lǐ shí qī jiā lǐ wǔ
◎礼十七（嘉礼五）
xún xìng yǎng lǎo shì xué cì jìn shì yàn xìng mì shū shěng jìn shū yí dà shè yí xiāng yǐn jiǔ lǐ
○巡幸养老视学赐进士宴幸秘书省进书仪大射仪乡饮酒礼
xún xìng zhī zhì táng kāi yuán lǐ yǒu gào zhì sì jìn kǎo zhì dù zhī yí kāi bǎo tōng lǐ yīn zhī
巡幸之制，唐《开元礼》有告至、肆觐、考制度之仪，《开宝通礼》因之。
tài zǔ xìng xī jīng suǒ guò cì xià qiū tián zū zhī bàn
太祖幸西京，所过赐夏、秋田租之半。
zhēn zōng cháo zhū líng jí jǔ dà lǐ tú zhōng jiē fú zhé shàng jīn zhǎi páo chū jīng guò jīng chéng fú xuē páo jù luán jià
真宗朝诸陵及举大礼，途中皆服折上巾、窄袍，出京、过京城，服靴袍、具鸾驾。
qún chén gōng fú xì xié gòng fèng bān jí nèi cháo guān qián dǎo
群臣公服系鞋，供奉班及内朝官前导。
fán cóng guān bìng rì fù xíng gōng hé bān qǐ jū wǎn cháo shì shì qún chén bù fù
凡从官并日赴行宫，合班起居，晚朝视事，群臣不赴。
zhōng dùn shì shí bǎi guān jiù sù dùn yíng jià qì xiān fā huò dào tú ài yuǎn zé miǎn yíng jià
中顿侍食，百官就宿顿迎驾讫，先发，或道途隘远，则免迎驾。
jiāng jìn fā jìn chén zhū jūn cì zhuāng qián
将进发，近臣、诸军赐装钱。
chū jīng liú sī mǎ bù zhū jūn jiā dào zuǒ yòu zhì xīn chéng mén wài fèng cí liú shǒu cí yú mén nèi bǎi guān fù lǎo cí yú yuàn qián zhào liú shǒu děng cì yǐn yuàn zhōng
出京，留司马、步诸军夹道左右，至新城门外奉辞，留守辞于门内，百官、父老辞于苑前，召留守等赐饮苑中。
zhōu xiàn zhǎng lì liú sī guān dài yú jìng
州县长吏、留司官待于境。
suǒ guò cì xún jǐng bīng shǒu jīn liáng xíng yóu zhì dào zú shí fú qián lǚ fù lǎo líng páo chá bó tú zhōng cì wèi shì mín qián
所过赐巡警兵、守津梁行邮治道卒时服钱履，父老绫袍、茶帛，途中赐卫士缗钱。
suǒ xìng sì guān cì dào shì chá bó huò jiā zǐ yī shī hào
所幸寺、观，赐道、释茶帛，或加紫衣、师号。
lì mín yǒu yǐ yōng xì jiǔ guǒ fāng wù xiàn zhě jì zhí dá zhī
吏民有以饔饩、酒果、方物献者，计值答之。
mìng guān jí suǒ guò xì qiú bū fù zhě rì yǐn duì duō yuán shì
命官籍所过系囚、逋负者，日引对，多原释。
réng cǎi fǎng mín jiān jí kǔ zhèn xù guān guǎ gū dú
仍采访民间疾苦，振恤鳏、寡、孤、独。
chē fú dù liàng quán héng yǒu bù rú fǎ zé jǔ yí zhì jìn zhī
车服、度量、权衡有不如法，则举仪制禁之。
yǒu jī cái yì dé jí zhèng shì yóu yì zhě xiào zǐ shùn sūn yì fū jié fù wèi xiāng lǐ suǒ chēng zhě qí bù shǒu lián yú mèi yú zhèng lǐ zhě bìng tiáo xī yǐ wén
有奇材、异德及政事尤异者，孝子、顺孙、义夫、节妇为乡里所称者，其不守廉隅、昧于正理者，并条析以闻。
guān lì zhī mín jiān jí kǔ zhě yì xǔ lù zòu
官吏知民间疾苦者，亦许录奏。
suǒ guò zhōu fǔ jié cǎi wèi lóu chén yīn yuè bǎi xì
所过州、府，结彩为楼，陈音乐百戏。
dào shì yǐ wēi yí fèng yíng zhě xī yǒu cì
道、释以威仪奉迎者，悉有赐。
dōng jīng liú shǒu qiǎn guān biǎo qǐng hái jīng yōu zhào dá zhī
东京留守遣官表请还京，优诏答之。
jià hái jīng dà chén bīng wèi yǐ rù
驾还京，大陈兵卫以入。
fán xíng xìng tài zǔ tài zōng bù cháng qí shù
凡行幸，太祖、太宗不常其数。
zì xián píng zhōng chē jià měi chū jīn wú jiāng jūn shuài shì èr bǎi rén zhí huò zhōu rào wèi zhī jìn wéi chūn xià fēi yī qiū dōng zǐ yī
自咸平中，车驾每出，金吾将军帅士二百人，执𣒌周绕，谓之禁围，春、夏绯衣，秋、冬紫衣。
jiāo sì xǐng fāng bìng zēng èr bǎi fú jǐn ǎo chū jīng shī zé jiā zhí jiàn
郊祀、省方并增二百，服锦袄，出京师则加执剑。
qīn wáng zhōng shū shū mì xuān huī xíng wéi nèi yú guān wéi wài
亲王、中书、枢密、宣徽行围内，余官围外。
dà lǐ bèi yí wèi zé yǒu sī xiān bù tǔ wèi huáng dào zì gōng zhì sì suǒ zuǒ yòu shè xiāng tái huà wèng qīng shéng lán gān
大礼备仪卫，则有司先布土为黄道，自宫至祀所，左右设香台、画瓮、青绳阑干。
xún shěng zài tú zé bù shè
（巡省在途则不设。
fán xún shěng hàn lín jìn hào chuán shī fù shū mì yuàn měi xī zhāi zì lìng wèi shì xiāng yìng wèi shi
）凡巡省，翰林进号传诗付枢密院，每夕摘字，令卫士相应为识。
dōng jīng jiù chéng chéng mén xī jīng huáng chéng sī bìng qì kān nèi wài chéng gōng miào mén bìng kān jiàn chū rù jiē rán
东京旧城城门、西京皇城司并契勘，内外城、宫庙门并勘箭，出入皆然。
rù fān zhèn wài chéng zǐ chéng mén yì kān jiàn
入藩镇外城、子城门亦勘箭。
cháo líng dìng hù cóng guān rén shù rù bǎi chéng zhě pú yè yǐ shàng sān rén chéng láng yǐ shàng èr rén yú gè yī rén
朝陵定扈从官人数，入柏城者，仆射以上三人，丞、郎以上二人，余各一人。
dōng fēng
东封，
dìng zhàng nèi dǎo jià guān cóng rén shù
定仗内导驾官从人数，
qīn wáng zhōng shū shū mì xuān huī sān sī shǐ sì rén
亲王、中书、枢密、宣徽、三司使四人，
xué shì shàng shū chéng láng jié dù shǐ sān rén
学士、尚书丞郎、节度使三人，
dà liǎng shěng dà qīng jiān sān sī fù shǐ shū mì chéng zhǐ kè shěng gé mén shǐ fù jīn wú dà jiàng jūn yā zhàng míng kē nèi diàn chóng bān yǐ shàng èr rén
大两省、大卿监、三司副使、枢密承旨、客省阁门使副、金吾大将军押仗鸣珂、内殿崇班以上二人，
yú gè yī rén
余各一人。
mìng zhū sī xún chá zhī
命诸司巡察之。
zì hòu jǔ dà lǐ jiē xún cǐ zhì
自后举大礼，皆循此制。
jiàn yán yuán nián qī yuè zhào yuē zǔ zōng dōu biàn chuí èr bǎi nián
建炎元年七月，诏曰："祖宗都汴，垂二百年。
bǐ nián yǐ lái tú lǜ fú zāng huò shēng suǒ hū
比年以来，图虑弗臧，祸生所忽。
sì zhèn zuǎn chéng gù zhān gōng shì hé yǐ wèi huái
肆朕纂承，顾瞻宫室，何以为怀？
shì yòng quán shí zhī yi fǎ gǔ xún shòu zhu bi jìn diàn hào zhào jūn mǎ
是用权时之宜，法古巡狩，驻跸近甸，号召军马。
zhèn jiāng qīn dū liù shī yǐ yuán jīng chéng jí hé běi hé dōng zhū lù yǔ zhī jué zhàn
朕将亲督六师，以援京城及河北、河东诸路，与之决战。
guī zhái gù dū yíng hái èr shèng yǐ chēng zhèn sù yè yōu qín zhī yì
归宅故都，迎还二圣，以称朕夙夜忧勤之意。
shí yuè yī rì chē jià dēng zhōu xún xìng huái diàn zǎi zhí shì cóng bǎi sī sān wèi jìn lǚ wǔ jūn jiàng zuǒ hù wèi yǐ xíng zhu bi yáng zhōu
"十月一日，车驾登舟，巡幸淮甸，宰执、侍从、百司、三卫、禁旅五军将佐扈卫以行，驻跸扬州。
sān nián xìng háng zhōu zì háng zhōu xìng jiāng níng fǔ xún xìng zhè xi zì zhè xi xìng zhè dōng
三年，幸杭州，自杭州幸江宁府，寻幸浙西，自浙西幸浙东。
nǎi xià zhào yuē guó jiā zāo jīn rén qīn bī wú suì wú bīng
乃下诏曰："国家遭金人侵逼，无岁无兵。
zhèn zuǎn chéng yǐ lái shēn zhěn niàn lǜ wèi fù xiōng zài nán ér wú mín wèi fǔ bù yù shǐ zhī xiàn yú fēng dí
朕纂承以来，深轸念虑，谓父兄在难，而吾民未抚，不欲使之陷于锋镝。
gù bāo xiū rěn chǐ wèi tuì bì zhī móu jì qí chěng zhì ér guī shāo de xiū xī
故包羞忍耻，为退避之谋，冀其逞志而归，稍得休息。
zì nán jīng yí huái diàn zì huái diàn yí jiàn kāng ér kuài jī bō qiān zhī yuǎn jí yú hǎi yú
自南京移淮甸，自淮甸移建康而会稽，播迁之远，极于海隅。
bēi cí hòu lǐ shǐ jiè xiāng wàng
卑词厚礼，使介相望。
yǐ zhì yuàn qù zūn chēng gān xīn biǎn qū qǐng yòng zhēng shuò bǐ yú fān chén qiǎn shǐ āi qí wú bù qǔ jìn
以至愿去尊称，甘心贬屈，请用正朔，比于藩臣，遣使哀祈，无不曲尽。
jiǎ shǐ jīn shí wú qíng yì dāng shǎo dòng
假使金石无情，亦当少动。
lěi nián bēi qū zú wèi jiàn cóng
累年卑屈，卒未见从。
shēng mín áo áo hé shí níng xī
生民嗷嗷，何时宁息？
jīn zhū lù zhī bīng jù yú jiāng zhè zhī jiān zhèn bù dàn qīn xíng jù qí yào hài
今诸路之兵聚于江、浙之间，朕不惮亲行，据其要害。
rú jīn rén shàng róng zhèn wèi rǔ bīng mín zhī zhǔ zé zhèn yú shì dà zhī lǐ gǎn yǒu bù gōng
如金人尚容朕为汝兵民之主，则朕于事大之礼，敢有不恭！
huò bì yòng bīng kuī wǒ xíng zài qīng wǒ zōng shè tú tàn shēng líng jié qǔ dōng xī jīn bó zǐ nǚ zé zhèn yì hé ài yī shēn bù lín xíng zhèn yǐ jiàn qián yán yǐ bǎo qún shēng
或必用兵窥我行在，倾我宗社，涂炭生灵，竭取东西金帛、子女，则朕亦何爱一身，不临行阵，以践前言，以保群生。
zhèn yǐ qǔ shí yī yuè èr shí wǔ rì yí bì qián qù zhè xi wèi yíng dí jì
朕已取十一月二十五日移跸，前去浙西，为迎敌计。
wéi wǒ jiàng shì rén mín niàn guó jiā hán yǎng zhī ēn èr shèng jū mí zhī rǔ dào shā lù fén cán zhī huò
惟我将士人民，念国家涵养之恩，二圣拘縻之辱，悼杀戮焚残之祸。
yǔ qí shù shǒu dài bì hé ruò bìng jì hé móu tóng xīn lù lì fèn lì ér qián yǐ cún jiā guó
与其束手待毙，曷若并计合谋，同心戮力，奋励而前，以存家国！
nǎi zhào yù qián yìng fèng guān sī zì hé hù cóng wài nèi tài cháng sì jù shí yòng rén shù hù cóng yú jiē xù qǐ fā
"乃诏御前应奉官司自合扈从外，内太常寺据实用人数扈从，余接续起发。
sì nián zhēng yuè cì tāi zhōu
四年正月，次台州。
èr yuè cì wēn zhōu
二月，次温州。
sān yuè xìng zhè xi
三月，幸浙西。
shào xīng yuán nián zhào yí bì lín ān fǔ
绍兴元年，诏移跸临安府。
liù nián zhào zhōu shì jūn shī chē jià jìn fā qiǎn guān zòu gào tiān dì shè jì zōng miào
六年，诏周视军师，车驾进发，遣官奏告天地、社稷、宗庙。
zì lín ān xìng píng jiāng xún xìng jiàn kāng
自临安幸平江，寻幸建康。
bā nián èr yuè hái lín ān
八年二月，还临安。
sān shí yī nián jiǔ yuè zhào jīn rén bèi méng shī xìn jīn lǜ jīng bīng bǎi wàn gōng xíng tiān tǎo yòng shí èr yuè shí rì chē jià jìn fā yìng xíng gōng lín ān fǔ wén wǔ bǎi liáo chéng běi fèng cí
三十一年九月，诏："金人背盟失信，今率精兵百万，躬行天讨，用十二月十日车驾进发，应行宫临安府文武百僚城北奉辞。
qí rì yīng wén wǔ bǎi liáo xiān yì chéng běi mù cì sì chē jià yù zhōu jiāng zhì yù shǐ tái gé mén tài cháng sì fēn yǐn wén wǔ bǎi liáo lì bān dìng liǎng bài qì sì yù zhōu guò bān tuì
"其日，应文武百僚先诣城北幕次，俟车驾御舟将至，御史台、阁门、太常寺分引文武百僚立班定，两拜讫，俟御舟过，班退。
sān shí èr nián zhēng yuè zhào shì shī jiāng shàng běi qí dùn qù liǎng huái wú jǐng yǐ wěi zhòng chén tǒng hù zhū jiāng jīng huà jìn tǎo
三十二年正月，诏："视师江上，北骑遁去，两淮无警，已委重臣统护诸将经画进讨。
jīn zàn hái lín ān bì gōng wén fù miào zhī lǐ
今暂还临安，毕恭文祔庙之礼。
yi lìng yǒu sī zēng xiū jiàn kāng bǎi guān lì shè zhū jūn yíng zhài yǐ bèi wǎng lái xún xìng kě zé rì jìn fā
宜令有司增修建康百官吏舍、诸军营砦，以备往来巡幸，可择日进发。
chē jià hái gōng
"车驾还宫。
yǎng lǎo yú tài xué huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo chéng jīn lù zhì tài xué zhuó xiàn wén xuān wáng
养老于太学，皇帝服通天冠、绛纱袍，乘金辂，至太学酌献文宣王。
sān jì jiǔ zài bài guī yù wò
三祭酒，再拜，归御幄。
bǐ chē jià chū chū liàng shí kè qiǎn shǐ yíng sān lǎo wǔ gēng yú qí dì
比车驾初出，量时刻，遣使迎三老、五更于其第。
sān lǎo wǔ gēng jù fú cháo fú chéng ān chē dǎo cóng zhì tài xué jiù cì
三老、五更俱服朝服，乘安车，导从至太学就次；
guó lǎo shù lǎo yǒu sī yù jiè zhī gè fú cháo fú jí yú qí cì
国老、庶老，有司预戒之，各服朝服，集于其次。
dà lè zhèng shuài gōng rén èr wǔ rù lì yú tíng
大乐正帅工人、二舞入，立于庭。
dōng shàng gé mén yù shǐ tái tài cháng sì kè shěng sì fāng guǎn zì xià fēn yǐn bǎi guān zōng shì kè shǐ xué shēng děng yǐ cì rù jiù wèi rú shì xué bān
东上阁门、御史台、太常寺、客省、四方馆自下分引百官、宗室、客使、学生等，以次入就位，如视学班。
tài cháng bó shì zàn sān lǎo wǔ gēng jù chū cì yǐn guó lǎo shù lǎo lì yú hòu chóng xíng yì wèi
太常博士赞三老、五更俱出次，引国老、庶老立于后，重行异位。
lǐ zhí guān tōng shì shè rén yǐn zuǒ fǔ zòu qǐng zhōng yán shǎo qǐng yòu zòu wài bàn huáng dì chū dà cì shì wèi rú cháng yí
礼直官、通事舍人引左辅奏请中严，少顷，又奏外办，皇帝出大次，侍卫如常仪。
dà lè zhèng lìng zhuàng huáng zhōng zhī zhōng yòu wǔ zhōng jiē yīng xié lǜ láng guì fǔ fú jǔ huī xìng gōng jià qián ān zhī lè zuò huáng dì jí yù zuò lè zhǐ
大乐正令撞黄钟之钟，右五钟皆应，协律郎跪，俯伏，举麾兴，宫架《干安》之乐作，皇帝即御坐，乐止。
diǎn yí yuē zài bài zài wèi guān jiē zài bài
典仪曰"再拜"，在位官皆再拜。
sān lǎo wǔ gēng zhàng ér rù gè zuǒ yòu èr rén jiā fú tài cháng bó shì qián yǐn shǐ chén zhí bǐ yǐ cóng
三老、五更杖而入，各左右二人夹扶，太常博士前引，史臣执笔以从。
sān lǎo wǔ gēng rù mén gōng jià hé ān zhī lè zuò zhì gōng jià běi běi xiàng lì yǐ dōng wéi shàng
三老、五更入门，宫架《和安》之乐作，至宫架北，北向立，以东为上。
fèng lǐ láng yǐn qún lǎo suí rù wèi yú qí hòu lè zhǐ
奉礼郎引群老随入，位于其后，乐止。
bó shì yī jìn sān lǎo zài qián wǔ gēng zài hòu réng zhàng jiā fú gōng jià hé ān zhī lè zuò zhì xī jiē xià lè zhǐ
博士揖进，三老在前，五更在后，仍杖夹扶，宫架《和安》之乐作，至西阶下，乐止。
bó shì yī sān lǎo wǔ gēng zì xī jiē shēng táng guó lǎo shù lǎo lì táng xià
博士揖三老、五更自西阶升堂，国老、庶老立堂下。
sān lǎo wǔ gēng dāng yù zuò yī qún lǎo yì yī huáng dì wèi xìng
三老、五更当御坐揖，群老亦揖，皇帝为兴。
cì fèng lǐ láng yī guó lǎo shēng táng bó shì yǐn sān lǎo wǔ gēng fèng lǐ láng yǐn guó lǎo yǐ xià gè yú xí hòu lì
次奉礼郎揖国老升堂，博士引三老、五更，奉礼郎引国老以下，各于席后立。
diǎn yí zàn gè jiù zuò zàn zhě chéng chuán gōng jià zūn ān zhī lè zuò sān lǎo wǔ gēng jiù zuò
典仪赞各就坐，赞者承传，宫架《尊安》之乐作，三老、五更就坐。
sān gōng shòu jǐ jiǔ qīng zhèng lǚ qì diàn zhōng jiān shàng shí fèng yù jìn zhēn xiū jí shǔ jì děng xiān yì yù zuò qián jìn chéng suì shè yú sān lǎo qián lè zhǐ
三公授几、九卿正履讫，殿中监、尚食奉御进珍羞及黍稷等，先诣御坐前进呈，遂设于三老前，乐止。
shàng shí fèng yù yì sān lǎo zuò qián zhí jiàng ér kuì qì
尚食奉御诣三老坐前，执酱而馈讫。
shàng yùn fèng yù yì jiǔ zūn suǒ qǔ jué zhuó jiǔ fèng yù zhí jué fèng yú sān lǎo
尚酝奉御诣酒尊所，取爵酌酒，奉御执爵，奉于三老。
cì tài guān liáng yùn lìng yǐ cì jìn zhēn xiū jiǔ shí yú wǔ gēng qún lǎo zhī qián jiē shí
次太官、良酝令以次进珍羞酒食于五更、群老之前，皆食。
dà lè zhèng yǐn gōng rén shēng dēng gē zòu huì ān zhī lè sān zhōng
大乐正引工人升，登歌奏《惠安》之乐，三终。
shǐ chén jì lù sān lǎo suǒ lùn shàn yán shàn xíng gōng jià zuò shēn ān zhī lè
史臣既录三老所论善言、善行，宫架作《申安》之乐。
xiàn yán chéng fú zhī wǔ bì wén wǔ tuì zuò shòu chéng gào gōng zhī wǔ bì sān lǎo yǐ xià jiàng yán bó shì yǐn sān lǎo wǔ gēng yú táng xià dāng yù zuò qián fèng lǐ láng yǐn qún lǎo fù wèi jù yī huáng dì wèi xìng
《宪言成福》之舞毕，文舞退，作《受成告功》之舞，毕，三老以下降筵，博士引三老、五更于堂下，当御坐前，奉礼郎引群老复位，俱揖，皇帝为兴。
sān lǎo wǔ gēng jiàng jiē zhì táng xià gōng jià hé ān zhī lè zuò chū mén lè zhǐ
三老、五更降阶至堂下，宫架《和安》之乐作，出门，乐止。
lǐ zhí guān tōng shì shè rén yǐn zuǒ fǔ qián zòu lǐ bì tuì fù wèi
礼直官、通事舍人引左辅前奏礼毕，退，复位。
xìng yí zàn bài qì huáng dì jiàng zuò tài cháng qīng dǎo hái dà cì bǎi liáo yǐ cì tuì chē jià hái gōng
兴仪赞拜讫，皇帝降坐，太常卿导还大次，百僚以次退，车驾还宫。
sān lǎo wǔ gēng shēng ān chē dǎo cóng hái yì rì yì què biǎo xiè
三老、五更升安车，导从还，翼日诣阙表谢。
shì xué
视学。
zhé zōng shǐ shì xué suì xìng guó zǐ jiàn yì zhì shèng wén xuān wáng diàn xíng shì diàn lǐ yī xiàn zài bài
哲宗始视学，遂幸国子监，诣至圣文宣王殿行释奠礼，一献再拜。
yù dūn huà táng
御敦化堂，
zhào cóng guān cì zuò
召从官赐坐，
lǐ bù tài cháng sì běn jiān guān chéng shì láng yǐ shàng shì lì
礼部、太常寺、本监官承事郎以上侍立，
chéng wù láng yǐ xià sān xué shēng zuò yú dōng xī wǔ
承务郎以下、三学生坐于东西庑，
shì jiǎng wú ān shī zhí jīng
侍讲吴安诗执经，
jì jiǔ fēng jì jiǎng shàng shū wú yì zhōng piān
祭酒丰稷讲《尚书》无逸终篇，
fù mìng zǎi chén yǐ xià zhì sān xué shēng zuò
复命宰臣以下至三学生坐，
cì chá
赐茶，
fēng jì cì sān pǐn fú
丰稷赐三品服，
běn jiān guān xué guān děng cì bó yǒu chà
本监官、学官等赐帛有差。
suì xìng zhāo liè wǔ chéng wáng miào zhuó xiàn sù yī
遂幸昭烈武成王庙，酌献肃揖。
huī zōng xìng tài xué suì xìng pì yōng diàn xiàn rú shàng yí
徽宗幸太学，遂幸辟雍，奠献如上仪。
zhào sī yè wú yīn děng zhuǎn guān gǎi zhì xún zī cì zhāng fú wén wǔ xué shēng shòu guān miǎn shěng shì wén jiě cì bó yǒu chà
诏司业吴𬘡等转官改秩，循资赐章服，文武学生授官，免省试、文解，赐帛有差。
suǒ sī yù shè cì yú dūn huà táng hòu yòu yú táng shàng shāo běi dāng zhōng liǎng jiān shè cì nán xiàng shè yù zuò
所司预设次于敦化堂后，又于堂上稍北当中两间设次，南向设御坐。
yòu shè cóng guān jí jiǎng yán jiǎng shū zhí jīng guān bìng tài xué guān zuò yù zuò zhī nán dōng xī chóng xíng yì wèi
又设从官及讲筵讲书、执经官并太学官坐御坐之南，东西重行异位。
tài xué shēng zuò yú liǎng wǔ xiāng xiàng bìng běi shàng
太学生坐于两庑，相向并北上。
zǎi chén yǐ xià cóng guān zhī cì shè yú zhōng mén wài
宰臣以下从官之次，设于中门外。
huáng dì zhuó xiàn wén xuān wáng bì xìng tài xué jiàng niǎn rù cì lián chuí gēng yī
皇帝酌献文宣王毕，幸太学，降辇入次，帘垂更衣。
lǐ zhí guān tōng shì shè rén yǐn jiǎng guān yǔ shì lì guān rù jiù táng xià jiē xì xié
礼直官、通事舍人引讲官与侍立官入就堂下，皆系鞋。
jiǎng shū zhí jīng guān xué shēng gè lì táng xià dōng xī xiāng xiàng
讲书、执经官、学生各立堂下，东西相向。
sì bào bān qí huáng dì shēng zuò bān shǒu zòu wàn fú zài wèi zhě jiē yìng nuò qì gé mén shǐ chéng zhǐ lín jiē xuān shēng táng tōng shì shè rén hē bài yīng zài wèi zhě zài bài qì fēn zuǒ yòu shēng táng gè jiù wèi shǎo lì
俟报班齐，皇帝升坐，班首奏万福，在位者皆应喏讫，阁门使承旨临阶宣升堂，通事舍人喝拜，应在位者再拜讫，分左右升堂，各就位少立。
qǐ jū láng shè rén fēn zuǒ yòu shì lì
起居郎、舍人分左右侍立。
lǐ zhí guān tōng shì shè rén yǐn jiǎng shū jí zhí jīng guān jiù běi xiàng wèi bān shǒu zòu wàn fú gé mén shǐ xuān shēng táng shè rén hē zài bài qì fēn dōng xī shēng táng lì yú yù zuò zuǒ yòu
礼直官、通事舍人引讲书及执经官就北向位，班首奏万福，阁门使宣升堂，舍人喝再拜讫，分东西升堂，立于御坐左右。
jiǎng shū guān zài xi dōng xiàng
讲书官在西，东向；
zhí jīng guān zài dōng xī xiàng
执经官在东，西向；
xué shēng jiù běi xiàng wèi
学生就北向位。
shè rén hē bài zài wèi zhě jiē zài bài lì yú dōng xī liǎng wǔ
舍人喝拜，在位者皆再拜，立于东西两庑。
nèi shì jìn shū àn yǐ jīng shòu zhí jīng guān shāo qián jìn yú àn shàng
内侍进书案，以经授执经官，稍前，进于案上。
shè rén hē bài jiù zuò zǎi chén yǐ xià bìng táng shàng zuò rú gé mén suǒ jìn zuò wèi tú
舍人喝拜就坐，宰臣以下并堂上坐，如阁门所进坐位图。
jiǎng shū bì tōng shì shè rén yuē kě qǐ qún chén jiē qǐ jiàng jiē lì
讲书毕，通事舍人曰"可起"，群臣皆起，降阶立。
zhí jīng guān jiàng jiǎng shū guān yú yù zuò qián zhì cí qì yì jiàng
执经官降，讲书官于御坐前致辞讫，亦降。
shè rén hē bài rú yǒu xuān dá jí zài hē bài
舍人喝拜，如有宣答，即再喝拜。
gé mén xuān zuò cì chá shè rén hē bài qì zǎi chén yǐ xià shēng táng gè lì yú wèi hòu xué shēng gè jiù běi xiàng wèi
阁门宣坐赐茶，舍人喝拜讫，宰臣以下升堂，各立于位后，学生各就北向位。
shè rén hē bài zài wèi zhě jù bài qì gè fēn dōng xī wǔ yǐ běi wéi shàng xià
舍人喝拜，在位者俱拜讫，各分东西庑，以北为上下。
shè rén hē jiù zuò shàng xià jiē jiù zuò
舍人喝就坐，上下皆就坐。
cì chá bì lǐ zhí guān tōng shì shè rén yǐn táng shàng guān jiàng jiē jiù wèi shè rén hē bài zài wèi zhě jù bài qì lǐ zhí guān yǐn zhī yǐ cì chū
赐茶毕，礼直官、通事舍人引堂上官降阶就位，舍人喝拜，在位者俱拜讫，礼直官引之以次出。
xué shēng jiù wèi shè rén hē bài xué shēng jù zài bài tuì
学生就位，舍人喝拜，学生俱再拜，退。
shào xīng shí sān nián qī yuè guó xué dà chéng diàn gào chéng fèng ān miào xiàng
绍兴十三年七月，国学大成殿告成，奉安庙像。
míng nián èr yuè guó zǐ sī yè gāo hóng qǐng xìng xué shàng cóng zhī
明年二月，国子司业高闳请幸学，上从之。
zhào lüè yuē yǎn gé xī mín huī rú jiàn xué
诏略曰："偃革息民，恢儒建学。
shēng míng pī chǎn lún huàn yī xīn
声明丕阐，轮奂一新。
qǐng jì fāng jiān lǐ yi cóng yù
请既方坚，理宜从欲。
jiāng kuǎn yè yú xiān shèng réng bèi jǔ yú jiù zhāng
将款谒于先圣，仍备举于旧章。
sān yuè shàng fú xuē páo chéng niǎn rù jiān zhǐ niǎn yú dà chéng diàn mén wài
"三月，上服靴袍，乘辇入监，止辇于大成殿门外。
rù wò qún chén liè bān yú tíng
入幄，群臣列班于庭。
dì chū wò shēng dōng jiē guì shàng xiāng zhí jué sān jì jiǔ zài bài qún chén jiē zài bài shàng jiàng rù wò
帝出幄，升东阶，跪上香，执爵三祭酒，再拜，群臣皆再拜，上降入幄。
fēn diàn cóng sì rú cháng yí
分奠从祀如常仪。
shàng shě xiān shè cì yú chóng huà táng zhī hòu jí táng shàng zhī zhōng nán xiàng shè yù zuò
尚舍先设次于崇化堂之后，及堂上之中南向设御坐。
gé mén shè qún chén bān yú táng xià rú yuè shuò shì cháo zhī yí
阁门设群臣班于堂下，如月朔视朝之仪。
zǎi fǔ cóng chén cì yú zhōng mén zhī wài
宰辅、从臣次于中门之外。
shàng chéng niǎn xìng tài xué jiàng niǎn yú táng rù cì gēng yī
上乘辇幸太学，降辇于堂，入次更衣。
jiǎng guān rù jiù táng xià jiǎng wèi běi xiàng
讲官入就堂下讲位，北向；
zhí jīng guān xué shēng jiē lì yú táng xià dōng xī xiāng xiàng
执经官、学生皆立于堂下，东西相向。
dì chū cì shēng yù zuò qún chén qǐ jū rú yí
帝出次，升御坐，群臣起居如仪。
nǎi mìng sān gōng zǎi fǔ yǐ xià shēng táng jiē jiù wèi zuǒ yòu shǐ shì lì
乃命三公、宰辅以下升堂，皆就位，左右史侍立。
jiǎng shū jí zhí jīng guān běi miàn qǐ jū zài bài jiē mìng zhī shēng lì yú yù zuò zuǒ yòu
讲书及执经官北面起居再拜，皆命之升立于御坐左右。
xué shēng běi miàn zài bài fēn lì liǎng wǔ běi shàng
学生北面再拜，分立两庑北上。
nèi shì jìn shū àn yá qiān yǐ jīng shòu zhí jīng guān cì sān gōng zǎi fǔ yǐ xià zuò
内侍进书案牙签，以经授执经官，赐三公、宰辅以下坐。
jiǎng bì qún chén jiē qǐ jiàng jiē dōng xī xiāng xiàng lì
讲毕，群臣皆起，降阶，东西相向立。
zhí jīng guān jiàng jiǎng guān jìn qián zhì cí nǎi jiàng běi miàn zài bài zuǒ yòu shǐ jiàng
执经官降，讲官进前致词，乃降，北面再拜，左右史降。
nǎi cì chá sān gōng yǐ xià běi miàn zài bài shēng gè lì yú wèi hòu
乃赐茶，三公以下北面再拜，升，各立于位后。
xué shēng běi miàn zài bài fēn liǎng wǔ lì shàng xià jiù zuò
学生北面再拜，分两庑立，上下就坐。
cì chá bì sān gōng yǐ xià jiàng jiē xué shēng zì liǎng wǔ jiàng jiē běi miàn zài bài qún chén yǐ cì chū
赐茶毕，三公以下降阶，学生自两庑降阶，北面再拜，群臣以次出。
shàng jiàng zuò hái cì chéng niǎn hái gōng
上降坐还次，乘辇还宫。
shí mìng lǐ bù shì láng qín xī zhí jīng sī yè gāo hóng jiǎng yì zhī tài suì xìng yǎng zhèng chí zhì èr zhāi cì hóng sān pǐn fú xué guān qiān zhì zhū shēng shòu guān miǎn jǔ cì bó yǒu chà
时命礼部侍郎秦熺执经、司业高闳讲《易》之《泰》，遂幸养正、持志二斋，赐闳三品服，学官迁秩，诸生授官免举，赐帛有差。
shàng jì diàn bài zhù shì mào xiàng yì yì qīn mù lǎn táng míng huáng jí tài zǔ zhēn zōng huī zōng suǒ zhì zàn wén mìng yǒu sī xī qǔ cóng sì zhū zàn jiē lù yǐ jìn
上既奠拜，注视貌象，翼翼钦慕，览唐明皇及太祖、真宗、徽宗所制赞文，命有司悉取从祀诸赞，皆录以进。
dì suì zuò xiān shèng jí qī shí èr zǐ zàn guàn yǐ xù wén qīn sǎ hàn mò yǐ fāng zǎi zhī wǔ yuè bǐng chén dēng zhī cǎi diàn bèi yí wèi zuò yuè mìng jiān xué zhī chén zì xíng gōng běi mén yíng zhì xué gōng jiē zhī dà chéng diàn shàng jí èr wǔ
帝遂作先圣及七十二子赞，冠以序文，亲洒翰墨，以方载之，五月丙辰，登之彩殿，备仪卫作乐，命监学之臣，自行宫北门迎置学宫，揭之大成殿上及二庑。
xù yuē zhèn zì mù lín xī bīng shǒu kāi xué xiào
序曰："朕自睦邻息兵，首开学校。
jiào yǎng duō shì yǐ suì zhōng liáng
教养多士，以遂忠良。
jì xìng tài xué yán jiàn zhū shēng
继幸太学，延见诸生。
jì jì zài tíng yì shén jiā zhī
济济在庭，意甚嘉之。
yīn zuò wén xuān wáng zàn
因作《文宣王赞》。
jī zhèng yú xián lì qǔ yán huí ér xià qī shí èr rén yì wèi zhì zàn
机政余闲，历取颜回而下七十二人，亦为制赞。
yòng guǎng liè shèng chóng rú yòu wén zhī shēng fù zhī shī dì zi jiān yīng biàn sēn sēn qín jīng yì sī zhī xun qí yú shì dào rén xīn shù jī yān
用广列圣崇儒右文之声，复知'师弟子间缨弁森森、覃精绎思'之训，其于世道人心庶几焉。
èr shí liù nián shí èr yuè yán zhě wèi bì xià chóng rú zhòng dào zhì wèi zàn cí kè chén hàn yú wǎn yǎn guāng zhāo wǎng gǔ
"二十六年十二月，言者谓："陛下崇儒重道，制为赞辞，刻宸翰于琬琰，光昭往古。
huán yǔ rú shēn dūn bù gù zhān yún hàn zhī zhāng
寰宇儒绅，敦不顾瞻《云汉》之章？
qǐng fèng shí kè yú guó zǐ jiàn yǐ bēi běn biàn cì jùn xué
请奉石刻于国子监，以碑本遍赐郡学。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
chún xī sì nián xiào zōng xìng tài xué rú shào xīng zhī yí
淳熙四年，孝宗幸太学，如绍兴之仪。
mìng lǐ bù shì láng li dào zhí jīng jì jiǔ lín guāng cháo jiǎng dà xué
命礼部侍郎李焘执经、祭酒林光朝讲《大学》。
xún xìng wǔ xué rú tài xué zhī yí
寻幸武学，如太学之仪。
dì sù yī wǔ chéng wáng bù bài
帝肃揖武成王，不拜。
jiā tài sān nián zhēng yuè níng zōng xìng tài xué rú chún xī zhī yí
嘉泰三年正月，宁宗幸太学，如淳熙之仪。
chún yòu yuán nián zhēng yuè lǐ zōng xìng tài xué zōng wǔ liǎng xué guān shǔ shēng yuán bìng fù tài xué péi wèi hòu chē jià zhì xué yì xiān shèng wén xuān wáng wèi sān shàng xiāng zhí jué sān jì jiǔ fǔ fú xìng zài bài zài wèi guān jiē zài bài
淳祐元年正月，理宗幸太学，宗、武两学官属、生员并赴太学陪位，候车驾至学，诣先圣文宣王位，三上香，执爵三祭酒，俯伏，兴，再拜，在位官皆再拜。
huáng dì zhì chóng huà táng zǎi chén shǐ xiāng zhí zhèng bìng qǐ jū
皇帝至崇化堂，宰臣、使相、执政并起居。
zhí jīng guān yóu dōng jiē jiǎng guān yóu xī jiē bìng shēng táng yú yù qián fēn dōng xī xiāng xiàng lì
执经官由东阶、讲官由西阶并升堂，于御前分东西相向立。
cì yǐn guó zǐ jiàn sān xué xué guān xué shēng yī bān běi miàn zài bài zàn gè jiù zuò cì chá
次引国子监三学学官、学生一班北面再拜，赞各就坐，赐茶。
sì jiǎng shū bì qǐ lì bān zài bài
俟讲书毕，起，立班再拜。
lǐ chéng zhí jīng guān jiǎng shū guān guó zǐ jiàn sān xué guān shēng yuán gè tuī ēn zhuǎn guān yǒu chà
礼成，执经官、讲书官、国子监三学官、生员各推恩转官有差。
xián chún sān nián zhēng yuè wù chén dù zōng xìng tài xué zhī yè lǐ bù shàng shū chén zōng lǐ zhí jīng guó zǐ jì jiǔ léi yi zhōng jiǎng zhōng yōng yú bìng rú yí
咸淳三年正月戊辰，度宗幸太学祗谒，礼部尚书陈宗礼执经，国子祭酒雷宜中讲《中庸》，余并如仪。
cì gòng shì yàn míng yuē wén xǐ yàn
赐贡士宴，名曰"闻喜宴"。
zhèng hé xīn yí yā yàn guān yǐ xià jí shì hè gòng shì bān shǒu chū rù mén zhèng ān zhī lè zuò zhì tíng zhōng wàng quē wèi lì lè zhǐ
《政和新仪》：押宴官以下及释褐贡士班首初入门，《正安》之乐作，至庭中望阙位立，乐止。
yù yàn guān jiù wèi zài bài qì
预宴官就位，再拜讫。
yā yàn guān xī xiàng lì zhōng shǐ xuān yuē yǒu chì zài wèi zhě jiē zài bài qì
押宴官西向立，中使宣曰"有敕"，在位者皆再拜讫。
zhōng shǐ xuān yuē cì qīng děng wén xǐ yàn zài wèi zhě jiē zài bài jìn hù wǔ dǎo yòu zài bài
中使宣曰"赐卿等闻喜宴"，在位者皆再拜，搢笏，舞蹈，又再拜。
cì yǐn yā yàn guān shāo qián xiè zuò zài bài zài wèi zhě jiē zài bài
次引押宴官稍前谢坐再拜，在位者皆再拜。
ruò cì chì shū jí yǐn gòng shì bān shǒu shāo qián zhōng shǐ xuān yuē yǒu chì gòng shì zài bài
若赐敕书，即引贡士班首稍前，中使宣曰"有敕"，贡士再拜。
zhōng shǐ xuān yuē cì qīng děng chì shū bān shǒu shāo qián jìn hù guì zhōng shǐ shòu chì shū qì shǎo tuì bān shǒu yǐ chì shū jiā hù shàng fǔ fú xìng guī wèi zài bài zài wèi zhě jiē zài bài
中使宣曰"赐卿等敕书"，班首稍前，搢笏，跪，中使授敕书讫，少退，班首以敕书加笏上，俯伏，兴，归位再拜，在位者皆再拜。
fán yù yàn guān fēn dōng xī shēng jiē jiù zuò gòng shì yǐ chǐ
凡预宴官分东西升阶就坐，贡士以齿。
jiǔ chū xíng bīn xīng xián néng zhī lè zuò yǐn qì shí bì lè zhǐ
酒初行，《宾兴贤能》之乐作，饮讫、食毕，乐止。
jiǔ zài xíng yú lè pì yōng zhī lè zuò
酒再行，《于乐辟雍》之乐作。
jiǔ sān xíng lè yù rén cái zhī lè zuò
酒三行，《乐育人材》之乐作。
jiǔ sì háng lè qiě yǒu yí zhī lè zuò
酒四行，《乐且有仪》之乐作。
jiǔ wǔ xíng zhèng ān zhī lè zuò
酒五行，《正安》之乐作。
zài zuò jiǔ xíng lè zuò jié cì rú shàng yí
再坐，酒行、乐作，节次如上仪。
jiē yǐn qì shí bì lè zhǐ
皆饮讫、食毕，乐止。
yā yàn guān yǐ xià jù xìng jiù cì cì huā yǒu chà
押宴官以下俱兴，就次，赐花有差。
shǎo qǐng dài huā bì cì yǐn yā yàn guān yǐ xià bìng shì hè gòng shì yì tíng zhōng wàng quē wèi lì xiè huā zài bài fù shēng jiù zuò jiǔ xíng lè zuò yǐn qì shí bì lè zhǐ
少顷，戴花毕，次引押宴官以下并释褐贡士诣庭中望阙位立，谢花再拜，复升就坐，酒行、乐作，饮讫、食毕，乐止。
jiǔ sì háng qì tuì
酒四行讫，退。
cì rì yù yàn guān jí shì hè gòng shì rù xiè rú cháng yí
次日，预宴官及释褐贡士入谢如常仪。
níng zōng qìng yuán wǔ nián wǔ yuè cì xīn jí dì jìn shì céng cóng lóng yǐ xià wén xǐ yàn yú lǐ bù gòng yuàn shàng cì qī yán sì yùn shī mì shū jiān yáng wáng xiū yǐ xià jì hé yǐ jìn zì hòu měi jǔ bìng rú zhī
宁宗庆元五年五月，赐新及第进士曾从龙以下闻喜宴于礼部贡院，上赐七言四韵诗，秘书监杨王休以下继和以进，自后每举并如之。
xìng mì shū shěng
幸秘书省。
shào xīng shí sì nián qī yuè xīn jiàn mì shū shěng chéng mì shū shǎo jiān yóu cāo děng yuán xuān hé gù shì qǐng chē jià lín xìng zhào cóng zhī
绍兴十四年七月，新建秘书省成，秘书少监游操等援宣和故事，请车驾临幸，诏从之。
èr shí qī rì xìng mì shū shěng zhì yòu wén diàn jiàng niǎn bān shǒu zhào yuē gài wén zhōu jiàn wài shǐ zhǎng sān huáng wǔ dì zhī shū
二十七日，幸秘书省，至右文殿降辇，颁手诏曰："盖闻周建外史，掌三皇、五帝之书；
hàn xuǎn zhū rú dìng jiǔ liú qī lüè zhī zòu
汉选诸儒，定九流、《七略》之奏。
wén dé zhī shèng hòu shì tuī yān
文德之盛，后世推焉。
yǎng wéi zǔ zōng jiàn kāi cè fǔ fán lèi cháo míng shì zhī shì yóu shì yǐ xìng ér yī dài zhì zhì zhī yuán gài chū yú cǐ
仰惟祖宗建开册府，凡累朝名世之士，由是以兴，而一代致治之原，盖出于此。
zhèn jiā xīng yǔ xué shì dài fū gòng hóng sī dào nǎi yī xīn shǐ guān xīn yù bǎng tí sì cóng wàng xìng zhī chén yǐ shì yòu wén zhī yì
朕嘉兴与学士大夫共宏斯道，乃一新史观，新御榜题，肆从望幸之忱，以示右文之意。
wū hū
唉！
shì xí wèi kōng yán ér bù wéi yǒu yòng zhī xué jiǔ yǐ
士习为空言，而不为有用之学久矣。
ěr qí miǎn xiū shù yè yì lì yóu wéi yī dé yī xīn yǐ gòng fù hēng jiā zhī huì yòng pī chéng wǒ zǔ zōng zhī dà xùn gù bù shàn yú
尔其勉修术业，益励猷为，一德一心，以共赴亨嘉之会，用丕承我祖宗之大训，顾不善欤！
suì chén lèi cháo yù shū yù zhì jìn táng shū huà sān dài gǔ qì cì xuān huáng tài zǐ zǎi chén yǐ xià guān qì tuì
"遂陈累朝御书、御制、晋唐书画、三代古器，次宣皇太子、宰臣以下观讫，退。
suì cì yàn yú yòu wén diàn jiǔ wǔ xíng qún chén zài bài tuì
遂赐宴于右文殿，酒五行，群臣再拜退。
chē jià hái nèi cì shǎo jiān yóu cāo sān pǐn fú yù shū shàn yú guān bǐ mò guǎn gé guān gè zhuǎn yī guān
车驾还内，赐少监游操三品服、御书扇，余官笔墨，馆阁官各转一官。
chún xī wǔ nián jiǔ yuè shí sān rì xiào zōng xìng mì shū shěng rú shào xīng shí sì nián zhī yí dì fù shī qún chén jiē zhǔ hé
淳熙五年九月十三日，孝宗幸秘书省，如绍兴十四年之仪，帝赋诗，群臣皆属和。
jìn shū yí
进书仪。
shào xīng èr shí nián wǔ yuè bā rì jìn chéng zhōng xīng shèng tǒng tài cháng bó shì dīng lǚ míng yán qǐ bǐ fù jìn chéng yù dié xíng lǐ
绍兴二十年五月八日，进呈《中兴圣统》，太常博士丁屡明言："乞比附进呈玉牒行礼。
èr shí sì nián jìn chéng huī zōng yù jí lǐ bù yán zuó shào xīng shí nián huī zōng yù zhì nǐ yǐ fū wén míng gé jīn qǐ quán ān fèng yú tiān zhāng gé xù sì chóng jiàn
"二十四年，进呈《徽宗御集》，礼部言："昨绍兴十年，徽宗御制，拟以'敷文'名阁，今乞权安奉于天章阁，续俟崇建。
èr shí liù nián shí yuè jìn chéng tài hòu huí luán shì shí
"二十六年十月，进呈《太后回銮事实》。
èr shí qī nián sān yuè
二十七年三月，
zǎi chén chén gāi yán yù dié suǒ guān chén kāng bó děng xiān cì biān xiū tài zǔ huáng dì yù dié
宰臣沈该言："玉牒所官陈康伯等先次编修太祖皇帝玉牒，
zì dàn shèng zhì jí wèi
自诞圣至即位，
zì jiàn lóng yuán nián zhì kāi bǎo jiǔ nián
自建隆元年至开宝九年，
tōng xiū yī shí qī nián kāi jī yù dié
通修一十七年开基玉牒，
jiù zhì yǐ méi hóng luó miàn qiān jīn zì
旧制以梅红罗面签金字，
jīn yù tí yuē huáng sòng tài zǔ huáng dì yù dié
今欲题曰《皇宋太祖皇帝玉牒》。
yòu biān xiū jīn shàng huáng dì yù dié zì dàn shèng zhī hòu shèng dé xiáng ruì jiàn dà yuán shuài fǔ shì jì zhì jí dì wèi èr shí yú nián yòu zì jí wèi hòu biān xiū zhì shào xīng èr nián tōng xiū èr shí liù nián zhōng xìng yù dié jīn yù tí yuē huáng sòng jīn shàng huáng dì yù dié
又编修今上皇帝玉牒，自诞圣之后圣德祥瑞、建大元帅府事迹，至即帝位二十余年，又自即位后编修至绍兴二年，通修二十六年中兴玉牒，今欲题曰《皇宋今上皇帝玉牒》。
xuān zǔ tài zǔ tài zōng wèi wáng xià gè zōng xiān yuán lèi pǔ wǔ shì zhāo mù jīn yǐ xiū xiě jìn běn qǐ zé rì jìn chéng
宣祖、太祖、太宗、魏王下各宗《仙源类谱》、五世昭穆，今已修写进本，乞择日进呈。
zhào cóng qí qǐng
"诏从其请。
qián qī yí luán sī lín ān fǔ yú yù dié diàn shàng nán xiàng shè quán ān fèng yù dié lèi pǔ bìng zhōng xīng shèng tǒng wò cì
前期，仪鸾司、临安府于玉牒殿上南向，设权安奉玉牒、类谱并《中兴圣统》幄次；
yòu zhì yù dié suǒ xiàng wài shè qí cóng guān jí wén wǔ bǎi guān děng shì bān mù cì
又至玉牒所向外，设骑从官及文武百官等侍班幕次；
yòu yú jǐng líng gōng nèi wài shè qí cóng guān mù cì
又于景灵宫内外，设骑从官幕次。
jìn chéng qián yī rì sì cháo tuì yù dié suǒ tí lǐng guān dōu dà tí jǔ zhū sī guān chéng shòu guān yù dié suǒ guān děng fù běn suǒ mù cì sù wèi
进呈前一日，俟朝退，玉牒所提领官、都大提举、诸司官、承受官、玉牒所官等赴本所幕次宿卫。
sì yí zhàng lè rén děng pái lì yù shǐ tái gé mén tài cháng sì fēn yǐn yù dié suǒ guān yì yù dié diàn xià běi xiàng lì
俟仪仗乐人等排立，御史台、阁门、太常寺分引玉牒所官诣玉牒殿下，北向立。
lǐ zhí guān yǐn tí lǐng guān yì yù dié diàn xià běi xiàng lì
礼直官引提领官诣玉牒殿下，北向立。
lǐ zhí guān yī gōng bài tí lǐng guān bài zài wèi guān jiē zài bài qì
礼直官揖、躬、拜，提领官拜，在位官皆再拜讫。
cì yǐn tí lǐng guān yì xiāng àn qián jìn hù sān shàng xiāng zhí hù tuì fù wèi jiē zài bài qì bān tuì guī mù cì sù wèi
次引提领官诣香案前，搢笏，三上香，执笏退，复位，皆再拜讫，班退，归幕次宿卫。
yí zhàng lè rén zuò yuè zhòu yè gēng hù pái lì
仪仗乐人作乐，昼夜更互排立。
qí rì wǔ gēng yù shǐ tái gé mén tài cháng sì fēn yǐn tí lǐng guān zǎi zhí shǐ xiāng shì cóng tái jiàn liǎng shěng guān zhī gé lǐ guān nán bān zōng shì yì yù dié diàn běi xiàng lì
其日五更，御史台、阁门、太常寺分引提领官、宰执、使相、侍从、台谏、两省官、知阁、礼官、南班宗室诣玉牒殿，北向立。
lǐ zhí guān yī gōng bài tí lǐng guān bài zài wèi guān jiē zài bài qì
礼直官揖、躬、拜，提领官拜，在位官皆再拜讫。
cì yǐn tí lǐng guān yì yù dié lèi pǔ xiāng àn qián jìn hù sān shàng xiāng zhí hù tuì fù wèi
次引提领官诣玉牒、类谱香案前，搢笏，三上香，执笏，退，复位。
lǐ zhí guān yǐn tí lǐng guān yì wò qián xī xiàng lì
礼直官引提领官诣幄前，西向立。
cì qí cóng guān fēn zuǒ yòu chéng mǎ sì yù dié suǒ lǜ niǎn guān fèng qíng yù dié lèi pǔ yāo yú jìn xíng lè rén zuò yuè yí wèi yí zhàng yíng yǐn
次骑从官分左右乘马，俟玉牒所率辇官奉擎玉牒、类谱，腰舆进行，乐人作乐，仪卫、仪仗迎引。
cì yǐn tí lǐng guān zǎi zhí shǐ xiāng shì cóng tái jiàn liǎng shěng guān zhī gé lǐ guān nán bān zōng shì qí cóng zhì hé níng mén xià mǎ zhí hù bù cóng yù dié lèi pǔ zhì chuí gǒng diàn mén wài wò cì bù cóng guān quán guī mù cì lè zhǐ
次引提领官、宰执、使相、侍从、台谏、两省官、知阁、礼官、南班宗室骑从，至和宁门下马，执笏步从玉牒、类谱至垂拱殿门外幄次，步从官权归幕次，乐止。
yí wèi lè rén děng bìng yú wò cì qián pái lì sì jìn chéng yù dié lèi pǔ bìng rú gé mén yí qì
仪卫、乐人等并于幄次前排立，俟进呈玉牒、类谱，并如阁门仪讫。
sì yù dié lèi pǔ chū diàn mén
俟玉牒、类谱出殿门，
yù shǐ tái gé mén tài cháng sì fēn yǐn tí lǐng guān zǎi zhí shǐ xiāng shì cóng tái jiàn liǎng shěng guān zhī gé lǐ guān nán bān zōng shì fēn zuǒ yòu zhí hù bù cóng
御史台、阁门、太常寺分引提领官、宰执、使相、侍从、台谏、两省官、知阁、礼官、南班宗室分左右执笏步从，
yí wèi lè rén qián yǐn
仪卫乐人前引，
yíng fèng chū huáng chéng běi gōng mén
迎奉出皇城北宫门，
bù cóng děng guān shàng mǎ qí cóng
步从等官上马骑从，
zhì hé níng mén wài
至和宁门外。
qián yǐn jiāng zhì yù dié suǒ yù shǐ tái gé mén tài cháng sì fēn yǐn wén wǔ bǎi guān yú yù dié suǒ mén nèi diàn mén wài lì bān nèi wén chén lí wù tōng zhí láng yǐ shàng jí chéng wù láng jiàn rèn sì jiān zhǔ bù zhí shì guān yǐ shàng wǔ chén xiū wǔ láng yǐ shàng yíng bài qì
前引将至玉牒所，御史台、阁门、太常寺分引文武百官于玉牒所门内殿门外立班，内文臣厘务通直郎以上及承务郎见任寺监主簿执事官以上，武臣修武郎以上，迎拜讫。
rú zhí yǔ dì xià zhān shī yíng bài guān lì bù yíng bài
如值雨，地下沾湿，迎拜官吏不迎拜。
qí cóng guān zhì yù dié suǒ bìng xià mǎ zhí hù bù cóng yì yù dié diàn xià fēn dōng xī xiāng xiàng lì
骑从官至玉牒所，并下马执笏步从，诣玉牒殿下，分东西相向立。
lǐ zhí guān yǐn tí lǐng guān yì yù dié lèi pǔ wò qián xī xiàng lì dìng
礼直官引提领官诣玉牒、类谱幄前，西向立定。
sì yù dié suǒ lǜ niǎn guān fèng qíng yù dié lèi pǔ rù wò yí zhàng yí wèi niǎn guān lè rén gēng hù pái lì
俟玉牒所率辇官奉擎玉牒、类谱入幄，仪仗、仪卫、辇官、乐人更互排立。
tí lǐng guān zǎi zhí shǐ xiāng shì cóng tái jiàn liǎng shěng guān zhī gé lǐ guān nán bān zōng shì jí yù dié suǒ guān fēn guān fù jǐng líng gōng yíng fèng huáng dì zhōng xīng shèng tǒng fù yù dié diàn tóng shí ān fèng
提领官、宰执、使相、侍从、台谏、两省官、知阁、礼官、南班宗室及玉牒所官、分官赴景灵宫，迎奉《皇帝中兴圣统》赴玉牒殿，同时安奉。
sì ān fèng shí jiāng zhì shè xiāng àn bì cì yù shǐ tái gé mén tài cháng sì fēn yǐn wén wǔ bǎi guān yì yù dié diàn xià bìng běi xiàng lì bān dìng
俟安奉时将至，设香案毕，次御史台、阁门、太常寺分引文武百官诣玉牒殿下，并北向立班定。
lǐ zhí guān yǐn tí lǐng guān yì wò qián xi lì sì rì guān bào shí jí
礼直官引提领官诣幄前西立，俟日官报时及。
cì yù dié suǒ ān fèng yù dié lèi pǔ qì
次玉牒所安奉玉牒、类谱讫。
cì yǐn tí lǐng guān fù wèi běi xiàng lì dìng
次引提领官复位，北向立定。
lǐ zhí guān yī gōng bài tí lǐng guān bài zài wèi guān jiē zài bài qì
礼直官揖、躬、拜，提领官拜，在位官皆再拜讫。
lǐ zhí guān yǐn tí lǐng guān yì xiāng àn qián jìn hù sān shàng xiāng zhí hù tuì fù wèi lì dìng zài wèi jiē zài bài qì tuì
礼直官引提领官诣香案前，搢笏，三上香，执笏退，复位立定，在位皆再拜讫，退。
yí wèi lè rén děng yǐ cì tuì
仪卫、乐人等以次退。
zì shì fán jìn shū bìng fǎng cǐ wéi jìn tài shàng huáng shèng zhèng zé yǒu yì dé shòu gōng zhī yí
自是，凡进书并仿此，惟进太上皇圣政，则有诣德寿宫之仪。
chún yòu wǔ nián èr yuè shí èr rì jìn xiào zōng guāng zōng liǎng cháo yù jí níng zōng shí lù jí lǐ zōng yù dié rì lì
淳祐五年二月十二日，进孝宗、光宗两朝御集、《宁宗实录》及《理宗玉牒日历》。
qí rì
其日，
huáng dì yù chuí gǒng diàn
皇帝御垂拱殿，
tí jǔ guān lǐ yí shǐ zōng shì shǐ xiāng zǎi zhí yǐ xià
提举官、礼仪使、宗室、使相、宰执以下，
fù shí lù yuàn yòu wén diàn yù dié suǒ jīng wǔ gé bìng xíng shāo xiāng lǐ bì
赴实录院、右文殿、玉牒所、经武阁并行烧香礼毕，
fèng yíng zhū shū zhì hé níng mén
奉迎诸书至和宁门，
bù dǎo zhì chuí gǒng diàn
步导至垂拱殿，
yǐ sì bān qí
以俟班齐，
gè suí yāo yú rù diàn xià
各随腰舆入殿下，
dōng xī xiàng lì
东西向立。
huáng dì fú xuē páo chū gōng diàn xià míng biān jìn wèi zhū bān zhí qīn cóng děng bìng rù nèi xǐng zhí gū duǒ shǐ chén guó shǐ shí lù yuàn rì lì suǒ biān xiū jīng wǔ yào lüè suǒ yù dié suǒ diǎn jiǎn wén zì yǐ xià bìng yāo yú xià rén bìng yíng jià zì zàn cháng qǐ jū
皇帝服靴袍出宫，殿下鸣鞭，禁卫、诸班直、亲从等并入内省执骨朵使臣，国史实录院、日历所、编修经武要略所、玉牒所点检文字以下并腰舆下人，并迎驾，自赞常起居。
nèi qíng yāo yú rén bù bài zhǐ yìng nuò
（内擎腰舆人不拜，止应喏。
huáng dì jí yù zuò
）皇帝即御坐。
xiān zhī gé mén guān yǐ xià gè bān qǐ jū rú cháng yí
先知阁门官以下，各班起居如常仪。
cì rù nèi guān xià diàn gè qǔ hé jìn chéng shū xiá shēng diàn yú diàn shàng dōng bì gè zhì àn shàng yǐ nán wéi shàng
次入内官下殿，各取合进呈书匣升殿，于殿上东壁各置案上，以南为上。
zhī gé mén guān èr yuán zì yù zuò qián dǎo huáng dì qǐ yì sān cháo zhū shū xiāng àn qián rù wèi dōng xiàng lì
知阁门官二员，自御坐前导皇帝起诣三朝诸书香案前褥位，东向立。
gé mén tí diǎn zòu qǐng shàng xiāng sān shàng xiāng qì yòu zòu qǐng huáng dì zài bài qì zhī gé mén guān qián dǎo huáng dì fù guī yù zuò
阁门提点奏请上香，三上香讫，又奏请皇帝再拜讫，知阁门官前导皇帝复归御坐。
zhī gé mén guān guī dōng duǒ diàn shàng shì lì yí luán sī chè xiāng àn bài rù jiàng dōng duǒ diàn
知阁门官归东朵殿上侍立，仪銮司彻香案、拜褥，降东朵殿。
cì shè rén qǐng guó shǐ shí lù yuàn yǐ xià tí jǔ guān lǐ yí shǐ zǎi zhí bìng jìn dú guān shēng diàn yú yù zuò dōng miàn xi lì
次舍人请国史实录院以下提举官、礼仪使、宰执并进读官升殿，于御坐东面西立。
guó shǐ shí lù yuàn guó shǐ rì lì suǒ biān xiū jīng wǔ yào lüè suǒ yù dié suǒ guān diàn xià yī jiù lì
（国史实录院、国史日历所、编修经武要略所、玉牒所官，殿下依旧立。
sì rù nèi guān jìn yù àn xiào zōng yù jí tí jǔ guān bìng jìn dú yù jí guān shāo qián lì fēn jìn dú yù jí guān yú yù qián guò xi bì miàn dōng lì
）俟入内官进御案，《孝宗御集》提举官并进读御集官稍前立，分进读御集官于御前过，西壁面东立。
yù jí tí jǔ zhū sī guān yú xiào zōng yù jí xiá qián jìn hù qǐ fēng kāi yào qì chū hù guī shì lì wèi
御集提举诸司官于《孝宗御集》匣前，搢笏、启封、开钥讫，出笏，归侍立位。
yù jí chéng shòu guān jìn hù yú yù jí xiá nèi qǔ cè zhuǎn shòu tí jǔ guān jìn hù jiē qì chéng shòu chū hù tí jǔ guān fèng cè zhì yù àn shàng chū hù
御集承受官搢笏，于御集匣内取册，转授提举官搢笏接讫，承受出笏，提举官奉册置御案上，出笏。
huáng dì qǐ qián lì tí jǔ zhū sī guān chéng shòu guān fēn dōng xī xiāng xiàng lì bìng jìn hù jiē cè qì gè chū hù
皇帝起前立，提举诸司官、承受官分东西相向立，并搢笏揭册讫，各出笏。
jìn dú yù jí guān jìn hù shāo qián qǔ bì zǐ zhǐ dú zhú bǎn jiē cè zhǐ dú bìng rú shàng yí
进读御集官搢笏稍前，取篦子指读，（逐版揭册指读，并如上仪。
sì jìn dú bì huáng dì fù zuò jìn dú yù jí guān zhì bì zǐ yú yù àn shàng chū hù què yú yù qián dōng bì miàn xi lì yǐ sì
俟进读毕，皇帝复坐，进读御集官置篦子于御案上，出笏，却于御前东壁面西立以俟。
tí jǔ guān jìn hù shōu cè fù shòu chéng shòu guān jìn hù jiē qì tí jǔ guān chū hù shāo hòu lì
提举官搢笏、收册，复授承受官搢笏接讫，提举官出笏，稍后立。
chéng shòu guān fèng cè rù xiá qì chū hù tí jǔ zhū sī guān jìn hù suǒ xiá qì chū hù guī shì lì wèi
）承受官奉册入匣讫，出笏，提举诸司官搢笏、锁匣讫，出笏，归侍立位。
cì dú guāng zōng yù jí níng zōng shí lù guāng zōng jīng wǔ yào lüè bìng tóng shàng yí
次读《光宗御集》、《宁宗实录》、《光宗经武要略》，并同上仪。
cì yù dié tí jǔ guān bìng jìn dú yù dié guān shāo qián lì fēn jìn dú yù dié guān yú yù qián guò xi bì miàn dōng lì
次玉牒提举官并进读玉牒官稍前立，分进读玉牒官于御前过，西壁面东立。
yù dié tí jǔ zhū sī guān yú yù dié xiá qián jìn hù qǐ fēng yào qì chū hù guī shì lì wèi
玉牒提举诸司官于玉牒匣前搢笏、启封钥讫，出笏，归侍立位。
yù dié chéng shòu guān jìn hù qǔ cè shòu tí jǔ guān zhì yù àn shàng jìn dú yì rú qián yí dú bì suǒ xiá chū hù guī shì lì wèi
玉牒承受官搢笏取册，授提举官置御案上，进读亦如前仪，读毕锁匣，出笏，归侍立位。
cì rì lì tí jǔ guān bìng jìn dú rì lì guān qǐ fēng yào jìn dú yì tóng
次日历提举官并进读日历官启封钥，进读亦同。
jù bì rù nèi guān chè àn chéng shòu guān fèng cè rù xiá qì chū hù tí jǔ zhū sī guān jìn hù yào xiá qì chū hù guī shì lì wèi
俱毕，入内官彻案，）承受官奉册入匣讫，出笏，提举诸司官搢笏、钥匣讫，出笏，归侍立位。
yí luán sī chè zhuó zǐ jiàng dōng duǒ diàn
仪鸾司彻卓子，降东朵殿。
fèng shū xiá xià diàn gè zhì yāo yú shàng
奉书匣下殿，各置腰舆上。
guó shǐ shí lù yuàn rì lì suǒ biān xiū jīng wǔ yào lüè suǒ yù dié suǒ tí jǔ guān lǐ yí shǐ zǎi zhí bìng jiàng dōng jiē xià diàn dōng bì miàn xi lì
国史实录院、日历所、编修经武要略所、玉牒所提举官，礼仪使，宰执并降东阶下殿，东壁面西立。
shè rén yǐn gè guān jí lǐ yí shǐ yī bān dāng diàn miàn běi lì dìng yǐn gè zhí shēn chū bān liǎn shēn chēng xiè qì guī wèi lì yī gōng shēn zàn bài liǎng bài qì
舍人引各官及礼仪使一班当殿面北立定，引各直身出班、敛身称谢讫，归位立，揖，躬身赞拜，两拜讫。
zàn gè zhī hòu zhí shēn lì xuān dá yù yào xià diàn xuān dá tí jǔ guān lǐ yí shǐ bìng liǎn shēn tīng xuān dá qì yù yào shēng diàn
赞各祗候直身立宣答，御药下殿宣答，提举官、礼仪使并敛身听宣答讫，）御药升殿。
yī gōng shēn zàn bài liǎng bài qì
揖，躬身赞拜，两拜讫。
zàn gè zhī hòu zhí shēn lì shè rén yǐn fù dōng bì miàn xi lì
赞各祗候直身立，舍人引赴东壁面西立。
cì yǐn guó shǐ shí lù yuàn rì lì suǒ biān xiū jīng wǔ yào lüè suǒ yù dié suǒ guān yī bān shǒu zhí shēn chū bān liǎn shēn chēng xiè qì guī wèi lì yī gōng shēn zàn bài liǎng bài qì zàn gè zhī hòu zhí shēn lì
次引国史实录院、日历所、编修经武要略所、玉牒所官一班首直身出班、敛身称谢讫，归位立，揖，躬身赞拜，两拜讫，赞各祗候直身立。
rú chuán zhǐ xiè ēn zhī gé mén guān chéng zhǐ qì yú shé kǎn dōng miàn xi lì chuán yǔ shè rén chéng zhǐ qì zài yī gōng shēn zàn xiè ēn bài liǎng bài qì zàn gè zhī hòu zhí shēn lì
如传旨谢恩，知阁门官承旨讫，于折槛东面西立，传与舍人承旨讫，再揖，躬身赞谢恩拜，两拜讫，赞各祗候直身立。
bù gāi cì chá guān xiān tuì
）不该赐茶官先退。
cì yǐn guó shǐ shí lù yuàn rì lì suǒ biān xiū jīng wǔ yào lüè suǒ yù dié suǒ tí jǔ zhū sī guān bìng chéng shòu guān yǐ xià yī bān dāng diàn miàn běi lì dìng yī gōng shēn zàn xiè ēn bài liǎng bài qì zàn gè zhī hòu zhí shēn lì gè guī wèi lì
次引国史实录院、日历所、编修经武要略所、玉牒所提举诸司官并承受官以下一班当殿面北立定，揖，躬身赞谢恩拜，两拜讫，赞各祗候直身立，各归位立。
cì yǐn guó shǐ shí lù yuàn rì lì suǒ biān xiū jīng wǔ yào lüè suǒ yù dié suǒ diǎn jiǎn wén zì yǐ xià yī bān dāng diàn miàn běi lì dìng yī gōng shēn zàn xiè ēn bài liǎng bài qì zàn gè zhī hòu zhí shēn lì gè guī wèi lì
次引国史实录院、日历所、编修经武要略所、玉牒所点检文字以下一班当殿面北立定，揖，躬身，赞谢恩拜，两拜讫，赞各祗候直身立，各归位立。
chuán zhǐ xuān zuò cì chá qì shè rén zòu gé mén wú gōng shì huáng dì qǐ hái gōng bǎi guān dǎo sòng zòu ān liǎng cháo yù jí shí lù yú tiān zhāng gé jīng wǔ yào lüè yú jīng wǔ gé yù dié yú yù dié suǒ rì lì yú mì gé rú yí
传旨宣坐赐茶讫，舍人奏阁门无公事，皇帝起还宫，百官导送，奏安两朝《御集》、《实录》于天章阁，《经武要略》于经武阁、《玉牒》于玉牒所、《日历》于秘阁如仪。
dà xiè zhī lǐ fèi yú wǔ jì tài zōng shǐ mìng yǒu sī cǎo dìng yí zhù
大谢之礼，废于五季，太宗始命有司草定仪注。
qí qún chén cháo yè rú yuán huì
其群臣朝谒如元会。
jiǔ sān xíng yǒu sī yán qǐng cì wáng gōng yǐ xià shè shì zhōng chēng zhì kě
酒三行，有司言"请赐王、公以下射"，侍中称制可。
huáng dì gǎi fú wǔ biàn bù qī liè yú diàn xià wáng gōng yǐ cì shè kāi lè xiàn dōng xī xiāng shè xióng hǔ děng hóu
皇帝改服武弁，布七埒于殿下，王、公以次射，开乐县东西厢，设熊虎等侯。
chén shǎng wù yú dōng jiē yǐ lài néng zhě
陈赏物于东阶，以赉能者；
shè fēng jué yú xī jiē yǐ fá fǒu zhě
设丰爵于西阶，以罚否者。
bìng tú qí guān miǎn yí shì biǎo zhe zhǔn liè zhī wèi yǐ jìn
并图其冠冕、仪式、表著、埻埒之位以进。
dì lǎn ér jiā zhī wèi zǎi chén yuē sì mǐ bīng dāng yǔ qīng děng xíng zhī
帝览而嘉之，谓宰臣曰："俟弭兵，当与卿等行之。
fán yóu xìng chí yuàn huò mìng zōng shì wǔ chén shè měi dì shè zhòng de cóng guān zài bài fèng shāng gòng mǎ wèi hè
凡游幸池苑，或命宗室、武臣射，每帝射中的，从官再拜奉觞、贡马为贺。
yù shè guān zhōng zhě dì wèi zhī jiě cì xí yī jīn dài sàn mǎ bù jiě zé bù cì
预射官中者，帝为之解，赐袭衣、金带、散马，不解则不赐。
yuàn zhōng jiē yǒu shè péng huà yūn de
苑中皆有射棚、画晕的。
shè zé yòng zhāo jiàn bān sān shí rén fú fēi zǐ xiù yī pà shǒu fēn lì zuǒ yòu yǐ chàng zhōng fǒu
射则用招箭班三十人，服绯紫绣衣、帕首，分立左右，以唱中否。
jié xù cì yàn zé zōng shì jìn jūn dà xiào mù bó zhū sī shǐ fù jiē lìng xí shè suì wèi dìng zhì
节序赐宴，则宗室、禁军大校、牧伯、诸司使副皆令习射，遂为定制。
wài guó shǐ rù cháo yì lìng shuài chén bàn cì shè yú yuán yuàn
外国使入朝，亦令帅臣伴，赐射于园苑。
zhèng hé yàn shè yí huáng dì yù shè diàn shì yàn guān gōng fú xì xié shè guān zhǎi yī zòu shèng gōng wàn fú zài bài shēng diàn
政和宴射仪：皇帝御射殿，侍宴官公服、系鞋，射官窄衣，奏圣躬万福，再拜升殿。
jiǔ sān xíng yǐn shè guān jiàng jiē zhí gōng shǐ xiè ēn zài bài sān gōng yǐ xià zài yòu shè guān zài zuǒ bù shè zhě yī zuò cì fēn lì
酒三行，引射官降，皆执弓矢，谢恩再拜，三公以下在右，射官在左，不射者依坐次分立。
huáng dì chū shè zhòng shè rén zàn bài fán zuǒ yòu zhī yìng chén liáo chú nèi shì wài bìng jiē shàng xià zài bài
皇帝初射中，舍人赞拜，凡左右祗应臣僚，除内侍外，并阶上下再拜。
xíng mén jìn wèi zhū bān qīn cóng zhū sī zhī yìng rén bìng zì zàn zài bài
行门、禁卫、诸班、亲从、诸司祗应人并自赞再拜。
zhāo jiàn bān diàn shàng gōng zòu qì guì jìn wǎn
招箭班殿上躬奏讫，跪进碗。
shè guān xiān chuán gōng jiàn yǔ diàn shì cè lì
射官先传弓箭与殿侍，侧立。
nèi shì jiē wǎn qì jiù bài qǐ jiàng jiē zài bài
内侍接碗讫，就拜，起，降阶再拜。
yǒu sī jìn yù chá chuáng tiān wǔ yǐn jìn fèng mǎ liè shè duǒ qián yuán liáo zòu shèng gōng wàn fú dōng shàng gé mén guān yì yù qián gōng zòu bān shǒu xìng míng yǐ xià jìn jiǔ
有司进御茶床，天武引进奉马列射垛前，员僚奏圣躬万福，东上阁门官诣御前，躬奏班首姓名以下进酒。
bān shǒu yǐ xià héng xíng lì zàn zài bài bān shǒu fèng jiǔ jìn lè zuò yǐn bì diàn shàng chén liáo zài bài
班首以下横行立，赞再拜，班首奉酒进，乐作，饮毕，殿上臣僚再拜。
shè rén zàn gè cì jiǔ qún guān jù zài bài zàn gè jiù zuò qún guān jiē lì xí hòu yǐn jìn sī guān lín jiē xuān jìn fèng chū tiān wǔ fèng mǎ chū lè hé fù zàn jiù zuò yǐn qì yī xìng zhū sī shōu zuò wù děng
舍人赞各赐酒，群官俱再拜，赞各就坐，群官皆立席后，引进司官临阶，宣进奉出，天武奉马出，乐合，复赞就坐，饮讫，揖，兴，诸司收坐物等。
shè guān zuǒ cè lín jiē qǔ gōng jiàn shì lì
射官左侧临阶，取弓箭侍立。
huáng dì zài shè zhòng de huò shuāng zhōng rú shàng yí
皇帝再射中的或双中，如上仪。
jìn jiǔ lín shí qǔ zhǐ de zhǐ jìn jiǔ gèng bù jìn fèng zhōng biǎn wǎn
）进酒临时取旨，得旨进酒，更不进奉中扁碗。
jí jiě zhōng gèng bù hè bù jìn jiǔ
及解中，更不贺、不进酒。
chén liáo shè zhòng yǐn jiàng jiē zài bài qì diàn xià cè lì
臣僚射中，引降阶再拜讫，殿下侧立。
yù jiàn jiě zhōng zhāo jiàn bān jìn wǎn rú shàng yí
御箭解中，招箭班进碗，如上仪。
shè rén zài yǐn shè zhōng guān dāng diàn yī gōng xuān yǒu chì cì zhǎi yī jīn dài
舍人再引射，中官当殿揖，躬宣"有敕，赐窄衣、金带"。
guì shòu xiāng guò zài bài guò diàn cè fú suǒ cì qì zài yǐn dāng diàn zài bài gèng bù xiè
跪受，箱过再拜，过殿侧服所赐讫，再引当殿再拜，更不谢。
rú xuān zài shè huò gèng cì jiàn lìng shè rú wèi tuì jí jiù wèi zài bài
）如宣再射，或更赐箭令射，如未退，即就位再拜。
rú zài shè zhòng yù jiàn zài jiě zhōng cì ān pèi mǎ rú shàng yí
如再射中，御箭再解中，赐鞍辔马如上仪。
chén liáo shè zhòng yù jiàn bù jiě yǐn jiàng jiē zài bài lì
臣僚射中，御箭不解，引降阶再拜，立。
zhāo jiàn bān diàn shàng gōng zòu qì xià diàn shè rén xuān yǒu chì cì yín wǎn
招箭班殿上躬奏讫，下殿，舍人宣"有敕，赐银碗"。
guì shòu zhí wǎn bìng jiàn jiù bài qǐ zài bài
跪受执碗并箭，就拜，起，再拜。
rú hé cì sàn mǎ jí tóng xuān cì xuān yǒu chì cì yín wǎn jiān cì sàn mǎ ruò gān pǐ
如合赐散马，即同宣赐，宣"有敕，赐银碗，兼赐散马若干匹"。
shè qì jìn yù chá chuáng zhū sī fù chén zuò wù děng qún guān gè lì xí hòu zàn jiù zuò qún guān jù zuò
射讫，进御茶床，诸司复陈坐物等，群官各立席后，赞就坐，群官俱坐。
jiǔ wǔ xíng xuān shì zhǎn xuān quàn rú yí jiē zuò yuè
酒五行，宣示盏、宣劝如仪，皆作乐。
yàn bì nèi shì jǔ yù chá chuáng sān gōng yǐ xià jiàng jiē zài bài tuì
宴毕，内侍举御茶床，三公以下降阶再拜，退。
qián dào èr nián èr yuè sì rì chē jià xìng yù jīn yuán huáng dì shè qì cì mìng huáng tài zǐ cì qìng wáng cì gōng wáng cì guǎn jūn chén liáo děng shè rú shì zhě sān
乾道二年二月四日，车驾幸玉津园，皇帝射讫，次命皇太子，次庆王，次恭王，次管军臣僚等射，如是者三。
měi shè sì fā dì qián hòu sì zhōng de
每射四发，帝前后四中的。
chún xī yuán nián jiǔ yuè chē jià xìng yù jīn yuán mìng cóng jià wén wǔ guān xíng yàn shè zhī lǐ huáng tài zǐ zǎi zhí yǐ xià jiǔ sān xíng lè zuò
淳熙元年九月，车驾幸玉津园，命从驾文武官行宴射之礼，皇太子、宰执以下，酒三行，乐作。
huáng dì lín xuān yǒu sī jìn gōng shǐ
皇帝临轩，有司进弓矢。
huáng dì zhōng de huáng tài zǐ jìn jiǔ lǜ zǎi zhí yǐ xià zài bài chēng hè
皇帝中的，皇太子进酒，率宰执以下再拜称贺。
xuān huáng tài zǐ shè shè zhòng cì
宣皇太子射，射中，赐。
xuān yù shè chén liáo shè shǐ xiāng zhèng zǎo qǐ jū shè rén wáng qīng yuè huán wèi guān xiāo duó lǐ lǎn shè zhòng gè cì xí yī jīn dài
宣预射臣僚射，使相郑藻、起居舍人王卿月、环卫官萧夺里懒射中，各赐袭衣、金带。
xiāng yǐn zhī lǐ yǒu sān zhōu lǐ xiāng dài fū sān nián dà bǐ xīng xián zhě néng zhě xiāng lǎo jí xiāng dài fū shuài qí lì yǔ qí zhòng guǎ yǐ lǐ bīn zhī yī yě
乡饮之礼有三：《周礼》，乡大夫，三年大比，兴贤者、能者，乡老及乡大夫帅其吏，与其众寡，以礼宾之，一也；
dǎng zhèng guó suǒ guǐ shén ér jì sì zé lǐ zhǔ mín ér yǐn jiǔ yú xù yǐ zhèng chǐ wèi èr yě
党正，国索鬼神而祭祀，则礼属民而饮酒于序，以正齿位，二也；
zhōu zhǎng chūn qiū xí shè yú xù xiān xíng xiāng yǐn lǐ sān yě
州长，春秋习射于序，先行乡饮礼，三也。
hòu shì xī là bǎi shén chūn qiū xí shè xù bīn yǐn jiǔ zhī yí bù xíng yú jùn guó wéi gòng shì rì shè lù míng yàn yóu gǔ zhě bīn xīng xián néng xíng xiāng yǐn zhī yí lǐ yě
后世腊蜡百神、春秋习射、序宾饮酒之仪，不行于郡国，唯贡士日设鹿鸣宴，犹古者宾兴贤能，行乡饮之遗礼也。
rán gǔ lǐ fǔ zhuàn jiè yǔ jīn zhī lǐ bù tóng
然古礼俯僎介，与今之礼不同。
qì yǐ zūn zǔ yǔ jīn zhī qì bù tóng
器以尊俎，与今之器不同。
bīn zuò yú xī běi jiè zuò yú xī nán zhǔ rén zuò dōng nán zhuàn zuò dōng běi yǔ jīn zhī wèi bù tóng
宾坐于西北，介坐于西南，主人坐东南，僎坐东北，与今之位不同。
zhǔ rén xiàn bīn bīn cù zhǔ rén zhǔ rén chóu bīn cì zhǔ rén xiàn jiè jiè cù zhǔ rén cì zhǔ rén xiàn zhòng bīn yǔ jīn zhī yí bù tóng
主人献宾，宾酢主人，主人酬宾，次主人献介，介酢主人，次主人献众宾，与今之仪不同。
jīn zhì zhōu jūn gòng shì zhī yuè yǐ lǐ yǐn jiǔ qiě yǐ zhī zhōu jūn shì wéi zhǔ rén xué shì sī suǒ zài yǐ tí jǔ xué shì wéi zhǔ rén qí cì běn zhōu guān rù xíng shàng shè shēng dāng gòng zhě yǔ zhōu zhī qún lǎo wèi zhòng bīn yì gǔ zhě xù bīn yǎng lǎo zhī yì yě
今制，州、军贡士之月，以礼饮酒，且以知州、军事为主人，学事司所在，以提举学事为主人，其次本州官入行，上舍生当贡者，与州之群老为众宾，亦古者序宾、养老之意也。
shì yuè yě huì fán xué zhī shì jí wǔ shì xí shè yì gǔ zhě xí shè yú xù zhī yì yě
是月也，会凡学之士及武士习射，亦古者习射于序之意也。
táng zhēn guàn suǒ bān lǐ wéi míng zhōu dú cún chún huà zhōng huì lì xíng zhī
唐贞观所颁礼，惟明州独存，淳化中会例行之。
zhèng hé lǐ jú dìng yǐn jiǔ jì jiàng zhī jié yǔ jǔ jiǔ zuò yuè qì yòng zhī shǔ bìng cān yòng pì yōng yàn gòng shì yí qí yǒu gǔ lè chù lìng yòng gǔ lè
政和礼局定饮酒祭降之节，与举酒作乐器用之属，并参用辟雍宴贡士仪，其有古乐处，令用古乐。
jì yòu yǐ hé běi zhuǎn yùn pàn guān zhāng xiào chún zhī yán zhōu guān yǐ liù yì jiào shì bì shè ér hòu xíng
既又以河北转运判官张孝纯之言："《周官》以六艺教士，必射而后行。
gǔ zhě zhū hóu gòng shì tiān zǐ shì zhū shè gōng qǐng zhào zhū lù zhōu jùn měi suì yàn gòng shì yú xué yīn jiǎng shè lǐ
古者诸侯贡士，天子试诸射宫，请诏诸路州郡，每岁宴贡士于学，因讲射礼。
yú shì lǐ guān cān dìng shè yí xiāng yǐn jiǔ qián yī rì běn zhōu yú shè tíng dōng xī xù liàng dì zhī yi shè tí jǔ xué shì zhū jiān sī zhī zhōu tōng pàn zhōu xué jiào shòu yìng fù xiāng yǐn jiǔ guān gòng shì mù cì běn zhōu bīng mǎ jiào yù bèi gōng shǐ yìng yòng wù shè lè
"于是礼官参定射仪：乡饮酒前一日，本州于射亭东西序，量地之宜，设提举学事诸监司、知州、通判、州学教授、应赴乡饮酒官贡士幕次，本州兵马教谕备弓矢应用物，设乐。
qí rì chū yán tí jǔ xué shì zhī zhōu jūn tōng pàn shuài yìng fù xiāng yǐn jiǔ guān gòng shì yì shè tíng zhí gōng shǐ yī rén shè chéng shǐ ruò zhōng zé shǒu tiè zhě jǔ huò chàng huò zhí suàn zhě yǐ suàn tóu hú bì duō suàn shèng shǎo suàn
其日初筵，提举学事、知州军、通判帅应赴乡饮酒官贡士诣射亭，执弓矢，揖人射，乘矢若中，则守帖者举获唱获，执算者以算投壶毕，多算胜少算。
shè bì zàn zhě zàn yī chóu zuò rú yí bì yī tuì yǐn rú xiāng yǐn jiǔ
射毕，赞者赞揖，酬酢如仪毕，揖退饮，如乡饮酒。
shào xīng qī nián jùn shǒu chóu yù zhì tián yǐ gōng fèi
绍兴七年，郡守仇悆置田以供费。
shí sān nián bǐ bù láng zhōng lín bǎo qǐ xiū dìng xiāng yǐn yí zhì biàn xià jùn guó yú shì guó zǐ jì jiǔ gāo hóng cǎo jù qí yí shàng zhī zhuàn jiè zhī wèi jiē yǔ gǔ zhì bù hé zhū rú mò jiě qí zhǐ yì
十三年，比部郎中林保乞修定乡饮仪制，遍下郡国，于是国子祭酒高闳草具其仪上之，僎介之位，皆与古制不合，诸儒莫解其指意。
qìng yuán zhōng zhū xī yǐ yí lǐ gǎi dìng zhī xué zhě jiē zūn yòng zhī zhǔ bīn zhuàn jiè zhī wèi shǐ yǒu dìng shuō
庆元中，朱熹以《仪礼》改定，知学者皆尊用之，主宾、僎介之位，始有定说。
qí zhǔ zé zhōu yǐ shǒu xiàn yǐ lìng wèi yú dōng nán
其主，则州以守、县以令，位于东南；
bīn yǐ lǐ jū nián gāo jí zhì shì zhě wèi fǔ rén xùn zé zhōu yǐ cuì xiàn yǐ chéng huò bù wèi dōng běi
宾，以里居年高及致仕者，位俯亻巽，则州以倅、县以丞或簿，位东北；
jiè yǐ cì zhǎng wèi xī nán
介，以次长，位西南。
sān bīn yǐ bīn zhī cì zhě
三宾，以宾之次者；
sī zhèng yǐ zhòng suǒ tuī fú zhě
司正，以众所推服者；
xiāng jí zàn yǐ shì zhī shú yú lǐ yí zhě
相及赞，以士之熟于礼仪者。
qí rì zhì míng zhǔ rén lǜ bīn yǐ xià xiān shì cài yú xiān shèng xiān shī tuì gè jiù cì yǐ sì sù bīn
其日质明，主人率宾以下，先释菜于先圣先师，退各就次，以俟肃宾。
jiè yǔ zhòng bīn jì rù zhǔ rén xù bīn jì jiǔ zài bài yì léi xǐ xǐ zhì zhì jiǔ zūn suǒ zhuó shí zhì shòu zhí shì zhě zhì bīn xí qián guì yǐ xiàn bīn bīn chou zhǔ rén zhǔ rén chou jiè jiè chou zhòng bīn bīn zhǔ yǐ xià gè jiù xí zuò qì
介与众宾既入，主人序宾祭酒，再拜，诣罍洗洗觯，至酒尊所酌实觯，授执事者，至宾席前跪以献宾，宾酬主人，主人酬介，介酬众宾，宾主以下各就席坐讫。
jiǔ zài xíng cì wò xǐ zàn zhě qǐng sī zhèng yáng zhì zhì cí sī zhèng fù wèi zhǔ rén yǐ xià fù zuò
酒再行，次沃洗，赞者请司正扬觯致辞，司正复位，主人以下复坐。
zhǔ rén xìng fù zhì zuò fǔ zhuàn cóng bīn jiè fù zhì xī jiē xià lì sān bīn zhì xī jiē lì bìng nán xiàng
主人兴，复至阼俯僎从宾介复至西阶下立，三宾至西阶立，并南向。
zhǔ rén bài bīn jiè yǐ xià zài bài
主人拜，宾介以下再拜。
bīn jiè yǔ zhòng bīn xiān zì xi qū chū zhǔ rén shǎo lì zì dōng chū
宾介与众宾先自西趋出，主人少立，自东出。
bīn yǐ xià lì yú xiáng mén wài zhī yòu dōng xiāng
宾以下立于庠门外之右，东乡；
zhǔ rén lì yú mén wài zhī zuǒ xī xiāng
主人立于门外之左，西乡。
zhuàn cóng zhǔ rén zài bài bīn jiè yǐ xià jiē zài bài tuì
僎从主人再拜，宾介以下皆再拜，退。