lǐ shí bā jiā lǐ liù
◎礼十八(嘉礼六)
huáng tài zǐ guàn lǐ huáng zǐ fù gōng zhǔ jī lǐ gōng zhǔ xià jiàng yí zōng shì fù qīn wáng nà fēi pǐn guān hūn lǐ shì shù rén hūn lǐ
○皇太子冠礼皇子附公主笄礼公主下降仪宗室附亲王纳妃品官婚礼士庶人婚礼
huáng tài zǐ guān yí cháng xíng yú dà zhōng xiáng fú zhī bā nián
皇太子冠仪,尝行于大中祥符之八年。
huī zōng qīn zhì guàn lǐ yán gé shí yī juǎn mìng yí lǐ jú fǎng yǐ biān cì
徽宗亲制《冠礼沿革》十一卷,命仪礼局仿以编次。
qí yí qián qī zòu gào tiān dì zōng miào shén jì zhū líng gōng guàn
其仪:前期奏告天地、宗庙、神稷、诸陵、宫观。
diàn zhōng jiān shuài shàng shě zhāng shè chuí gǒng wén dé diàn mén zhī nèi shè xiāng àn diàn xià chī bì jiān yòu wèi fáng yú dōng duǒ diàn
殿中监帅尚舍张设垂拱、文德殿门之内,设香案殿下螭陛间,又为房于东朵殿。
dà shèng zhǎn gōng jià lè yú héng jiē nán tài cháng shè tài zǐ guān xí dōng jiē shàng dōng gōng guān wèi yú hòu shè rù wèi chén fú yú xí nán dōng lǐng běi shàng
大晟展宫架乐于横街南,太常设太子冠席东阶上、东宫官位于后,设褥位,陈服于席南,东领北上。
yuǎn yóu guān zān dǎo gǔn miǎn zān dǎo tóng xiāng zài fú nán
远游冠簪导、衮冕簪导同箱,在服南。
shè léi xǐ zuò jiē dōng léi zài xǐ dōng fěi zài xǐ xi shí jīn yī jiā sháo mì
设罍洗阼阶东,罍在洗东,篚在洗西,实巾一,加勺幂。
guāng lù shè lǐ xí xī jiē shàng nán miàn shí cè zūn zài xí nán
光禄设醴席西阶上,南面,实侧尊在席南。
yòu shè zhuàn yú xí jiā mì
又设馔于席,加幂。
zhí shì zhě bìng gōng fú lì léi xǐ jiǔ zhuàn zhī suǒ
执事者并公服,立罍洗酒馔之所。
jiǔ liú miǎn yuǎn yóu guān zhé shàng jīn gè yī suǎn fèng lǐ láng sān rén zhí yǐ shì yú dōng jiē zhī dōng xī běi shàng
九旒冕、远游冠、折上巾各一匴,奉礼郎三人执以侍于东阶之东、西北上。
shè diǎn yí wèi yú gōng jià dōng běi zàn zhě èr rén zài nán xī xiàng
设典仪位于宫架东北,赞者二人在南,西向。
lǐ zhí guān tōng shì shè rén tài cháng bó shì yǐn tài zǐ yì duǒ diàn dōng fáng
礼直官、通事舍人、太常博士引太子诣朵殿东房。
huáng dì chéng niǎn zhù chuí gǒng diàn bǎi guān qǐ jū rú yuè shuò shì cháo yí
皇帝乘辇,驻垂拱殿,百官起居如月朔视朝仪。
zuǒ fǔ bǎn zòu zhōng yán nèi wài fú bǎo láng fèng bǎo xiān chū
左辅版奏中严,内外符宝郎奉宝先出;
zuǒ fǔ zòu wài bàn huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo yì wén dé diàn lián juǎn
左辅奏外办,皇帝服通天冠、绛纱袍诣文德殿,帘卷。
dà lè zhèng lìng zhuàng huáng zhōng zhī zhōng yòu wǔ zhōng jiē yīng
大乐正令撞黄钟之钟,右五钟皆应。
diàn shàng míng biān huáng dì chū xi gé chéng niǎn xié lǜ láng fǔ fú guì jǔ huī xìng gōng gǔ zhù zòu qián ān zhī lè diàn shàng shàn hé
殿上鸣鞭,皇帝出西阁乘辇,协律郎俯伏,跪,举麾,兴,工鼓柷,奏《干安》之乐,殿上扇合。
lǐ zhí guān tài cháng bó shì yǐn lǐ yí shǐ dǎo huáng dì chū jiàng niǎn jí zuò lián juǎn shàn kāi biān míng lè zhǐ lú yān shēng
礼直官、太常博士引礼仪使导皇帝出,降辇即坐,帘卷扇开,鞭鸣乐止,炉烟升。
fú bǎo láng fèng bǎo chén yú yù zuò zuǒ yòu lǐ zhí guān tōng shì shè rén tài cháng bó shì yǐn zhǎng guān zàn guān zhě rù mén sù ān zhī lè zuò zhì wèi lè zhǐ
符宝郎奉宝陈于御坐左右,礼直官、通事舍人、太常博士引掌冠、赞冠者入门,《肃安》之乐作,至位,乐止。
diǎn yí yuē zài bài zài wèi zhě jiē zài bài
典仪曰"再拜",在位者皆再拜。
zuǒ fǔ yì yù zuò qián chéng zhì jiàng dōng jiē yì zhǎng guān zhě qián xī xiàng chēng yǒu zhì diǎn yí zàn zài wèi guān zài bài qì xuān zhì yuē huáng tài zǐ guān mìng qīng děng xíng lǐ
左辅诣御坐前,承制降东阶,诣掌冠者前西向称有制,典仪赞在位官再拜讫,宣制曰:"皇太子冠,命卿等行礼。
zhǎng guān zàn guān zhě zài bài qì wén chén shì cóng guān zōng shì wǔ chén jié dù shǐ yǐ shàng shēng diàn dōng xī lì yìng xíng lǐ guān yì dōng jiē xià lì
"掌冠、赞冠者再拜讫,文臣侍从官、宗室、武臣节度使以上升殿,东西立,应行礼官诣东阶下立。
dōng gōng guān rù yì tài zǐ dōng fáng cì lǐ zhí guān děng yǐn tài zǐ nèi shì èr rén jiā shì dōng gōng guān hòu cóng qīn ān zhī lè zuò jí xí xī xiàng zuò lè zhǐ
东宫官入,诣太子东房,次礼直官等引太子,内侍二人夹侍,东宫官后从,《钦安》之乐作,即席西向坐,乐止。
yǐn zhǎng guān zàn guān zhě yǐ cì yì léi xǐ lè zuò jìn hù guàn shuì qì chū hù shēng lè zhǐ
引掌冠、赞冠者以次诣罍洗,乐作,搢笏,盥帨讫,出笏,升,乐止。
zhí zhé shàng jīn zhě shēng zhǎng guān zhě jiàng yī děng shòu zhī yòu zhí xiàng zuǒ zhí qián jìn huáng tài zǐ xí qián běi xiàng lì zhù yuē zī ěr yuán zǐ zhào guān yú zuò
执折上巾者升,掌冠者降一等受之,右执项,左执前,进皇太子席前,北向立,祝曰:"咨尔元子,肇冠于阼。
shì rì zé bīn dé chéng lǐ jù
筮日择宾,德成礼具。
yú wàn sī nián chéng tiān zhī hù
于万斯年,承天之祜。
nǎi guì guān shùn ān zhī lè zuò zhǎng guān zhě xìng xí nán běi miàn lì hòu zhǔn cǐ
"乃跪冠,《顺安》之乐作,掌冠者兴,)席南北面立,(后准此。
zàn guān zhě jìn xí qián běi miàn guì zhèng guān xìng lì yú zhǎng guān zhě zhī hòu
)赞冠者进席前,北面跪正冠,兴,立于掌冠者之后。
tài zǐ xìng nèi shì guì jìn fú fú qì lè zhǐ
太子兴,内侍跪进服,服讫,乐止。
zhǎng guān zhě yī tài zǐ fù zuò lǐ zhí guān děng yǐn zhǎng guān zhě jiàng yì léi xǐ rú shàng yí
掌冠者揖太子复坐,礼直官等引掌冠者降诣罍洗,如上仪。
zàn guān zhě jìn xí qián běi xiàng guì tuō zhé shàng jīn zhì yú suǎn xìng nèi shì guì shòu xìng zhì yú xí
赞冠者进席前,北向跪,脱折上巾置于匴,兴,内侍跪受,兴,置于席。
zhí yuǎn yóu guān zhě shēng zhǎng guān zhě jiàng èr děng shòu zhī yòu zhí xiàng zuǒ zhí qián jìn tài zǐ xí qián běi xiàng lì zhù yuē yuán jí lìng chén shēn jiā yuán fú
执远游冠者升,掌冠者降二等受之,右执项,左执前,进太子席前,北向立,祝曰:"爰即令辰,申加元服。
chóng xué yǐ ràng sān shàn jiē de
崇学以让,三善皆得。
fù yú yī rén shòu tiān bǎi fú
副予一人,受天百福。
nǎi guì guān yì ān zhī lè zuò zhǎng guān zhě xìng
"乃跪冠,《懿安》之乐作,掌冠者兴。
zàn guān zhě jìn guì zān jié hóng xìng
赞冠者进,跪簪结纮,兴。
tài zǐ xìng nèi shì guì jìn fú fú qì lè zhǐ
太子兴,内侍跪进服,服讫,乐止。
zhǎng guān zhě yī tài zǐ fù zuò zhǎng guān zhě jiàng yì léi xǐ jí zàn guān zhě guì tuō yuǎn yóu guān bìng rú shàng yí
掌冠者揖太子复坐,掌冠者降诣罍洗,及赞冠者跪,脱远游冠,并如上仪。
zhí gǔn miǎn zhě shēng zhǎng guān zhě jiàng sān děng shòu zhī yòu zhí xiàng zuǒ zhí qián jìn tài zǐ xí qián běi xiàng lì zhù yuē sān jiā mí zūn guó běn yǐ zhèng
执衮冕者升,掌冠者降三等受之,右执项,左执前,进太子席前,北向立,祝曰:"三加弥尊,国本以正。
wú jiāng wéi xiū yǒu shì dà jìng
无疆惟休,有室大竞。
mào zhāo jué dé bǎo cí yǒng mìng
懋昭厥德,保兹永命。
nǎi guì guān chéng ān zhī lè zuò
"乃跪冠,《成安》之乐作。
zhǎng guān zhě xìng
掌冠者兴。
zàn guān zhě rú shàng yí guì zān jié hóng
赞冠者如上仪,跪簪结纮。
nèi shì jìn fú fú qì lè zhǐ
内侍进服,服讫,乐止。
lǐ zhí guān děng yǐn tài zǐ jiàng zì dōng jiē lè zuò yóu xī jiē shēng jí lǐ xí nán xiàng zuò lè zhǐ
礼直官等引太子降自东阶,乐作,由西阶升,即醴席南向坐,乐止。
yòu yǐn zhǎng guān zhě yì léi xǐ lè zuò guàn shuì qì shēng xī jiē lè zhǐ
又引掌冠者诣罍洗,乐作,盥帨讫,升西阶,乐止。
zàn guān zhě guì qǔ jué nèi shì zhù jiǔ zhǎng guān zhě shòu jué guì jìn tài zǐ xí qián běi xiàng lì zhù yuē zhǐ jiǔ jiā jiàn yǒu bì qí xiāng
赞冠者跪取爵,内侍注酒,掌冠者受爵,跪进太子席前,北向立,祝曰:"旨酒嘉荐,有𫗣其香。
bài shòu jì zhī yǐ dìng ěr xiáng
拜受祭之,以定尔祥。
lìng dé shòu qǐ rì jìn wú jiāng
令德寿岂,日进无疆。
tài zǐ jìn guī guì shòu jué zhèng ān zhī lè zuò yǐn qì diàn jué zhí guī
"太子搢圭,跪受爵,《正安》之乐作,饮讫,奠爵执圭。
tài guān lìng shè zhuàn xí qián tài zǐ jìn guī shí qì lè zhǐ zhí guī xìng tài guān lìng chè zhuàn jué
太官令设馔席前,太子搢圭,食讫,乐止,执圭兴,太官令彻馔、爵。
lǐ zhí guān děng yǐn zì xī jiē yì dōng fáng yì cháo fú jiàng lì héng jiē nán běi xiàng dōng gōng guān fù wèi xī xiàng
礼直官等引自西阶诣东房,易朝服,降立横街,南北向,东宫官复位,西向。
tài zǐ chū xíng lè zuò zhì wèi lè zhǐ
(太子初行,乐作,至位,乐止。
lǐ zhí guān děng yǐn zhǎng guān zàn guān zhě yì qián xī xiàng zhǎng guān zhě shǎo jìn zì zhī yuē shǐ shēng ér míng wèi shí zhī bīn
)礼直官等引掌冠、赞冠者诣前,西向,掌冠者少进,字之曰:"始生而名,为实之宾。
jì guān ér zì yǐ yì jué wén
既冠而字,以益厥文。
yǒng shòu bǎo zhī chéng tiān zhī qìng
永受保之,承天之庆。
fèng chì zì mǒu
奉敕字某。
tài cháng bó shì qǐng zài bài tài zǐ zài bài qì jìn hù wǔ dǎo zài bài zòu shèng gōng wàn fú yòu zài bài
"太常博士请再拜,太子再拜讫,搢笏,舞蹈,再拜,奏圣躬万福,又再拜。
zuǒ fǔ chéng zhǐ jiàng zì dōng jiē yì tài zǐ qián xī xiàng xuān yuē yǒu chì tài zǐ zài bài xuān chì yuē shì qīn yǐ xiào jiē xià yǐ rén
左辅承旨,降自东阶,诣太子前,西向,宣曰"有敕",太子再拜,宣敕曰:"事亲以孝,接下以仁。
yuǎn nìng jìn yì lù xián shǐ néng
远佞近义,禄贤使能。
gǔ xùn shì shì dà yóu shì jīng
古训是式,大猷是经。
xuān qì tài zǐ zài bài qì lǐ zhí guān děng yǐn tài zǐ qián fǔ fú guì zòu chēng chén suī bù mǐn gǎn bù zhī fèng
"宣讫,太子再拜讫,礼直官等引太子前,俯伏,跪,奏称:"臣虽不敏,敢不祗奉!
zòu qì xìng fù wèi zài bài qì yǐn chū diàn mén lè zuò chū mén lè zhǐ
"奏讫,兴,复位,再拜讫,引出殿门,乐作,出门,乐止。
shì lì guān bìng jiàng fù wèi diǎn yí yuē bài zàn zhě chéng chuán zài wèi zhě jiē zài bài
侍立官并降复位,典仪曰"拜",赞者承传,在位者皆再拜。
lǐ yí shǐ zòu lǐ bì míng biān
礼仪使奏礼毕,鸣鞭。
dà lè zhèng lìng zhuàng ruí bīn zhī zhōng zuǒ wǔ zhōng jiē yīng qián ān zhī lè zuò huáng dì jiàng zuò zuǒ fǔ zòu jiě yán fàng zhàng zài wèi guān jiē zài bài tuì
大乐正令撞蕤宾之钟,左五钟皆应,《干安》之乐作,皇帝降坐,左辅奏解严,放仗,在位官皆再拜,退。
tài zǐ rù nèi cháo jiàn huáng hòu rú gōng zhōng yí
太子入内,朝见皇后,如宫中仪。
nǎi zé rì yè tài miào bié miào sù zhāi yú běn gōng
乃择日谒太庙、别庙,宿斋于本宫。
zhì míng fú yuǎn yóu guān zhū míng yī chéng jīn lù
质明,服远游冠、朱明衣,乘金辂。
zhì miào gǎi fú gǔn miǎn zhí guī xíng lǐ qún chén chēng hè huáng dì cì jiǔ sān xíng
至庙,改服衮冕,执圭行礼,群臣称贺,皇帝赐酒三行。
huáng zǐ guān qián qī zé rì zòu gào jǐng líng gōng tài cháng shè huáng zǐ guān xí wén dé diàn dōng jiē shàng shāo běi dōng xiàng shè rù xí chén fú yú xí nán dōng lǐng běi shàng
皇子冠,前期择日奏告景灵宫,太常设皇子冠席文德殿东阶上,稍北东向,设褥席,陈服于席南,东领北上。
jiǔ liú miǎn fú qī liáng jìn xián guān fú zhé shàng jīn gōng fú qī liáng guān zān dǎo jiǔ liú miǎn zān dǎo tóng xiāng zài fú nán
九旒冕服、七梁进贤冠服、折上巾公服、七梁冠簪导、九旒冕簪导同箱,在服南。
shè léi xǐ jiǔ zhuàn liú miǎn guān jīn jí zhí shì zhě bìng rú huáng tài zǐ yí
设罍洗、酒馔、旒冕、冠、巾及执事者,并如皇太子仪。
qí rì zhì míng huáng dì tōng tiān guān jiàng shā páo yù wén dé diàn
其日质明,皇帝通天冠、绛纱袍,御文德殿。
huáng zǐ zì dōng fáng chū nèi shì èr rén jiā shì wáng fǔ guān cóng gōng ān zhī lè zuò jí xí nán xiàng zuò lè zhǐ
皇子自东房出,内侍二人夹侍,王府官从,《恭安》之乐作,即席南向坐,乐止。
zhǎng guān zhě jìn shé shàng jīn běi xiàng guì guān xiū ān zhī lè zuò
掌冠者进折上巾,北向跪冠,《修安》之乐作;
zàn guān zhě jìn běi miàn guì zhèng guān huáng zǐ xìng nèi shì guì jìn fú qì lè zhǐ
赞冠者进,北面跪正冠,皇子兴,内侍跪进服讫,乐止。
zhǎng guān zhě yī huáng zǐ fù zuò yǐ jué guì jìn zhù yuē jiǔ lǐ hé zhǐ biān dòu jìng jiā
掌冠者揖皇子复坐,以爵跪进,祝曰:"酒醴和旨,笾豆静嘉。
shòu ěr yuán fú xiōng dì jù lái
授尔元服,兄弟具来。
yǒng yán bǎo zhī jiàng fú kǒng jiē
永言保之,降福孔皆。
huáng zǐ jìn hù guì shòu jué yì ān zhī lè zuò yǐn qì tài guān lìng jìn zhuàn qì
"皇子搢笏,跪受爵,《翼安》之乐作,饮讫,太官令进馔讫。
zài jiā qī liáng guān jìn ān zhī lè zuò
再加七梁冠,《进安》之乐作。
zhǎng guān zhě jìn jué zhù yuē bīn zàn jì jiè yáo hé wéi lǚ
掌冠者进爵,祝曰:"宾赞既戒,肴核惟旅。
shēn jiā jué fú lǐ yí yǒu xù
申加厥服,礼仪有序。
yǔn guān ěr chéng chéng tiān zhī hù
允观尔成,承天之祜。
huáng zǐ guì shòu jué fǔ ān zhī lè zuò tài guān fèng zhuàn
"皇子跪受爵,《辅安》之乐作,太官奉馔。
sān jiā jiǔ liú miǎn guǎng ān zhī lè zuò
三加九旒冕,《广安》之乐作。
zhǎng guān zhě jìn jué zhù yuē zhǐ jiǔ jiā lì gān jiàn lìng fāng
掌冠者进爵,祝曰:"旨酒嘉栗,甘荐令芳。
sān jiā ěr fú méi shòu wú jiāng
三加尔服,眉寿无疆。
yǒng chéng tiān xiū bǐ chì ér chāng
永承天休,俾炽而昌。
huáng zǐ guì shòu jué xián ān zhī lè zuò tài guān fèng zhuàn zhuàn chè
"皇子跪受爵,《贤安》之乐作,太官奉馔,馔彻。
huáng zǐ jiàng yì cháo fú lì héng jiē nán běi xiàng wèi zhǎng guān zhě zì zhī yuē suì rì yún jí wēi yí kǒng shí
皇子降,易朝服,立横阶南,北向位,掌冠者字之曰:"岁日云吉,威仪孔时。
zhāo gào jué zì jūn zǐ yōu yi
昭告厥字,君子攸宜。
shùn ěr chéng dé yǒng shòu bǎo zhī
顺尔成德,永受保之。
fèng chì zì mǒu
奉敕字某。
huáng zǐ zài bài wǔ dǎo yòu zài bài zòu shèng gōng wàn fú yòu zài bài
"皇子再拜舞蹈,又再拜,奏圣躬万福,又再拜。
zuǒ fǔ xuān chì jiè yuē hǎo lǐ yuè shàn fú rú jiǎng yì
左辅宣敕,戒曰:"好礼乐善,服儒讲艺。
fán wǒ wáng shì yǒu yú xiōng dì
蕃我王室,友于兄弟。
bù yì bù jiāo wéi yǐ shǒu zhī
不溢不骄,惟以守之。
huáng zǐ zài bài jìn qián fǔ fú guì chēng chén suī bù mǐn gǎn bù zhī fèng
"皇子再拜,进前俯伏,跪称:"臣虽不敏,敢不祗奉!
fǔ fú xìng fù wèi zài bài chū
"俯伏,兴,复位,再拜,出。
diàn shàng shì lì guān bìng jiàng fù wèi zài bài fàng zhàng
殿上侍立官并降,复位,再拜,放仗。
míng rì bǎi liáo yì dōng shàng gé mén hè
明日,百僚诣东上阁门贺。
gōng zhǔ jī lǐ
公主笄礼。
nián shí wǔ suī wèi yì xià jià yì jī
年十五,虽未议下嫁,亦笄。
jī zhī rì shè xiāng àn yú diàn tíng
笄之日,设香案于殿庭;
shè guān xí yú dōng fáng wài zuò dōng xiàng xi
设冠席于东房外,坐东向西;
shè lǐ xí yú xī jiē shàng zuò xī xiàng dōng
设醴席于西阶上,坐西向东;
shè xí wèi yú guān xí nán xī xiàng
设席位于冠席南,西向。
qí qún bèi dà xiù cháng qún yú dí zhī yī gè shè yú yí chén xià tíng
其裙背、大袖长裙、褕翟之衣,各设于椸,陈下庭;
guān jī guān duo jiǔ huī sì fèng guān gè zhì yú pán méng yǐ pà
冠笄、冠朵、九翚四凤冠,各置于盘,蒙以帕。
shǒu shì suí zhī chén yú fú yí zhī nán zhí shì zhě sān rén zhǎng zhī
首饰随之,陈于服椸之南,执事者三人掌之。
zhì zǒng zhì yú dōng fáng
栉总置于东房。
nèi zhí shì gōng pín shèng fú páng lì sì lè zuò zòu qǐng huáng dì shēng yù zuò lè zhǐ
内执事宫嫔盛服旁立,俟乐作,奏请皇帝升御坐,乐止。
tí jǔ guān zòu yuē gōng zhǔ xíng jī lǐ
提举官奏曰:"公主行笄礼。
lè zuò zàn zhě yǐn gōng zhǔ rù dōng fáng
"乐作,赞者引公主入东房。
cì xíng zūn zhě wèi zhī zǒng jì bì chū jí xí xī xiàng zuò
次行尊者为之总髻毕,出,即席西向坐。
cì yǐn zhǎng guān zhě dōng fáng xī xiàng lì zhí shì fèng guān jī yǐ jìn zhǎng guān zhě jìn qián yī bù shòu zhī jìn gōng zhǔ xí qián běi xiàng lì lè zhǐ zhù yuē lìng yuè jí rì shǐ jiā yuán fú
次引掌冠者东房,西向立,执事奉冠笄以进,掌冠者进前一步受之,进公主席前,北向立,乐止,祝曰:"令月吉日,始加元服。
qì ěr yòu zhì shùn ěr chéng dé
弃尔幼志,顺尔成德。
shòu kǎo mián hóng yǐ jiè jǐng fú
寿考绵鸿,以介景福。
zhù bì lè zuò dōng xiàng guān zhī guān bì xí nán běi xiàng lì
"祝毕,乐作,东向冠之,冠毕,席南北向立;
zàn guān zhě wèi zhī zhèng guān shī shǒu shì bì yī gōng zhǔ shì fáng lè zhǐ
赞冠者为之正冠,施首饰毕,揖公主适房,乐止。
zhí shì zhě fèng qún bèi rù fú bì lè zuò gōng zhǔ jiù lǐ xí zhǎng guān zhě yī gōng zhǔ zuò
执事者奉裙背入,服毕,乐作,公主就醴席,掌冠者揖公主坐。
zàn guān zhě zhí jiǔ qì zhí shì zhě zhuó jiǔ shòu yú zhǎng guān zhě zhí jiǔ běi xiàng lì lè zhǐ zhù yuē jiǔ lǐ hé zhǐ biān dòu jìng jiā
赞冠者执酒器,执事者酌酒,授于掌冠者执酒,北向立,乐止,祝曰:"酒醴和旨,笾豆静嘉。
shòu ěr yuán fú xiōng dì jù lái
受尔元服,兄弟具来。
yǔ guó tóng xiū jiàng fú kǒng jiē
与国同休,降福孔皆。
zhù bì lè zuò jìn jiǔ gōng zhǔ yǐn bì zàn guān zhě shòu jiǔ qì zhí shì zhě fèng zhuàn shí qì chè zhuàn
"祝毕,乐作,进酒,公主饮毕,赞冠者受酒器,执事者奉馔,食讫,彻馔。
fù yǐn gōng zhǔ zhì guān xí zuò lè zhǐ
复引公主至冠席坐,乐止。
zàn guān zhě zhì xí qián zàn guān zhě tuō guān zhì yú pán zhí shì zhě chè qù lè zuò
赞冠者至席前,赞冠者脱冠置于盘,执事者彻去,乐作。
zhí shì zhě fèng guàn yǐ jìn zhǎng guān zhě jìn qián èr bù shòu zhī jìn gōng zhǔ xí qián běi xiàng lì lè zhǐ zhù yuē jí yuè lìng chén nǎi shēn ěr fú shì yǐ wēi yí shū jǐn ěr dé
执事者奉冠以进,掌冠者进前二步受之,进公主席前,北向立,乐止,祝曰:"吉月令辰,乃申尔服,饰以威仪,淑谨尔德。
méi shòu yǒng nián xiǎng shòu xiá fú
眉寿永年,享受遐福。
zhù bì lè zuò dōng xiàng guān zhī guān bì xí nán běi xiàng lì
"祝毕,乐作,东向冠之,冠毕,席南北向立。
zàn guān zhě wèi zhī zhèng guān shī shǒu shì bì yī gōng zhǔ shì fáng lè zhǐ
赞冠者为之正冠,施首饰毕,揖公主适房,乐止。
zhí shì fèng dà xiù cháng qún rù fú bì lè zuò
执事奉大袖长裙入,服毕,乐作。
gōng zhǔ zhì lǐ xí zhǎng guān zhě yī gōng zhǔ zuò
公主至醴席,掌冠者揖公主坐。
zàn guān zhě zhí jiǔ qì zhí shì zhě zhuó jiǔ shòu yú zhǎng guān zhě zhí jiǔ běi xiàng lì lè zhǐ zhù yuē bīn zàn jì jiè yáo hé wéi lǚ
赞冠者执酒器,执事者酌酒,授于掌冠者执酒,北向立,乐止,祝曰:"宾赞既戒,肴核惟旅。
shēn jiā ěr fú lǐ yí yǒu xù
申加尔服,礼仪有序。
yǔn guān ěr chéng yǒng tiān zhī hù
允观尔成,永天之祜。
zhù bì lè zuò jìn jiǔ gōng zhǔ yǐn bì zàn guān zhě shòu jiǔ qì zhí shì zhě fèng zhuàn shí qì chè zhuàn
"祝毕,乐作,进酒,公主饮毕,赞冠者受酒器,执事者奉馔食讫,彻馔。
fù yǐn gōng zhǔ zhì guān xí zuò lè zuò
复引公主至冠席坐,乐作。
zàn guān zhě zhì xí qián zàn guān zhě tuō guān zhì yú pán zhí shì zhě chè qù lè zuò
赞冠者至席前,赞冠者脱冠置于盘,执事者彻去,乐作。
zhí shì fèng jiǔ huī sì fèng guān yǐ jìn zhǎng guān zhě jìn qián sān bù shòu zhī jìn gōng zhǔ xí qián xiàng běi ér lì lè zhǐ zhù yuē yǐ suì zhī jí yǐ yuè zhī lìng sān jiā ěr fú bǎo cí yǒng mìng
执事奉九翚四凤冠以进,掌冠者进前三步受之,进公主席前,向北而立,乐止,祝曰:"以岁之吉,以月之令,三加尔服,保兹永命。
yǐ zhōng jué dé shòu tiān zhī qìng
以终厥德,受天之庆。
zhù bì lè zuò dōng xiàng guān zhī guān bì xí nán běi xiàng lì
"祝毕,乐作,东向冠之,冠毕,席南北向立。
zàn guān zhě wèi zhī zhèng guān shī shǒu shì bì yī gōng zhǔ shì fáng lè zhǐ
赞冠者为之正冠、施首饰毕,揖公主适房,乐止。
zhí shì zhě fèng yú dí zhī yī rù fú bì lè zuò gōng zhǔ zhì lǐ xí zhǎng guān zhě yī gōng zhǔ zuò
执事者奉褕翟之衣入,服毕,乐作,公主至醴席,掌冠者揖公主坐。
zàn guān zhě zhí jiǔ qì zhí shì zhě zhuó jiǔ shòu yú zhǎng guān zhě zhí jiǔ běi xiàng lì lè zhǐ zhù yuē zhǐ jiǔ jiā jiàn yǒu bì qí xiāng
赞冠者执酒器,执事者酌酒,授于掌冠者执酒,北向立,乐止,祝曰:"旨酒嘉荐,有𫗣其香。
xián jiā ěr fú méi shòu wú jiāng
咸加尔服,眉寿无疆。
yǒng chéng tiān xiū bǐ chì ér chāng
永承天休,俾炽而昌。
zhù bì lè zuò jìn jiǔ gōng zhǔ yǐn bì zàn guān zhě shòu jiǔ qì
"祝毕,乐作,进酒,公主饮毕,赞冠者受酒器。
zhí shì zhě fèng zhuàn shí qì chè zhuàn
执事者奉馔,食讫,彻馔。
fù yǐn gōng zhǔ zhì xí wèi lì lè zhǐ zhǎng guān zhě yì qián xiāng duì zhì cí yuē suì rì jù jí wēi yí kǒng shí
复引公主至席位立,乐止,掌冠者诣前相对,致辞曰:"岁日具吉,威仪孔时。
zhāo gào jué zì lìng dé yōu yi
昭告厥字,令德攸宜。
biǎo ěr shū měi yǒng bǎo shòu zhī
表尔淑美,永保受之。
kě zì yuē mǒu
可字曰某。
cí qì lè zuò zhǎng guān zhě tuì
"辞讫,乐作,掌冠者退。
yǐn gōng zhǔ zhì jūn fù zhī qián lè zhǐ zài bài qǐ jū xiè ēn zài bài
引公主至君父之前,乐止,再拜起居,谢恩再拜。
shǎo sì tí jǔ jìn yù zuò qián chéng zhǐ qì gōng zhǔ zài bài
少俟,提举进御坐前承旨讫,公主再拜。
tí jǔ nǎi xuān xùn cí yuē shì qīn yǐ xiào jiē xià yǐ cí
提举乃宣训辞曰:"事亲以孝,接下以慈。
hé róu zhèng shùn gōng jiǎn qiān yí
和柔正顺,恭俭谦仪。
bù yì bù jiāo wú bì wú qī
不溢不骄,毋诐毋欺。
gǔ xùn shì shì ěr qí shǒu zhī
古训是式,尔其守之。
xuān qì gōng zhǔ zài bài qián zòu yuē r suī bù mǐn gǎn bù zhī chéng
"宣讫,公主再拜,前奏曰:"儿虽不敏,敢不祗承!
guī wèi zài bài jiàn hòu mǔ zhī lǐ rú zhī
"归位再拜,见后母之礼如之。
lǐ bì gōng zhǔ fù zuò huáng hòu chēng hè cì fēi pín chēng hè cì zhǎng guān zàn guān zhě xiè ēn cì tí jǔ zhòng nèi chén chēng hè qí yú bān cì chēng hè bìng yī cháng shì
礼毕,公主复坐,皇后称贺,次妃嫔称贺,次掌冠、赞冠者谢恩,次提举众内臣称贺,其余班次称贺,并依常式。
lǐ bì lè zuò
礼毕,乐作;
jià xìng lè zhǐ
驾兴,乐止。
gōng zhǔ xià jiàng
公主下降。
chū bèi xuǎn shàng zhě jí bài fù mǎ dū wèi cì yù dài xí yī yín ān lè mǎ cǎi luō bǎi pǐ wèi zhī xì qīn
初被选尚者即拜驸马都尉,赐玉带、袭衣、银鞍勒马、采罗百匹,谓之系亲。
yòu cì bàn cái yín wàn liǎng jìn cái zhī shù bèi yú qīn wáng pìn lǐ
又赐办财银万两,进财之数,倍于亲王聘礼。
chū jiàng cì jiǎ dì
出降,赐甲第。
yú rú zhū wáng fū rén zhī zhì
余如诸王夫人之制。
zhǎng shàn jiā sì yǐn zhàng huā zhú lóng gè jiā shí jiē xíng jiù gū zhī lǐ
掌扇加四,引障花、烛笼各加十,皆行舅姑之礼。
zhū qīn dì jiā cì lài
诸亲递加赐赉。
qí xiàn zhǔ xì qīn yǐ jīn dài cì bàn cái yín wǔ qiān liǎng nà cái cì lài dà shuài sān fēn jiǎn qí èr
其县主系亲以金带,赐办财银五千两,纳财赐赉,大率三分减其二。
zōng shì nǚ tè fēng jùn jūn zhě yòu chà jiàng yān
宗室女特封郡君者,又差降焉。
jiā yòu chū lǐ guān yán lǐ gé xīn yí gōng zhǔ chū jiàng qián yī rì xíng wǔ lǐ
嘉祐初,礼官言:"礼阁新仪,公主出降前一日,行五礼。
gǔ zhě jié hūn shǐ yòng xíng rén gào yǐ fū jiā cǎi zé zhī yì wèi zhī nà cǎi
古者,结婚始用行人,告以夫家采择之意,谓之纳采。
wèn nǚ zhī míng guī bo fu miào jí yǐ gào nǚ jiā wèi zhī wèn míng nà jí
问女之名,归卜夫庙,吉,以告女家,谓之问名、纳吉。
jīn xuǎn shàng yī chū cháo tíng bù dài nà cǎi
今选尚一出朝廷,不待纳采。
gōng zhǔ fēng jué yǐ xíng dàn gào bù dài wèn míng
公主封爵已行诞告,不待问名。
ruò nà chéng zé jì yǒu jìn cái qǐng qī zé yǒu sī zé rì
若纳成则既有进财,请期则有司择日。
yi shāo yī wǔ lǐ zhī míng cún qí wù shù bǐ zhī hūn yīn zhī shì zhòng ér fū fù zhī jì yán rú cǐ yì bù wàng gǔ lǐ zhī yì yě
宜稍依五礼之名,存其物数,俾知婚姻之事重、而夫妇之际严如此,亦不忘古礼之义也。
shí yǎn guó gōng zhǔ xià jià li wěi zhào cì chū jiàng rì lìng fū jiā zhǔ hūn zhě jù hé yòng yàn bì yù mǎ děng wù chén yú nèi dōng mén wài yǐ shòu nèi yè zhě jìn rù nèi shì zhǎng shì zhě shòu wéi mǎ bù rù
"时兖国公主下嫁李玮,诏赐出降日,令夫家主婚者具合用雁、币、玉、马等物,陈于内东门外,以授内谒者,进入内侍掌事者受,唯马不入。
shén zōng jí wèi zhào yǐ xī shì xiān dì gōng wén dé yīn yǐ jiù zhì shì dà fū zhī zǐ yǒu shàng dì nǚ zhě zhé jiē shēng xíng yǐ bì jiù gū zhī zūn
神宗即位,诏以"昔侍先帝,恭闻德音,以旧制士大夫之子有尚帝女者,辄皆升行,以避舅姑之尊。
qǐ kě yǐ fù guì zhī gù qū rén lún zhǎng yòu zhī xù
岂可以富贵之故,屈人伦长幼之序。
yi zhào yǒu sī gé zhī yǐ lì fēng sú
宜诏有司革之,以厉风俗。
yú shì zhe wèi lìng
"于是著为令。
réng mìng chén guó cháng gōng zhǔ xíng jiù gū zhī lǐ fù mǎ dū wèi wáng shī yuē gèng bù shēng xíng
仍命陈国长公主行舅姑之礼,驸马都尉王师约更不升行。
gōng zhǔ jiàn jiù gū xíng lǐ zì cǐ shǐ
公主见舅姑行礼自此始。
jiù lì cháng gōng zhǔ fán yǒu biǎo zhāng bù chēng qiè lǐ yuàn yì wèi nán zǐ fù rén fán yú suǒ zūn chēng chén ruò qiè yì shí xiàng duì
旧例,长公主凡有表章不称妾,礼院议谓:"男子、妇人,凡于所尊称臣若妾,义实相对。
jīn zōng shì bǎi shū jìn chén xī jiē chēng chén jí gōng zhǔ lǐ yí chēng qiè
今宗室伯叔近臣悉皆称臣,即公主理宜称妾。
kuàng jiā rén zhī lǐ nán shī yú cháo tíng
况家人之礼,难施于朝廷。
qǐng zì dà cháng gōng zhǔ ér xià fán shàng jiān biǎo gè jù guó fēng chēng qiè
请自大长公主而下,凡上笺表,各据国封称妾。
cóng wáng shī yuē zhī qǐng yě
"从王师约之请也。
kāng guó gōng zhǔ xià jiàng tài cháng sì yán àn lìng gōng zhǔ chū jiàng shēn zhōng shū shěng qǐng huáng hòu shuài gōng wéi zhǎng shì rén sòng zhì dì wài mìng fù cóng jīn qǐng rú lìng
康国公主下降,太常寺言:"按令,公主出降,申中书省,请皇后帅宫闱掌事人送至第外,命妇从,今请如令。
zhào chū jiàng rì wǎn yí shuài gōng wéi zhǎng shì zhě sòng zhì dì wài mìng fù miǎn cóng
"诏:"出降日,婉仪帅宫闱掌事者送至第外,命妇免从。
huī zōng gǎi gōng zhǔ wèi jī xià zhào yuē zài xī níng chū yǒu zhào lí gǎi gōng zhǔ jùn zhǔ xiàn zhǔ míng chēng dāng shí qún chén bù kè fèng cheng
徽宗改公主为姬,下诏曰:"在熙宁初,有诏厘改公主、郡主、县主名称,当时群臣不克奉承。
jìn mìng yǒu sī jī kǎo qián shì zhōu chēng wáng jī jiàn yú shī yā
近命有司稽考前世,周称'王姬',见于《诗·雅》。
jī suī zhōu xìng kǎo gǔ lì zhì yi mò rú zhōu
'姬'虽周姓,考古立制,宜莫如周。
kě gǎi gōng zhǔ wèi dì jī jùn zhǔ wèi zōng jī xiàn zhǔ wèi zú jī
可改公主为帝姬、郡主为宗姬、县主为族姬。
qí chēng dà zhǎng zhě wèi dà zhǎng dì jī réng yǐ měi míng èr zì yì qí guó hào nèi liǎng guó zhě yǐ sì zì
其称大长者,为大长帝姬,仍以美名二字易其国号,内两国者以四字。
qí chū jiàng rì xù jiā jù wǔ lǐ xiū biǎo rú shàng yí
其出降日,婿家具五礼,修表如上仪。
tài shǐ jú zé rì gào miào
太史局择日告庙。
qīn yíng
亲迎。
qián yī rì suǒ sī yú nèi dōng mén wài liàng dì zhī yi xī xiàng shè xù cì
前一日,所司于内东门外量地之宜,西向设婿次。
qí rì xù fù jiào zi rú shàng yí
其日,婿父醮子如上仪。
nǎi mìng zhī yuē wǎng yíng sù yōng yǐ zhāo huì zōng shí
乃命之曰:"往迎肃雍,以昭惠宗祏。
zi zài bài yuē zhī lǜ yán mìng
"子再拜,曰:"祗率严命!
yòu zài bài jiàng chū chéng mǎ zhì dōng huá mén nèi xià mǎ lǐ zhí guān yǐn jiù cì
"又再拜,降,出乘马,至东华门内下马,礼直官引就次。
yǒu sī chén dì jī lǔ bù yí zhàng yú nèi dōng mén wài hou jiāng shēng yàn zhái chē yǐn xù chū cì yú nèi dōng mén wài gōng shēn xī xiàng
有司陈帝姬卤簿、仪仗于内东门外,候将升厌翟车,引婿出次于内东门外,躬身西向。
zhǎng shì zhě zhí yàn nèi yè zhě fèng yàn yǐ jìn sì dì jī shēng chē xù zài bài xiān hái dì
掌事者执雁,内谒者奉雁以进,俟帝姬升车,婿再拜,先还第。
tóng láo
同牢。
qí rì chū hūn zhǎng shì zhě shè jīn xǐ gè èr yú dōng jiē dōng nán yī yú shì běi
其日初昏,掌事者设巾、洗各二于东阶东南,一于室北。
shuǐ zài xǐ dōng zūn yú shì zhōng shí sì jué liǎng jǐn yú fěi
水在洗东,尊于室中,实四爵、两卺于篚。
xù zhì běn dì xià mǎ yǐ sì
婿至本第,下马以俟。
dì jī zhì jiàng chē zàn zhě yǐn xù yī zhī yǐ rù jí qǐn mén yòu yī dǎo zhī shēng jiē rù shì guàn xǐ
帝姬至,降车,赞者引婿揖之以入,及寝门又揖,导之升阶,入室盥洗。
zhǎng shì zhě bù duì wèi yòu yī dì jī jiē jí zuò shòu zhǎn sān yǐn jù xìng zài bài zàn zhě chè jiǔ
掌事者布对位,又揖帝姬,皆即坐受盏三饮,俱兴,再拜,赞者彻酒。
jiàn jiù gū
见舅姑。
sù xīng dì jī zhe huā chāi fú yú dí yǐ sì jiàn
夙兴,帝姬著花钗、服褕翟以俟见。
zàn zhě shè jiù gū wèi yú táng shàng jiù wèi yú dōng gū wèi yú xi gè fú qí fú jiù wèi
赞者设舅姑位于堂上,舅位于东,姑位于西,各服其服就位。
nǚ xiàng zhě yǐn dì jī shēng zì xī jiē yì jiù wèi qián zài bài zàn zhě yǐ zǎo lì shòu dì jī fèng zhì jiù wèi qián jiù jí zuò zàn zhě jìn chè yǐ dōng dì jī tuì fù wèi yòu zài bài
女相者引帝姬升自西阶,诣舅位前再拜,赞者以枣栗授帝姬奉置舅位前,舅即坐,赞者进彻以东,帝姬退,复位,又再拜。
nǚ xiàng zhě yǐn yì gū wèi qián zài bài zàn zhě yǐ duàn xiū shòu dì jī fèng zhì gū wèi qián gū jí zuò zàn zhě yì chè yǐ dōng dì jī tuì fù wèi yòu zài bài
女相者引诣姑位前再拜,赞者以腶修授帝姬奉置姑位前,姑即坐,赞者亦彻以东,帝姬退,复位,又再拜。
cì lǐ fù guàn kuì xiǎng fù rú yí
次醴妇、盥馈、飨妇如仪。
zhū wáng nà fēi
诸王纳妃。
sòng cháo zhī zhì zhū wáng pìn lǐ cì nǚ jiā bái jīn wàn liǎng
宋朝之制,诸王聘礼,赐女家白金万两。
qiāo mén jí gǔ zhī nà cǎi
敲门,(即古之纳采。
yòng yáng èr shí kǒu jiǔ èr shí hú cǎi sì shí pǐ
)用羊二十口、酒二十壶、彩四十匹。
dìng lǐ
定礼,
yáng jiǔ cǎi gè jiā shí
羊、酒、彩各加十,
míng bǎi jīn
茗百斤,
tóu xū jīn jīn duàn líng juàn sān shí pǐ
头{须巾}巾段、绫、绢三十匹,
huáng jīn chāi chuàn sì shuāng
黄金钗钏四双,
tiáo tuō yī fù
条脱一副,
zhēn zhū hǔ pò yīng luò zhēn zhū cuì máo yù chāi duo gè èr fù
真珠虎珀璎珞、真珠翠毛玉钗朵各二副,
xiāo jīn shēng sè yī gè yī xí
销金生色衣各一袭,
jīn tu yín hé èr
金涂银合二,
jǐn xiù líng luó sān bǎi pǐ
锦绣绫罗三百匹,
guǒ pán huā fěn huā mì mián yáng wò lù huā bǐng yín shèng xiǎo sè jīn yín qián děng wù
果盘、花粉、花幂、眠羊卧鹿花饼、银胜、小色金银钱等物。
nà cái
纳财,
yòng jīn qì bǎi liǎng cǎi qiān pǐ qián wǔ shí wàn jǐn qǐ líng luō juàn gè sān bǎi pǐ
用金器百两、彩千匹、钱五十万、锦绮、绫、罗、绢各三百匹,
xiāo jīn xiù huà yī shí xí
销金绣画衣十袭,
zhēn zhū cuì máo yù chāi duo gè sān fù
真珠翠毛玉钗朵各三副,
hán shū yī jià chán shù bó
函书一架缠束帛,
yā mǎ hán mǎ èr shí pǐ
押马函马二十匹,
yáng wǔ shí kǒu
羊五十口,
jiǔ wǔ shí hú
酒五十壶,
xì yáng jiǔ hóng juàn bǎi pǐ
系羊酒红绢百匹,
huā fěn huā mì guǒ pán yín shèng luó shèng děng wù
花粉、花幂、果盘、银胜、罗胜等物。
qīn yíng yòng tú jīn yín zhuāng jiān yú yī xíng zhàng zuò zhàng gè yī fāng tuán zhǎng shàn sì yǐn zhàng huā shí shù shēng sè zhú lóng shí gāo jì chāi chā bìng tóng zǐ bā rén qí fēn zuǒ yòu dǎo shàn yú
亲迎,用涂金银装肩舆一,行障、坐障各一,方团掌扇四,引障花十树,生色烛笼十,高髻钗插并童子八人骑分左右导扇舆。
qí zōng shì zi pìn lǐ cì nǚ jiā bái jīn wǔ qiān liǎng
其宗室子聘礼,赐女家白金五千两。
qí qiāo mén dìng lǐ nà cái qīn yíng lǐ jiē jiǎn bàn yuǎn shǔ zú bēi zhě yòu jiǎn zhī
其敲门、定礼、纳财、亲迎礼皆减半,远属族卑者又减之。
zhèng hé sān nián sì yuè yì lǐ jú shàng huáng zi nà fū rén yí
政和三年四月,议礼局上皇子纳夫人仪:
cǎi zé
采择。
shǐ zhě yuē fèng zhì mǒu wáng zhī lì shǔ zi yì shū
使者曰:"奉制,某王之俪,属子懿淑。
jǐn zhī zhòng zhī shǐ mǒu xíng cǎi zé zhī lǐ
谨之重之,使某行采择之礼。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē chén mǒu zhī zǐ zhuān yú bù zú yǐ bèi cǎi zé gōng chéng zhì mìng chén mǒu bù gǎn cí
"傧者入告,主人曰:"臣某之子颛愚,不足以备采择,恭承制命,臣某不敢辞。
wèn míng
问名。
shǐ zhě yuē mǒu wáng zhī lì cǎi zé jì xié
使者曰:"某王之俪,采择既谐。
jiāng jiā guān zhàn fèng zhì wèn míng
将加官占,奉制问名。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē zhì yǐ chén mǒu zhī zǐ kě yǐ fèng shì mǒu wáng chén mǒu bù gǎn cí
"傧者入告,主人曰:"制以臣某之子,可以奉侍某王,臣某不敢辞。
gào jí
告吉。
shǐ zhě yuē guān zhàn jì jí fèng zhì yǐ gào
使者曰:"官占既吉,奉制以告。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē chén mǒu zhī zǐ yú fú kè kān
"傧者入告,主人曰:"臣某之子,愚弗克堪。
zhàn kuàng zhī jí chén yǔ yǒu xìng
占贶之吉,臣与有幸。
chén mǒu jǐn fèng diǎn zhì
臣某谨奉典制。
gào chéng
告成。
shǐ zhě yuē guān zhàn yún jí jiā ǒu jì dìng zhì shǐ mǒu yǐ yí wù gào chéng
使者曰:"官占云吉,嘉偶既定,制使某以仪物告成。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē fèng zhì cì chén yǐ zhòng lǐ chén mǒu jǐn fèng diǎn zhì
"傧者入告,主人曰:"奉制赐臣以重礼,臣某谨奉典制。
gào qī
告期。
shǐ zhě yuē juān chén zhī liáng mǒu yuè mǒu rì jí zhì shǐ mǒu gào qī
使者曰:"涓辰之良,某月某日吉,制使某告期。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē chén mǒu jǐn fèng diǎn zhì
"傧者入告,主人曰:"臣某谨奉典制。
qián qī tài shǐ jú zé rì zòu gào jǐng líng gōng
前期,太史局择日,奏告景灵宫。
cì gào
赐告。
qián yī rì zhǔ rén shè shǐ zhě cì rú cháng yí shǐ zhě yǐ nèi shì wèi zhī
前一日,主人设使者次,如常仪,(使者以内侍为之。
yòu shè gào xiāng zhī cì yú zhōng mén wài běi xiàng suí quē suǒ xiàng shè xiāng àn yú qǐn tíng
)又设告箱之次于中门外,北向,随阙所向,设香案于寝庭。
qí rì dà xīn shǐ zhě gōng fú zhì zhǔ rén chū yíng yú dà mén wài běi xiàng zài bài shǐ zhě bù dá bài
其日大昕,使者公服至,主人出迎于大门外,北向再拜,使者不答拜。
yè zhě yǐn shǐ zhě rù mén ér zuǒ zhǔ rén rù mén ér yòu jǔ gào xiāng zhě tóng rù
谒者引使者入门而左,主人入门而右,举告箱者同入。
zhǔ rén lì xiāng àn zuǒ shǐ zhě zài yòu jǔ gào xiāng zhě yǐ gào zhì yú xiāng àn
主人立香案左,使者在右,举告箱者以告置于香案。
nǚ xiàng zhě yǐn fū rén chū miàn quē lì shǐ zhě chēng yǒu zhì nǚ xiàng zhě zàn zài bài shǐ zhě yuē cì mǒu guó fū rén gào
女相者引夫人出,面阙立,使者称有制,女相者赞再拜,使者曰:"赐某国夫人告。
yòu zàn zài bài tuì shǐ zhě chū
"又赞再拜,退,使者出。
huáng dì jiào jiè yú suǒ yù zhī diàn huáng zǐ chéng xiàng lù qīn yíng
皇帝醮戒于所御之殿,皇子乘象辂亲迎。
tóng láo fū rén cháo jiàn guàn kuì huáng dì huáng hòu xiǎng fū rén rú yí
同牢、夫人朝见、盥馈、皇帝皇后飨夫人如仪。
qí zhū wáng yǐ xià
其诸王以下:
nà cǎi
纳采。
bīn yuē mǒu guān yǐ kàng lì zhī zhòng shī yú mǒu wáng mǒu guān wèi zhǔ rén mǒu wáng wèi xù
宾曰:"某官以伉俪之重,施于某王,(某官谓主人,某王谓婿。
mǒu wáng lǜ xún yí diǎn yǐ mǒu jiāng shì gǎn qǐng nà cǎi
)某王率循彝典,以某将事,敢请纳采。
mǒu wáng wèi xù fù mǒu wèi bīn
"(某王谓婿父,某谓宾。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē mǒu zhī zǐ fú xián yú mǔ xùn wéi shì duàn xiū zǎo lì zhī kuì wèi zhī suǒ yǐ gào qián yě
)傧者入告,主人曰:"某之子弗闲于姆训,维是腶修、枣栗之馈,未知所以告虔也。
mǒu tīng mìng yú miào gǎn bù bài jiā
某听命于庙,敢不拜嘉。
wèn míng
问名。
bīn yuē hé èr xìng zhī hǎo bì jī zhū guī shì gǎn qǐng wèn míng
宾曰:"合二姓之好,必稽诸龟筮,敢请问名。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē mǒu wáng gōng jǐn zhòng zhèng hūn lǐ jiāng yǐ jiā zhū bo mǒu gǎn bù yǐ gào
"傧者入告,主人曰:"某王恭谨,重正昏礼,将以加诸卜,某敢不以告。
nà jí
纳吉。
bīn yuē mǒu wáng chéng jiā mìng jī zhū bǔ shì guī shì xié cóng shǐ mǒu yǐ gào
宾曰:"某王承嘉命,稽诸卜筮,龟筮协从,使某以告。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē mǒu wáng bù wàng hán sù yù shī dé yú mǒu wèi jiào zhī nǚ ér bo yǐ jí gào qí hé gǎn cí
"傧者入告,主人曰:"某王不忘寒素,欲施德于某未教之女,而卜以吉告,其曷敢辞。
nà chéng
纳成。
bīn yuē mǒu guān yǐ kàng lì zhī zhòng shī yú mǒu wáng mǒu wáng shàng wèi xù xià wèi xù fù
宾曰:"某官以伉俪之重,施于某王,某王,(上谓婿,下谓婿父。
lǜ xún yí diǎn yǒu bù tiǎn zhī bì yǐ mǒu jiāng shì gǎn qǐng nà chéng
)率循彝典,有不腆之币,以某将事,敢请纳成。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē mǒu wáng shùn yí diǎn shēn zhī yǐ bèi wù mǒu gǎn bù zhòng bài jiā
"傧者入告,主人曰:"某王顺彝典,申之以备物,某敢不重拜嘉。
qǐng qī
请期。
bīn yuē mǒu wáng jǐn zhòng jiā lǐ jiāng bo zhū jìn rì shǐ mǒu qǐng qī
宾曰:"某王谨重嘉礼,将卜诸近日,使某请期。
bīn zhě rù gào zhǔ rén zài cí
"傧者入告,主人再辞。
bīn zhě chū gào bīn yuē mǒu jì bù huò shòu mìng yú mǒu guān mǒu wáng de jí bǔ yuē mǒu rì gǎn bù yǐ gào
傧者出告,宾曰:"某既不获受命于某官,某王得吉卜曰某日,敢不以告。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē jǐn fèng mìng yǐ cóng
"傧者入告,主人曰:"谨奉命以从。
qīn yíng
亲迎。
qián yī rì zhǔ rén shè bīn cì bīn wèi xù
前一日,主人设宾次,(宾谓婿。
rú cháng yí
)如常仪。
qí rì dà xīn xù zhī fù fú qí fú gào yú mí miào wú miào zhě shè shén wèi yú tīng dōng bù yīng shè wèi zhě bù shè
其日大昕,婿之父服其服,告于祢庙,(无庙者设神位于厅东,不应设位者不设。
zǐ jiāng xíng fù jiào zhī yú tīng shì
)子将行,父醮之于厅事。
zàn zhě shè fù wèi zhōng jiān nán xiàng shè zi wèi fù wèi zhī xi jìn nán dōng xiàng
赞者设父位中间,南向,设子位父位之西,近南,东向。
fù jí zuò zǐ gōng fú shēng zì xī jiē jìn lì wèi qián
父即坐,子公服升自西阶,进立位前。
zàn zhě zhù jiǔ yú zhǎn xī xiàng shòu zi zi zài bài guì shòu zàn zhě yòu shè zhuàn fù wèi qián zi jǔ jiǔ xìng jí zuò yǐn shí qì jiàng zài bài jìn lì yú fù wèi qián
赞者注酒于盏,西向授子,子再拜,跪受,赞者又设馔父位前,子举酒兴,即坐饮食讫,降,再拜,进立于父位前。
mìng zhī yuē gōng yíng jiā ǒu lí ěr nèi zhì
命之曰:"躬迎嘉偶,厘尔内治。
zi zài bài yuē gǎn bù fèng mìng
"子再拜,曰:"敢不奉命。
yòu zài bài jiàng chū yì nǚ jiā
"又再拜,降出,诣女家。
zhǔ rén fú qí fú gào yú mí miào rú qǐng qī zhī yí
主人服其服,告于祢庙,如请期之仪。
bīn jiāng zhì zhǔ rén shè shén wèi yú qǐn hù wài zhī xi shè lǐ nǚ wèi yú hù nèi nán xiàng jù jiǔ zhuàn
宾将至,主人设神位于寝户外之西,设醴女位于户内,南向,具酒馔。
bīn zhì zàn zhě yǐn jiù cì nǚ shèng fú yú fáng zhōng jiù wèi nán xiàng lì mǔ wèi yú yòu cóng zhě péi qí hòu
宾至,赞者引就次,女盛服于房中,就位南向立,姆位于右,从者陪其后。
fù gōng fú shēng zì dōng jiē lì yú qǐn hù wài zhī dōng xī xiàng
父公服升自东阶,立于寝户外之东,西向。
nèi zàn zhě shè jiǔ zhuàn nǚ jiù wèi zuò yǐn shí qì jiàng zài bài nèi zàn zhě chè jiǔ zhuàn
内赞者设酒馔,女就位坐,饮食讫,降,再拜,内赞者彻酒馔。
zhǔ rén jiàng lì dōng jiē dōng nán xī miàn zàn zhě yǐn bīn chū cì lì yú mén xi dōng miàn bīn zhě jìn shòu mìng chū qǐng shì bīn yuē mǒu shòu mìng yú fù yǐ cí jiā lǐ gōng tīng chéng mìng
主人降立东阶东南,西面,赞者引宾出次,立于门西,东面,傧者进受命,出请事,宾曰:"某受命于父,以兹嘉礼,躬听成命。
bīn zhě rù gào zhǔ rén yuē mǒu gù yuàn cóng mìng
"傧者入告,主人曰:"某固愿从命。
bīn zhě chū gào qì rù yǐn zhǔ rén yíng bīn dà mén wài zhī dōng xī miàn yī bīn bīn bào yī
"傧者出告讫,入引主人迎宾大门外之东,西面揖宾,宾报揖。
zhǔ rén rù mén ér yòu bīn rù mén ér zuǒ zhí yàn zhě cóng rù chén yàn yú tíng sān fēn tíng yī zài nán běi xiàng
主人入门而右,宾入门而左,执雁者从入,陈雁于庭,三分庭,一在南,北向。
zhǔ rén shēng lì yú dōng jiē shàng xī miàn
主人升立于东阶上,西面;
bīn shēng xī jiē jìn dāng qǐn hù qián běi miàn zài bài jiàng chū zhǔ rén bù jiàng sòng
宾升西阶进,当寝户前,北面再拜,降出,主人不降送。
bīn chū rù mén mǔ chū lì yú qǐn hù wài zhī xi nán miàn bīn bài qì mǔ yǐn nǚ chū yú mǔ zuǒ fù mìng zhī yuē wǎng zhī rǔ jiā yǐ shùn wèi zhèng wú wàng sù gōng
宾初入门,母出,立于寝户外之西,南面,宾拜讫,姆引女出于母左,父命之曰:"往之汝家,以顺为正,无忘肃恭!
mǔ jiè zhī yuē bì gōng bì jiè wú wéi jiù gū zhī mìng
"母戒之曰:"必恭必戒,无违舅姑之命!
shù mǔ shēn zhī yuē ěr chéng tīng yú xùn yán wú zuò fù mǔ xiū
"庶母申之曰:"尔诚听于训言,毋作父母羞!
nǚ chū mén xù xiān hái dì
"女出门,婿先还第。
qí tóng láo miào jiàn jiàn jiù gū zhū lǐ jiē rú yí
其同牢、庙见、见舅姑诸礼,皆如仪。
fán zōng shì hūn yīn zhì píng zhōng zōng zhèng sī yán zōng shì nǚ jiù gū fu zú wèi lì yí zhì jiē dāng chuàng fǎ
凡宗室婚姻,治平中,宗正司言:"宗室女舅姑、夫族未立仪制,皆当创法。
zhào xù jiā yǒu èr shì shí lù jí xǔ qǔ zōng shì nǚ wèi shì zhě yǔ pàn sī bù wèi yǐ rèn zhě suí zī xù tuī ēn
"诏:"婿家有二世食禄,即许娶宗室女,未仕者与判、司、簿、尉,已任者随资序推恩。
jí xù bié zǔ nǚ bié fáng jiù wèi hūn yīn ér yú jīn bēi zūn bù shùn zhě jiē xǔ
即婿别祖、女别房,旧为婚姻而于今卑尊不顺者,皆许。
xù zhī sān dài xiāng guàn shēng yuè rén cái shū zhá zhǐ lìng hūn zhǔ wèn yàn yǐ gào zōng zhèng sì dà zōng zhèng sī sì sī xiáng shì rú tiáo bǎo míng
婿之三代、乡贯、生月、人材书札,止令婚主问验,以告宗正寺、大宗正司,寺、司详视,如条保明。
suǒ jìn cái jiē cì xù jiā lìng zhǐ yú běn gōng nà cái méi shuò shǐ lìng zhī fēi lǐ qiú gài xǔ gào
所进财皆赐婿家,令止于本宫纳财,媒妁、使令之非理求匄,许告。
zōng shì nǚ shì jiù gū jí jiàn fu zhī zú qīn jiē rú chén shù zhī jiā
宗室女事舅姑及见夫之族亲,皆如臣庶之家。
qí hòu yòu lìng zōng shì nǚ zài jià zhě zǔ fù yǒu èr dài rèn diàn zhí ruò zhōu xiàn guān yǐ shàng jí xǔ wèi hūn yīn
"其后又令宗室女再嫁者,祖、父有二代任殿直若州县官已上,即许为婚姻。
xī níng shí nián yòu zhào yīng tǎn miǎn yǐ shàng qīn bù dé yǔ zá lèi zhī jiā hūn jià wèi jiù cháng wèi pū gū cháng wèi chāng zhě
熙宁十年,又诏:"应袒免以上亲不得与杂类之家婚嫁,谓舅尝为仆、姑尝为娼者。
ruò fù mǔ xì huà wài jí jiàn jū yán biān liǎng shǔ zhī rén qí zǐ sūn yì bù xǔ wèi hūn
若父母系化外及见居沿边两属之人,其子孙亦不许为婚。
sī má yǐ shàng qīn bù dé yǔ zhū sī xū lì chū zhí nà sù de guān jí jìn nà jì shù gōng shāng zá lèi è nì zhī jiā zǐ sūn tōng hūn
缌麻以上亲不得与诸司胥吏出职、纳粟得官及进纳伎术、工商、杂类、恶逆之家子孙通婚。
hòu yòu jìn xíng tú rén zǐ sūn wèi hūn
(后又禁刑徒人子孙为婚。
yīng hūn jià zhě wěi zhǔ hūn zōng shì zé sān dài yǒu rèn zhōu xiàn guān huò diàn zhí yǐ shàng zhě liè xìng míng jiā shì zhōu lǐ suì shù zòu shàng zōng zhèng sī yàn shí zhào bǎo fù nèi shì shěng xuān xì tīng qī ér xíng
)应婚嫁者委主婚宗室,择三代有任州县官或殿直以上者,列姓名、家世、州里、岁数奏上,宗正司验实召保,付内侍省宣系,听期而行。
jià nǚ zé lìng qí xù zhào bǎo
嫁女则令其婿召保。
qí mào wàng chéng hūn zhě yǐ wéi zhì lùn
其冒妄成婚者,以违制论。
zhǔ hūn zōng shì yǔ méi bǎo tóng zuò bù yǐ shè jiàng zì shǒu zhě jiǎn zuì gào zhě yǒu shǎng
主婚宗室与媒保同坐,不以赦降,自首者减罪,告者有赏。
fēi tǎn miǎn qīn zhě yī shù xìng fǎ
非袒免亲者依庶姓法。
zōng shì lí hūn wěi zōng zhèng sī shěn chá ruò yú lǜ yǒu kě chū zhī shí huò bù xiāng ān fāng tīng
宗室离婚,委宗正司审察,若于律有可出之实或不相安,方听。
ruò wú gù jùn shí zhě hé zòu
若无故捃拾者,劾奏。
rú xǔ tīng lí zhuī wán cì yǔ wù gěi hái jià zī
如许听离,追完赐予物,给还嫁资。
zài qǔ zhě bù gěi cì
再娶者不给赐。
fēi tǎn miǎn yǐ shàng qīn yǔ fu tīng lí zài jià zhě wěi zōng zhèng sī shěn hé
非袒免以上亲与夫听离,再嫁者委宗正司审核。
qí ēn zé yǐ zhuī duó ér qǐ yǔ hòu fū zhě jiàng yī děng
其恩泽已追夺而乞与后夫者,降一等。
xún zhào zōng nǚ wú de yǔ cháng qǔ rén jié hūn zài shì zhě bù yòng cǐ fǎ
"寻诏:"宗女毋得与尝娶人结婚,再适者不用此法。
pǐn guān hūn lǐ
品官婚礼。
nà cǎi wèn míng nà jí nà chéng qǐng qī qīn yíng tóng láo miào jiàn jiàn jiù gū gū lǐ fù guàn kuì xiǎng fù sòng zhě bìng rú zhū wáng yǐ xià hūn
纳采、问名、纳吉、纳成、请期、亲迎、同牢、庙见、见舅姑、姑醴妇、盥馈、飨妇、送者,并如诸王以下婚。
sì pǐn yǐ xià bù yòng guàn kuì xiǎng fù lǐ
四品以下不用盥馈、飨妇礼。
shì shù rén hūn lǐ
士庶人婚礼。
bìng wèn míng yú nà cǎi bìng qǐng qī yú nà chéng
并问名于纳采,并请期于纳成。
qí wú yàn diàn zhě sān shě shēng tīng yòng yáng shù rén tīng yǐ zhì jí jī wù dài
其无雁奠者,三舍生听用羊,庶人听以雉及鸡鹜代。
qí cí chēng wú zǐ
其辞称"吾子"。
qīn yíng
亲迎。
zhì míng zhǎng shì zhě shè mí wèi tīng shì dōng jiān nán xiàng
质明,掌事者设祢位厅事东间,南向。
xù zhī fù fú qí fú běi miàn zài bài zhù yuē mǒu zǐ mǒu nián ruò gān lǐ yi yǒu shì pìn mǒu shì dì jǐ nǚ yǐ mǒu rì qīn yíng gǎn gào
婿之父服其服,北面再拜,祝曰:"某子某,年若干,礼宜有室,聘某氏第几女,以某日亲迎,敢告。
zǐ jiāng xíng fù zuò tīng shì nán xiàng zǐ fú qí fú sān shě shēng jí pǐn guān zǐ sūn jiǎ jiǔ pǐn fú yú bìng zào shān yī zhé shàng jīn
"子将行,父坐厅事,南向,子服其服,(三舍生及品官子孙假九品服,余并皂衫衣、折上巾。
lì fù wèi xi shǎo nán dōng xiàng
)立父位西,少南,东向。
zàn zhě zhù jiǔ yú zhǎn shòu zi zi zài bài guì shòu zàn zhě yòu yǐ zhuàn shè wèi qián zi jǔ jiǔ xìng jí zuò yǐn shí qì jiàng zài bài jìn lì fù wèi qián mìng zhī yuē lí ěr nèi zhì wǎng qiú ěr pǐ
赞者注酒于盏授子,子再拜,跪受,赞者又以馔设位前,子举酒兴,即坐饮食讫,降,再拜,进立父位前,命之曰:"厘尔内治,往求尔匹。
zi zài bài yuē gǎn bù fèng mìng
"子再拜,曰:"敢不奉命。
yòu zài bài jiàng chū
"又再拜,降出。
chū hūn zhǎng shì zhě shè jiǔ zhuàn shì zhōng zhì èr zhǎn yú pán xù fú qí fú rú qián fú zhì nǚ jiā zàn zhě yǐn jiù cì zhǎng shì zhě shè mí wèi zhǔ rén shòu lǐ rú qǐng qī zhī yí
初婚,掌事者设酒馔室中,置二盏于盘,婿服其服如前服,至女家,赞者引就次,掌事者设祢位,主人受礼,如请期之仪。
zhǔ rén wèi nǚ fù
(主人谓女父。
nǚ shèng fú lì fáng zhōng fù shēng jiē lì fáng wài zhī dōng xī xiàng
)女盛服立房中,父升阶立房外之东,西向。
fēi nán xiàng zhě gè suí qí suǒ xiàng
(非南向者,各随其所向。
fù lì yú mén wài zhī zuǒ yú fàng cǐ
父立于门外之左,余放此。
zàn zhě zhù jiǔ yú zhǎn shòu nǚ nǚ zài bài shòu zhǎn
)赞者注酒于盏授女,女再拜受盏;
zàn zhě yòu yǐ zhuàn shè yú wèi qián nǚ jí zuò yǐn shí qì jiàng zài bài
赞者又以馔设于位前,女即坐饮食讫,降,再拜。
fù jiàng lì dōng jiē xià bīn chū cì bīn wèi xù
父降立东阶下,宾出次,(宾谓婿。
zhǔ rén yíng yú mén yī bīn rù bīn bào yī cóng rù
)主人迎于门,揖宾入,宾报揖,从入。
zhǔ rén shēng dōng jiē xī miàn
主人升东阶,西面;
bīn shēng xī jiē jìn dāng fáng hù qián běi miàn
宾升西阶,进当房户前,北面。
zhǎng shì zhě chén yàn yú jiē bīn yuē mǒu shòu mìng yú fù yǐ cí jiā lǐ gōng tīng chéng mìng
掌事者陈雁于阶,宾曰:"某受命于父,以兹嘉礼,躬听成命。
zhǔ rén yuē mǒu gù yuàn cóng mìng
"主人曰:"某固愿从命。
bīn zài bài jiàng chū zhǔ rén bù jiàng sòng
"宾再拜,降出,主人不降送。
chū nǚ chū fù jiè zhī yuē wǎng zhī rǔ jiā wú wàng sù gōng
初,女出,父戒之曰:"往之汝家,无忘肃恭!
mǔ jiè zhī yuē sù yè yǐ sī wú yǒu wéi mìng
"母戒之曰:"夙夜以思,无有违命!
zhū mǔ shēn zhī yuē wú wéi ěr fù mǔ zhī xun
"诸母申之曰:"无违尔父母之训!
nǚ chū xù xiān hái sì yú mén wài
"女出,婿先还,俟于门外。
fù zhì zàn zhě yǐn jiù běi miàn lì xù nán miàn yī yǐ rù zhì yú shì
妇至,赞者引就北面立,婿南面,揖以入,至于室。
zhǎng shì zhě shè duì wèi shì zhōng xù fù jiē jí zuò zàn zhě zhù jiǔ yú zhǎn shòu xù jí fù xù jí fù shòu zhǎn yǐn qì
掌事者设对位室中,婿妇皆即坐,赞者注酒于盏授婿及妇,婿及妇受盏饮讫。
suì shè zhuàn zài yǐn sān yǐn bìng rú shàng yí
遂设馔,再饮、三饮,并如上仪。
xù jí fù jiē xìng zài bài zàn zhě chè jiǔ zhuàn
婿及妇皆兴,再拜,赞者彻酒馔。
jiàn zǔ mí jiàn jiù gū lǐ fù xiǎng sòng zhě rú yí
见祖祢、见舅姑、醴妇、飨送者,如仪。