千金方 · 孙思邈 · Chapter 82 of 228

肝脏·筋极第四

PinyinModern Translation
Size

lùn sān shǒu fāng qī shǒu jiǔ fǎ qī shǒu

(论三首,方七首,灸法七首)

lùn yuē fu liù jí zhě tiān qì tōng yú fèi dì qì tōng yú yàn fēng qì yīng yú gān léi qì dòng yú xīn gǔ qì gǎn yú pí yǔ qì rùn yú shèn

论曰∶夫六极者,天气通于肺,地气通于咽,风气应于肝,雷气动于心,谷气感于脾,雨气润于肾。

liù jīng wèi chuān cháng wèi wèi hǎi jiǔ qiào wèi shuǐ zhù zhī qì suǒ yǐ qiào yīng yú wǔ zàng wǔ zàng yá shāng zé liù fǔ shēng jí gù yuē wǔ zàng liù jí yě

六经为川,肠胃为海,九窍为水注之气,所以窍应于五脏,五脏邪伤,则六腑生极,故曰五脏六极也。

lùn yuē fán jīn jí zhě zhǔ gān yě gān yīng jīn jīn yǔ gān hé gān yǒu bìng cóng jīn shēng

论曰∶凡筋极者主肝也,肝应筋,筋与肝合,肝有病从筋生。

yòu yuē yǐ chūn yù bìng wèi jīn bì

又曰∶以春遇病为筋痹,

jīn bì bù yǐ

筋痹不已,

fù gǎn yú yá

复感于邪,

nèi shè yú gān

内舍于肝,

zé yáng qì rù yú nèi

则阳气入于内,

yīn qì chū yú wài

阴气出于外,

ruò yīn qì wài chū

若阴气外出,

chū zé xū

出则虚,

xū zé jīn xū

虚则筋虚,

jīn xū zé shàn bēi

筋虚则善悲,

sè qīng cāng bái jiàn yú mù xià

色青苍白见于目下,

ruò shāng hán zé jīn bù néng dòng

若伤寒则筋不能动,

shí zhǐ zhǎo jiē tòng

十指爪皆痛,

shù hǎo zhuǎn jīn

数好转筋,

qí yuán yǐ chūn jiǎ yǐ rì de zhī shāng fēng

其源以春甲乙日得之伤风,

fēng zài jīn wèi gān xū fēng yě

风在筋为肝虚风也。

ruò yáng qì nèi fā fā zé shí shí zé jīn shí jīn shí zé shàn nù yì gàn shāng rè zé hāi hāi zé xié xià tòng bù néng zhuǎn cè yòu jiǎo xià mǎn tòng gù yuē gān shí fēng yě

若阳气内发,发则实,实则筋实,筋实则善怒,嗌干伤热则咳,咳则胁下痛不能转侧,又脚下满痛,故曰肝实风也。

rán zé yīn qí qīng ér yáng zhī yīn qí zhòng ér jiǎn zhī yīn qí shuāi ér zhāng zhī

然则因其轻而扬之,因其重而减之,因其衰而彰之。

shěn qí yīn yáng yǐ bié róu gāng yáng bìng zhì yīn yīn bìng zhì yáng

审其阴阳以别柔刚,阳病治阴,阴病治阳。

shàn zhì bìng zhě bìng zài pí máo jī fū jīn mài ér zhì zhī cì zhì liù fǔ ruò zhì wǔ zàng zé bàn sǐ yǐ

善治病者,病在皮毛、肌肤、筋脉而治之,次治六腑,若至五脏则半死矣。

biǎn què yún jīn jué bù zhì jiǔ rì sǐ hé yǐ zhī zhī

扁鹊云∶筋绝不治九日死,何以知之?

shǒu zú zhǎo jiǎ qīng hēi hū mà kǒu bù xī jīn yīng zú jué yīn zú jué yīn qì jué zé jīn suō yǐn luǎn yǔ shé jīn xiān sǐ yǐ

手足爪甲青黑,呼骂口不息,筋应足厥阴,足厥阴气绝,则筋缩引卵与舌,筋先死矣。

zhì jīn shí jí zé hāi hāi zé liǎng xié xià suō tòng tòng shén zé bù kě zhuǎn dòng jú pí tōng qì tāng fāng

治筋实极则咳,咳则两胁下缩痛,痛甚则不可转动,橘皮通气汤方。

jú pí sì liǎng bái zhú shí gāo gè wǔ liǎng xì xīn dāng guī guì xīn fú líng gè èr liǎng xiāng chǐ yī shēng

橘皮(四两) 白术石膏(各五两) 细辛当归桂心茯苓(各二两) 香豉(一升)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ fēn sān fú

上八味咀,以水九升,煮取三升,去滓,分三服。

zhì jīn shí jí zé liǎng jiǎo xià mǎn mǎn ér tòng bù dé yuǎn xíng jiǎo xīn rú gē jīn duàn zhé tòng bù kě rěn dān shēn zhǔ sàn fāng

治筋实极,则两脚下满,满而痛,不得远行,脚心如割,筋断折痛不可忍,丹参煮散方

dān shēn sān liǎng chuān xiōng dù zhòng xù duàn dì gǔ pí gè èr liǎng dāng guī tōng cǎo gàn dì huáng mài mén dōng shēng má yǔ yú liáng má huáng gè yī liǎng shí bā zhū niú xī èr liǎng liù zhū shēng jiāng qiè

丹参(三两) 川芎杜仲续断地骨皮(各二两) 当归通草干地黄麦门冬升麻禹余粮麻黄(各一两十八铢) 牛膝(二两六铢) 生姜(切,

chǎo qǔ jiāo gān mǔ lì gè èr liǎng

炒取焦干) 牡蛎(各二两)

shàng shí qī wèi zhì xià shāi wèi cū sàn yǐ juàn dài zi shèng sàn èr fāng cùn bǐ yǐ jǐng huā shuǐ èr shēng zhǔ shù dòng dài zi zhǔ qǔ yī shēng dùn fú rì èr

上十七味治下筛,为粗散,以绢袋子盛散二方寸匕,以井花水二升煮,数动袋子,煮取一升,顿服,日二。

zhì jīn shí jí shǒu zú zhǎo jiǎ huò qīng huò huáng huò hēi wū àn sì zhī jīn jí fán mǎn dì huáng jiān fāng

治筋实极,手足爪甲或青或黄、或黑乌黯,四肢筋急烦满,地黄煎方。

shēng dì huáng zhī sān shēng shēng gé zhī shēng xuán cān zhī gè yī shēng dài huáng shēng má gè èr liǎng zhī zǐ rén má huáng xī jiǎo gè sān liǎng shí gāo wǔ liǎng sháo yào sì liǎng

生地黄汁(三升) 生葛汁生玄参汁(各一升) 大黄升麻(各二两) 栀子仁麻黄犀角(各三两) 石膏(五两) 芍药(四两)

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qī wù qǔ èr shēng qù zǐ xià dì huáng zhī jiān yī liǎng fèi cì xià gé zhī děng jiān qǔ sān shēng fēn sān fú rì zài

上十味咀,以水七升煮七物,取二升,去滓,下地黄汁,煎一两沸,次下葛汁等,煎取三升,分三服,日再。

zhì jīn xū jí jīn bì hǎo bēi sī yán sè cāng bái sì zhī xū xī jiǎo shǒu jū luán shēn dòng suō jí fù zhōng zhuǎn tòng wǔ jiā jiǔ fāng

治筋虚极、筋痹,好悲思,颜色苍白,四肢嘘吸,脚手拘挛,伸动缩急,腹中转痛,五加酒方。

wǔ jiā pí yī jīn zhǐ cì èr shēng dà má rén sān shēng zhū jiāo gēn pí dān shēn gè bā liǎng guì xīn dāng guī gān cǎo gè sān liǎng tiān xióng qín jiāo bái xiǎn tōng cǎo gè sì liǎng gān jiāng wǔ liǎng yì yǐ rén bàn shēng chuān xiōng wǔ

五加皮(一斤) 枳刺(二升) 大麻仁(三升) 猪椒根皮丹参(各八两) 桂心当归甘草(各三两) 天雄秦椒白藓通草(各四两) 干姜(五两) 薏苡仁(半升)川芎(五?

shàng shí wǔ wèi jǔ yǐ juàn dài shèng qīng jiǔ sì dòu zì chūn xià sì rì qiū dōng liù qī rì

上十五味咀,以绢袋盛,清酒四斗渍,春夏四日,秋冬六七日。

chū fú liù qī hé shāo shāo jiā yǐ zhī wèi dù

初服六七合,稍稍加,以知为度。

zhì jīn xū jí zé jīn bù néng zhuǎn shí zhǐ zhǎo jiē tòng shù zhuàn jīn huò jiāo jiē guò dù huò bìng wèi píng fù jiāo jiē shāng qì nèi jīn jué shé juǎn chún qīng yǐn luǎn suō mài téng jí fù zhōng jiǎo tòng huò biàn yù jué bù néng yǐn shí rén shēn jiǔ fāng

治筋虚极,则筋不能转,十指爪皆痛,数转筋,或交接过度,或病未平复交接,伤气,内筋绝,舌卷唇青,引卵缩, 脉疼急,腹中绞痛,或便欲绝,不能饮食,人参酒方。

rén shēn fáng fēng fú líng xì xīn qín jiāo huáng dāng guī niú xī jié gěng gè yī liǎng bàn gàn dì huáng dān shēn zǎo sān shí méi wǔ jiā pí yī shēng shēng jiāng qiè chǎo gàn wū má suì gè

人参防风茯苓细辛秦椒黄当归牛膝桔梗(各一两半) 干地黄丹参枣(三十枚) 五加皮(一升) 生姜(切,炒干) 乌麻(碎)(各?

shàng èr shí èr wèi jǔ zhōng rǔ bié yǐ xiǎo dài zi shèng yǐ qīng jiǔ èr dòu bàn jìn wǔ sù wēn fú sān hé rì zài wú suǒ wén suí yì zēng jìn

上二十二味咀,钟乳别以小袋子盛,以清酒二斗半浸五宿,温服三合,日再,无所闻,随意增进。

yī běn wú wū má yòng dù zhòng èr liǎng bàn

(一本无乌麻,用杜仲二两半。

zhì jiāo jiē sǔn luǎn suō jīn luán fāng

治交接损,卵缩筋挛方。

shāo fù rén yuè jīng yī huī fú fāng cùn bǐ

烧妇人月经衣灰,服方寸匕。

zhì jīn jué fāng áo xiè nǎo zú suǐ nà chuāng zhōng jīn jí xù

治筋绝方熬蟹脑足髓纳疮中,筋即续。

láo lěng qì nì yāo kuān lěng bì jiǎo qū shēn nán jiǔ yáng qiāo yī bǎi zhuàng zài wài huái xià róng zhǎo

劳冷气逆,腰髋冷痹,脚屈伸难,灸阳跷一百壮,在外踝下容爪。

yāo bèi bù biàn zhuàn jīn jí bì jīn luán jiǔ dì èr shí yī chuí suí nián zhuàng

腰背不便,转筋急痹筋挛,灸第二十一椎,随年壮。

zhuàn jīn shí zhǐ jīn luán jí bù dé qū shēn jiǔ jiǎo wài huái gǔ shàng qī zhuàng

转筋,十指筋挛急,不得屈伸,灸脚外踝骨上七壮。

shī jīng jīn luán yīn suō rù fù xiāng yǐn tòng jiǔ zhōng fēng wǔ shí zhuàng zài nèi huái qián jīn lǐ wǎn wǎn zhōng

失精筋挛,阴缩入腹,相引痛,灸中封五十壮,在内踝前筋里宛宛中。

shī jīng jīn luán yīn suō rù fù xiāng yǐn tòng jiǔ xià mǎn gè wǔ shí zhuàng lǎo rén jiā zhī xiǎo ér suí nián zhuàng

失精筋挛,阴缩入腹,相引痛,灸下满各五十壮,老人加之,小儿随年壮。

yòu yún cǐ èr xué hóu zhǒng jué nì wǔ zàng suǒ kǔ gǔ zhàng bìng xī zhǔ zhī

又云,此二穴,喉肿厥逆,五脏所苦,鼓胀,并悉主之。

zhuàn jīn jìng gǔ tòng bù kě rěn jiǔ qū xī xià lián héng jīn shàng sān zhuàng

转筋胫骨痛不可忍,灸屈膝下廉横筋上三壮。

fù zhàng zhuàn jīn jiǔ qí shàng yī cùn èr shí zhuàng

腹胀转筋,灸脐上一寸二十壮。

✦ You read 肝脏·筋极第四

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.