chí zhě kě wēn zhī
夫疟脉自弦也，弦数者多热，弦迟者多寒，弦小紧者可下之，弦迟者可温之。
ruò mài jǐn shù zhě kě fā hàn zhēn jiǔ zhī
若脉紧数者可发汗，针灸之。
mài fú dà zhě tǔ zhī chài
脉浮大者吐之瘥。
mài xián shù zhě fēng fā yě yǐ yǐn shí xiāo xī zhǐ zhī
脉弦数者风发也，以饮食消息止之。
nüè suì suì fā zhì sān suì huò lián yuè fā bù jiě zhě yǐ xié xià yǒu pǐ yě
疟岁岁发至三岁，或连月发不解者，以胁下有痞也。
zhì zhī bù dé gōng qí pǐ dàn de xū qí jīn yè
治之不得攻其痞，但得虚其津液。
xiān qí shí fā qí hàn fú tāng yǐ xiān xiǎo hán zhě yǐn yī zì fù hàn chū xiǎo biàn lì jí yù
先其时发其汗，服汤已，先小寒者引衣自覆，汗出小便利即愈。
nüè zhě bìng huàn xíng shòu pí shàng bì sù qǐ yě
疟者，病患形瘦，皮上必粟起也。
bìng nüè yǐ yuè yī rì fā dāng yǐ shí wǔ rì yù
病疟以月一日发，当以十五日愈。
shè bù chài dàng yuè jǐn jiě yě jīn bù yù dāng yún hé
设不瘥当月尽解也，今不愈当云何？
shī yuē cǐ bìng jié wèi jiǎ míng yuē nüè mǔ jí dāng zhì zhī
师曰∶此病结为瘕名曰疟母，急当治之。
biē jiǎ jiān wán
鳖甲煎丸
zhǔ zhì fāng
主治方。
chéng sǐ biē shí èr jīn zhì rú shí fǎ
成死鳖（十二斤治如食法，
yào lüè zuò biē jiǎ sān liǎng bàn xià rén shēn dà jǐ gè bā zhū qú mài ē jiāo zǐ wēi yī zuò zǐ wǎn mǔ dan pí shí wěi gān jiāng dài huáng nóng pǔ guì xīn hǎi zǎo yào lüè zuò chì xiāo tíng lì qiāng láng gè shí èr zhū fēng wō táo rén sháo yào gè yī liǎng wū yǔ shāo
《要略》作鳖甲三两） 半夏人参大戟（各八铢） 瞿麦阿胶紫葳（一作紫菀） 牡丹皮石苇干姜大黄浓朴桂心海藻（《要略》作赤硝）葶苈蜣螂（各十二铢） 蜂窝桃仁芍药（各一两） 乌羽（烧，
yī zuò wū shàn huáng qín gè shí bā zhū chóng méng chóng gè sān shí zhū yào lüè zuò shǔ fù chái hú yī liǎng bàn
一作乌扇） 黄芩（各十八铢） 虫虻虫（各三十铢《要略》作鼠妇） 柴胡（一两半）
shàng èr shí sì wèi wèi mò qǔ zào xià huī yī dòu qīng jiǔ yī hú wǔ dǒu yǐ jiǔ zì huī qǔ jiǔ zhǔ biē jiǎ jǐn làn mǐn mǐn rú qī jiǎo qù zǐ xià zhū yào jiān wèi wán rú wú zǐ dà wèi shí fú qī wán rì sān
上二十四味为末，取灶下灰一斗，清酒一斛五斗，以酒渍灰，取酒煮鳖甲尽烂泯泯如漆，绞去滓，下诸药煎为丸，如梧子大，未食服七丸，日三。
zhòng jǐng fāng wú dà jǐ hǎi zǎo duō chì xiāo
（仲景方无大戟海藻多赤硝。
chái hú guā lóu gēn tāng
柴胡栝蒌根汤
zhì nüè ér fā kě zhě fāng
治疟而发渴者方。
chái hú bā liǎng huáng qín rén shēn gān cǎo shēng jiāng gè sān liǎng dà zǎo shí èr méi guā lóu gēn sì liǎng
柴胡（八两） 黄芩人参甘草生姜（各三两） 大枣（十二枚） 栝蒌根（四两）
shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ liù shēng qù zǐ jiān qǔ sān shēng wēn fú yī shēng rì sān
上七味咀，以水一斗二升煮取六升，去滓，煎取三升，温服一升，日三。
shǔ qī sàn
蜀漆散
duō hán zhě mǔ nüè yě zhì zhī fāng
多寒者牡疟也，治之方。
shǔ qī yún mǔ lóng gǔ děng fēn
蜀漆云母龙骨（等分）
shàng sān wèi zhì xià shāi xiān wèi fā yī chuī qǐng yǐ cù jiāng fú bàn qián lín fā fú yī qián
上三味治，下筛，先未发一炊顷，以酢浆服半钱，临发服一钱。
wēn nüè jiā shǔ qī bàn fēn
温疟加蜀漆半分。
yún mǔ shāo sān zhòu yè
云母烧三昼夜。
mǔ lì tāng
牡蛎汤
mǔ nüè zhě duō hán zhì zhī fāng
牡疟者多寒治之方。
mǔ lì má huáng gè sì liǎng gān cǎo èr liǎng shǔ qī sān liǎng wú yǐ héng shān dài zhī
牡蛎麻黄（各四两） 甘草（二两） 蜀漆（三两，无以恒山代之。
shàng sì wèi xiān xǐ shǔ qī sān guò qù xīng jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ shǔ qī má huáng de liù shēng qù mò nǎi nà yú yào zhǔ qǔ sān shēng yǐn yī shēng jí tǔ chū wù fù yǐn zhī
上四味先洗蜀漆三过去腥， 咀，以水八升煮蜀漆、麻黄得六升，去沫，乃纳余药煮取三升，饮一升，即吐出，勿复饮之。
yǒu dàn nüè zhě yīn qì gū jué yáng qì dú fā ér mài wēi qí hou bì shǎo qì fán mǎn shǒu zú rè yù ǒu dàn rè ér bù hán
有瘅疟者，阴气孤绝，阳气独发而脉微，其候必少气烦满，手足热欲呕，但热而不寒。
xié qì nèi cáng yú xīn wài shè yú fēn ròu zhī jiān lìng rén xiāo shuò tuō ròu yě
邪气内藏于心，外舍于分肉之间，令人消烁脱肉也。
yǒu wēn nüè zhě qí mài píng wú hán shí bìng liù qī rì dàn jiàn rè yě qí hou gǔ jié téng fán shí ǒu cháo fā mù jiě mù fā cháo jiě míng wēn nüè
有温疟者，其脉平无寒时，病六七日，但见热也，其候骨节疼烦时呕，朝发暮解，暮发朝解，名温疟。
bái hǔ jiā guì tāng
白虎加桂汤
zhì zhī fāng
治之方。
shí gāo yī jīn zhī mǔ liù liǎng gān cǎo èr liǎng jīng mǐ liù hé
石膏（一斤） 知母（六两） 甘草（二两） 粳米（六合）
shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ mǐ làn qù zǐ jiā guì xīn sān liǎng jiān qǔ sān shēng fēn sān fú fù lìng hàn xiān hán fā rè hàn chū zhě yù
上四味咀，以水一斗二升煮米烂去滓，加桂心三两煎取三升，分三服，覆令汗，先寒发热汗出者愈。
má huáng tāng
麻黄汤
zhì nüè xū fà hàn fāng
治疟须发汗方。
má huáng guā lóu gēn dài huáng gè sì liǎng gān cǎo yī liǎng
麻黄栝蒌根大黄（各四两） 甘草（一两）
shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sān fú wèi fā qián shí qǐng yī fù lín fā yī fù fú hòu jiē nóng fù fú hàn
上四味咀，以水七升煮取二升半，分三服，未发前食顷一服，临发一服，服后皆浓覆服汗。
zhì nüè huò jiàn rì fā zhě huò yè fèi zhě fāng
治疟或间日发者或夜发者方∶
héng shān zhú yè gè yī liǎng shú mǐ yī bǎi lì shí gāo bā liǎng
恒山竹叶（各一两） 秫米（一百粒） 石膏（八两）
shàng sì wèi jǔ
上四味咀，
yǐ shuǐ bā shēng tóng qì zhōng zì yào
以水八升铜器中渍药，
lù zhì xīng yuè xià gāo jìng chù
露置星月下高净处，
héng dāo qí shàng
横刀其上，
míng rì qǔ yào
明日取药，
yú bìng huàn fáng zhōng yǐ tóng qì huǎn huǒ jiān qǔ sān shēng
于病患房中以铜器缓火煎取三升，
fēn sān fú
分三服，
qīng dàn yī fù
清旦一服，
wèi fā qián shí qǐng yī fù
未发前食顷一服，
lín fā yī fù
临发一服，
sān fú qì
三服讫，
jìng shì zhōng wò
静室中卧，
mò gòng rén yǔ
莫共人语，
dāng yī rì wù xǐ miàn shǒu jí shù kǒu
当一日勿洗面手及漱口，
wù jìn shí
勿进食，
qǔ guò shí bù fā nǎi zǎo xǐ jìn shí
取过时不发乃澡洗进食，
bìng yòng yào zhī tu wǔ xīn xiōng qián tóu miàn
并用药汁涂五心胸前头面，
yào zǐ zhì tóu biān
药滓置头边，
céng yòng shén xiào
曾用神效。
jiù jí fāng yòng wū méi èr qī méi
（《救急方》用乌梅二七枚）
yòu fāng xiān zuò yáng ròu miàn bǐng bǎo shí zhī bìng jìn shǎo jiǔ suí suǒ néng lìng xīn xīn yǒu jiǔ qì rù mì shì zhōng rán tàn huǒ nóng fù qǔ dà hán jí chài
又方先作羊肉面饼饱食之，并进少酒随所能，令欣欣有酒气入密室中，燃炭火浓覆取大汗即瘥。
yòu fāng shāo hēi niú wěi tóu máo zuò huī jiǔ fú fāng cùn bǐ rì sān
又方烧黑牛尾头毛作灰，酒服方寸匕，日三。
héng shān wán
恒山丸
zhì nüè shuō bù kě jù fāng
治疟说不可具方。
héng shān zhī mǔ gān cǎo dài huáng gè shí bā zhū má huáng yī liǎng
恒山知母甘草大黄（各十八铢） 麻黄（一两）
shàng wǔ wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà wèi shí fú wǔ wán rì èr bù zhī jiàn zēng yǐ chài wèi dù
上五味为末，蜜和丸，如梧子大，未食服五丸，日二，不知渐增，以瘥为度。
zhǒu hòu wú dài huáng
《肘后》无大黄。
yòu fāng zhì nüè jīng shù nián suǒ bù chài zhě liǎng jì chài yī yuè yǐ lái yī jì chài fāng
又方治疟经数年所不瘥者，两剂瘥，一月以来一剂瘥方。
héng shān sān liǎng wèi mò wèi jī zǐ bái hé bìng shǒu wán rú wú zǐ dà zhì tóng qì zhōng
恒山三两为末，为鸡子白和，并手丸如梧子大，置铜器中。
yú tāng zhōng zhǔ lìng shú shā xīng qì zé zhǐ yǐ zhú yè yǐn fú èr shí wán yù tǔ dàn tǔ zhì fā lìng de sān fú shí zǎo kě duàn shí ér wǎn bù kě duàn shí kě zhú yè zhī zhǔ mí shǎo shí zhī
于汤中煮令熟杀腥气则止，以竹叶饮服二十丸，欲吐但吐至发令得三服，时早可断食，而晚不可断食，可竹叶汁煮糜少食之。
zhī zǐ tāng
栀子汤
zhì tóng qián
治同前。
zhī zǐ shí sì méi shú mǐ shí sì lì héng shān sān liǎng chē qián yè èr qī méi zhì gàn
栀子（十四枚） 秫米（十四粒） 恒山（三两） 车前叶（二七枚，炙干）
shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú wèi fā yī fù fā shí yī fù fā hòu yī fù yǐ tǔ lì sì wǔ xíng wèi dù bù zhǐ lěng fàn zhǐ zhī
上四味咀，以水九升煮取三升，分三服，未发一服，发时一服，发后一服，以吐利四五行为度，不止，冷饭止之。
yòu fāng héng shān sān liǎng wū zéi gǔ shēng má biē jiǎ fù zǐ gè yī liǎng
又方恒山（三两） 乌贼骨升麻鳖甲附子（各一两）
shàng wǔ wèi jǔ juàn dài shèng yǐ jiǔ liù shēng zì zhī xiǎo lìng jìn huǒ zhuǎn zhī yī xiǔ chéng yī fù yī hé bǐ fā kě shǔ fú huò tǔ xià
上五味咀，绢袋盛，以酒六升渍之，小令近火转之，一宿成一服，一合比发可数服或吐下。
zhì nüè fāng biē jiǎ fāng cùn zhì wū zéi gǔ èr cùn fù zǐ pào gān cǎo gè yī liǎng héng shān èr liǎng
治疟方∶ 鳖甲（方寸，炙） 乌贼骨（二寸） 附子（炮） 甘草（各一两） 恒山（二两）
shàng wǔ wèi jǔ yǐ jiǔ èr shēng bàn zì zhī lù yī xiǔ míng rì tu wǔ xīn shǒu zú guò fā shí nüè duàn
上五味咀，以酒二升半渍之，露一宿，明日涂五心手足过发时，疟断。
ruò bù duàn kě yǐn yī hé xǔ chài
若不断可饮一合许瘥。
zhì nüè wú wèn xīn jiǔ zhě fāng
治疟无问新久者方∶
xiǎo biàn yī shēng bàn mì sān bǐ
小便（一升半） 蜜（三匕）
shàng èr wèi zhǔ sān fèi dùn fú měi fā rì píng dàn shí fú zì zhì fā wù shí zhòng zhě jiàn tuì bù guò sān fú chài
上二味煮三沸，顿服，每发日平旦时服，自至发勿食，重者渐退不过三服瘥。
yòu fāng chē qián zǐ shǔ wěi cǎo gè yī hǔ kǒu
又方车前子鼠尾草（各一虎口）
shàng èr wèi yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng wèi fā qián fú jǐn
上二味以水五升煮取二升，未发前服尽。
yòu fāng mǎ biān cǎo zhī wǔ hé jiǔ sān hé fēn sān fú
又方马鞭草汁五合，酒三合，分三服。
yòu fāng dǎo làng dàng gēn shāo wèi huī hé shuǐ fú yī hé liàng rén dà xiǎo qiáng ruò yòng zhī
又方捣莨菪根烧为灰，和水服一合，量人大小强弱用之。
yòu fāng guā dì èr qī méi dǎo shuǐ zì yī xiǔ fú zhī
又方瓜蒂二七枚，捣水渍一宿服之。
yòu fāng cháng yǐ qī yuè shàng yín rì cǎi má huā wèi mò jiǔ fú fāng cùn bǐ
又方常以七月上寅日采麻花为末，酒服方寸匕。
shǔ qī wán
蜀漆丸
zhì láo nüè bìng jī láo hán rè fā yǒu shí shì nüè fāng
治劳疟并积劳寒热发有时似疟方。
shǔ qī mài dōng zhī mǔ bái wēi dì gǔ pí shēng má gè sān shí zhū gān cǎo biē jiǎ wū méi ròu wēi ruí gè yī liǎng héng shān yī liǎng bàn shí gāo èr liǎng chǐ yī hé
蜀漆麦冬知母白薇地骨皮升麻（各三十铢） 甘草鳖甲乌梅肉葳蕤（各一两） 恒山（一两半） 石膏（二两） 豉（一合）
shàng shí sān wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà yǐn fú shí wán rì zài fú zhī shāo shāo jiā zhì èr sān shí wán cǐ shén yàn wú bù chài yě
上十三味为末，蜜和丸，如梧子大，饮服十丸，日再，服之稍稍加至二三十丸，此神验，无不瘥也。
yī fāng jiā guāng míng shā yī liǎng
（一方加光明砂一两）
wū méi wán
乌梅丸
zhì hán rè láo nüè xíng tǐ léi shòu tán jié xiōng zhōng shí yǐn jiǎn shǎo huò yīn xíng yuǎn jiǔ jīng láo yì huàn zhī jī nián bù chài fāng
治寒热劳疟，形体羸瘦，痰结胸中，食饮减少，或因行远，久经劳役，患之积年不瘥方。
wū méi ròu dòu chǐ gè yī hé shēng má dì gǔ pí chái hú qián hú biē jiǎ héng shān gè yī liǎng yuán cān ròu cōng róng bǎi hé shǔ qī rén shēn zhī mǔ guì xīn gè bàn liǎng táo rén bā shí yī méi
乌梅肉豆豉（各一合） 升麻地骨皮柴胡前胡鳖甲恒山（各一两） 元参肉苁蓉百合蜀漆人参知母桂心（各半两） 桃仁（八十一枚）
shàng shí liù wèi wèi mò mì wán kōng xīn jiān xì chá xià sān shí wán rì èr fú lǎo shào hái tóng liàng lì tōng yòng wú suǒ jì
上十六味为末，蜜丸，空心煎细茶下三十丸，日二服，老少孩童量力通用无所忌。
zhì láo nüè jī shí bù duàn zhòng zhì wú xiào fāng
治劳疟积时不断，众治无效方∶
shēng zhǎng dà niú xī yī wò qiè yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn zài fú
生长大牛膝一握，切，以水六升煮取二升，分再服。
dì yī fú qǔ wèi fā qián shí qǐng dì èr fú qǔ lín fā shí
第一服取未发前食顷，第二服取临发时。
dà wǔ bǔ tāng
大五补汤
zhì shí xíng hòu biàn chéng zhàng nüè fāng
治时行后变成瘴疟方。
rén shēn bái zhú fú líng gān cǎo gàn dì huáng huáng dāng guī sháo yào gè sān liǎng xiōng yuǎn zhì jié gěng gè èr liǎng guì xīn sān shí zhū zhú yè wǔ liǎng dà zǎo èr shí méi shēng gǒu qǐ gēn shēng jiāng gè yī jīn bàn xià mài dōng gè yī shēng
人参白术茯苓甘草干地黄黄当归芍药（各三两） 芎远志桔梗（各二两） 桂心（三十铢） 竹叶（五两） 大枣（二十枚） 生枸杞根生姜（各一斤） 半夏麦冬（各一升）
shàng shí bā wèi jǔ yǐ shuǐ sān dòu zhǔ zhú yè gǒu qǐ qǔ èr dòu cì nà zhū yào jiān qǔ liù shēng fēn liù fù yī rì yī yè lìng jǐn
上十八味咀，以水三斗煮竹叶、枸杞取二斗，次纳诸药煎取六升，分六服，一日一夜令尽。
líng lǐ tāng
鲮鲤汤
zhì zhà hán zhà rè zhà yǒu zhà wú shān zhàng nüè fāng
治乍寒乍热，乍有乍无，山瘴疟方。
líng lǐ jiǎ shí sì méi biē jiǎ wū zéi gǔ gè yī liǎng héng shān sān liǎng fù zǐ yī méi
鲮鲤甲（十四枚） 鳖甲乌贼骨（各一两） 恒山（三两） 附子（一枚）
shàng wǔ wèi jǔ yǐ jiǔ sān shēng zì yī xī fā qián shāo shāo chuò yǐn wù jué tǔ zhī jiān yǐ tu shēn duàn shí guò shí nǎi shí yǐn
上五味咀，以酒三升渍一夕，发前稍稍啜饮勿绝吐之，兼以涂身，断食，过时乃食饮。
wū méi wán
乌梅丸
zhì gān yá rè wèi nüè lìng rén yán sè cāng cāng qì xī chuǎn mèn zhàn diào zhuàng rú sǐ zhě huò jiǔ rè láo wēi dòng rú nüè jī nián bù chài fāng
治肝邪热为疟，令人颜色苍苍，气息喘闷，战掉状如死者，或久热劳微动如疟，积年不瘥方。
wū méi ròu shǔ qī biē jiǎ wēi ruí zhī mǔ kǔ shēn gè yī liǎng héng shān yī liǎng bàn shí gāo èr liǎng xiāng chǐ yī hé gān cǎo xì xīn gè shí bā zhū
乌梅肉蜀漆鳖甲葳蕤知母苦参（各一两） 恒山（一两半） 石膏（二两） 香豉（一合） 甘草细辛（各十八铢）
shàng shí yī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú shí wán rì zài yǐn fú yì jiā
上十一味为末，蜜丸如梧子大，酒服十丸，日再，饮服亦佳。
zhì xīn rè wèi nüè bù zhǐ huò zhǐ hòu rè bù xiē zhà lái zhà qù lìng rén xīn fán shén yù yǐn qīng shuǐ fǎn hán duō bù shèn rè zhě fāng
治心热为疟不止，或止后热不歇，乍来乍去，令人心烦，甚欲饮清水反寒，多不甚热者方∶
gān cǎo yī liǎng shǔ qī sān liǎng héng shān biē jiǎ gè sì liǎng shí gāo wǔ liǎng xiāng chǐ yī hé zhī zǐ wū méi gè sān shí méi zhú yè qiè èr shēng
甘草（一两） 蜀漆（三两） 恒山鳖甲（各四两） 石膏（五两） 香豉（一合） 栀子乌梅（各三十枚） 竹叶（切，二升）
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上九味咀，以水九升煮取三升，分三服。
héng shān wán
恒山丸
zhì pí rè wèi nüè huò kě huò bù kě rè qì nèi shāng bù xiè lìng rén bìng hán fù zhōng tòng cháng zhōng míng hàn
治脾热为疟，或渴或不渴，热气内伤不泄，令人病寒，腹中痛，肠中鸣，汗
héng shān sān liǎng gān cǎo bàn liǎng zhī mǔ biē jiǎ gè yī liǎng
恒山（三两） 甘草（半两） 知母鳖甲（各一两）
shàng sì wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ wèi fā qián jiǔ fú shí wán lín fā shí yī fù zhèng fā shí yī fù
上四味为末，蜜丸如梧子，未发前酒服十丸，临发时一服，正发时一服。
héng shān tāng
恒山汤
zhì fèi rè tán jù xiōng zhōng lái qù bù dìng zhuǎn ér wèi nüè qí zhuàng lìng rén xīn hán shén zé fā rè rè jiān zé shàn jīng rú yǒu suǒ jiàn zhě fāng
治肺热痰聚胸中，来去不定转而为疟其状令人心寒，甚则发热，热间则善惊，如有所见者方。
héng shān sān liǎng gān cǎo bàn liǎng shú mǐ sān bǎi èr shí lì
恒山（三两） 甘草（半两） 秫米（三百二十粒）
shàng sān wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú zhì fā shí lìng sān fú jǐn
上三味咀，以水七升煮取三升，分三服，至发时令三服尽。
yòu fāng zhì shèn rè fā wèi nüè lìng rén qī qī rán yāo jí tòng wǎn zhuǎn dà biàn nán mù rán shēn diào bù dìng shǒu zú hán fāng
又方治肾热发为疟，令人凄凄然，腰脊痛宛转，大便难，目然，身掉不定，手足寒方。
héng shān sān liǎng wū méi sān qī méi zhú yè qiè yī shēng xiāng chǐ bā hé cōng bái yī wò
恒山（三两） 乌梅（三七枚） 竹叶（切，一升） 香豉（八合） 葱白（一握）
shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú zhì fā lìng jǐn
上五味咀，以水九升煮取三升，分三服，至发令尽。
lí lú wán
藜芦丸
wǔ zàng bìng yǒu nüè hou liù fǔ zé wú dú wèi fǔ yǒu zhī
五脏并有疟候，六腑则无，独胃腑有之。
wèi fǔ nüè zhě lìng rén qiě bìng yě shàn jī ér bù néng shí shí ér zhī mǎn fù dà zhì zhī fāng
胃腑疟者，令人且病也，善饥而不能食，食而支满腹大治之方。
lí lú héng shān zào jiá niú xī gè yī liǎng bā dòu sān shí méi
藜芦恒山皂荚牛膝（各一两） 巴豆（三十枚）
shàng wǔ wèi xiān áo lí lú zào jiá sè huáng hé dǎo wèi mò mì huò wán rú xiǎo dòu dà dàn fú yī wán zhèng fā shí yī wán yī rì wù bǎo shí
上五味，先熬藜芦、皂荚、色黄合捣为末，蜜和丸，如小豆大，旦服一丸，正发时一丸，一日勿饱食。
zhǒu hòu wú héng shān niú xī
（《肘后》无恒山、牛膝）
cì jiǔ fǎ
刺灸法
gān nüè cì zú jué yīn jiàn xuè
肝疟刺足厥阴见血。
xīn nüè cì shǒu shǎo yīn
心疟刺手少阴。
pí nüè cì zú tài yīn
脾疟刺足太阴。
fèi nüè cì shǒu tài yīn yáng míng
肺疟刺手太阴阳明。
shèn nüè cì zú shǎo yīn tài yáng
肾疟刺足少阴太阳。
wèi nüè cì zú tài yīn yáng míng héng mài chū xuè
胃疟刺足太阴阳明，横脉出血。
fán jiǔ nüè bì xiān wèn qí bìng zhī suǒ xiān fā zhě xiān jiǔ zhī cóng tóu xiàng fā zhě yú wèi fā qián yù jiǔ dà chuí jiān tóu jiàn jiǔ guò shí zhǐ
凡灸疟必先问其病之所先发者，先灸之，从头项发者，于未发前预灸大椎尖头，渐灸过时止。
cóng yāo jí fā zhě jiǔ shèn shù bǎi zhuàng
从腰脊发者灸肾俞百壮。
cóng shǒu bì fā zhě jiǔ sān jiān
从手臂发者灸三间。
nüè jiǔ shàng xīng jí dà chuí zhì fā shí lìng mǎn bǎi zhuàng jiǔ ài zhù rú shǔ mǐ lì sú rén bù jiě qǔ xué wu dà zhù yě
疟灸上星及大椎至发时令满百壮，灸艾柱如黍米粒，俗人不解，取穴务大柱也。
jué xiǎo yì jí jiǔ bǎi huì qī zhuàng ruò hòu gèng fā yòu qī zhuàng jí nán yù zhě bù guò sān jiǔ yǐ zú tà de yǐ xiàn wéi zú yī zā zhōng shé cóng dà chuí xiàng bǎi huì jiǔ xiàn tóu sān qī zhuàng zhù rú xiǎo dòu zhuàng
觉小异即灸百会七壮，若后更发又七壮，极难愈者不过三灸，以足踏地，以线围足一匝，中折，从大椎向百会灸，线头三七壮，炷如小豆状。
yòu jiǔ fēng chí èr xué sān zhuàng
又灸风池二穴三壮。
fán yī qiè nüè wú wèn yuǎn jìn zhèng yǎng wò yǐ xiàn liàng liǎng rǔ jiān zhōng qū cóng rǔ xiàng xià jiǔ dù tóu suí nián zhuàng nán zuǒ nǚ yòu
凡一切疟无问远近，正仰卧以线量两乳间，中屈，从乳向下灸，度头随年壮，男左女右。
wǔ zàng yī qiè zhū nüè jiǔ chǐ zé qī zhuàng xué zài zhǒu zhōng yuē shàng dòng mài shì yě
五脏一切诸疟灸尺泽七壮，穴在肘中约上动脉是也。
zhū nüè ér mài bú jiàn zhě cì shí zhǐ jiān chū xuè xuè qù bì yǐ xiān shì shēn zhī chì rú xiǎo dòu zhě jǐn qǔ zhī
诸疟而脉不见者，刺十指间出血，血去必已，先视身之赤如小豆者尽取之。
nüè cì zú shǎo yīn xuè chū yù
疟刺足少阴血出愈。
nüè shàng xīng zhǔ zhī xué zài bí zhōng yāng zhí fà jì yī cùn xiàn róng dòu shì yě jiǔ qī zhuàng xiān qǔ hòu qǔ tiān yǒu fēng chí
疟上星主之，穴在鼻中央直发际一寸陷容豆是也，灸七壮，先取，后取天牖、风池。
nüè rì xī ér fā zhě lín qì zhǔ zhī xué zài mù shàng rù fà jì wǔ fēn xiàn zhě jiǔ qī zhuàng
疟日西而发者临泣主之，穴在目上入发际五分陷者，灸七壮。
nüè shí zé yāo bèi tòng xū zé qiú nǜ fēi yáng zhǔ zhī xué zài wài huái shàng qī cùn jiǔ qī zhuàng
疟实则腰背痛，虚则鼽衄，飞扬主之，穴在外踝上七寸，灸七壮。
nüè duō hàn yāo tòng bù néng fǔ yǎng mù rú tuō xiàng rú bá kūn lún zhǔ zhī xué zài zú wài huái hòu gēn gǔ shàng xiàn zhōng jiǔ sān zhuàng
疟多汗腰痛不能俯仰，目如脱项如拔昆仑主之，穴在足外踝后跟骨上陷中，灸三壮。
ráng nüè fǎ
禳疟法
wèi fā qián bào dà xióng jī yī tóu zhe huái zhōng shí shí jīng dòng lìng jī zuò shēng lì chài
未发前抱大雄鸡一头着怀中，时时惊动令鸡作声立瘥。
zhì nüè fú
治疟符
nüè xiǎo ér fù zì shí bá mǔ zì shí chuí mǒu jiá zhe huàn nüè rén xìng míng huàn nüè rén qiè dú zhī yuē yī qiè tiān dì shān shuǐ chéng huáng rì yuè wǔ xīng jiē jìng zào jūn jīn yǒu yī nüè guǐ xiǎo ér mà zào jūn zuò hēi miàn nú ruò dāng bù xìn kàn wén shū jí jí rú lǜ lìng
疟小儿父字石拔，母字石锤，某甲（着患疟人姓名，）患疟人窃读之曰，一切天地山水城隍、日月五星皆敬灶君，今有一疟鬼小儿骂灶君作黑面奴，若当不信，看文书急急如律令。
shàng jiàn fú bì xū zhēn shū qián hòu gè liú bái zhǐ yī xíng nǐ zhe zào jūn é shàng wǎ shí yā zhī bù dé yā zì shàng wù lìng rén jìn fú
上件符必须真书，前后各留白纸一行，拟着灶君额上，瓦石压之，不得压字上，勿令人近符。
ruò de zhuān qiǎn yī rén kàn fú dà hǎo yì wù lìng huī tǔ fū fú shàng zhì shǐ zì bù fēn míng chū jiàn zhe fú cì dì rú hòu
若得专遣一人看符大好，亦勿令灰土敷符上，致使字不分明出见，着符次第如后。
ruò míng rì rì chū hòu fā
若明日日出后发，
xū lìng rén yè sǎo zào jūn qián jí é shàng
须令人夜扫灶君前及额上，
lìng jìng zhì fā
令净至发，
rì dàn
日旦，
lìng huàn rén zhěng yī mào lì zào qián dú fú
令患人整衣帽立灶前读符，
shǐ rén zì dú bì xū fēn míng
使人自读必须分明，
dú fú wù cuò yī zì
读符勿错一字，
měi yī biàn ruò bié rén dú yī biàn
每一遍若别人读一遍，
huàn rén guì yī bài
患人跪一拜，
yòu yǐ shǒu zhuō huàn rén yí dù
又以手捉患人一度。
ruò huàn rén zì dú zì zhuō yī zhèn yún rén xìng mǒu jiá rú cǐ shì fán sān biàn dú sān bài le yǐ jìng wǎ shí yā liǎng jiǎo zì xiàng shàng zhe zào é shàng wù lìng yā zì shàng
若患人自读，自捉衣振云人姓某甲，如此是凡三遍读三拜了，以净瓦石压两角，字向上着灶额上，勿令压字上。
ruò nüè rì xī fā jù rú shàng fǎ sān biàn dú fú zhì wǔ shí gèng sān biàn dú rú shàng fǎ
若疟日西发具如上法三遍读符，至午时更三遍，读如上法。
rú yè fèi rì mù gèng sān biàn dú bìng rú shàng fǎ qí zào zuò shí yì de wù shǐ dòng cǐ fú
如夜发，日暮更三遍读并如上法，其灶作食亦得，勿使动此符。
ruò yǒu liǎng zào dà zào shàng zhe fú ruò yǒu lù dì zào wū lǐ zào shàng zhe zhǐ yǒu lù zào gēn jù fǎ zhe zhī réng xū shǒu zhuō fú qí fú fǎ rú hòu
若有两灶，大灶上着符，若有露地灶，屋里灶上着，只有露灶根据法着之，仍须手捉符，其符法如后。
ruò yǒu kè huàn huì xū kè jīng tíng guò sān dù fā sān dù wěi qū zhe fú rú shàng fǎ fú yì yún kè xìng míng huàn nüè qǐ jū lù nüè guǐ xiǎo ér rú xià
若有客患会须客经停过三度发三度委曲着符如上法，符亦云客姓名患疟，乞拘录疟鬼小儿如下。
fán zhì jiǔ huàn zhě yī zhāo fú yī jiàn chài yì kě wǔ dù zhe fú rú shǐ kě quán chài yòu xū shǒu bà fú rú xià
凡治久患者，一着符一渐瘥，亦可五度着符，如始可全瘥，又须手把符如下。
wáng liáng fú zhāng jì bó shū zhī jí jí rú lǜ lìng
王良符，张季伯书之，急急如律令。
shàng wáng liáng fú gēn jù fǎ cháng juàn liǎng shǒu wò niàn fó duān zuò rú xū xíng dòng jiǎn jiào chā zhe xiōng qián zì tóu xiàng shàng
上王良符根据法长卷两手握，念佛端坐，如须行动检校插着胸前，字头向上。
shàng èr fú gè gēn jù fǎ yī shí yòng bù dé quē yī fú
上二符各根据法一时用，不得阙一符。
wàn yī bù chài dàn dé yī fā qīng hòu fā rì gèng dú jí chài yī yī zǐ xì gēn jù fǎ ruò zì cēn cī jí bù chài
万一不瘥，但得一发轻，后发日更读即瘥，一一仔细根据法，若字参差即不瘥。