lǐ èr shí yī bīn lǐ sān
◎礼二十一（宾礼三）
cháo yí bān xù bǎi guān zhuǎn duì bǎi guān xiāng jiàn yí zhì
○朝仪班序百官转对百官相见仪制
cháo yí bān xù
朝仪班序。
tài zǔ jiàn lóng sān nián sān yuè
太祖建隆三年三月，
yǒu sī shàng hé bān yí tài shī
有司上合班仪：太师，
tài fù
太傅，
tài bǎo
太保，
tài wèi
太尉，
sī tú
司徒，
sī kōng
司空，
tài zǐ tài shī tài fù tài bǎo
太子太师、太傅、太保，
sì wáng
嗣王，
jùn wáng
郡王，
zuǒ yòu pú yè
左、右仆射，
tài zǐ shǎo shī shǎo fù shǎo bǎo
太子少师、少傅、少保，
sān jīng mù
三京牧，
dà dū dū
大都督，
dà dū hù
大都护，
yù shǐ dài fū
御史大夫，
liù shàng shū
六尚书，
cháng shì
常侍，
mén xià zhōng shū shì láng
门下、中书侍郎，
tài zǐ bīn kè
太子宾客，
tài cháng zōng zhèng qīng
太常、宗正卿，
yù shǐ zhōng chéng
御史中丞，
zuǒ yòu jiàn yì dài fū
左右谏议大夫，
jǐ shì zhōng
给事中，
zhōng shū shè rén
中书舍人，
zuǒ yòu chéng
左、右丞，
zhū xíng shì láng
诸行侍郎，
mì shū jiān
秘书监，
guāng lù wèi wèi tài pú dà lǐ hóng lú sī nóng tài fǔ qīng
光禄、卫尉、太仆、大理、鸿胪、司农、太府卿，
guó zǐ jì jiǔ
国子祭酒，
diàn zhōng shào fǔ jiāng zuò jiān
殿中、少府、将作监，
qián rèn jié dù shǐ
前任节度使，
kāi fēng hé nán tài yuán yǐn
开封、河南、太原尹，
tài zǐ zhān shì
太子詹事，
zhū wáng fu
诸王傅，
sī tiān jiàn
司天监，
wǔ fǔ yǐn
五府尹，
guó gōng
国公，
jùn gōng
郡公，
zhōng dōu dū
中都督，
shàng dōu hù
上都护，
xià dū dū
下都督，
tài zǐ zuǒ yòu shù zǐ
太子左右庶子，
wǔ dà dū du fǔ zhǎng shǐ
五大都督府长史，
zhōng dōu hù
中都护，
xià dū hù
下都护，
tài cháng zōng zhèng shǎo qīng
太常、宗正少卿，
mì shū shǎo jiān
秘书少监，
guāng lù děng qī sì shǎo qīng
光禄等七寺少卿，
sī yè
司业，
sān shǎo jiān
三少监，
sān shǎo yǐn
三少尹，
shǎo zhān shì
少詹事，
zuǒ yòu yù dé jiā lìng lǜ gēng lìng pū
左右谕德、家令、率更令、仆，
zhū wáng fǔ zhǎng shǐ sī mǎ
诸王府长史、司马，
sī tiān shǎo jiān
司天少监，
qǐ jū shè rén
起居舍人，
shì yù shǐ
侍御史，
diàn zhōng shì yù shǐ
殿中侍御史，
zuǒ yòu bǔ quē shí yí
左右补阙、拾遗，
jiān chá yù shǐ
监察御史，
láng zhōng yuán wài láng
郎中、员外郎，
tài cháng bó shì
太常博士，
wǔ fǔ shǎo yǐn
五府少尹，
wǔ dà dū du fǔ sī mǎ
五大都督府司马，
tōng shì shè rén
通事舍人，
guó zǐ bó shì
国子博士，
wǔ jīng bó shì
五经博士，
dōu shuǐ shǐ zhě
都水使者，
sì chì lìng
四赤令，
tài cháng zōng zhèng mì shū chéng
太常、宗正、秘书丞，
zhù zuò láng
著作郎，
diàn zhōng chéng
殿中丞，
shàng shí shàng yào shàng shě shàng chéng shàng niǎn fèng yù
尚食、尚药、尚舍、尚乘、尚辇奉御，
dà lǐ zhèng
大理正，
tài zǐ zhōng yǔn zàn shàn zhōng shè xiǎn mǎ
太子中允、赞善、中舍、洗马，
zhū wáng you zī yì cān jūn
诸王友、谘议参军，
sī tiān wǔ guān zhèng
司天五官正。
fán zá zuò zhě yǐ cǐ wéi zhǔn
凡杂坐者，以此为准。
zhào yuē shàng shū zhōng tái wàn shì zhī běn ér bān wèi lǜ cì liǎng shěng guān
诏曰："尚书中台，万事之本，而班位率次两省官；
jié dù shǐ chū zǒng fāng miàn gǔ zhū hóu yě yòu qí jiǎn jiào jiān shǒu guān duō zhì shī fū sān gōng ér wèi jū jiǔ sì qīng jiān zhī xià shén wú wèi yě
节度使出总方面，古诸侯也，又其检校兼守官多至师傅三公，而位居九寺卿监之下，甚无谓也。
qí jǐ shì jiàn yì shè rén yi jiàng yú liù cáo shì láng zhī xià bǔ quē cì láng zhōng shí yí jiān chá cì yuán wài láng jié dù shǐ shēng yú liù cáo shì láng zhī shàng zhōng shū shì láng zhī xià yú xī rú gù
其给事、谏议、舍人宜降于六曹侍郎之下，补阙次郎中，拾遗、监察次员外郎，节度使升于六曹侍郎之上、中书侍郎之下，余悉如故。
qián dé yuán nián rùn shí èr yuè zhào zì jīn yī pǐn zhì shì guān céng dài píng zhāng shì zhě cháo huì yi zhui zhōng shū mén xià bān
干德元年闰十二月，诏："自今一品致仕官曾带平章事者，朝会宜缀中书门下班。
èr nián èr yuè zhào zhòng dìng nèi wài guān yí zhì
"二年二月，诏重定内外官仪制。
yǒu sī qǐng lìng shàng jiāng jūn zài zhōng shū shì láng zhī xià
有司请令上将军在中书侍郎之下，
dà jiàng jūn zài shǎo qīng jiān zhī xià
大将军在少卿监之下，
zhū wèi lǜ fù lǜ zài dōng gōng wǔ pǐn zhī xià
诸卫率、副率在东宫五品之下，
nèi kè shěng shǐ shì tài qīng
内客省使视太卿，
kè shěng shǐ shì tài jiàn
客省使视太监，
yǐn jìn shǐ shì shù zǐ
引进使视庶子，
pàn sì fāng guǎn shì shì shǎo qīng
判四方馆事视少卿，
gé mén shǐ shì shǎo jiān
阁门使视少监，
zhū sī shǐ shì láng zhōng
诸司使视郎中，
kè shěng yǐn jìn gé mén fù shǐ shì yuán wài láng
客省引进、阁门副使视员外郎，
zhū sī fù shǐ shì tài cháng bó shì
诸司副使视太常博士，
tōng shì shè rén cóng běn pǐn
通事舍人从本品，
gòng fèng guān shì zhū wèi lǜ
供奉官视诸卫率，
diàn zhí shì fù lǜ
殿直视副率，
shū mì chéng zhǐ shì sì pǐn cháo guān
枢密承旨视四品朝官，
jiān nán bān guān zhū sī shǐ zhě cóng běn pǐn
兼南班官诸司使者从本品，
fù chéng zhǐ shì sì jiān chéng
副承旨视寺监丞，
zhū fáng fù chéng zhǐ shì nán shěng dōu shì
诸房副承旨视南省都事。
fán shì cháo guān zhě běn pǐn xià shì jīng guān zài qí shàng
凡视朝官者本品下，视京官在其上。
kāi bǎo liù nián jiǔ yuè zhào yuē zhōu zhī zōng méng yì xìng wèi hòu cǐ xiān wáng suǒ yǐ mù jiǔ zú ér hé wàn bāng yě
开宝六年九月，诏曰："周之宗盟，异姓为后，此先王所以睦九族而和万邦也。
jìn wáng qīn xián mò èr wèi wàng jù chóng fāng zī jiā fǔ zhī gōng bǐ xiān sān shì zhī liè yi wèi zǎi xiàng shàng
晋王亲贤莫二，位望俱崇，方资夹辅之功，俾先三事之列，宜位宰相上。
jiǔ nián shí yī yuè zhào qí wáng tíng měi wǔ gōng jùn wáng dé zhāo wèi zài zǎi xiàng shàng
"九年十一月，诏齐王廷美、武功郡王德昭位在宰相上。
dà zhōng xiáng fú yuán nián zhēng yuè yǒu sī shàng pú yàn bān wèi
大中祥符元年正月，有司上酺宴班位。
fù mǎ dū wèi gōng liáo yuán liáo huáng qīn dà jiàng jūn yǐ xià
驸马都尉、宫僚、员僚、皇亲大将军已下，
xíng mén zǎi chén shū mì shǐ yǐ xià
行门、宰臣、枢密使已下，
yǐng wáng huáng qīn jùn wáng shì wèi mǎ jūn dōu zhǐ huī shǐ yǐ xià
颍王、皇亲郡王、侍卫马军都指挥使已下，
huáng qīn shǐ xiāng huáng qīn jié dù shǐ huáng qīn guān chá liú hòu yǐ xià
皇亲使相、皇亲节度使、皇亲观察留后已下，
huáng qīn fáng yù tuán liàn cì shǐ sān bān hé wéi yī
皇亲防御、团练、刺史三班合为一；
jié dù shǐ guān chá liú hòu yǐ xià fáng yù tuán liàn cì shǐ sān bān hé wéi yī bìng zhòng xíng yì wèi
节度使、观察留后已下，防御、团练、刺史三班合为一，并重行异位。
zhào yī suǒ dìng
诏依所定。
jì ér wǔ kāng jūn jié dù shǐ li duān yuàn yán shǐ xiāng yì dāng hé wèi yī bān bù dàng dú xíng zūn yì
既而武康军节度使李端愿言："使相亦当合为一班，不当独行尊异。
zhào lìng gé mén zài dìng ér gé mén yǐn yí zhì jí yǐ qián yì wéi shì
"诏令阁门再定，而阁门引仪制及以前议为是。
duān yuàn fù shēn qí yì zì hé wàng yán
端愿复伸其议，自劾妄言。
nǎi zhào tài cháng lǐ yuàn yǔ yù shǐ tái tóng xiáng dìng
乃诏太常礼院与御史台同详定。
lǐ yuàn yán cháng cháo qǐ jū bān cì yuán zǔ zōng jiù zhì bù yí bìng hé
礼院言："常朝起居班次，缘祖宗旧制，不宜并合。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
sì nián rùn sān yuè tài cháng lǐ yuàn gé mén yán zhǔn zhào tóng xiáng dìng gé mén shǐ li duān què suǒ zòu gé mén yí zhì zǎi chén yǔ qīn wáng lì bān zuò wèi fēn zuǒ yòu gè wèi bān shǒu zǎi chén shū mì shǐ dài shǐ xiāng huò dài jùn wáng bìng shǐ xiāng zuò yī xíng zǒng wèi zhōng shū mén xià bān
四年闰三月，太常礼院、阁门言："准诏同详定阁门使李端悫所奏阁门仪制，宰臣与亲王立班坐位分左右各为班首，宰臣、枢密使带使相，或带郡王并使相作一行，总为中书门下班。
qí qīn wáng dú xíng yī bān zhě zhǔn fēng jué lìng
其亲王独行一班者，准封爵令。
xiōng dì huáng zǐ jiē fēng guó wèi zhī qīn wáng suǒ yǐ tā guān bù kě cān zhuì
兄弟皇子皆封国，谓之亲王，所以他官不可参缀。
jiǎn huì zuò cì tú zhí jiāng zōng shì shǐ xiāng zhé zhui qīn wáng gài gēng zhāng zhī shí wèi jiàn qīn wáng suì zhì shī yú jiǎng qiú
检会坐次图，直将宗室使相辄缀亲王，盖更张之时未见亲王，遂致失于讲求。
jìn jiàn cháo bài jǐng líng gōng dōng yáng jùn wáng hào yì zhui qīn wáng bān qiè kǒng wèi ān
近见朝拜景灵宫，东阳郡王颢亦缀亲王班，窃恐未安。
jīn qǔ dào gé mén yí zhì qí hé bān zǎi chén shǐ xiāng zài dōng qīn wáng zài xi fēn bān lì
今取到阁门仪制，其合班宰臣、使相在东，亲王在西，分班立。
yòu xiáng fú yuán nián yàn zuò cì tú zǎi chén wáng dàn yǔ shǐ xiāng shí bǎo jí zài dōng níng wáng yuán wò shū wáng yuán chēng guǎng líng jùn wáng yuán yǎn jié dù shǐ wéi jí zài xi fēn bān zuò
又祥符元年宴坐次图，宰臣王旦与使相石保吉在东，宁王元偓、舒王元偁、广陵郡王元俨、节度使惟吉在西，分班坐。
qí yuán yǎn wéi jí shì jùn wáng yǔ jié dù shǐ xǔ zhui qīn wáng bān qiè lǜ dāng shí chū zì tè zhǐ
其元俨、惟吉是郡王与节度使，许缀亲王班，窃虑当时出自特旨。
jīn lái jiǎn xún yuán chū wén zì bú jiàn zài xiān cháo zhǐ yī xiáng fú yuán nián yàn zuò cì tú zǐ qīn wáng jí dài shǐ xiāng jùn wáng zài xi wèi yī bān
今来检寻元初文字不见，在先朝只依祥符元年宴坐次图子，亲王及带使相郡王在西为一班。
chén děng cān xiáng qǐng yī gé mén yí zhì qīn wáng zài xi dú wèi yī bān zōng shì jùn wáng dài shǐ xiāng xǔ zhui qīn wáng lì bān zuò cì jí xì lín shí tè zhǐ
臣等参详，请依阁门仪制，亲王在西，独为一班，宗室郡王带使相许缀亲王立班坐次，即系临时特旨。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
xī níng èr nián sì yuè guó xìn suǒ yán dà liáo hè tóng tiān jié zuǒ fān shǐ yē lǜ shì fù wén dé diàn bài biǎo yán nán shǐ dào běi cháo zhui hàn lín xué shì bān jīn lái què zài jié dù shǐ zhī xià
熙宁二年四月，国信所言："大辽贺同天节左番使耶律奭赴文德殿拜表，言南使到北朝缀翰林学士班，今来却在节度使之下。
guǎn bàn zhě yù zhī shǐ jiù bān
馆伴者谕之，始就班。
shí xià yù shǐ tái gé mén tóng xiáng dìng zòu chēng rén shǐ bù zhī běn cháo hàn lín xué shì bān zì zài jié dù shǐ zhī xià rú yù hé bān jí jié dù shǐ zài hàn lín xué shì zhī xi chà qián bié wèi yī bān lì jù bù xiāng yā
时下御史台、阁门同详定，奏称人使不知本朝翰林学士班自在节度使之下，如遇合班即节度使在翰林学士之西差前，别为一班立，俱不相压。
yù qiě yī jiǔ lái yí zhì tǐ lì
欲且依久来仪制体例。
zhào yī suǒ dìng
"诏依所定。
shì yuè biān xiū gé mén yí zhì suǒ yán qìng lì zhōng gǎi wén míng diàn xué shì wèi guān wén diàn xué shì yòu zhì dà xué shì
是月，编修阁门仪制所言："庆历中，改文明殿学士为观文殿学士，又置大学士。
àn wén míng diàn jí jīn wén dé diàn nǎi zhèng yá qián diàn yě hòu táng shǐ zhì xué shì xù wèi shū mì fù shǐ zhī xià měi yù zǐ chén diàn zuò cháo zé shēng diàn shì lì
按文明殿即今文德殿，乃正衙前殿也，后唐始置学士，序位枢密副使之下，每遇紫宸殿坐朝，则升殿侍立。
gài wén dé zǐ chén tōng wèi zhī qián diàn gù xué shì shì lì wèi yi
盖文德、紫宸通谓之前殿，故学士侍立为宜。
qí guān wén diàn shēn zài jìn zhōng nǎi yǔ zī zhèng duān míng diàn xiāng lèi ér zī zhèng duān míng xué shì bìng bù shì lì
其观文殿深在禁中，乃与资政、端明殿相类，而资政、端明学士并不侍立。
qiè xiáng qìng lì suǒ gǎi zhí míng suī yòng jiù zhī bān zhe ér diàn zhī cì xù yǔ jiù yì lǐ bù tóng
窃详庆历所改职名，虽用旧之班著，而殿之次序与旧义理不同。
qí guān wén diàn dà xué shì zì jīn yù zǐ chén diàn zuò cháo qǐng gèng bù shēng diàn shì lì
其观文殿大学士自今遇紫宸殿坐朝，请更不升殿侍立。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
yuán yòu yuán nián wǔ yuè zhào tài shī píng zhāng jūn guó zhòng shì wén yàn bó yǐ xiáng zhǐ lìng dú bān qǐ jū
元祐元年五月，诏："太师平章军国重事文彦博，已降旨令独班起居。
zì jīn fù jīng yán dōu táng tóng sān xǐng shū mì yuàn zòu shì bìng xù wèi zài zǎi chén zhī shàng
自今赴经筵、都堂同三省、枢密院奏事，并序位在宰臣之上。
bǎi guān zhuǎn duì
百官转对。
zì jiàn lóng zhào nèi diàn qǐ jū rì lìng bǎi guān yǐ cì zhuǎn duì xiàn yǐ èr rén
自建隆诏内殿起居日，令百官以次转对，限以二人。
qí fēng zhāng yú gé mén tōng jìn fù jū gōng zì zòu xuān huī shǐ chéng zhǐ xuān dá bài wǔ ér chū zhe wèi gé mén yí zhì
其封章于阁门通进，复鞠躬自奏，宣徽使承旨宣答，拜舞而出，著为阁门仪制。
chún huà èr nián zhào zì jīn nèi diàn qǐ jū rì fù lìng cháng cān guān èr rén cì duì gé mén shòu qí zhāng
淳化二年，诏：自今内殿起居日，复令常参官二人次对，阁门受其章。
dà zhōng xiáng fú mò ba bù fù xíng
大中祥符末，罢不复行。
jǐng dé sān nián fù zhào qún chén zhuǎn duì qí zài wài jīng guān nèi diàn chóng bān yǐ shàng hou de tì xiān jù mín jiān lì hài shí fēng yú gé mén shàng jìn fāng de cháo jiàn
景德三年，复诏："群臣转对，其在外京官内殿崇班以上，候得替，先具民间利害实封，于阁门上进，方得朝见。
zhì píng zhōng mìng yù shǐ tái měi yù qǐ jū rì lìng bǎi guān zhuǎn duì
治平中，命御史台每遇起居日，令百官转对。
yù shǐ tái yán jiù zhì qǐ jū rì lún liǎng shěng jí wén bān zhì gāo zhě èr yuán zhuǎn duì
御史台言："旧制，起居日，轮两省及文班秩高者二员转对。
ruò liǎng shěng gōng yǒu chōng xué shì dài zhì zé zhui shū mì bān qǐ jū nèi cháo chén liáo bù yǔ
若两省宫有充学士、待制，则缀枢密班起居，内朝臣僚不与。
xún zhào yù zhuǎn duì rì zēng èr yuán
"寻诏遇转对日，增二员。
xī níng chū gé mén yán jiù zhì zhōng shū shěng shū mì yuàn zòu shì tuì zài yǐn sān bān jià rì zé liǎng bān huò zài yù hòu diàn yǐn duì duō jí wǔ kè yù kāi jīng yán jí zhì shēn mò kǒng jiǔ láo shèng gōng
熙宁初，阁门言："旧制，中书省、枢密院奏事退，再引三班，假日则两班，或再御后殿引对，多及午刻，遇开经筵，即至申末，恐久劳圣躬。
qǐng yù jīng yán rì zì èr fǔ zòu shì wài zhǐ yǐn yī bān huò yǒu jí zòu jí yán shì guān qǐng duì jí qǔ zhǐ sì ba jīng yán rì réng jiù
请遇经筵日，自二府奏事外，止引一班，或有急奏及言事官请对即取旨，俟罢经筵日仍旧。
yòu yán jià rì yù chóng zhèng diàn měi yù chén shí zé gé bān guò yán hé diàn zài yǐn bù dài jìn shí zhì sì kè gé bān qǔ zhǐ shàng xǔ yǐn duì
"又言："假日御崇政殿，每遇辰时，则隔班过延和殿再引，不待进食，至巳刻隔班取旨，尚许引对。
qǐng zì jīn gé bān guò yán hé diàn sì yǐ jìn shí zài yǐn
请自今隔班过延和殿，俟已进食再引。
yù hán shǔ dà fēng yǔ xuě jí lìng cì rì yǐn duì
遇寒暑、大风雨雪即令次日引对。
zhào zì jīn shòu wài rèn zhě xǔ lìng zhuǎn duì qì cháo cí
"诏："自今授外任者许令转对讫朝辞。
jiān chá yù shǐ lǐ xíng zhāng jiǎn chéng hào yán měi yù zòu shì bì sì cháo zhǐ huò cháo zhèng yǒu quē jí wén wài shì ér jī sù hòu shí zé yǐ wú suǒ jí
"监察御史里行张戬、程颢言："每欲奏事，必俟朝旨，或朝政有阙及闻外事而机速后时，则已无所及；
kuàng wǎng fù sì bào bì yóu zhōng shū wàn yī shì gàn zhèng fǔ zé huò zhì zǔ gé
况往复俟报，必由中书，万一事干政府，则或致阻格。
qǐng yī jiàn guān lì dié gé mén qiú duì huò yǒu jí zòu jí xǔ yuè cì dēng duì shù jī yù shì rù gào wú yōu shī shí
请依谏官例，牒阁门求对，或有急奏，即许越次登对，庶几遇事入告，无忧失时。
yòu yǐ biān xiū gé mén yí zhì suǒ yán sān yá yǒu jí zòu xǔ yú hòu diàn dēng duì ruò bié yǒu zòu chén zé bào gé mén rú cháng zhì huò jià rì yù chóng zhèng diàn zé yú yǐ de zhǐ duì bān hòu xù yǐn qiě xǔ liǎng zhì yǐ shàng tóng bān zòu shì
"又以编修阁门仪制所言，三衙有急奏，许于后殿登对，若别有奏陈，则报阁门如常制，或假日御崇政殿，则于已得旨对班后续引，且许两制以上同班奏事。
yuán fēng zhōng zhào shàng shū shì láng tóng láng guān yī yuán zòu shì láng zhōng yuán wài láng fān cì suí zhī bù xǔ dú liú shēn
元丰中，诏："尚书侍郎同郎官一员奏事，郎中、员外郎番次随之，不许独留身。
shì láng yǐ xià yì bù xǔ dú qǐng zòu shì
侍郎以下，亦不许独请奏事。
qí zuǒ yòu xuǎn fēi shàng shū tōng lǐng zhě tīng shì láng yǐ shàng láng guān zì suí
其左右选非尚书通领者，听侍郎以上郎官自随。
mì shū diàn zhōng shěng zhū sì jiān zhǎng guān shì shàng shū èr chéng yǐ xià shì shì láng
秘书、殿中省、诸寺监长官视尚书，贰丞以下视侍郎。
yòu zhào sān xǐng shū mì yuàn dú bān zòu shì rì
"又诏："三省、枢密院独班奏事日。
wú de guò sān bān
无得过三班。
ruò sān xǐng jù dú bān zé shū mì yuàn dāng qǐng zòu shì
若三省俱独班，则枢密院当请奏事。
qí jiàn rèn guān zhào duì qì cì rì jí cháo cí huí rèn tīng zhǐ
其见任官召对讫，次日即朝辞回任听旨。
yuán yòu zhōng zǎi chén lǚ dà fáng yán zuó chuí lián tīng zhèng wéi xǔ tái jiàn yǐ èr rén tóng duì gù bù zhèng zhī yán wú de yǐ rù
元祐中，宰臣吕大防言："昨垂帘听政，惟许台谏以二人同对，故不正之言无得以入。
jīn bì xià chū jiàn qún chén qǐng duì zhě bì zhòng
今陛下初见群臣，请对者必众。
jì rén rén de jìn zé shàn è xiāng zá gù yú cǎi nà yóu nán
既人人得进，则善恶相杂，故于采纳尤难。
dì yuē rén jūn yǐ nà jiàn wéi shàng rán xié zhèng zé bù kě bù biàn
"帝曰："人君以纳谏为上，然邪正则不可不辨。
suì zhào shàng diàn bān dāng zhí dié jí shuài chén guó xìn shǐ fù xǔ yī yuán fēng bā nián yǐ qián yí zhì
"遂诏上殿班当直牒及帅臣、国信使副，许依元丰八年以前仪制。
shào shèng chū chén liáo yán wén dé diàn shì cháo lún guān zhuǎn duì gài xí táng zhì gù zǔ zōng yǐ lái měi yù zhuǎn duì shì cóng zhī chén yì jiē yǔ yān
绍圣初，臣僚言："文德殿视朝轮官转对，盖袭唐制，故祖宗以来，每遇转对，侍从之臣亦皆与焉。
yuán yòu jiān yīn yán zhě miǎn shì cóng guān zhuǎn duì xù zhào zhí shì guān quán shì láng yǐ shàng bìng miǎn zì cǐ zhuǎn duì zhǐ yú qīng jiān láng guān ér yǐ
元祐间因言者免侍从官转对，续诏职事官权侍郎以上并免，自此转对止于卿、监、郎官而已。
qǐng zì jīn shì cháo zhuǎn duì yī yuán fēng yǐ qián tiáo zhì
请自今视朝转对依元丰以前条制。
yòu zhào zì jīn sān xǐng shū mì yuàn jìn nǐ zài jīng wén chén kāi fēng fǔ tuī pàn guān wǔ chén héng xíng shǐ fù zài wài wén chén zhū lù jiān sī fān jùn zhī zhōu wǔ chén zhī zhōu jūn yǐ shàng qǔ zhǐ zhào duì
"又诏："自今三省、枢密院进拟在京文臣开封府推判官、武臣横行使副、在外文臣诸路监司藩郡知州、武臣知州军已上，取旨召对。
chén liáo yán měi yuán zhí shì qǐng duì dài cì xún rì yù yǒu jí zòu shēn kǒng shī shì
"臣僚言："每缘职事请对，待次旬日，遇有急奏，深恐失事。
qǐng zì jīn hòu xǔ yī liù cáo kāi fēng lì xiān cì tiāo bān shàng diàn réng bù gé bān
请自今后许依六曹、开封例，先次挑班上殿，仍不隔班。
yòu yán zhū lù jiān sī cháo tíng suǒ xuǎn yǐ tuī xíng fǎ lìng shěng wèn fēng sú cháo cí zhī rì dāng lìng shàng diàn
"又言："诸路监司，朝廷所选，以推行法令，省问风俗，朝辞之日，当令上殿。
liù cáo shàng shū rú yǒu zhí shì zòu chén xǔ dú yuán shàng diàn
"六曹尚书如有职事奏陈，许独员上殿。
qí qún chén qǐng duì suī yù xiū jià tè yù biàn diàn tīng nà
其群臣请对，虽遇休假，特御便殿听纳。
jì yòu zhào yīng jié zhèn jùn shǒu wǎng lìng bì cí guī xǔ dēng duì bù tè shěn guān rén cái yì suǒ yǐ zhòng wài rèn yě
既又诏："应节镇郡守往令陛辞，归许登对，不特审观人材，亦所以重外任也。
kě yú jiān sī bù xǔ miǎn duì tiáo xià zēng rù jié zhèn jùn shǒu yī cǐ
可于监司不许免对条下，增入节镇郡守依此。
zhòng hé yuán nián chén liáo yán bǐ nián yǐ lái èr sān dà chén zòu duì liú shēn chán shū shàn liáng qǐng qiú xiāng jì shén fēi zhì gōng zhī tǐ
重和元年，臣僚言："比年以来，二三大臣奏对留身，谗疏善良，请求相继，甚非至公之体。
zhào zì jīn wéi cài jīng wǔ rì yī zhāo xǔ liú shēn yú fēi chú bài qiān zhì yīn xiè jí chén qǐ miǎn bà bìng bù xǔ dú bān zòu shì lìng gé mén bào yù shǐ tái tán hé
"诏："自今惟蔡京五日一朝许留身，余非除拜、迁秩、因谢及陈乞免罢，并不许独班奏事，令阁门报御史台弹劾。
yòu zhào sì jiān zhí shì shàng bù bù shàng shěng gù de shàng xià wéi chí gāng jì suǒ chū
"又诏："寺监职事上部，部上省，故得上下维持，纲纪所出。
jīn hòu suī xì liǎng zhì zhí sī sì jiān bù xǔ dú duì
今后虽系两制，职司寺监不许独对。
chén liáo yán zǔ zōng jiù zhì yǒu wǔ rì yī zhuǎn duì zhě jīn wéi yuè shuò xíng zhī yǒu xǔ cháo guān zhuǎn duì zhě jīn wéi dài zhì yǐ shàng yù yān
"臣僚言："祖宗旧制，有五日一转对者，今惟月朔行之，有许朝官转对者，今惟待制以上预焉。
zì míng táng xíng shì shuò lǐ suì bù guò yī zài zé shì bì suì ér lùn sī zhě wú jǐ
自明堂行视朔礼，岁不过一再，则是毕岁而论思者无几。
qǐng yù bù shì shuò jí lìng jù zhāng tóu jìn yǐ bèi lǎn guān
请遇不视朔，即令具章投进，以备览观。
yòu zhū lù jiān sī wèi jīng shàng diàn zhě suī cóng wài yí xiān fù quē yǐn duì fāng de zhī guān
"又："诸路监司未经上殿者，虽从外移，先赴阙引对，方得之官。
bìng cóng qí yì
"并从其议。
bǎi guān xiāng jiàn yí zhì
百官相见仪制。
qián dé èr nián zhào yuē guó jiā zhí wèi zhào fēn guǐ yí yǒu xù jì děng wēi zhī sī biàn zài pǐn shì zhī wéi míng
干德二年，诏曰："国家职位肇分，轨仪有序，冀等威之斯辨，在品式之惟明。
shěn zhe wèi zhī shù guān jí nèi sī zhī zhū shǐ yǐ zhì xuān chí yǐn jí zhōu xiàn mìng guān fán jìn jiàn yú zǎi xiàng huò cān hòu yú zhǎng lì jì wèi zǒng shè hé yì lǐ róng jī yú jiù yí qiě wú dìng fǎ
矧著位之庶官及内司之诸使，以至轩墀引籍，州县命官，凡进见于宰相，或参候于长吏，既为总摄，合异礼容，稽于旧仪，且无定法。
huò chuán jìn tiān fú zhōu xiǎn dé zhōng yǐ tíng chén nèi zhí bīn cóng jiàng xiào bǐ qí pǐn shù zhe wèi gāng tiáo zài yú xíng tǒng wèi wèi xiáng xī
或传晋天福、周显德中，以廷臣、内职、宾从、将校，比其品数，著为纲条，载于刑统，未为详悉。
yi lìng shàng shū shěng jí tái shěng guān hàn lín mì shū guó zǐ sī yè tài cháng bó shì děng xiáng dìng nèi wài qún chén xiāng jiàn zhī yí
宜令尚书省集台省官、翰林、秘书、国子司业、太常博士等详定内外群臣相见之仪。
hàn lín xué shì chéng zhǐ táo gǔ děng zòu
翰林学士承旨陶谷等奏：
liǎng shěng guān chú shòu jiǎ shǐ chū rù bìng cān zǎi xiàng qǐ jū láng yǐ xià cān tóng shè rén
两省官除授、假使出入，并参宰相，起居郎以下参同舍人。
wǔ pǐn yǐ shàng guān yù yú tú liǎn mǎ cè lì xū qí guò
五品以上官，遇于途，敛马侧立，须其过。
cháng shì yǐ xià yù sān gōng sān shī shàng shū lìng yǐn bì
常侍以下遇三公、三师、尚书令，引避；
qí zhí pú yè liǎn mǎ cè lì
其值仆射，敛马侧立。
yù shǐ fu de zhōng chéng jiē fēn lù xíng
御史夫地、中丞皆分路行。
qǐ jū láng yǐ xià bì pú yè yù dài fū liǎn mǎ cè lì
起居郎以下避仆射，遇大夫，敛马侧立；
zhōng chéng fēn lù
中丞，分路。
shàng shū chéng láng láng zhōng yuán wài bìng cān sān shī sān gōng lìng pū láng zhōng yuán wài jiān cān zuǒ yòu chéng běn háng shàng shū shì láng jí běn xiá zuǒ yòu sī láng zhōng yuán wài
尚书丞郎、郎中、员外并参三师、三公、令、仆，郎中、员外兼参左右丞、本行尚书、侍郎及本辖左右司郎中、员外。
yù shǐ dài fū yǐ xià cān sān shī sān gōng shàng shū lìng zhōng chéng jiān cān dài fū zhī zá shì cān zhōng chéng sān yuàn yù shǐ jiān cān zhī zá jí běn yuàn zhī zhǎng
御史大夫以下参三师、三公、尚书令，中丞兼参大夫，知杂事参中丞，三院御史兼参知杂及本院之长。
dài fū bì shàng shū lìng yǐ shàng yù pú yè liǎn mǎ cè lì ér bì
大夫避尚书令以上，遇仆射，敛马侧立而避。
dài fū yù shàng shū chéng láng liǎng shěng guān zhū sī sān pǐn yǐ shàng jīn wú dà jiàng jūn tǒng jūn shàng jiàng jūn jiē fēn lù
大夫遇尚书丞郎、两省官诸司三品以上、金吾大将军、统军上将军，皆分路。
yú guān yù zhōng chéng xī yǐn bì
余官遇中丞，悉引避。
zhī zá jiān bì zhōng chéng yù zuǒ yòu chéng liǎn mǎ cè lì yú jiē fēn lù
知杂兼避中丞，遇左右丞敛马侧立，余皆分路。
láng zhōng jí shǎo qīng jiān dà jiàng jūn yǐ xià jiē bì zhī zá
郎中及少卿监、大将军以下，皆避知杂。
sān yuàn tóng háng rú zhī zá zhī lì
三院同行，如知杂之例。
shǎo qīng jiān bìng cān běn sī zhǎng guān chéng cān shǎo qīng
少卿监并参本司长官，丞参少卿。
zhū sī sān pǐn yù pú yè yú tú jiē yǐn bì
诸司三品遇仆射于途，皆引避。
zhū wèi dà jiàng jūn cān běn wèi shàng jiàng jūn
诸卫大将军参本卫上将军。
dōng gōng guān cān gé pǐn
东宫官参隔品。
fán cān zhě ruò yù yú tú jiē bì
凡参者若遇于途，皆避。
gōng cān zhī lǐ liè bài táng shàng wèi gāo shòu cān zhě dá yān
公参之礼，列拜堂上，位高受参者答焉。
sì chì xiàn lìng chū jiàn yǐn qū tíng shòu bài hòu shēng tīng rú kè lǐ
四赤县令初见尹，趋庭，受拜后升厅如客礼。
nèi kè shěng shǐ yè zǎi xiàng shū mì shǐ yǐ kè lǐ gé mén shǐ yǐ shàng liè bài jiē dá kè shěng fù shǐ zhì tōng shì shè rén zhū sī shǐ shū mì chéng zhǐ bù dá yān
内客省使谒宰相、枢密使以客礼，阁门使以上列拜，皆答，客省副使至通事舍人、诸司使、枢密承旨不答焉。
zì shū mì shǐ fù xuān huī shǐ jiē chà jiàng qí lǐ gòng fèng guān diàn zhí jiào fāng shǐ fù cí lìng guān jì shù guān bìng qū tíng jù shòu
自枢密使副、宣徽使皆差降其礼，供奉官、殿直、教坊使副、辞令官、伎术官并趋庭，倨受。
zhū sī fù shǐ cān dà shǐ tōng shì shè rén cān gé mén shǐ fáng yù tuán liàn cì shǐ yè běn dào jié shuài jié dù fáng yù tuán liàn fù shǐ yè běn shǐ bìng jù jūn róng qū tíng yán yǐ kè lǐ
诸司副使参大使，通事舍人参阁门使，防御、团练、刺史谒本道节帅，节度、防御、团练副使谒本使，并具军容趋庭，延以客礼。
shǎo yǐn mù fǔ yú běn yuàn cháng guān xī bài
少尹、幕府于本院长官悉拜。
fáng yù tuán liàn pàn guān yè běn dào jié shuài bìng qū tíng
防御、团练判官谒本道节帅，并趋庭。
shàng zuǒ zhōu xiàn guān jiàn zǎi xiàng shū mì shǐ jí běn shǔ zhǎng guān bìng bài yú tíng tiān cháng xióng wǔ děng jūn shǐ jiàn zǎi xiàng shū mì yì zhī zhī
上佐、州县官见宰相、枢密使及本属长官，并拜于庭（天长、雄武等军使见宰相、枢密亦知之）。
cān běn fǔ bīn mù guān jí cáo yuàn xiàn bù wèi cān lìng jiē bài
参本府宾幕官及曹掾，县簿、尉参令，皆拜。
wáng fǔ guān jiàn qīn wáng rú bīn zhí jiàn shǐ cháng fǔ xiàn guān jiān sān guǎn zhí zhě jiàn dà yǐn tóng
王府官见亲王如宾职见使长，府县官兼三馆职者见大尹同。
chì xiàn lìng liù pǐn yǐ xià wèi cháng cān guān jiàn zǎi xiàng shū mì jí běn sī zhǎng guān bìng bài jiē shàng
赤县令、六品以下未尝参官，见宰相、枢密及本司长官，并拜阶上。
liú wài jiàn liú nèi pǐn guān bìng qū tíng
流外见流内品官，并趋庭。
zhū sī fēi xiāng tǒng shè jiē chēng yí dié
诸司非相统摄，皆称移牒。
fēn lù zhě bù dé lóng jiē jí zhàn zhōng dào yī zhì xù yǐ fēn zuǒ yòu
分路者不得笼街及占中道，依秩序以分左右。
yù yú yì shè fēi xiāng tǒng shè jí míng wèi xuán gé xiān zhì zhě jū zhī
遇于驿舍，非相统摄及名位县隔，先至者居之。
tái shěng guān dāng tōng guān hē zhǐ zhě rú jiù shì
台省官当通官呵止者，如旧式。
wén wǔ guān bù dé jiǎ jiè hū chēng yǐ wěn cháo zhì
文武官不得假借呼称，以紊朝制。
dāng bì lù zhě ruò bèi xuān zhào jí yǒu suǒ bǔ zhú xǔ héng dù yān
当避路者，若被宣召及有所捕逐，许横度焉。
yòu lìng zhū sī shǐ fù shǐ tōng shì shè rén jiàn zǎi xiàng shū mì shǐ shēng jiē lián xìng tōng míng zhǎn bài bù dá bài
又令："诸司使、副使、通事舍人见宰相、枢密使，升阶、连姓通名展拜，不答拜。
qí jiàn shū mì fù shǐ cān zhī zhèng shì xuān huī shǐ yǐ kè lǐ zhǎn bài
其见枢密副使、参知政事、宣徽使，以客礼展拜。
tài píng xīng guó yǐ hòu yòu zhì jīng cháo guān zhī lìng lù zhě jiàn běn shǐ zhōu zhǎng lì yǐ kè lǐ sān sī pàn guān tuī guān zhǔ pàn guān jiàn běn rú láng zhōng yuán wài jiàn shàng shū chéng láng zhī yí
太平兴国以后，又制京朝官知令录者，见本使州长吏以客礼，三司判官、推官、主判官见本如郎中、员外见尚书丞郎之仪。
xián píng zhōng yòu zhào kāi fēng fǔ zuǒ yòu jūn xún shǐ jīng guān zhī sī lù jí zhū cáo cān jūn dào jī xiàn jiàn jīng yǐn bìng qū tíng shè bài
咸平中，又诏：开封府左右军巡使、京官知司录及诸曹参军到畿县见京尹，并趋庭设拜。
liù nián mìng hàn lín xué shì liáng hào děng xiáng dìng gé mén yí zhì chéng liù juǎn yīn shàng yán sān sī fù shǐ xù bān cháo fú bǐ pǐn sù wú dìng liè zhì dào zhōng yán huì zài zhī zhì gào hòu láng zhōng qián
六年，命翰林学士梁颢等详定阁门仪制，成六卷，因上言："三司副使序班、朝服比品素无定列，至道中，筵会在知制诰后、郎中前。
jīn qǐng tóng zhū sī shǎo qīng jiān bān wèi zài shàng
今请同诸司、少卿监，班位在上。
rú guān zhì gěi jiàn qīng jiān zhě zì rú běn pǐn cháo huì dà yàn suí pàn shǐ fù cháng chūn diàn qǐ jū yǐn jià
如官至给谏、卿监者，自如本品，朝会大宴随判使赴长春殿起居引驾。
qí cháo huì yǐn jià zhì qián diàn yǔ zhū sī shǐ tóng tuì
其朝会引驾至前殿，与诸司使同退。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián fù mìng hàn lín xué shì li zōng è děng xiáng dìng yí zhì wén wǔ bǎi guān yù zǎi xiàng shū mì shǐ cān zhī zhèng shì bìng bì
大中祥符五年，复命翰林学士李宗谔等详定仪制：文武百官遇宰相、枢密使、参知政事，并避。
qǐ jū láng yǐ xià yù gěi shě yǐ shàng liǎn mǎ
起居郎以下遇给、舍以上，敛马。
yù shǐ dài fū yù dōng gōng sān shī shàng shū chéng láng liǎng shěng shì láng fēn lù ér xíng
御史大夫遇东宫三师、尚书丞郎、两省侍郎，分路而行。
zhōng chéng yù sān shī sān shǎo tài cháng qīng jīn wú shàng jiàng jūn bìng fēn lù ér xíng
中丞遇三师、三少、太常卿、金吾上将军，并分路而行。
zhī zá yù shǐ yù shàng shū shì láng zhū sī sān pǐn jīn wú dà jiàng jūn tǒng jūn zhū wèi shàng jiàng jūn fēn lù ér xíng
知杂御史遇尚书侍郎、诸司三品、金吾大将军、统军、诸卫上将军，分路而行。
sān yuàn tóng háng rú zhī zá lì bù tóng xíng yù zuǒ yòu chéng zé bì
三院同行如知杂例，不同行，遇左右丞则避。
shàng shū chéng láng láng zhōng yuán wài yù sān shī sān gōng shàng shū lìng zé bì
尚书丞郎、郎中、员外遇三师、三公、尚书令，则避。
láng zhōng yuán wài yù chéng láng zé bì
郎中、员外遇丞郎，则避。
tài cháng bó shì yǐ xià cháo guān yù běn sī zhǎng guān sān shī sān gōng pú yè shàng shū chéng láng dài fū zhōng chéng zhī zá yù shǐ bìng bì quán zhī pàn zhě bù bì yù liǎng shěng gěi shè yǐ shàng liǎn mǎ
太常博士以下朝官遇本司长官、三师、三公、仆射、尚书丞郎、大夫、中丞、知杂御史，并避，权知判者不避，遇两省给舍以上，敛马。
jīng guān yù chéng láng gěi shè dà qīng jiān jì jiǔ yǐ shàng jí běn sì shǎo jiān qīng sī yè bìng bì
京官遇丞郎、给舍、大卿监、祭酒以上及本寺少监卿、司业，并避。
zhū jūn wèi dà jiàng jūn yǐ xià yù shàng jiāng jūn tǒng jūn yì bì
诸军卫大将军以下遇上将军、统军，亦避。
zhān shì yù shàng tái guān rú qīng jiān zhī lì
詹事遇上台官，如卿监之例。
shù zǐ shǎo zhān shì zhì tài zǐ pū yù dōng gōng sān shī sān shǎo bìng bì
庶子、少詹事至太子仆遇东宫三师、三少，并避；
yù shàng tái guān rú shǎo qīng jiān lì
遇上台官，如少卿监例。
zhōng yǔn yǐ xià yù dōng gōng sān shī sān shǎo bìng bì
中允以下遇东宫三师、三少，并避；
yù bīn kè zhān shì liǎn mǎ
遇宾客、詹事，敛马；
yù shàng tái guān rú tài cháng bó shì lì
遇上台官，如太常博士例。
yìng hé bì shàng shū zhě bìng bì sān sī shǐ
应合避尚书者，并避三司使。
qí quán zhī kāi fēng fǔ rú běn guān pǐn bì
其权知开封府如本官品避。
qí tái shěng guān suī bù hé bì ér zhí zài tǒng lín zhě bìng bì
其台省官虽不合避，而职在统临者，并避。
wǔ bān nèi zhí bìng yī cǐ pǐn
武班、内职并依此品。
dà guān èr nián dìng wáng jiā wáng fǔ shì jiǎng chén xī děng zòu èr wáng chū jiù wài xué qí chū jiàn jí shì wáng lǐ yí jiǎng shuō shū cù zhī jié qǐng rú gù shì
大观二年，定王、嘉王府侍讲沈锡等奏："二王出就外学，其初见及侍王礼仪、讲说疏数之节，请如故事。
shǒu zhào àn xiáng fú gù shì jì shì yì shàn jiàn zhū wáng jiē xià bài
"手诏："按祥符故事，记室翊善见诸王，皆下拜。
zhēn zōng tè yǐ zhāng shì xùn wèi wáng yǒu mìng wáng dá bài yǐ shì bīn lǐ
真宗特以张士逊为王友，命王答拜，以示宾礼。
jīn jiǎng dú fǔ yì zhī guān zhí zài xùn dào yì wáng yǒu fu yě kě rú lì lìng wáng dá bài
今讲读辅翊之官，职在训道，亦王友傅也，可如例，令王答拜。
qún chén fù tái cān xiè cí zhě xīn shòu jiā ēn chū shǐ zhě shàng shū shì láng zé sān yuàn yù shǐ gè yī yuán zhōng chéng dài fū jiē duì bài sān yuàn réng bān yíng bù zuò bān jí bù fù
"群臣赴台参、谢、辞者（新授、加恩、出使者），尚书侍郎则三院御史各一员、中丞、大夫皆对拜（三院仍班迎，不坐班即不赴）。
jié dù shǐ bīn kè tài cháng zōng zhèng qīng zé yù shǐ yī yuán zhōng chéng dài fū jiē duì bài
节度使、宾客、太常宗正卿则御史一员、中丞、大夫皆对拜。
liǎng shǐ liú hòu zhì cì shǐ mì shū jiān zhì wǔ guān zhèng shàng jiàng jūn zhì láng jiàng sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ jí nèi zhí jūn xiào yáo jùn yǐ shàng shū mì dōu chéng zhǐ jí nèi zhí dài zhèng yuán guān zhě sì chì xiàn lìng sān jīng sī lù jié dù xíng jūn zhì tuán liàn fù shǐ mù zhí guān rèn xiàn xián zhě
两使留后至刺史、秘书监至五官正、上将军至郎将、四厢都指挥使及内职军校遥郡以上、枢密都承旨及内职带正员官者、四赤县令、三京司录、节度行军至团练副使、幕职官任宪衔者，
jiē yù shǐ yī yuán duì bài
皆御史一员对拜，
zhōng chéng dài fū duì yī yì lìng yī qì jìn yán
中丞、大夫对揖（亦令揖讫进言，
de cān fēng xiàn
得参风宪，
zài yī ér tuì
再揖而退）。
ruò céng rèn zhōng shū mén xià jí zuǒ yòu chéng jiē bù fù
若曾任中书、门下及左右丞皆不赴。
jiā jiē xūn shí yì zhāng fú guǎn gé sān sī kāi fēng fǔ zhí shì jí nèi zhí zhuǎn shǐ é jūn é yì bù fù tái xiè
加阶勋、食邑、章服，馆阁三司、开封府职事及内职转使额、军额，亦不赴台谢。
pú yè guò zhèng yá rì tái guān dài fū yǐ xià yǔ bǎi guān bìng yì mù cì zhì hè wén guān yī pǐn èr pǐn céng rèn zhōng shū shū mì yuàn zhě bù fù
仆射过正衙日，台官大夫以下与百官，并诣幕次致贺（文官一品、二品曾任中书、枢密院者不赴）。
dài fū zhōng chéng zé láng zhōng shǎo qīng jiān dà jiàng jūn yǐ xià yì rán běn guān yuē zhǐ zé bù fù pú yè fù shàng dōu shěng zhě ba cǐ yí
大夫、中丞则郎中、少卿监、大将军以下亦然（本官约止则不赴，仆射赴上都省者罢此仪）。