lǐ sān jí lǐ sān
◎礼三（吉礼三）
běi jiāo qí gǔ wǔ fāng dì gǎn shēng dì
○北郊祈谷五方帝感生帝
běi jiāo
北郊。
sòng chū fāng qiū zài gōng chéng zhī běi shí sì lǐ yǐ xià zhì jì huáng dì qí
宋初，方丘在宫城之北十四里，以夏至祭皇地祇。
bié wèi tán yú běi jiāo yǐ mèng dōng jì shén zhōu dì qí
别为坛于北郊，以孟冬祭神州地祇。
jiàn lóng yǐ lái dié fèng sì zǔ chóng pèi èr tán
建隆以来，迭奉四祖崇配二坛。
tài píng xīng guó yǐ hòu dàn yǐ xuān zǔ tài zǔ gèng pèi
太平兴国以后，但以宣祖、太祖更配。
zhēn zōng nǎi yǐ tài zōng pèi fāng qiū xuān zǔ pèi shén zhōu dì qí
真宗乃以太宗配方丘，宣祖配神州地祇。
huáng yòu chū lǐ guān yán huáng dì qí tán sì jiǎo zài chéng miàn guǎng sì zhàng jiǔ chǐ dōng xī sì zhàng liù chǐ
皇祐初，礼官言："皇地祇坛四角再成，面广四丈九尺，东西四丈六尺。
shàng chéng gāo sì chǐ wǔ cùn xià chéng gāo wǔ chǐ fāng wǔ zhàng sān chǐ bì guǎng sān chǐ wǔ cùn bēi lòu bù yīng diǎn lǐ
上成高四尺五寸，下成高五尺，方五丈三尺，陛广三尺五寸，卑陋不应典礼。
qǐng rú táng zhì zēng guǎng zhī
请如唐制增广之。
wǔ nián zhū tán jiē gǎi
"五年，诸坛皆改。
jiā yòu pèi wèi qī shí yī jiā yáng shǐ gè wǔ
嘉祐配位七十一，加羊、豕各五。
qìng lì yòng dú yáng shǐ gè yī
庆历用犊、羊、豕各一。
jì ér jiàn guān sī mǎ guāng zòu dà xíng qǐng shì yú nán jiāo ér huáng dì qí zhǐ yú wàng gào shī zūn bēi zhī xù
既而谏官司马光奏："大行请谥于南郊，而皇地祇止于望告，失尊卑之序。
xià lǐ yuàn dìng fēi cì jì gào huáng dì qí qǐng chà guān yì běi jiāo xíng shì
"下礼院，定非次祭告皇地祇，请差官诣北郊行事。
qí shén zhōu zhī tán fāng sān zhàng yī chǐ huáng yòu zēng gāo sān chǐ guǎng sì shí bā bù nèi wěi sì miàn yǐ qīng shéng dài zhī
其神州之坛，方三丈一尺，皇祐增高三尺，广四十八步，内壝四面以青绳代之。
réng qiǎn nèi chén jiàng xiāng yǒu sī shè shì rú yí
仍遣内臣降香，有司摄事如仪。
shén zōng yuán fēng yuán nián èr yuè jiāo miào fèng sì lǐ wén suǒ yán gǔ zhě sì tiān yú dì shàng zhī yuán qiū zài guó zhī nán jì dì yú zé zhōng zhī fāng qiū zài guó zhī běi qí shēng bì lǐ yuè yì jiē bù tóng suǒ yǐ shùn yīn yáng yīn gāo xià ér shì zhī yǐ qí lèi yě
神宗元丰元年二月，郊庙奉祀礼文所言："古者祀天于地上之圜丘，在国之南，祭地于泽中之方丘，在国之北，其牲币礼乐亦皆不同，所以顺阴阳、因高下而事之以其类也。
yóu hàn yǐ lái nǎi yǒu fū fù gòng láo hé jì tiān dì zhī shuō dài fēi suǒ wèi qiú shén yǐ lèi zhī yì
由汉以来，乃有夫妇共牢，合祭天地之说，殆非所谓求神以类之意。
běn cháo qīn sì shàng dì jí shè huáng dì qí wèi jī zhī diǎn lǐ yǒu suǒ wèi hé
本朝亲祀上帝，即设皇地祇位，稽之典礼，有所未合。
suì zhào xiáng dìng gēng gǎi yǐ wén
"遂诏详定更改以闻。
yú shì chén xiāng wáng cún li qīng chén zhāng zǎo huáng lǚ lù diàn hé xún zhí yáng wán děng yì huò yǐ dāng jiāo zhī suì dōng xià zhì rì fēn jì nán běi jiāo gè yī rì ér sì biàn
于是陈襄、王存、李清臣、张璪、黄履、陆佃、何洵直、杨完等议，或以当郊之岁，冬夏至日分祭南北郊，各一日而祀遍；
huò yú yuán qiū zhī páng bié yíng fāng qiū ér wàng jì
或于圜丘之旁，别营方丘而望祭；
huò yǐ xià zhì shèng shǔ tiān zǐ bù kě qīn jì gǎi yòng shí yuè
或以夏至盛暑，天子不可亲祭，改用十月；
huò yù qīn jiāo yuán qiū zhī suì xià zhì rì qiǎn shàng gōng shè shì yú fāng qiū yì jiǔ wèi jué
或欲亲郊圜丘之岁，夏至日遣上公摄事于方丘，议久未决。
sān nián hàn lín xué shì zhāng zǎo yán xiān wáng shùn yīn yáng zhī yì yǐ dōng zhì sì tiān xià zhì sì de cǐ wàn shì bù kě yì zhī lǐ
三年，翰林学士张璪言："先王顺阴阳之义，以冬至祀天，夏至祀地，此万世不可易之理。
yì zhě nǎi yù gǎi yòng tā yuè wú suǒ jù yī
议者乃欲改用他月，无所据依。
bì bù dé yǐ yi jí jiāo sì zhī suì yú xià zhì zhī rì shèng lǐ róng jù lè wǔ qiǎn zhǒng zǎi shè shì
必不得已，宜即郊祀之岁，于夏至之日，盛礼容，具乐舞，遣冢宰摄事。
suī wèi néng jiē dāng yú lǐ shù jī xiān wáng zhī yí yì yóu cún yān
虽未能皆当于礼，庶几先王之遗意犹存焉。
yú shì lǐ guān qǐng rú zǎo yì shè gōng jià lè wén wǔ èr wǔ gǎi zhì yuè zhāng yòng zhú cè páo jué zēng pèi dì dú jí pěng zǔ fēn xiàn guān guǎng tán wěi zhāi gōng xiū yí zhù shàng zhī
"于是礼官请如璪议，设宫架乐、文武二舞，改制乐章，用竹册匏爵，增配帝犊及捧俎分献官，广坛壝斋宫，修仪注上之。
jì ér céng zhào yán jīn dōng zhì ruò ba hé jì zé xià zhì yòu yǐ yǒu sī shè shì zé bù fù yǒu qīn jì dì qí zhī shí yú fù tiān mǔ de zhī yì ruò yǒu lóng shā
既而曾肇言："今冬至若罢合祭，则夏至又以有司摄事，则不复有亲祭地祇之时，于父天母地之义若有隆杀。
qǐng yù qīn sì nán jiāo zhī suì yǐ xià zhì rì bèi lǐ gōng kuǎn běi jiāo yǐ cún shì de zhī yì
请遇亲祀南郊之岁，以夏至日备礼躬款北郊，以存事地之义。
sì nián sì yuè nǎi zhào qīn sì běi jiāo bìng yī nán jiāo zhī yí yǒu gù bù xíng jí yǐ shàng gōng shè shì
"四年四月，乃诏："亲祀北郊，并依南郊之仪，有故不行，即以上公摄事。
liù nián lǐ bù tài cháng sì shàng qīn sì yí bìng rú nán jiāo
"六年，礼部、太常寺上亲祀仪并如南郊；
qí shè shì wéi gǎi wǔ míng jí bù bèi guān qí biān dòu lè jià yù bì zhī shù jǐn rú qīn cí
其摄事唯改舞名及不备官，其笾豆、乐架、玉币之数，尽如亲祠。
shì suì shí yī yuè jiǎ chén dōng zhì sì hào tiān shàng dì yǐ tài zǔ pèi shǐ ba hé jì bù shè huáng dì qí wèi
是岁十一月甲辰冬至，祀昊天上帝，以太祖配，始罢合祭，不设皇地祇位。
zhé zōng chū lì wèi huáng qīn sì yǒu sī shè shì rú yuán fēng yí
哲宗初立，未遑亲祀，有司摄事如元丰仪。
yuán yòu wǔ nián xià zhì jì huáng dì qí mìng shàng shū yòu chéng xǔ jiāng shè shì
元祐五年夏至，祭皇地祇，命尚书右丞许将摄事。
jiāng yán wáng zhě fù tiān mǔ de sān suì dōng zhì tiān zǐ qīn cí biàn xiǎng zōng miào sì tiān yuán qiū ér xià zhì fāng zé zhī jì nǎi zhǐ qiǎn shàng gōng zé huáng dì qí suì yǒng bù zài qīn cí zhī diǎn cǐ dà quē lǐ yě
将言："王者父天母地，三岁冬至，天子亲祠，遍享宗庙，祀天圜丘，而夏至方泽之祭，乃止遣上公，则皇地祇遂永不在亲祠之典，此大阙礼也。
wàng bó zhào rú chén jiǎng qiú diǎn gù míng zhèng sì diǎn wèi wàn shì fǎ
望博诏儒臣，讲求典故，明正祀典，为万世法。
lǐ bù shàng shū zhào yàn ruò qǐng yī yuán fēng suǒ dìng jiāo sì zhī suì qīn sì fāng qiū jí shè shì yǐ hé lǐ zhī zhèng gèng bù xū jù yì
"礼部尚书赵彦若请依元丰所定，郊祀之岁，亲祀方丘及摄事，已合礼之正，更不须聚议。
lǐ bù láng zhōng cuī gōng dù qǐng yòng chén jiàn yì réng hé jì tiān dì cóng sì bǎi shén
礼部郎中崔公度请用陈荐议，仍合祭天地，从祀百神。
fù zhào shàng shū shì láng liǎng shěng jí shì cóng tái jiàn lǐ guān jí yì
复诏尚书、侍郎、两省及侍从、台谏、礼官集议。
yú shì hàn lín xué shì gù lín děng bā rén qǐng hé jì rú gù shì sì jiāng lái qīn cí běi jiāo zé hé jì kě ba
于是翰林学士顾临等八人，请合祭如故事，俟将来亲祠北郊，则合祭可罢。
sòng xìng yī zǔ liù zōng jiē hé jì tiān dì qí bù hé jì zhě wéi yuán fēng liù nián yī jiāo ěr
宋兴，一祖六宗，皆合祭天地，其不合祭者，惟元丰六年一郊尔。
qù suǒ yì ér jiù suǒ nán xū dì qí zhī dà jì shī jīn bù dìng hòu bì huǐ zhī
去所易而就所难，虚地祇之大祭，失今不定，后必悔之。
lì bù shì láng fàn chún lǐ děng èr shí èr rén jiē zhǔ běi jiāo zhī yì
吏部侍郎范纯礼等二十二人，皆主北郊之议。
zhōng shū shè rén kǒng wǔ zhòng yòu qǐng yǐ mèng dōng chún yīn zhī yuè yì běi jiāo qīn cí rú shén zhōu dì qí zhī jì
中书舍人孔武仲又请以孟冬纯阴之月，诣北郊亲祠，如神州地祇之祭。
péng rǔ lì céng zhào fù shàng shū lùn hé jì zhī fēi
彭汝砺、曾肇复上疏论合祭之非。
wén duō bù zài
文多不载。
jiǔ yuè sān xǐng shàng gù lín děng yì
九月，三省上顾临等议。
tài huáng tài hòu yuē yi yī rén zōng huáng dì gù shì
太皇太后曰："宜依仁宗皇帝故事。
lǚ dà fáng yán zhū rú xiàn yì yù nán jiāo bù shè huáng dì qí wèi yú zǔ zōng zhī zhì wèi dǔ qí kě
"吕大防言："诸儒献议，欲南郊不设皇地祇位，于祖宗之制未睹其可。
fàn bǎi lù yǐ yuán qiū wú jì dì zhī lǐ jì yuē yǒu qí fèi zhī mò kě jǔ yě
"范百禄以"圜丘无祭地之礼，《记》曰：'有其废之，莫可举也。
xiān dì suǒ fèi jī gǔ jù jīng wèi kě qīng gǎi
'先帝所废，稽古据经，未可轻改。
dà fáng yòu yán xiān dì yīn lǐ wén suǒ jiàn yì suì lìng zhū rú dìng běi jiāo sì de zhī lǐ rán wèi jīng qīn xíng
"大防又言："先帝因礼文所建议，遂令诸儒定北郊祀地之礼，然未经亲行。
jīn huáng dì lín yù zhī shǐ dāng qīn jiàn tiān de ér dú bù shè dì qí wèi kǒng yì wèi ān
今皇帝临御之始，当亲见天地，而独不设地祇位，恐亦未安。
kuàng zǔ zōng yǐ ēn pèi sì fāng qìng lài jiàng shì fēi sān suì yī xíng zé guó lì yǒu xiàn
况祖宗以恩霈四方，庆赉将士，非三岁一行，则国力有限。
jīn rì yi wèi miǎn xíng quán zhì sì běi jiāo yì dìng jí tài miào xiǎng lǐ xíng zhī wèi wǎn
今日宜为勉行权制，俟北郊议定及太庙享礼，行之未晚。
tài huáng tài hòu yǐ dà fáng zhī yán wéi shì
"太皇太后以大防之言为是。
ér sū sòng zhèng yōng jiē yǐ gǔ zhě rén jūn sì wèi zhī chū bì jiāo jiàn tiān dì
而苏颂、郑雍皆以"古者人君嗣位之初，必郊见天地。
jīn huáng dì chū jiāo ér bù sì de kǒng wèi hé gǔ
今皇帝初郊而不祀地，恐未合古。
nǎi xià zhào yuē guó jiā jiāo miào tè sì zǔ zōng yǐ lái mìng guān shè shì wéi sān suì yī qīn jiāo zé xiān xiǎng qīng miào dōng zhì hé jì tiān dì yú yuán qiū
"乃下诏曰："国家郊庙特祀，祖宗以来命官摄事，惟三岁一亲郊，则先享清庙，冬至合祭天地于圜丘。
yuán fēng jiān yǒu sī yuán zhōu zhì yǐ hé jì bù yīng gǔ yì xiān dì nǎi zhào dìng qīn sì běi jiāo zhī yí wèi zhī jí xíng
元丰间，有司援周制，以合祭不应古义，先帝乃诏定亲祀北郊之仪，未之及行。
shì suì jiāo sì bù shè huáng dì qí wèi ér zōng miào zhī xiǎng lǜ rú quán zhì
是岁，郊祀不设皇地祇位，而宗庙之享率如权制。
zhèn fāng xiū jiāo jiàn tiān dì zhī shǐ qí dōng zhì rì nán jiāo yi yī xī níng shí nián gù shì shè huáng dì qí wèi yǐ yán bìng kuàng zhī yí
朕方修郊见天地之始，其冬至日南郊，宜依熙宁十年故事，设皇地祇位以严并况之仪。
jué hòu gōng xíng fāng zé zhī sì zé xiū yuán fēng liù nián wǔ yuè zhī zhì
厥后躬行方泽之祀，则修元丰六年五月之制。
sì jiāo lǐ bì jí guān xiáng yì diǎn lǐ yǐ wén
俟郊礼毕，集官详议典礼以闻。
shí yī yuè dōng zhì qīn cí nán jiāo suì hé jì tiān dì ér zhào ba yǐn fú yàn
"十一月冬至，亲祠南郊，遂合祭天地，而诏罢饮福宴。
bā nián lǐ bù shàng shū sū shì fù chén hé jì liù yì lìng lǐ guān jí yì yǐ wén
八年，礼部尚书苏轼复陈合祭六议，令礼官集议以闻。
yǐ ér xià zhào yī yuán yòu qī nián gù shì hé jì tiān dì yú nán jiāo réng ba jí yì
已而下诏依元祐七年故事，合祭天地于南郊，仍罢集议。
shào shèng yuán nián yǐ yòu zhèng yán zhāng shāng yīng yán xiān dì zhì xiáng dìng lǐ wén suǒ wèi hé jì fēi gǔ jù jīng ér zhèng zhī
绍圣元年，以右正言张商英言："先帝制详定礼文所，谓合祭非古，据经而正之。
yuán yòu zhī chén nǎi fù xíng hé jì qǐng zài xià lǐ guān yì
元祐之臣，乃复行合祭，请再下礼官议。
yù shǐ zhōng chéng huáng lǚ wèi nán jiāo hé jì yīn wáng mǎng chǎn shì yuán hòu suì jī dì wèi tóng xí gòng láo
"御史中丞黄履谓："南郊合祭，因王莽谄事元后，遂跻地位，同席共牢。
dài xiān dì qīn jiāo dà chén yǐ xuān rén tóng zhèng fù yòng mǎng yì hé sì dú luàn diǎn lǐ
迨先帝亲郊，大臣以宣仁同政，复用莽意合祀，渎乱典礼。
dì yǐ xún fǔ chén zhāng dūn yuē běi jiāo zhǐ kě wèi zhī shè
"帝以询辅臣，章惇曰："北郊止可谓之社。
huáng lǚ yuē jiāo zhě jiāo yú shén míng zhī yì suǒ yǐ tiān dì jiē chēng jiāo
"黄履曰："郊者，交于神明之义，所以天地皆称郊。
shè zhě tǔ zhī shén ěr qǐ yǒu jì dà qí yì kě wèi zhī zhuàng hu
社者，土之神尔，岂有祭大祇亦可谓之壮乎？
nǎi yǐ lǚ zòu sòng lǐ bù tài cháng sì
"乃以履奏送礼部、太常寺。
quán lǐ bù shì láng shèng táo tài cháng chéng wáng yì děng yán yi yòng xiān dì běi jiāo yí zhù yǐ shí gōng xíng ba hé jì lǐ
权礼部侍郎盛陶、太常丞王谊等言："宜用先帝北郊仪注，以时躬行，罢合祭礼。
yǐ ér sān xǐng yán hé jì jì fēi lǐ diǎn dàn shèng xià jì dì qí bì nán qīn xíng
"已而三省言："合祭既非礼典，但盛夏祭地祇，必难亲行。
zhào lìng liǎng shěng tái jiàn lǐ guān tóng yì kě qīn sì běi jiāo rán hòu ba hé jì zhī lǐ
"诏令两省、台谏、礼官同议，可亲祀北郊，然后罢合祭之礼。
céng bù qián xié fàn chún lǐ hán zōng shī wáng gǔ jǐng liàng cǎi cháng ān mín li cóng yú cè liú dìng fu jí huáng cháng fēng jì yè zǔ qià děng yán hù yǒu shì fǒu
曾布、钱勰、范纯礼、韩宗师、王古、井亮采、常安民、李琮、虞策、刘定、傅楫、黄裳、丰稷、叶祖洽等言，互有是否。
cài jīng lín xī cài liù huáng lǚ wú ān chí zhāo duān yàn dí sī guō zhī zhāng liú zhěng huáng qìng jī dǒng dūn yì děng qǐng ba hé jì
蔡京、林希、蔡六、黄履、吴安持、晁端彦、翟思、郭知章、刘拯、黄庆基、董敦逸等请罢合祭。
zhào cóng zhī
诏从之。
rán běi jiāo qīn sì zhōng dì zhī shì wèi kè jǔ yún
然北郊亲祀，终帝之世未克举云。
jiàn zhōng jìng guó yuán nián mìng lǐ bù tài cháng sì xiáng dìng běi jiāo yí zhì
建中靖国元年，命礼部、太常寺详定北郊仪制。
diàn zhōng shì yù shǐ péng rǔ lín yòu qǐng gǎi hé jì zhī lǐ hán zhōng yàn yǐ wéi bù kě
殿中侍御史彭汝霖又请改合祭之礼，韩忠彦以为不可。
céng bù lì zhǔ běi jiāo zhī shuō dì yì rán zhī suì ba hé jì
曾布力主北郊之说，帝亦然之，遂罢合祭。
zhèng hé sān nián zhào lǐ zhì jú yì fāng tán zhì dù
政和三年，诏礼制局议方坛制度。
shì suì xīn tán chéng
是岁，新坛成。
chū yuán fēng sān nián qī yuè zhào gǎi běi jiāo huán tán wèi fāng qiū
初，元丰三年七月，诏改北郊圜坛为方丘。
liù nián mìng lǐ bù tài cháng dìng běi jiāo tán zhì
六年，命礼部、太常定北郊坛制。
zhé zōng shào shèng sān nián quán shàng shū shì láng huáng cháng děng yán nán jiāo qīng chéng zhì tán suǒ wǔ bǎi yī shí bā bù zì ruì shèng yuán zhì huáng dì qí tán zhī dōng tán wǔ bǎi wǔ shí liù bù xiāng qù bù yuǎn
哲宗绍圣三年，权尚书侍郎黄裳等言："南郊青城至坛所五百一十八步，自瑞圣园至皇地祇坛之东坛五百五十六步，相去不远。
qí tán xì guó chū suǒ jiàn shén líng gù xiǎng yǐ jiǔ
其坛系国初所建，神灵顾享已久。
yuán fēng jiān yǒu sī qǐng dì qí shén zhōu bìng wèi fāng tán tán zhī wài wèi kǎn zhào zhǐ gǎi huán tán wèi fāng
元丰间，有司请地祇、神州并为方坛，坛之外为坎，诏止改圜坛为方。
qǐng xià yǒu sī bǐ lèi nán jiāo zēng shì zhì dù chú zhì sì miàn shāo lìng dī xià yǐ yīng zé zhōng zhī zhì
请下有司，比类南郊增饰制度，除治四面，稍令低下，以应泽中之制。
zhào lǐ bù zài wèi xiáng dìng zhǐ huà xīng zhù
"诏礼部再为详定，指画兴筑。
zhì shì lǐ zhì jú yán fāng tán jiù zhì sān chéng dì yī chéng gāo sān chǐ dì èr chéng dì sān chéng jiē gāo èr chǐ wǔ cùn shàng guǎng bā zhàng xià guǎng shí yǒu liù zhàng
至是，礼制局言："方坛旧制三成，第一成高三尺，第二成、第三成皆高二尺五寸，上广八丈，下广十有六丈。
fu huán tán jì zé xiàng yú qián zé fāng tán dāng xiào fǎ yú kūn
夫圜坛既则象于干，则方坛当效法于坤。
jīn yì fāng tán dìng wèi zài chéng yī chéng guǎng sān shí liù zhàng zài chéng guǎng èr shí sì zhàng měi chéng chóng shí yǒu bā chǐ jī sān shí liù chǐ qí guǎng yǔ chóng jiē de liù liù zhī shù yǐ kūn yòng liù gù yě
今议方坛定为再成，一成广三十六丈，再成广二十四丈，每成崇十有八尺，积三十六尺，其广与崇皆得六六之数，以坤用六故也。
wèi sì bì bì wèi jí yī bǎi sì shí yǒu sì suǒ wèi kūn zhī cè bǎi sì shí yǒu sì zhě yě
为四陛，陛为级一百四十有四，所谓坤之策百四十有四者也。
wèi zài wěi wěi èr shí yǒu sì bù qǔ kūn zhī cè èr shí yǒu sì yě
为再壝，壝二十有四步，取坤之策二十有四也。
chéng yǔ wěi jù zài zé liǎng dì zhī yì yě
成与壝俱再，则两地之义也。
zhāi gōng dà nèi mén yuē guǎng yīn
"斋宫大内门曰广禋，
dōng piān mén yuē dōng zhì
东偏门曰东秩，
xī piān mén yuē xī píng
西偏门曰西平，
zhèng dōng mén yuē hán guāng
正东门曰含光，
zhèng xī mén yuē xián hēng
正西门曰咸亨，
zhèng běi mén yuē zhì shùn
正北门曰至顺，
nán nèi dà diàn mén yuē hòu dé
南内大殿门曰厚德，
dōng yuē zuǒ jǐng huá
东曰左景华，
xi yuē yòu jǐng huá
西曰右景华，
zhèng diàn yuē hòu dé
正殿曰厚德，
biàn diàn yuē shòu fú yuē kūn zhēn yuē dào guāng
便殿曰受福、曰坤珍、曰道光，
tíng yuē chéng xiū
亭曰承休，
hòu yòu zēng sì jiǎo lóu wèi dìng shì
后又增四角楼为定式。
qí shén wèi chóng níng chū lǐ bù yuán wài láng chén yáng yán wǔ xíng yú sì shí yǒu dì yǐ wéi zhī zhǔ bì yǒu shén yǐ wéi zhī zuǒ
其神位，崇宁初，礼部员外郎陈旸言："五行于四时，有帝以为之主，必有神以为之佐。
jīn wǔ xíng zhī dì jì cóng xiǎng yú nán jiāo dì yī chéng zé wǔ xíng zhī shén yì dāng liè yú běi jiāo dì yī chéng
今五行之帝既从享于南郊第一成，则五行之神亦当列于北郊第一成。
tiān mò zūn yú shàng dì ér wǔ dì cì zhī
天莫尊于上帝，而五帝次之；
de mò zūn yú dà qí ér yuè dì cì zhī jīn shàng yǔ sì zhèn hǎi dú bìng liè qǐng shēng zhī yú dì yī chéng
地莫尊于大祇，而岳帝次之，今尚与四镇、海渎并列，请升之于第一成。
zhì shì yì lǐ jú shàng xīn yí huáng dì qí wèi yú tán shàng běi fāng nán xiàng xí yǐ gǎo jiē
"至是，议礼局上《新仪》：皇地祇位于坛上北方南向，席以稿秸；
tài zǔ huáng dì wèi yú tán shàng dōng fāng xī xiàng xí yǐ pú yuè
太祖皇帝位于坛上东方西向，席以蒲越。
mù shén gōu máng dōng yuè yú tán dì yī kān dōng zhèn hǎi dú yú dì èr kān dōng shān lín chuān zé yú tán xià dōng qiū líng fén yǎn yuán xí yú nèi wěi zhī nèi jiē zài mǎo jiē zhī běi yǐ nán wéi shàng
木神勾芒、东岳于坛第一龛，东镇、海渎于第二龛，东山林、川泽于坛下，东丘陵、坟衍、原隰于内壝之内，皆在卯阶之北，以南为上。
shén zhōu dì qí huǒ shén zhù róng nán yuè yú tán dì yī kān nán zhèn hǎi dú yú dì èr kān nán shān lín chuān zé yú tán xià nán qiū líng fén yǎn yuán xí yú nèi wěi zhī nèi jiē zài wǔ jiē zhī dōng yǐ xī wéi shàng
神州地祇、火神祝融、南岳于坛第一龛，南镇、海渎于第二龛，南山林、川泽于坛下，南丘陵、坟衍、原隰于内壝之内，皆在午阶之东，以西为上。
tǔ shén hòu tǔ zhōng yuè yú tán dì yī kān zhōng zhèn yú dì èr kān zhōng shān lín chuān zé yú tán xià zhōng qiū líng fén yǎn yuán xí yú nèi wěi zhī nèi jiē zài wǔ jiē zhī xi yǐ xī wéi shàng
土神后土、中岳于坛第一龛，中镇于第二龛，中山林、川泽于坛下，中丘陵、坟衍、原隰于内壝之内，皆在午阶之西，以西为上。
jīn shén rù shōu xī yuè yú tán dì yī kān xi zhèn hǎi dú yú dì èr kān kūn lún xī shān lín chuān zé yú tán xià xi qiū líng fén yǎn yuán xí yú nèi wěi zhī nèi jiē zài yǒu jiē zhī nán yǐ běi wéi shàng
金神蓐收、西岳于坛第一龛，西镇、海渎于第二龛，昆仑西山林、川泽于坛下，西丘陵、坟衍、原隰于内壝之内，皆在酉阶之南，以北为上。
shuǐ shén xuán míng běi yuè yú tán dì yī kān běi zhèn hǎi dú yú dì èr kān běi shān lín chuān zé yú tán xià běi qiū líng fén yǎn yuán xí yú nèi wěi zhī nèi jiē zài zi jiē zhī xi yǐ dōng wéi shàng
水神玄冥、北岳于坛第一龛，北镇、海渎于第二龛，北山林、川泽于坛下，北丘陵、坟衍、原隰于内壝之内，皆在子阶之西，以东为上。
shén zhōu dì qí xí yǐ gǎo jiē yú yǐ guān xí jiē nèi xiàng
神州地祇席以稿秸，余以莞席，皆内向。
qí yú bìng rú yuán fēng yí tán wěi zhī zhì
其余并如元丰仪坛壝之制。
qí wèi bǎn zhī zhì shàng dì wèi bǎn cháng sān chǐ qǔ cān tiān zhī shù
其位板之制，上帝位板长三尺，取参天之数；
hòu jiǔ cùn qǔ gàn yuán yòng jiǔ zhī shù
厚九寸，取干元用九之数；
guǎng chǐ èr cùn qǔ tiān zhī bèi shù
广尺二寸，取天之备数；
shū huī hào yǐ cāng sè qǔ cāng bì zhī yì
书徽号以苍色，取苍璧之义。
huáng dì qí wèi bǎn zhǎng èr chǐ qǔ liǎng dì zhī shù
皇地祇位板长二尺，取两地之数；
hòu liù cùn qǔ kūn yuán yòng liù zhī shù
厚六寸，取坤元用六之数；
guǎng yī chǐ qǔ de zhī chéng shù
广一尺，取地之成数；
shū huī hào yǐ huáng sè qǔ huáng cóng zhī yì
书徽号以黄色，取黄琮之义。
jiē yǐ jīn shì
皆以金饰。
pèi wèi bǎn gè rú tiān dì zhī zhì
配位板各如天地之制。
yòu yán dà lǐ gé huáng dì qí yù yòng huáng cóng shén zhōu dì qí wǔ yuè yǐ liǎng guī yǒu dǐ
又言："《大礼格》，皇地祇玉用黄琮，神州地祇、五岳以两圭有邸。
jīn qǐng èr zhě bìng shī yú huáng dì qí qiú shén yǐ huáng cóng jiàn xiàn yǐ liǎng guī yǒu dǐ
今请二者并施于皇地祇，求神以黄琮，荐献以两圭有邸。
shén zhōu wéi yòng guī dǐ yú bù yòng
神州惟用圭邸，余不用。
yù cóng zhī zhì dāng yòng kūn shù yi guǎng liù cùn wèi bā fāng ér bù yǎn
玉琮之制，当用坤数，宜广六寸，为八方而不剡；
liǎng guī zhī zhǎng yi gòng wǔ cùn bìng sù yī dǐ sè yǔ cóng tóng
两圭之长宜共五寸，并宿一邸，色与琮同。
shēng bì rú zhī
牲币如之。
yòu yán cháng jì de zhī pèi wèi gè yòng bīng jiàn yī
"又言："常祭，地祗、配位各用冰鉴一；
jīn qīn sì shèng shǔ qǐng zēng zhèng pèi jí cóng sì wèi bīng jiàn sì shí yī
今亲祀，盛暑，请增正配及从祀位冰鉴四十一。
bìng cóng zhī
"并从之。
sì nián wǔ yuè xià zhì qīn jì dì yú fāng zé yǐ huáng dì yàn wáng yǔ wèi yà xiàn zhào wáng cāi wèi zhōng xiàn
四年五月夏至，亲祭地于方泽，以皇弟燕王俣为亚献，赵王偲为终献。
huáng dì sàn zhāi qī rì yú bié diàn zhì zhāi qī rì yú nèi diàn yī rì yú zhāi gōng
皇帝散斋七日于别殿，致斋七日于内殿，一日于斋宫。
qián yī rì gào pèi tài zǔ shì qí yǒu sī chén shè jí huáng dì xíng shì bìng rú jiāo sì zhī yí
前一日告配太祖室，其有司陈设及皇帝行事，并如郊祀之仪。
shì hòu qī nián zhì xuān hé èr nián wǔ nián qīn sì zhě fán sì
是后七年，至宣和二年、五年，亲祀者凡四。
gāo zōng shào xīng chū wéi yòng jiǔ fǔ lù ní xíng yī xiàn lǐ
高宗绍兴初，惟用酒脯鹿臡，行一献礼。
èr nián tài cháng shǎo qīng chéng yǔ yán huáng dì qí dāng yī yī sì tiān yí shì
二年，太常少卿程瑀言："皇地祇，当一依祀天仪式。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
yòu yán guó cháo sì huáng dì qí shè wèi yú tán zhī běi fāng nán xiàng
又言："国朝祀皇地祇，设位于坛之北方南向。
zhèng hé sì nián shè yú nán fāng běi xiàng
政和四年，设于南方北向。
jīn běi miàn wàng jì běi xiàng wéi nán qiě yú jīng diǎn wú jù
今北面望祭，北向为难，且于经典无据。
qǐng réng nán xiàng
请仍南向。
chún xī zhōng zhū xī wèi xiān cháo nán běi jiāo zhī biàn yuē lǐ jiāo tè shēng ér shè jì tài láo shū yòng shēng yú jiāo niú èr jí shè yú xīn yì cǐ míng yàn yě
淳熙中，朱熹为先朝南北郊之辩曰："《礼》'郊特牲而社稷太牢'，《书》'用牲于郊，牛二'及'社于新邑'，此明验也。
běn cháo chū fēn nán běi jiāo hòu fù hé ér wèi yī
本朝初分南北郊，后复合而为一。
zhōu lǐ yì zhǐ shuō sì hào tiān shàng dì bù shuō sì hòu tǔ gù xiān rú yán wú běi jiāo jì shè jí shì jì dì
《周礼》亦只说祀昊天上帝，不说祀后土，故先儒言无北郊，祭社即是祭地。
gǔ zhě tiān dì wèi bì hé jì rì yuè shān chuān bǎi shén yì wú yī shí hé jì gòng xiǎng zhī lǐ
古者天地未必合祭，日月、山川、百神亦无一时合祭共享之礼。
gǔ zhī shí lǐ shù jiǎn ér yí cóng shěng bì shì tiān zǐ gōng qīn xíng shì qǐ yǒu jì tiān què jiāng shàng xià bǎi shén chóng tà lěi jī bìng zuò yī jì yé
古之时，礼数简而仪从省，必是天子躬亲行事，岂有祭天却将上下百神重沓累积并作一祭耶？
qiě jiāo tán bì jí liǎng biān shàng xià jiē shì shén wèi zhōng jiān kǒng bù kě xíng
且郊坛陛级两边上下，皆是神位，中间恐不可行。
huò wèn jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān zōng sì wén wáng yǐ pèi shàng dì dì jí shì tiān tiān jí shì dì què fēn jì hé yě
或问：郊祀后稷以配天，宗祀文王以配上帝，帝即是天，天即是帝，却分祭，何也？
yuē wèi tán ér jì gù wèi zhī tiān jì yú wū xià ér yǐ shén qí jì zhī gù wèi zhī dì
曰：为坛而祭，故谓之天，祭于屋下而以神祇祭之，故谓之帝。
qí gǔ yú sì
祈谷、雩祀。
sòng zhī sì tiān zhě fán sì mèng chūn qí gǔ mèng xià dà yú jiē yú yuán qiū huò bié lì tán
宋之祀天者凡四：孟春祈谷，孟夏大雩，皆于圜丘或别立坛。
jì qiū dà xiǎng míng táng
季秋大飨明堂。
wéi dōng zhì zhī jiāo zé sān suì yī jǔ hé jì tiān dì yān
惟冬至之郊，则三岁一举，合祭天地焉。
kāi bǎo zhōng tài zǔ xìng xī jīng yǐ sì yuè yǒu shì nán jiāo gōng xíng dà yú zhī lǐ
开宝中，太祖幸西京，以四月有事南郊，躬行大雩之礼。
chún huà zhì dào tài zōng yì yǐ zhēng yuè gōng xíng qí gǔ zhī sì xī rú yuán qiū zhī lǐ
淳化、至道，太宗亦以正月躬行祈谷之祀，悉如圜丘之礼。
jǐng dé sān nián lóng tú gé dài zhì chén péng nián yán fú dǔ huà rì lái nián zhēng yuè sān rì shàng xīn qí gǔ zhì shí rì shǐ lì chūn
景德三年，龙图阁待制陈彭年言："伏睹画日，来年正月三日上辛祈谷，至十日始立春。
àn yuè lìng zhēng yuè yuán rì zhù wèi qí gǔ jiāo sì hào tiān shàng dì
按《月令》，正月元日注为祈谷，郊祀昊天上帝。
chūn qiū chuán yuē qǐ zhé ér jiāo jiāo ér hòu gēng
《春秋传》曰：'启蛰而郊，郊而后耕。
gài chūn qì chū zhì nóng shì fāng xìng jiāo sì hào tiān yǐ qí jiā gǔ dāng zài jiàn yín zhī yuè yíng chūn zhī hòu
'盖春气初至，农事方兴，郊祀昊天，以祈嘉谷，当在建寅之月，迎春之后。
zì jìn tài shǐ èr nián shǐ yòng shàng xīn bù zé lì chūn zhī xiān hòu
自晋泰始二年，始用上辛，不择立春之先后。
qí yǒng míng yuán nián lì chūn qián jiāo yì yù qiān rì wáng jiǎn yuē sòng jǐng píng yuán nián yuán jiā liù nián bìng lì chūn qián jiāo
齐永明元年，立春前郊，议欲迁日，王俭曰：'宋景平元年、元嘉六年并立春前郊。
suì bù qiān rì
'遂不迁日。
wú cāo zhī yún yīng zài lì chūn qián
吴操之云：'应在立春前。
rán zé zuǒ shì suǒ jì nǎi sān dài yí zhāng
'然则左氏所记，乃三代彝章；
wáng jiǎn suǒ yán nǎi hòu shì biàn lǐ
王俭所言，乃后世变礼。
lái nián zhēng yuè shí rì lì chūn sān rì qí gǔ sī zé xí wáng jiǎn zhī mò yì wéi zuǒ shì zhī míng wén
来年正月十日立春，三日祈谷，斯则袭王俭之末议，违左氏之明文。
wàng yǐ lì chūn hòu shàng xīn xíng qí gǔ lǐ
望以立春后上辛行祈谷礼。
yīn zhào yǒu sī xiáng dìng zhū cí jì sì
"因诏有司详定诸祠祭祀。
yǒu sī yán jīn nián sì yuè wǔ rì yú sì shàng dì shí sān rì lì xià sì chì dì
有司言："今年四月五日，雩祀上帝，十三日立夏祀赤帝。
àn yuè lìng lì xià zhī rì tiān zǐ yíng xià yú nán jiāo
按《月令》：'立夏之日，天子迎夏于南郊。
zhù yún wèi sì chì dì yú nán jiāo
'《注》云：'为祀赤帝于南郊。
yòu yún shì yuè yě dà yú
'又云：'是月也，大雩。
zhù yún chūn qiū chuán yuē lóng xiàn ér yú
'《注》云：'《春秋传》曰：龙见而雩。
lóng xīng wèi jiǎo gāng yě lì xià hòu hūn jiàn yú dōng fāng
'龙星谓角、亢也，立夏后，昏见于东方。
àn wǔ lǐ jīng yì yún zì zhōu yǐ lái suì xīng chà dù jīn zhī lóng xiàn huò zài wǔ yuè yǐ qí gān yǔ yú shí yǐ wǎn dàn sì yuè shàng xún bǔ rì
按《五礼精义》云：'自周以来，岁星差度，今之龙见或在五月，以祈甘雨，于时已晚，但四月上旬卜日。
jīn zé wéi yòng gǎi shuò bù dài de jié jì yú lì xià zhī qián shū wéi jiù lǐ zhī yì
'今则惟用改朔，不待得节，祭于立夏之前，殊违旧礼之意。
gǒu huò lóng xiàn yú zhòng xià yú sì yú jì chūn xiāng qù liáo kuò yú lǐ wèi zhōu
苟或龙见于仲夏，雩祀于季春，相去辽阔，于礼未周。
yù qǐng bìng yú lì xià hòu bǔ rì rú lì xià zài sān yuè zé dài gǎi shuò
欲请并于立夏后卜日，如立夏在三月，则待改朔。
tiān xǐ yuán nián shí èr yuè
天禧元年十二月，
lǐ yí yuàn yán zhǔn huà rì
礼仪院言："准画日，
lái nián zhēng yuè shí qī rì qí gǔ
来年正月十七日祈谷，
qián èr rì zòu gào tài zǔ shì
前二日奏告太祖室，
yuán suì yǐ zhēng yuè shí wǔ rì cháo bài yù qīng zhāo yìng gōng
缘岁以正月十五日朝拜玉清昭应宫，
jǐng dé sì nián yǐ qián
景德四年以前，
qí gǔ zhǐ yòng shàng xīn
祈谷止用上辛，
qí hòu yòng lì chūn hòu xīn rì
其后用立春后辛日，
gài dāng shí wèi yǒu cháo bài gōng guàn lǐ
盖当时未有朝拜宫观礼。
wáng jiǎn qǐ yún jìn dài míng lì bù yǐ xiān jiāo hòu chūn wèi xián
王俭启云：'近代明例，不以先郊后春为嫌。
yòu sòng xiào wǔ cháo yǒu sī zòu wèi dài jiāo tiān zhí yǔ gèng yòng hòu xīn huò zhēng yuè shàng xīn shì yǒu xiāng fáng bìng xǔ hù yòng zài yú lǐ diǎn gù yì wú xián
'又宋孝武朝有司奏'魏代郊天值雨，更用后辛'，或正月上辛，事有相妨，并许互用，在于礼典，固亦无嫌。
chū qí gǔ dà yú jiē qīn sì shàng dì
初，祈谷、大雩，皆亲祀上帝。
yóu xī níng qì jìng kāng wéi yǒu sī shè shì ér yǐ
由熙宁迄靖康，惟有司摄事而已。
yuán fēng zhōng lǐ guān yán qìng lì dà yú zōng sì zhī yí jiē yòng dú yáng shǐ gè yī wéi qí gǔ jūn sì hào tiān shàng dì zhǐ yòng dú yī
元丰中，礼官言："庆历大雩宗祀之仪，皆用犊、羊、豕各一，唯祈谷均祀昊天上帝止用犊一。
qǐng yī yú sì dà xiǎng míng táng shēng láo yí yòng dú yáng shǐ gè yī
请依雩祀、大享明堂牲牢仪，用犊、羊、豕各一。
sì nián shí yuè xiáng dìng jiāo miào fèng sì lǐ wén suǒ yán jìn zhào zōng sì míng táng yǐ pèi shàng dì qí yú cóng sì qún shén xī ba
四年十月，详定郊庙奉祀礼文所言："近诏宗祀明堂以配上帝，其余从祀群神悉罢。
jīn qí gǔ dà yú yóu xún jiù zhì jiē qún shén cóng sì kǒng yǔ zhào zhǐ xiāng lì
今祈谷、大雩犹循旧制，皆群神从祀，恐与诏旨相戾。
qǐng mèng chūn qí gǔ mèng xià dà yú wéi sì shàng dì yǐ tài zōng huáng dì pèi yú cóng sì qún shén xī ba
请孟春祈谷、孟夏大雩，惟祀上帝，以太宗皇帝配，余从祀群神悉罢。
yòu qǐng gǎi zhù yú tán yú guó nán mén yǐ yán sì shì
"又请改筑雩坛于国南门，以严祀事。
bìng cóng zhī
并从之。
wǔ nián qī yuè lǐ bù yán yú tán dāng lì yú yuán qiū zhī zuǒ sì de qí gāo yī zhàng guǎng lún sì zhàng zhōu shí èr zhàng sì chū bì wèi sān wěi gè èr shí wǔ bù zhōu yuán sì mén yī rú jiāo tán zhī zhì
五年七月，礼部言："雩坛当立于圜丘之左巳地，其高一丈，广轮四丈，周十二丈，四出陛，为三壝，各二十五步，周垣四门，一如郊坛之制。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
dà guān sì nián èr yuè lǐ jú yì yǐ lì chūn hòu shàng xīn qí gǔ zhào yǐ jīn suì mèng chūn shàng xīn zài chǒu cì xīn zài hài yù chǒu bù qí ér qí yú hài fēi lǐ yě
大观四年二月，礼局议以立春后上辛祈谷，诏："以今岁孟春上辛在丑，次辛在亥，遇丑不祈而祈于亥，非礼也。
nǎi bù guǒ xíng
"乃不果行。
zhèng hé qí gǔ yí qián qī jiàng yù zhá yǐ lái nián zhēng yuè shàng xīn qí gǔ sì shàng dì
政和《祈谷仪》：前期降御札，以来年正月上辛祈谷，祀上帝。
qián sì shí rì tài zǎi dú shì yú cháo táng xíng bù shàng shū lì zhī
前祀十日，太宰读誓于朝堂，刑部尚书莅之；
shǎo zǎi dú shì yú tài miào zhāi fáng xíng bù shì láng lì zhī
少宰读誓于太庙斋房，刑部侍郎莅之。
huáng dì sàn zhāi qī rì zhì zhāi sān rì
皇帝散斋七日，致斋三日。
qián sì yī rì fú tōng tiān guān jiàng shā páo chéng yù lù yì qīng chéng
前祀一日，服通天冠、绛纱袍，乘玉辂，诣青城。
sì rì zì zhāi diàn fú tōng tiān guān jiàng shā páo shèng yú zhì dà cì fú gǔn miǎn zhí guī rù zhèng mén gōng jià yí ān zhī lè zuò
祀日，自斋殿服通天冠、绛纱袍，乘舆至大次，服衮冕，执圭，入正门，宫架《仪安》之乐作。
lǐ yí shǐ zòu qǐng xíng shì gōng jià zuò jǐng ān zhī lè dì lín jiàng kāng zhī wǔ liù chéng zhǐ
礼仪使奏请行事，宫架作《景安》之乐，《帝临降康》之舞六成，止。
tài cháng shēng yān lǐ yí shǐ fèng qǐng zài bài
太常升烟，礼仪使奉请再拜。
guàn xǐ shēng tán shàng dēng gē jiā ān zhī lè zuò
盥洗，升坛上，登歌《嘉安》之乐作。
huáng dì jìn dà guī zhí zhèn guī yì shàng dì shén wèi qián běi xiàng diàn zhèn guī yú sāo jiè zhí dà guī fǔ fú xìng
皇帝搢大圭，执镇圭，诣上帝神位前，北向，奠镇圭于缫藉，执大圭，俯伏，兴。
yòu zòu qǐng jìn dà guī guì shòu yù bì
又奏请搢大圭，跪，受玉币。
zūn qì yì tài zōng shén wèi qián dōng xiàng zūn bì rú shàng yí dēng gē zuò rén ān zhī lè
尊讫，诣太宗神位前，东向，尊币如上仪，登歌作《仁安》之乐。
huáng dì jiàng jiē yǒu sī jìn shú lǐ yí shǐ zòu qǐng zhí dà guī shēng tán dēng gē xīn ān zhī lè zuò
皇帝降阶，有司进熟，礼仪使奏请执大圭，升坛，登歌《歆安》之乐作。
huáng dì yì shàng dì shén wèi qián zhuó xiàn zhí jué jì jiǔ dú cè wén qì zòu qǐng huáng dì zài bài
皇帝诣上帝神位前酌献，执爵祭酒，读册文讫，奏请皇帝再拜。
yì tài zōng shén wèi qián zhuó xiàn bìng rú shàng yí dēng gē zuò shào ān zhī lè
诣太宗神位前酌献，并如上仪，登歌作《绍安》之乐。
huáng dì jiàng jiē rù xiǎo cì wén wǔ tuì wǔ wǔ jìn gōng jià róng ān zhī lè zuò
皇帝降阶，入小次，文舞退，武舞进，宫架《容安》之乐作。
yà xiàn zhuó xiàn gōng jià zuò lóng ān zhī lè shén bǎo xī xiàn zhī wǔ
亚献酌献，宫架作《隆安》之乐，《神保锡羡》之舞。
zhōng xiàn rú zhī
终献如之。
lǐ yí shǐ zòu qǐng huáng dì yì yǐn fú wèi gōng jià xǐ ān zhī lè zuò
礼仪使奏请皇帝诣饮福位，宫架《禧安》之乐作。
huáng dì shòu jué
皇帝受爵。
yòu qǐng zài bài
又请再拜。
yǒu sī chè zǔ dēng gē chéng ān zhī lè zuò
有司彻俎，登歌《成安》之乐作。
sòng shén gōng jià jǐng ān zhī lè zuò
送神，宫架《景安》之乐作。
huáng dì yì wàng liáo wèi
皇帝诣望燎位。
lǐ bì hái dà cì
礼毕，还大次。
yú sì shàng dì yí yì rú zhī
雩祀上帝仪亦如之。
wéi tài zōng shén wèi diàn bì zuò xiàn ān zhī lè zhuó xiàn zuò gǎn ān zhī lè
惟太宗神位奠币作《献安》之乐，酌献作《感安之乐》。
nán dù hòu yǐ sì sì èr zài nán jiāo huán tán èr zài chéng xi huì zhào yuàn zhāi gōng
南渡后，以四祀二在南郊圜坛，二在城西惠照院斋宫。
shào xīng shí sì nián shǐ jù lè wǔ yòng zhèng hé yí zēng biān dòu zhī shù
绍兴十四年始具乐舞，用政和仪，增笾豆之数。
qián dào wǔ nián tài cháng shǎo qīng lín lì qǐ sì jì bìng jí huán tán lǐ bù shì láng zhèng wén wèi míng táng dāng cóng wū jì bù dàng zài tán
乾道五年，太常少卿林栗乞四祭并即圜坛，礼部侍郎郑闻谓："明堂当从屋祭，不当在坛。
yǒu sī shè shì dāng yú wàng jì diàn xíng lǐ
有司摄事，当于望祭殿行礼。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
chún xī shí liù nián guāng zōng shòu shàn shǐ fèng gāo zōng pèi yān
淳熙十六年，光宗受禅，始奉高宗配焉。
wǔ fāng dì
五方帝。
sòng yīn qián dài zhī zhì dōng zhì sì hào tiān shàng dì yú yuán qiū yǐ wǔ fāng dì rì yuè wǔ xīng yǐ xià zhū shén cóng sì
宋因前代之制，冬至祀昊天上帝于圜丘，以五方帝、日、月、五星以下诸神从祀。
yòu yǐ sì jiāo yíng qì jí tǔ wáng rì zhuān sì wǔ fāng dì yǐ wǔ rén dì pèi wǔ guān sān chén qī sù cóng sì
又以四郊迎气及土王日专祀五方帝，以五人帝配，五官、三辰、七宿从祀。
gè jiàn tán yú guó mén zhī wài qīng dì zhī tán qí chóng qī chǐ fāng liù bù sì chǐ
各建坛于国门之外：青帝之坛，其崇七尺，方六步四尺；
chì dì zhī tán qí chóng liù chǐ dōng xī liù bù sān chǐ nán běi liù bù èr chǐ
赤帝之坛，其崇六尺，东西六步三尺，南北六步二尺；
huáng dì zhī tán qí chóng sì chǐ fāng qī bù
黄帝之坛，其崇四尺，方七步；
bái dì zhī tán qí chóng qī chǐ fāng qī bù
白帝之坛，其崇七尺，方七步；
hēi dì zhī tán qí chóng wǔ chǐ fāng sān bù qī chǐ
黑帝之坛，其崇五尺，方三步七尺。
tiān shèng zhōng zhào tài cháng qì sì jiāo gōng shào fǔ jiān qiǎn lì jī jì fú jiù gěi cí guān guāng lù jìn zuò jiān jì fēng tí
天圣中，诏太常葺四郊宫，少府监遣吏赍祭服就给祠官，光禄进胙，监祭封题。
qìng lì yòng yáng shǐ gè yī zhèng wèi dà zūn zhe zūn gè èr bù yòng xī zūn zēng shān léi wèi èr tán shàng fǔ guǐ zǔ gè zēng wèi èr
庆历用羊、豕各一，正位大尊、著尊各二，不用牺尊，增山罍为二，坛上簠、簋、俎各增为二。
huáng yòu dìng tán rú táng jiāo sì lù gè guǎng sì zhàng qí chóng yòng wǔ xíng bā qī wǔ jiǔ liù wèi chǐ shù
皇祐定坛如唐《郊祀录》，各广四丈，其崇用五行八七五九六为尺数。
jiā yòu jiā yáng shǐ gè èr
嘉祐加羊、豕各二。
yuán yòu liù nián zhī kāi fēng fǔ fàn bǎi lù yán měi suì yíng qì yú sì jiāo sì wǔ dì pèi yǐ wǔ shén guó zhī dà cí yě
元祐六年，知开封府范百禄言："每岁迎气于四郊，祀五帝，配以五神，国之大祠也。
gǔ zhě tiān zǐ jiē qīn shuài sān gōng jiǔ qīng zhū hóu dài fū yǐ qián gōng zhòng shì ér dǎo sì shí zhī hé qì yān
古者天子皆亲帅三公、九卿、诸侯、大夫以虔恭重事，而导四时之和气焉。
jīn lì bù suǒ chà sān xiàn jiē cháng cān guān qí yú zhí shì zàn xiāng zhī rén jiē bān pǐn bēi xià bù dé shì zhōng cí xíng shì zhě zhī lì
今吏部所差三献皆常参官，其余执事赞相之人皆班品卑下，不得视中祠行事者之例。
qǐng xià lǐ bù yǔ tài cháng yì yi yǐ gōng qīng shè shì
请下礼部与太常议，宜以公卿摄事。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jǐng dé zhōng nán jiāo lǔ bù shǐ wáng qīn ruò yán wǔ fāng dì wèi bǎn rú líng wēi yǎng chì biāo nù hán shū niǔ bái zhāo jù yè guāng jì kǒng shì wǔ dì zhī míng lǐ dāng gōng bì
景德中，南郊卤簿使王钦若言："五方帝位板如灵威仰、赤熛怒、含枢纽、白招拒、叶光纪，恐是五帝之名，理当恭避。
lǐ guān yán kāi bǎo tōng lǐ yì zuǎn wǔ zhě jiē shì dì hào
"礼官言："《开宝通礼义纂》，五者皆是帝号。
hàn shū zhù zì yǒu míng jí cāng dì líng fú chì dì wén zǔ bái dì xiǎn jì hēi dì xuán ju huáng dì shén dòu shì yě
《汉书注》自有名，即苍帝灵符，赤帝文祖，白帝显纪，黑帝玄矩，黄帝神斗是也。
jì wèi měi chēng bù fán huí bì
既为美称，不烦回避。
jiā yòu yuán nián yǐ jí xián xiào lǐ dīng fěng yán àn chūn qiū wén yào gōu wèi wǔ dì zhī míng shǐ xià tài cháng qù zhī
"嘉祐元年，以集贤校理丁讽言，按《春秋文耀勾》为五帝之名，始下太常去之。
qí sì yí huáng dì fú gǔn miǎn sì hēi dì zé fú qiú bèi gǔn
其祀仪：皇帝服衮冕，祀黑帝则服裘被衮。
pèi wèi dēng gē zuò chéng ān zhī lè yú bìng rú qí gǔ lǐ
配位，登歌作《承安》之乐，余并如祈谷礼。
lì chūn sì qīng dì yǐ dì tài hào shì pèi gōu máng shì suì xīng sān chén qī sù cóng sì
立春祀青帝，以帝太昊氏配，勾芒氏、岁星、三辰、七宿从祀。
gōu máng wèi tán xià mǎo jiē zhī nán suì xīng xī mù dà huǒ shòu xīng wèi tán xià zǐ jiē zhī dōng xī shàng
（勾芒位坛下卯阶之南，岁星、析木、大火、寿星位坛下子阶之东，西上。
jiǎo gāng dǐ fáng xīn wěi jī sù wèi yú tán xià zǐ jiē zhī xi dōng shàng
角、亢、氐、房、心、尾、箕宿，位于坛下子阶之西，东上。
lì xià sì chì dì yǐ dì shén nóng shì pèi zhù róng shì yíng huò sān chén qī sù cóng sì
）立夏祀赤帝，以帝神农氏配，祝融氏、荧惑、三辰、七宿从祀。
zhù róng wèi tán xià mǎo jiē zhī nán yíng huò chún shǒu chún huǒ chún wěi wèi zi jiē zhī dōng xī shàng
（祝融位坛下卯阶之南，荧惑、鹑首、鹑火、鹑尾位子阶之东，西上。
jǐng guǐ liǔ xīng zhāng yì zhěn xiù wèi yú tán xià zǐ jiē zhī xi dōng shàng
井、鬼、柳、星、张、翼、轸宿，位于坛下子阶之西，东上。
jì xià sì huáng dì yǐ huáng dì shì pèi hòu tǔ zhèn xīng cóng sì
）季夏祀黄帝，以黄帝氏配，后土、镇星从祀。
hòu tǔ wèi tán xià mǎo jiē zhī nán zhèn xīng wèi tán xià zǐ jiē zhī dōng
（后土位坛下卯阶之南，镇星位坛下子阶之东。
lì qiū sì bái dì yǐ dì shǎo hào shì pèi rù shōu tài bái sān chén qī sù cóng sì
）立秋祀白帝，以帝少昊氏配，蓐收、太白、三辰、七宿从祀。
rù shōu wèi tán xià mǎo jiē zhī nán tài bái dà liáng jiàng lóu shí shěn wèi tán xià zǐ jiē zhī dōng xī shàng
（蓐收位坛下卯阶之南，太白、大梁、降娄、实沈位坛下子阶之东，西上。
kuí lóu wèi mǎo bì zī cān sù wèi yú zi jiē zhī xi dōng shàng
奎、娄、胃、昴、毕、觜、参宿，位于子阶之西，东上。
lì dōng sì hēi dì yǐ dì gāo yáng shì pèi xuán míng chén xīng sān chén qī sù cóng sì
）立冬祀黑帝，以帝高阳氏配，玄冥、辰星、三辰、七宿从祀。
xuán míng wèi tán xià mǎo jiē zhī nán chén xīng zōu zī xuán xiāo xīng jì wèi zi jiē zhī dōng xī shàng
（玄冥位坛下卯阶之南，辰星、诹訾、玄枵、星纪位子阶之东，西上。
dòu niú nǚ xū wēi shì bì sù wèi zi jiē zhī xi dōng shàng
斗、牛、女、虚、危、室、壁宿，位子阶之西，东上。
shào xīng réng jiù zhì sì wǔ dì yú jiāo
）绍兴仍旧制，祀五帝于郊。
gǎn shēng dì jí wǔ dì zhī yī yě
感生帝，即五帝之一也。
dì wáng zhī xìng bì gǎn qí yī
帝王之兴，必感其一。
běi qí duò táng jiē sì zhī ér duò táng yǐ zǔ kǎo shēng pèi sòng yīn qí zhì
北齐、隋、唐皆祀之，而隋、唐以祖考升配，宋因其制。
qián dé yuán nián tài cháng bó shì niè chóng yì yán huáng dì yǐ huǒ dé shàng chéng zhèng tǒng qǐng fèng chì dì wèi gǎn shēng dì
干德元年，太常博士聂崇义言："皇帝以火德上承正统，请奉赤帝为感生帝。
měi suì zhēng yuè bié tán ér jì yǐ fú huǒ dé
每岁正月，别坛而祭，以符火德。
shì xià shàng shū shěng jí yì qǐng rú chóng yì zòu
"事下尚书省集议，请如崇义奏。
nǎi zhuó duò zhì wèi tán yú nán jiāo gāo qī chǐ guǎng sì zhàng rì yòng shàng xīn pèi yǐ xuān zǔ
乃酌隋制，为坛于南郊，高七尺，广四丈，日用上辛，配以宣祖。
shēng yòng xīng dú èr yù yòng sì guī yǒu dǐ bì rú fāng sè
牲用骍犊二，玉用四圭，有邸，币如方色。
míng nián zhēng yuè yǒu sī yán shàng xīn sì hào tiān shàng dì wǔ fāng dì cóng sì
明年正月，有司言："上辛祀昊天上帝，五方帝从祀。
jīn jì fèng chì dì wèi gǎn shēng dì yī rì zhī nèi liǎng chù jù sì shì wèi fán shù
今既奉赤帝为感生帝，一日之内，两处俱祀，似为烦数。
kuàng tóng shí bìng sì dà lǐ fēi yi
况同时并祀，大礼非宜。
hào tiān cóng sì qǐng bù shè chì dì zuò
昊天从祀，请不设赤帝坐。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
qián xìng yuán nián jiǔ yuè tài cháng chéng tóng pàn lǐ yuàn xiè jiàng yán fú dǔ běn yuàn yǔ chóng wén yuàn jiǎn tǎo guān xiáng dìng yǐ xuān zǔ pèi gǎn shēng dì
干兴元年九月，太常丞同判礼院谢绛言："伏睹本院与崇文院检讨官详定，以宣祖配感生帝。
qiè xún xuān zǔ fēi shòu mìng kāi tǒng yì huò wèi ān
窃寻宣祖非受命开统，义或未安。
táng wǔ dé chū yuán qiū fāng qiū yú sì bìng yǐ jǐng dì pèi qí gǔ dà xiǎng bìng yǐ yuán dì pèi
唐武德初，圜丘、方丘、雩祀并以景帝配，祈谷、大享并以元帝配。
tài zōng chū fèng gāo zǔ pèi yuán qiū míng táng běi jiāo yuán dì pèi gǎn shēng dì
太宗初，奉高祖配圜丘、明堂、北郊，元帝配感生帝。
gāo zōng yǒng huī èr nián sì gāo zǔ yú yuán qiū sì tài zōng yú míng táng jiān gǎn shēng dì zuò zhǔ
高宗永徽二年，祀高祖于圜丘，祀太宗于明堂，兼感生帝作主。
yòu yǐ jǐng dì yuán dì chēng zǔ wàn dài bù qiān tíng pèi yǐ fú gǔ yì
又以景帝、元帝称祖，万代不迁，停配以符古义。
chén yǐ wéi jǐng dì jué chū shòu fēng wèi táng shǐ zǔ gài yǔ xuān zǔ bù móu
臣以为景帝厥初受封为唐始祖，盖与宣祖不侔。
xuān zǔ yú táng shì wèi yuán dì zhī bǐ
宣祖于唐，是为元帝之比。
táng yǒu tiān xià cái yuè sān shì ér jǐng yuán èr zǔ yǐ tíng pèi diǎn
唐有天下，裁越三世，而景、元二祖已停配典。
yǒu sòng shòu mìng jì zì tài zǔ yú jīn sì shèng ér xuān zǔ yòu sì wèi tíng kǒng fēi wǎng diǎn zhī yì
有宋受命，既自太祖，于今四圣，而宣祖侑祀未停，恐非往典之意。
qǐng yī yǒng huī gù shì tíng xuān zǔ pèi réng yòng tài zōng gù shì zōng sì zhēn zōng yú míng táng jiān gǎn shēng dì zuò zhǔ
请依永徽故事，停宣祖配，仍用太宗故事，宗祀真宗于明堂，兼感生帝作主。
ruò jù zhèng shì shuō zé yuē wǔ dì dié wáng wáng zhě yīn suǒ gǎn bié jì zūn yú nán jiāo yǐ zǔ pèi zhī
若据郑氏说，则曰五帝迭王，王者因所感别祭，尊于南郊，以祖配之。
jīn ruò bù yòng wǔ dé yǒng huī gù shì qǐng yǐ tài zǔ jiān pèi zhèng fú zhèng shuō
今若不用武德、永徽故事，请以太祖兼配，正符郑说。
xiáng zhèng zhī yì fēi shòu mìng shǐ fēng zhī zǔ bù dé pèi gù yǐn zhōu hòu jì pèi líng wēi yǎng zhī yì wèi zhèng
详郑之意，非受命始封之祖不得配，故引周后稷配灵威仰之义为证。
wéi tài zǔ shǐ zào jī yè gōng shòu fú mìng pèi yòu gǎn dì jù lǐ shén míng
惟太祖始造基业，躬受符命，配侑感帝，据理甚明。
rú kǒng cí rì xiāng fáng dāng yǐ tài zōng pèi qí gǔ tài zǔ pèi yú sì yì bù shī zūn yán zhī zhǐ
如恐祠日相妨，当以太宗配祈谷，太祖配雩祀，亦不失尊严之旨。
chén yǐ wéi xuān miào fēi wéi bù qiān ér dié yòng pèi dì yú gǔ wèi yí
臣以为宣庙非惟不迁，而迭用配帝，于古为疑。
lǐ zǔ yǒu gōng zōng yǒu dé
《礼》：'祖有功，宗有德。
dàn fēi shòu mìng zhī zǔ qīn jǐn bì huǐ kuàng pèi xiǎng hu
'但非受命之祖，亲尽必毁，况配享乎？
hàn lín chéng zhǐ lǐ wéi děng yì àn lǐ jì fǎ zhèng yì yuē jiāo wèi xià zhēng jiàn yín zhī yuè jì gǎn shēng dì yú nán jiāo
翰林承旨李维等议："按《礼·祭法》正义曰：'郊，谓夏正建寅之月，祭感生帝于南郊。
cǐ zé chóng pèi zhī wén yě
'此则崇配之文也。
qiè wéi gǎn dì bǐ qí gǔ lǐ zhì chà qīng
窃惟感帝比祈谷，礼秩差轻；
xuān zǔ bǐ tài zǔ gōng yè yǒu yì
宣祖比太祖，功业有异。
jīn yǐ tài zǔ pèi qí gǔ xuān zǔ pèi gǎn dì chēng qíng lì wén yú lǐ sī xié
今以太祖配祈谷，宣祖配感帝，称情立文，于礼斯协。
zhào cóng suǒ dìng
"诏从所定。
qí sì yí huáng dì sàn zhāi qī rì zhì zhāi sān rì
其祀仪：皇帝散斋七日，致斋三日。
tài shǐ shè dì wèi yú tán shàng běi fāng nán xiàng xí yǐ gǎo jiē
太史设帝位于坛上，北方南向，席以稿秸。
pèi dì wèi yú tán shàng dōng fāng xī xiàng xí yǐ pú yuè
配帝位于坛上，东方西向，席以蒲越。
pèi wèi diàn bì zuò huáng ān zhī lè zhuó xiàn zuò sù ān zhī lè yú rú qí gǔ sì shàng dì yí
配位，奠币，作《皇安》之乐，酌献，作《肃安》之乐，余如祈谷祀上帝仪。
shào xīng shí bā nián chén liáo yán wǒ cháo sì chì dì wèi gǎn shēng dì shì yǐ xī zǔ pèi zhī
绍兴十八年，臣僚言："我朝祀赤帝为感生帝，世以僖祖配之。
zǔ zōng yǐ lái fèng shì yóu jǐn gù zǐ sūn zhòng duō yǔ tiān wú jí
祖宗以来，奉事尤谨，故子孙众多，与天无极。
zhōng xīng jìn jiǔ sì zhì xián xiū
中兴浸久，祀秩咸修。
wéi gǎn shēng dì yǒu sī yīn xún shàng yān xiǎo sì yù yú zhāo tí jiǔ fǔ ér yǐ
惟感生帝，有司因循，尚淹小祀，寓于招提，酒脯而已。
yi zhào yǒu sī shēng wèi dà sì shù jī tiān yì qián fú yǒng xī fán yǎn
宜诏有司升为大祀，庶几天意潜孚，永锡蕃衍。
zhào lǐ guān yì zhī suì jī dà sì
"诏礼官议之，遂跻大祀。
lǐ xíng sān xiàn yòng biān dòu shí èr shè dēng gē yuè wǔ wàng jì yú zhāi gōng
礼行三献用笾豆十二，设登歌乐舞，望祭于斋宫。