shí huò shàng sì tún tián cháng píng yì cāng
◎食货上四（屯田常平义仓）
qián dài jūn shī suǒ zài yǒu dì lì zé kāi tún tián yíng tián yǐ shěng kuì xiǎng
前代军师所在，有地利则开屯田、营田，以省馈饷。
sòng tài zōng fá qì dān guī qǔ yàn jì biān xì yī kāi hé shuò lián suì yì sāo gēng zhī shī yè zhōu xiàn duō xián tián ér yuán biān yì zēng shù bīng
宋太宗伐契丹，规取燕蓟，边隙一开，河朔连岁绎骚，耕织失业，州县多闲田，而缘边益增戍兵。
zì xióng zhōu dōng jì yú hǎi duō jī shuǐ qì dān huàn zhī bù dé sì qí qīn tū
自雄州东际于海，多积水，契丹患之，不得肆其侵突；
shùn ān jūn xi zhì běi píng èr bǎi lǐ qí dì píng kuàng suì cháng zì cǐ ér rù
顺安军西至北平二百里，其地平旷，岁常自此而入。
yì zhě wèi yi dù dì xíng gāo xià yīn shuǐ lù zhī biàn jiàn qiān mò jùn gōu xù yì shù wǔ jià kě yǐ shí biān lǐn ér xiàn róng mǎ
议者谓宜度地形高下，因水陆之便，建阡陌，浚沟洫，益树五稼，可以实边廪而限戎马。
duān gǒng èr nián fēn mìng zuǒ jiàn yì dài fū chén shù yòu jiàn yì dài fū fán zhī gǔ wèi hé běi dōng xi lù zhāo zhì yíng tián shǐ shù duì jí yán fēi biàn
端拱二年，分命左谏议大夫陈恕、右谏议大夫樊知古为河北东、西路招置营田使，恕对极言非便。
xíng shù rì yǒu zhào lìng xiū wán chéng bǎo tōng dǎo gōu dú ér yíng tián zhī yì suì qǐn
行数日，有诏令修完城堡，通导沟渎，而营田之议遂寝。
shí yòu mìng zhī dài zhōu zhāng qí xián zhì zhì hé dōng zhū zhōu yíng tián xún yì ba
时又命知代州张齐贤制置河东诸州营田，寻亦罢。
liù zhái shǐ hé chéng ju qǐng yú shùn ān zhài xī yǐn yì hé zhù dī wèi tún tián
六宅使何承矩请于顺安砦西引易河筑堤为屯田。
jì ér hé shuò lián nián dà shuǐ jí chéng ju zhī xióng zhōu yòu yán yi yīn jī lǎo xù wèi bēi táng dà zuò dào tián yǐ zú shí
既而河朔连年大水，及承矩知雄州，又言宜因积潦蓄为陂塘，大作稻田以足食。
huì cāng zhōu lín jīn lìng mǐn rén huáng mào shàng shū yán mǐn de wéi zhǒng shuǐ tián yuán shān dǎo quán bèi fèi gōng lì
会沧州临津令闽人黄懋上书言："闽地惟种水田，缘山导泉，倍费功力。
jīn hé běi zhōu jūn duō bēi táng yǐn shuǐ gài tián shěng gōng yì jiù wǔ sān nián jiān gōng sī bì dà huò qí lì
今河北州军多陂塘，引水溉田，省功易就，五三年间，公私必大获其利。
zhào chéng ju àn shì hái zòu rú mào yán
"诏承矩按视还，奏如懋言。
suì yǐ chéng ju wèi zhì zhì hé běi yán biān tún tián shǐ mào wèi dà lǐ sì chéng chōng pàn guān fā zhū zhōu zhèn bīng yī wàn bā qiān rén gěi qí yì
遂以承矩为制置河北沿边屯田使，懋为大理寺丞充判官，发诸州镇兵一万八千人给其役。
fán xióng mò bà zhōu píng róng shùn ān děng jūn xīng yàn liù bǎi lǐ zhì dǒu mén yǐn diàn shuǐ guàn gài
凡雄莫霸州、平戎顺安等军兴堰六百里，置斗门，引淀水灌溉。
chū nián zhòng dào zhí shuāng bù chéng
初年种稻，值霜不成。
mào yǐ wǎn dào jiǔ yuè shú hé běi shuāng zǎo ér dì qì chí jiāng dōng zǎo dào qī yuè jí shú qǔ qí zhǒng kè lìng zhǒng zhī shì suì bā yuè dào shú
懋以晚稻九月熟，河北霜早而地气迟，江东早稻七月即熟，取其种课令种之，是岁八月，稻熟。
chū chéng ju jiàn yì jū zhī zhě pō zhòng
初，承矩建议，沮之者颇众；
wǔ chén xí gōng zhàn yì chǐ yú yíng qì
武臣习攻战，亦耻于营葺。
jì zhòng dào bù chéng qún yì yù shén shì jǐ wèi ba
既种稻不成，群议愈甚，事几为罢。
zhì shì chéng ju zài dào suì shù chē qiǎn lì sòng què xià yì zhě nǎi xi
至是，承矩载稻穗数车，遣吏送阙下，议者乃息。
ér guān pú shèn gé zhī ráo mín lài qí lì
而莞蒲、蜃蛤之饶，民赖其利。
dù zhī pàn guān chén yáo sōu děng yì yán hàn wèi jìn táng yú chén xǔ shān yǐng jì cài sù bó zhì yú shòu chūn yòng shuǐ lì kěn tián chén jì jù zài
度支判官陈尧叟等亦言："汉、魏、晋、唐于陈、许、邓、颍暨蔡、宿、亳至于寿春，用水利垦田，陈迹具在。
yì xuǎn guān dà kāi tún tián yǐ tōng shuǐ lì fā jiāng huái xià jūn sàn zú jí mù mín chōng yì
议选官大开屯田，以通水利，发江、淮下军散卒及募民充役。
gěi guān qián shì niú zhì gēng jù dǎo gōu dú zhù fáng yàn
给官钱市牛、置耕具，导沟渎，筑防堰。
měi zhūn shí rén rén gěi yī niú zhì tián wǔ shí mǔ suī gǔ zhì yī fū bǎi mǔ jīn qiě kěn qí bàn sì jiǔ ér gǔ zhì kě fù yě
每屯十人，人给一牛，治田五十亩，虽古制一夫百亩，今且垦其半，俟久而古制可复也。
mǔ yuē shōu sān hú suì kě shōu shí wǔ wàn hú qī zhōu zhī jiān zhì èr shí zhūn kě de sān bǎi wàn hú yīn ér yì zhī shù nián kě shǐ cāng lǐn chōng shí shěng jiāng huái cáo yùn
亩约收三斛，岁可收十五万斛，七州之间置二十屯，可得三百万斛，因而益之，数年可使仓廪充实，省江、淮漕运。
mín tián wèi pì guān wèi zhòng zhí gōng tián wèi kěn mù mín kěn zhī suì dēng suǒ qǔ bìng rú mín jiān zhǔ kè zhī lì
民田未辟，官为种植，公田未垦，募民垦之，岁登所取，并如民间主客之例。
fu zǐ yuē lù tián mìng xuán yú tiān rén lì suī xiū gǒu shuǐ hàn bù shí zé yī nián zhī gōng qì yǐ
傅子曰：'陆田命悬于天，人力虽修，苟水旱不时，则一年之功弃矣。
shuǐ tián zhī zhì yóu rén lì rén lì gǒu xiū zé dì lì kě jǐn
水田之制由人力，人力苟修，则地利可尽。
qiě chóng zāi zhī hài yì shǎo yú lù tián shuǐ tián jì xiū qí lì jiān bèi
'且虫灾之害亦少于陆田，水田既修，其利兼倍。
dì lǎn zòu jiā zhī qiǎn dà lǐ sì chéng huáng fǔ xuǎn guāng lù sì chéng hé liàng chéng chuán àn shì jīng dù rán bù guǒ xíng
"帝览奏嘉之，遣大理寺丞皇甫选、光禄寺丞何亮乘传按视经度，然不果行。
zhì xián píng zhōng dà lǐ sì chéng wáng zōng dàn qǐng mù mín gēng yǐng zhōu bēi táng huāng dì fán qiān wǔ bǎi qǐng
至咸平中，大理寺丞王宗旦请募民耕颍州陂塘荒地凡千五百顷。
bù mín yìng mù zhě sān bǎi yú hù zhào lìng wèi chū zū shuì miǎn qí yáo yì
部民应募者三百余户，诏令未出租税，免其徭役。
rán wú zhù yú gōng lì
然无助于功利。
ér rǔ zhōu jiù yǒu luò nán wu nèi yuán bīng rén zhòng dào yōng xī èr nián ba fù yǔ mín zhì shì fù zhì mìng jīng cháo guān zhuān zhǎng
而汝州旧有洛南务，内园兵人种稻，雍熙二年罢，赋予民，至是复置，命京朝官专掌。
mù mín hù èr bǎi yú zì bèi gēng niú lì tuán zhǎng kěn de liù bǎi qǐng dǎo rǔ shuǐ gài guàn suì shōu èr wàn sān qiān shí
募民户二百余，自备耕牛，立团长，垦地六百顷，导汝水溉灌，岁收二万三千石。
xiāng yáng xiàn chún hé jiù zuò dī jié shuǐ rù guān qú gài mín tián sān qiān qǐng
襄阳县淳河，旧作堤截水入官渠，溉民田三千顷；
yí chéng xiàn mán hé gài tián qī bǎi qǐng
宜城县蛮河，溉田七百顷；
yòu yǒu tún tián sān bǎi yú qǐng
又有屯田三百余顷。
zhī xiāng zhōu gěng wàng qǐng yú jiù dì jiān kuò huāng tián zhì yíng tián shàng zhōng xià sān wù diào fu wǔ bǎi zhù dī yàn réng jí lín zhōu bīng měi wu èr bǎi rén jīng hú shì niú qī bǎi fēn gěi zhī
知襄州耿望请于旧地兼括荒田，置营田上、中、下三务，调夫五百，筑堤堰，仍集邻州兵每务二百人，荆湖市牛七百分给之。
shì suì zhòng dào sān bǎi yú qǐng
是岁，种稻三百余顷。
sì nián shǎn xī zhuǎn yùn shǐ liú zōng yì yán yí yú gǔ yuán zhōu jiàn zhèn róng jūn zhì tún tián
四年，陕西转运使刘综亦言："宜于古原州建镇戎军置屯田。
jīn běn jūn yī suì gěi chú liáng sì shí yú wàn dàn shù yuē fèi chá yán wǔ shí yú wàn tǎng gèng lìng yuǎn mín shū sòng qí fèi yì duō
今本军一岁给刍粮四十余万石、束，约费茶盐五十余万，傥更令远民输送，其费益多。
qǐng yú jūn chéng sì miàn lì tún tián wu kāi tián wǔ bǎi qǐng zhì xià jūn èr qiān rén niú bā bǎi tóu gēng zhòng zhī
请于军城四面立屯田务，开田五百顷，置下军二千人、牛八百头耕种之；
yòu yú jūn chéng qián hòu jí běi zhì shuǐ xiá kǒu gè zhì pù zhài fēn jū qí rén wú kòu zé gēng kòu lái zé zhàn
又于军城前后及北至水峡口，各置堡砦，分居其人，无寇则耕，寇来则战。
jiù mìng zhī jūn wèi tún tián zhì zhì shǐ zì zé shǐ chén chōng sì zhài jiān yā měi zhài wǔ bǎi rén chōng tún shù
就命知军为屯田制置使，自择使臣充四砦监押，每砦五百人充屯戍。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jì ér yuán wèi zhōu yì kāi fāng tián róng rén nèi shǔ zhě jiē yī zhī de ān qí jū
既而原、渭州亦开方田，戎人内属者皆依之得安其居。
shì shí bīng fèi jìn guǎng yán zhūn yíng tián zhě zhé zhào biān chén jīng dù xíng zhī
是时兵费浸广，言屯、营田者，辄诏边臣经度行之。
shùn ān jūn bīng mǎ dōu jiān mǎ jì qǐng yú jìng róng jūn dōng yōng bào hé kāi qú rù shùn ān wēi lǔ èr jūn zhì shuǐ lù yíng tián yú qí cè
顺安军兵马都监马济请于靖戎军东壅鲍河，开渠入顺安、威虏二军，置水陆营田于其侧。
mìng mò zhōu bù shǔ shí pǔ hù qí yì yú nián ér bì
命莫州部署石普护其役，逾年而毕。
zhī bǎo zhōu zhào bīn fù zòu jué jī jù quán zì zhōu xi zhì pú chéng xiàn fēn xú hé shuǐ nán liú zhù yùn qú guǎng zhì shuǐ lù tún tián zhào zhù bó dōu jiān wáng zhāo xùn gòng chéng zhī
知保州赵彬复奏决鸡距泉，自州西至蒲城县，分徐河水南流注运渠，广置水陆屯田，诏驻泊都监王昭逊共成之。
zì shì dìng zhōu yì zhì tún tián
自是定州亦置屯田。
wǔ nián ba xiāng zhōu yíng tián xià wu
五年，罢襄州营田下务。
liù nián gěng wàng yòu qǐng yú táng zhōu zhě yáng bēi zhì wu rú xiāng zhōu suì zhǒng qī shí yú qǐng fāng chéng xiàn lìng zuǒ zhǎng zhī diào fu yún nòu
六年，耿望又请于唐州赭阳陂置务如襄州，岁种七十余顷，方城县令佐掌之，调夫耘耨。
jǐng dé chū cóng jīng xi zhuǎn yùn shǐ zhāng xùn zhī qǐng zhào zhǐ yì wù bīng
景德初，从京西转运使张巽之请，诏止役务兵。
èr nián lìng yuán biān yǒu zhūn yíng tián zhōu jūn zhǎng lì bìng jiān zhì zhì zhū yíng tián tún tián shì jiù jiān shǐ zhě rú gù
二年，令缘边有屯、营田州军，长吏并兼制置诸营田、屯田事，旧兼使者如故。
dà zhōng xiáng fú jiǔ nián gǎi dìng bǎo zhōu shùn ān jūn yíng tián wu wèi tún tián wu fán jiǔ zhōu jūn jiē qiǎn guān jiān wu zhì lì shǔ
大中祥符九年，改定保州、顺安军营田务为屯田务，凡九州军皆遣官监务，置吏属。
huái nán liǎng zhè jiù jiē yǒu tún tián hòu duō fù mín ér shōu qí zū dì cún qí míng
淮南、两浙旧皆有屯田，后多赋民而收其租，第存其名。
zài hé běi zhě suī yǒu qí shí ér suì rù wú jǐ lì zài xù shuǐ yǐ xiàn róng mǎ ér yǐ
在河北者虽有其实，而岁入无几，利在蓄水以限戎马而已。
tiān xǐ mò zhū zhōu tún tián zǒng sì qiān èr bǎi yú qǐng hé běi suì shōu èr wàn jiǔ qiān sì bǎi yú shí ér bǎo zhōu zuì duō yú qí bàn yān
天禧末，诸州屯田总四千二百余顷，河北岁收二万九千四百余石，而保州最多，逾其半焉。
xiāng táng èr zhōu yíng tián jì fèi jǐng dé zhōng zhuǎn yùn shǐ xǔ tì fù zhī
襄、唐二州营田既废，景德中，转运使许逖复之。
chū gěng wàng jiè zhòng tián rén niú jí diào fu nòu huò suì rù shén guǎng
初，耿望借种田人牛及调夫耨获，岁入甚广。
hòu zhāng xùn gǎi qí fǎ mù shuǐ hù fēn gēng zhì tì yòu cān yǐ bīng fu jiǔ zhī wú dà lì
后张巽改其法，募水户分耕，至逖又参以兵夫，久之无大利。
tiān shèng sì nián qiǎn shàng shū tún tián yuán wài láng liú hàn jié wǎng shì hàn jié yán èr zhōu yíng tián zì fù zhì jīn xiāng zhōu de gǔ sān shí sān wàn yú shí wèi mín qián jiǔ wàn yú
天圣四年，遣尚书屯田员外郎刘汉杰往视，汉杰言："二州营田自复至今，襄州得谷三十三万余石，为缗钱九万余；
táng zhōu de gǔ liù wàn yú shí wèi mín qián èr wàn yú
唐州得谷六万余石，为缗钱二万余。
suǒ gěi lì bīng fèng lǐn guān niú zá fèi xiāng zhōu shí sān wàn yú mín táng zhōu sì wàn yú mín dé bù bǔ shī
所给吏兵俸廪、官牛杂费，襄州十三万余缗，唐州四万余缗，得不补失。
zhào fèi yǐ gěi pín mín qǐng shōu bàn shuì
"诏废以给贫民，顷收半税。
qí hòu shǎn xī yòng bīng zhào zhuǎn yùn sī dù xì dì zhì yíng tián yǐ zhù biān jì yòu jiǎ tóng zhōu shā yuàn jiān mù de wèi yíng tián ér zhī yǒng xīng jūn fàn yōng kuò zhū jùn niú pō fán rǎo wèi jǐ suì ba
其后陕西用兵，诏转运司度隙地置营田以助边计，又假同州沙苑监牧地为营田，而知永兴军范雍括诸郡牛颇烦扰，未几遂罢。
yòu zhèng yán tián kuàng yán zhèn róng yuán wèi
右正言田况言："镇戎、原、渭，
dì fāng shù bǎi lǐ
地方数百里，
jiù jiē mín tián
旧皆民田，
jīn wú fù nóng shì
今无复农事，
kě jí qí de dà xīng yíng tián
可即其地大兴营田，
yǐ bǎo jié bīng bù xí zhàn zhě fēn gēng
以保捷兵不习战者分耕，
wǔ bǎi rén wéi yī bǎo
五百人为一堡，
sān liǎng bǎo zhì yíng tián guān yī lǐng zhī
三两堡置营田官一领之，
bō zhǒng yǐ shí
播种以时，
nóng xì zé xí wǔ shì
农隙则习武事。
shū zòu bù yòng
"疏奏，不用。
hòu nǎi mìng sān sī hù bù fù shǐ xià ān qī děng yì bìng biān zhì tún tián qì bù néng chéng
后乃命三司户部副使夏安期等议并边置屯田，迄不能成。
zhì píng sān nián hé běi tún tián sān bǎi liù shí qī qǐng de gǔ sān wàn wǔ qiān sì bǎi liù shí bā shí
治平三年，河北屯田三百六十七顷，得谷三万五千四百六十八石。
xī níng chū yǐ nèi shì yā bān li ruò yú tóng tí diǎn zhì zhì hé běi tún tián shì
熙宁初，以内侍押班李若愚同提点制置河北屯田事。
sān nián wáng sháo yán wèi yuán chéng ér xià zhì qín zhōu chéng jì páng hé wǔ liù bǎi lǐ liáng tián bù gēng zhě wú lǜ wàn qǐng zhì qiān qǐng suì kě de sān shí wàn hú
三年，王韶言："渭原城而下至秦州成纪，旁河五六百里，良田不耕者无虑万顷，治千顷，岁可得三十万斛。
zhī qín zhōu li shī zhōng lùn sháo zhǐ jí biān jiàn zhāo gōng jiàn shǒu de kǒng qín zhōu yì duō shì
"知秦州李师中论："韶指极边见招弓箭手地，恐秦州益多事。
zhào qiǎn wáng kè chén děng àn shì fù zòu yǔ shī zhōng tóng
"诏遣王克臣等按视，复奏与师中同。
zài xià chén qǐ qǐ zòu bú jiàn sháo suǒ zhǐ hé de suī shí yǒu zhī kǒng zhào rén gēng zhòng xī fān jīng yí
再下沈起，起奏："不见韶所指何地，虽实有之，恐召人耕种，西蕃惊疑。
shì yù shǐ xiè jǐng wēn yán wén chén qǐ wàng zhǐ gān gǔ chéng gōng jiàn shǒu de yǐ sāi sháo wàng
"侍御史谢景温言："闻沈起妄指甘谷城弓箭手地以塞韶妄。
ér dòu shùn qīng zòu shí zhǐ yǒu xián tián yī qǐng sì shí sān mǔ
"而窦舜卿奏："实止有闲田一顷四十三亩。
zhōng shū yán qǐ wèi cháng zhǐ gān gǔ chéng de yǐ shí sháo zòu ér shī zhōng qián zài qín zhōu yǔ sháo gēng xiāng lùn zòu hù yǒu qū zhí
"中书言："起未尝指甘谷城地以实韶奏，而师中前在秦州与韶更相论奏，互有曲直。
sháo suì yǐ wàng zhǐ xián tián zì zhù zuò zuǒ láng zé bǎo píng jūn jié dù tuī guān shī zhōng yì luò dài zhì
"韶遂以妄指闲田自著作佐郎责保平军节度推官，师中亦落待制。
qí hòu hán zhěn zhī qín zhōu nǎi yán shí yǒu gǔ wèi zhài gōng jiàn shǒu wèi qǐng kòng dì sì qiān yú qǐng
其后韩缜知秦州，乃言："实有古渭砦弓箭手未请空地四千余顷。
suì fù sháo gù guān cóng qí suǒ qǐng xíng zhī
"遂复韶故官，从其所请行之。
míng nián hé běi tún tián sī zòu fēng suì tún tián rù bù cháng fèi
明年，河北屯田司奏："丰岁屯田，入不偿费。
yú shì zhào ba yuán biān shuǐ lù tún tián wu mù mín zū diàn shōu qí bīng wèi zhōu xiāng jūn
"于是诏罢缘边水陆屯田务，募民租佃，收其兵为州厢军。
shí shǎn xī kuàng tǔ duō wèi gēng tún shù bù kě chè yuǎn fāng yǒu shū sòng zhī qín zhī yán zhōu zhào xiè qǐng mù mín gēng yǐ shū cháo tíng yōu zhào xià qí shì
时陕西旷土多未耕，屯戍不可撤，远方有输送之勤，知延州赵禼请募民耕以纾朝廷忧，诏下其事。
jīng lüè ān fǔ shǐ guō kuǐ yán huái níng zhài suǒ de de bǎi lǐ yǐ mù gōng jiàn shǒu wú xián tián
经略安抚使郭逵言："怀宁砦所得地百里，以募弓箭手，无闲田。
xiè yòu yán zhī suì kuò dì de wàn wǔ qiān yú qǐng mù hàn fán bīng jǐ wǔ qiān rén wèi bā zhǐ huī zhào qiān xiè guān cì jīn bó
"禼又言之，遂括地得万五千余顷，募汉蕃兵几五千人，为八指挥，诏迁禼官，赐金帛。
ér xī zhōu wáng sháo yòu qǐng yǐ hé zhōu fán bù jìn chéng chuān dì zhāo gōng jiàn shǒu yǐ shān pō dì zhāo fán bīng gōng jiàn shǒu měi zhài wǔ zhǐ huī yǐ èr bǎi wǔ shí rén wéi é rén gěi dì yī qǐng fán guān èr qǐng dà fán guān sān qǐng
而熙州王韶又请以河州蕃部近城川地招弓箭手，以山坡地招蕃兵弓箭手，每砦五指挥，以二百五十人为额，人给地一顷，蕃官二顷，大蕃官三顷。
xī hé duō liáng tián qī nián zhào wěi tí diǎn qín fèng lù xíng yù zhèng mín xiàn xìng yíng tián xǔ zòu pì guān shǔ yǐ jí shì
熙河多良田，七年，诏委提点秦凤路刑狱郑民宪兴营田，许奏辟官属以集事。
shū mì shǐ wú chōng shàng shū yuē jīn zhī tún tián chéng wèi yì xíng
枢密使吴充上疏曰："今之屯田，诚未易行。
gǔ zhě yī fū bǎi mǔ yòu shòu tián shí mǔ wèi gōng tián mò ruò yīn gōng jiàn shǒu fǎng gǔ zhù tián fǎ xíng zhī
古者一夫百亩，又受田十亩为公田，莫若因弓箭手仿古助田法行之。
xī hé sì zhōu tián wú lǜ wàn wǔ qiān qǐng shí fēn qǔ yī yǐ wéi gōng tián dà yuē zhōng suì mǔ yī shí zé gōng tián suǒ de shí wǔ wàn dàn
熙河四州田无虑万五千顷，十分取一以为公田，大约中岁亩一石，则公田所得十五万石。
guān wú tún yíng niú jù lǐn gěi zhī fèi jiè yòng zhòng lì ér mín bù láo dà huāng bù shōu ér guān wú suǒ sǔn shěng zhuǎn shū píng dí jià rú shì zhě qí biàn yǒu liù
官无屯营牛具廪给之费，借用众力而民不劳，大荒不收而官无所损，省转输，平籴价，如是者其便有六。
ér tí diǎn xíng yù zhèng mín xiàn yán zǔ zōng shí tún yíng tián jiē zhì wu tún tián yǐ bīng yíng tián yǐ mín gù yǒu yì zhì
"而提点刑狱郑民宪言："祖宗时屯、营田皆置务，屯田以兵，营田以民，固有异制。
rán xiāng zhōu yíng tián jì diào fu yǐ yòu qǔ lín zhōu zhī bīng shì yíng tián bù dú yǐ mín yě
然襄州营田既调夫矣，又取邻州之兵，是营田不独以民也；
biān zhōu yíng tún bù xiàn bīng mín jiē qǔ gěi yòng shì tún tián bù dú yǐ bīng yě
边州营屯，不限兵民，皆取给用，是屯田不独以兵也；
zhì yú zhāo gōng jiàn shǒu bù jìn zhī de fù yǐ mù mín zé bīng mín cēn cuò gù wú yì yě
至于招弓箭手不尽之地，复以募民，则兵民参错，固无异也。
ér qián hòu shī xíng huò qīn zhàn mín tián huò chà jiè nòu fu huò zhū jùn kuò niú huò bīng mín zá gēng huò zhū zhōu xiāng jūn bù xí gēng zhòng bù néng shuǐ tǔ pō zhì fán rǎo
而前后施行，或侵占民田，或差借耨夫，或诸郡括牛，或兵民杂耕，或诸州厢军不习耕种、不能水土，颇致烦扰。
zhì yú suì zhī suǒ rù bù cháng qí fèi suì yòu bào bà
至于岁之所入，不偿其费，遂又报罢。
wéi yīn gōng jiàn shǒu wèi zhù tián fǎ yī fū shòu tián bǎi mǔ bié yǐ shí mǔ wèi gōng tián bǐ zhī zì bèi zhòng liáng gōng lì suì mǔ shōu yī shí shuǐ hàn sān fēn chú yī guān wú lǐn gěi zhī fèi mín yǒu gēng záo zhī lì ruò kě yǐ wèi biàn
惟因弓箭手为助田法，一夫受田百亩，别以十亩为公田，俾之自备种粮功力，岁亩收一石，水旱三分除一，官无廪给之费，民有耕凿之利，若可以为便。
rán gōng jiàn shǒu zhī zhāo zhì wèi ān qí yè ér zhòng liáng wú suǒ yǎng jǐ yòu zé qí jiè lì yú gōng tián lǜ rén xīn yì yáo qǐ hou shāo rěn tuī xíng
然弓箭手之招至，未安其业，而种粮无所仰给，又责其借力于公田，虑人心易摇，乞候稍稔推行。
jiǔ nián zhào xī hé gōng jiàn shǒu gēng zhòng bù jí zhī tián jīng lüè ān fǔ sī diǎn xiāng jūn diàn zhī guān zhì niú jù nóng qì rén yī qǐng suì zhōng cān jiào gōng jiàn shǒu xiāng jūn suǒ zhǒng yōu liè wèi shǎng fá
"九年，诏："熙河弓箭手耕种不及之田，经略安抚司点厢军佃之，官置牛具农器，人一顷，岁终参较弓箭手、厢军所种优劣为赏罚。
gōng jiàn shǒu táo de bìng yíng tián zhào diàn zū kè xǔ jiù jìn yú běn chéng zhài shū nà réng miǎn zhé biàn zhī yí
弓箭手逃地并营田召佃租课，许就近于本城砦输纳，仍免折变、支移。
yuán fēng èr nián gǎi dìng zhōu tún tián sī wèi shuǐ lì sī
元丰二年，改定州屯田司为水利司。
jí zhāng dūn zhù yuán zhōu yì wèi tún tián wu qí hòu suì ba zhī mù mín zū diàn yì bīng gè hái suǒ lì
及章惇筑沅州，亦为屯田务，其后遂罢之，募民租佃，役兵各还所隶。
wǔ nián zhào tí jǔ xī hé děng lù gōng jiàn shǒu yíng tián fán bù gòng wèi yī sī lì jīng yuán lù zhì zhì sī
五年，诏提举熙河等路弓箭手、营田、蕃部共为一司，隶泾原路制置司。
tí jǔ xī hé yíng tián kāng shi yán xīn fù tǔ de qǐ mìng guān fēn huà jīng jiè xuǎn zhī tián xiāng jūn rén gěi yī qǐng gēng zhī yú xī gěi gōng jiàn shǒu rén jiā yī qǐng yǒu mǎ zhě yòu jiā wǔ shí mǔ měi wǔ shí qǐng wèi yī yíng
提举熙河营田康识言："新复土地，乞命官分画经界，选知田厢军，人给一顷耕之，余悉给弓箭手，人加一顷，有马者又加五十亩，每五十顷为一营。
sì zhài pù jiàn quē nóng zuò xiāng jūn xǔ yú qín fèng jīng yuán xī hé sān lù xuǎn mù xiāng jūn jí mǎ dì pù zú yuàn xíng zhě rén gěi zhuāng qián èr qiān
""四砦堡见缺农作厢军，许于秦凤、泾原、熙河三路选募厢军及马递铺卒，愿行者人给装钱二千。
zhào jiē cóng zhī
"诏皆从之。
zhī tài yuán fǔ lǚ huì qīng cháng shàng yíng tián shū yuē jīn jiā lú mǐ zhī lǐ wài liáng tián bù chì yī èr wàn qǐng xià rén míng wèi zhēn zhū shān qī bǎo shān yán qí duō chū hé sù yě
知太原府吕惠卿尝上《营田疏》曰："今葭芦、米脂里外良田，不啻一二万顷，夏人名为'真珠山'、'七宝山'，言其多出禾粟也。
ruò gēng qí bàn zé liǎng lù xīn zhài bīng fèi yǐ bù jǐn zī nèi dì kuàng néng jǐn pì zhī hu
若耕其半，则两路新砦兵费，已不尽资内地，况能尽辟之乎？
qián cǐ suǒ bù gǎn jìn gēng zhě wài wú hàn wèi yě
前此所不敢进耕者，外无捍卫也。
jīn yú jiā lú mǐ zhī xiāng qù yī bǎi èr shí lǐ jiān
今于葭芦、米脂相去一百二十里间，
gè jiàn yī zhài
各建一砦，
yòu qí jiān zhì xiǎo bǎo pù xiāng wàng
又其间置小堡铺相望，
zé yán zhōu zhī yì hé bái cǎo yǔ shí zhōu zhī wú bǔ kè míng yǐ nán zhū chéng zhài
则延州之义合、白草与石州之吴堡、克明以南诸诚砦，
qiān lǐ biān miàn jiē wèi nèi dì
千里边面皆为内地，
ér hé wài sān zhōu huāng xián zhī de
而河外三州荒闲之地，
jiē kě kěn pì yǐ shàn jūn yòng
皆可垦辟以赡军用。
fán xī wèi xià rén suǒ qīn jí sū ān jìng qì zhī yǐ wéi liǎng bù gēng zhě jiē kě wéi fǎ gēng zhī
凡昔为夏人所侵及苏安靖弃之以为两不耕者，皆可为法耕之。
yú shì jiù dí hé wài ér shǐ hé nèi zhī mín bèi zhī yí zhě liàng chū jiǎo chéng zhī zhí gé bǎi nián yuǎn shū guì dí yǐ miǎn kùn gōng zhī bì
于是就籴河外，而使河内之民被支移者，量出脚乘之直，革百年远输贵籴，以免困公之弊。
cái lì shāo fēng yòu tōng jiā lú zhī dào yú lín zhōu zhī shén mù qí tōng pù zhài yì rú jiā lú mǐ zhī zhī fǎ ér héng shān gāo yú zhī dì jiē wèi wǒ yǒu yǐ
财力稍丰，又通葭芦之道于麟州之神木，其通堡砦亦如葭芦、米脂之法，而横山膏腴之地，皆为我有矣。
qī nián huì qīng gù wǔ xiàn gēng niú fā jiàng bīng wài hù ér gēng xīn jiāng jiā lú wú bǔ jiān gāo yú de hào mù guā yuán zhě fán de dì wǔ bǎi yú qǐng lín fǔ fēng zhōu de qī bǎi sān shí qǐng gōng jiàn shǒu yǔ mín zhī wú lì jí yì shí liǎng bù gēng zhě yòu jiǔ bǎi liù shí qǐng
七年，惠卿雇五县耕牛，发将兵外护，而耕新疆葭芦、吴堡间膏腴地号木瓜原者，凡得地五百余顷，麟、府、丰州地七百三十顷，弓箭手与民之无力及异时两不耕者又九百六十顷。
huì qīng zì wèi suǒ de jí hòu kě zhù biān jì qǐ tuī zhī shǎn xī
惠卿自谓所得极厚，可助边计，乞推之陕西。
bā nián shū mì yuàn zòu qù nián gēng zhòng mù guā yuán fán yòng jiàng bīng wàn bā qiān yú rén mǎ èr qiān yú pǐ fèi qián qī qiān yú mín gǔ jìn jiǔ qiān dàn qiǔ bèi jìn wǔ wàn jīn cǎo wàn sì qiān yú shù
八年，枢密院奏："去年耕种木瓜原，凡用将兵万八千余人，马二千余匹，费钱七千余缗，谷近九千石，糗糒近五万斤，草万四千余束；
yòu bǎo jiá shǒu yù fèi mín qián qiān sān bǎi mǐ shí sān qiān èr bǎi yì gēng mín qiān wǔ bǎi gù niú qiān jù jiē qiáng mín wèi zhī
又保甲守御费缗钱千三百，米石三千二百，役耕民千五百，雇牛千具，皆强民为之；
suǒ shōu hé sù qiáo mài wàn bā qiān dàn cǎo shí wàn èr qiān bù cháng suǒ fèi
所收禾粟、荞麦万八千石，草十万二千，不偿所费。
yòu jiè zhuǎn yùn sī qián gǔ yǐ wéi zi zhǒng zhì jīn wèi cháng zēng rù rén mǎ fáng tuò zhī fèi réng zài nián jì zhī wài
又借转运司钱谷以为子种，至今未偿，增入人马防拓之费，仍在年计之外。
lǜ jīng lüè sī lái nián zài yù gēng zhòng qǐ zǎo yuē shù
虑经略司来年再欲耕种，乞早约束。
zhào yù huì qīng wú dǎo qián shī
"诏谕惠卿毋蹈前失。
hé dōng jìn zhù pù zhài zì lín shí fū yán nán běi jìn sān bǎi lǐ jí jīng yuán huán qìng xī hé lán huì xīn fù chéng zhài dì tǔ xī mù xiāng jūn pèi zú gēng zhòng miǎn yì
河东进筑堡砦，自麟石、鄜延南北近三百里，及泾原、环庆、熙河兰会新复城砦地土，悉募厢军配卒耕种免役。
yǐ ér yíng tián sī yán zhū lù mù fā xiāng jūn jiē bù xián tián zuò suì gè qiǎn hái qí zhōu
已而营田司言诸路募发厢军皆不闲田作，遂各遣还其州。
shào xīng yuán nián zhī jīng nán fǔ jiě qián zòu pì zōng gāng fán bīn cuò zhì tún tián zhào chú zōng gāng chōng jīng nán fǔ guī xiá zhōu jīng mén gōng ān jūn zhèn fǔ shǐ sī cuò zhì wǔ zhōu yíng tián guān fán bīn fù zhī
绍兴元年，知荆南府解潜奏辟宗纲、樊宾措置屯田，诏除宗纲充荆南府、归峡州、荆门公安军镇抚使司措置五州营田官，樊宾副之。
dù jiāng hòu yíng tián gài shǐ yú cǐ
渡江后营田盖始于此。
qí hòu jīng zhōu jūn shí yǎng jǐ shěng xiàn guān zhī bàn yān
其后荆州军食仰给，省县官之半焉。
sān nián dé ān fǔ fù zhōu hàn yáng jūn zhèn fǔ shǐ chén guī fàng gǔ tún tián fán jūn shì xiāng xiǎn ài lì pù zhài qiě shǒu qiě gēng gēng bì gěi fèi liǎn fù gěi liáng yī chú tián fǎ yú bìng rù guān
三年，德安府、复州、汉阳军镇抚使陈规放古屯田，凡军士：相险隘，立堡砦，且守且耕，耕必给费，敛复给粮，依锄田法，余并入官。
fán mín shuǐ tián mǔ fù jīng mǐ yī dòu lù tián dòu mài xià qiū gè wǔ shēng mǎn èr nián wú qiàn gěi wèi yǒng yè
凡民：水田亩赋粳米一斗，陆田豆麦夏秋各五升，满二年无欠，给为永业。
bīng mín gè chù yī fāng liú mín guī yè jìn zhòng yì zhì pù zhài tún jù zhī
兵民各处一方，流民归业浸众，亦置堡砦屯聚之。
fán tún tián shì yíng tián sī jiān zhī
凡屯田事，营田司兼之；
yíng tián shì fǔ xiàn jiān zhī
营田事，府、县兼之。
tíng chén yīn guī zòu tuī guǎng wèi yī fū shòu tián bǎi mǔ gǔ zhì yě jīn huāng tián shén duō dāng tīng bǎi xìng qǐng shè
廷臣因规奏推广，谓一夫授田百亩，古制也，今荒田甚多，当听百姓请射。
qí yǒu quē gēng niú zhě yi yòng rén gēng zhī fǎ yǐ èr rén yè yī lí
其有阙耕牛者，宜用人耕之法，以二人曳一犁。
fán shòu tián wǔ rén wéi jiǎ bié gěi shū de wǔ mǔ wèi lú shè cháng pǔ
凡授田，五人为甲，别给蔬地五亩为庐舍场圃。
bīng tún yǐ dà shǐ chén zhǔ zhī mín tún yǐ xiàn lìng zhǔ zhī yǐ suì kè duō shǎo wèi diàn zuì
兵屯以大使臣主之，民屯以县令主之，以岁课多少为殿最。
xià zhū zhèn tuī xíng zhī
下诸镇推行之。
zhào jiāng dōng xi xuān fǔ shǐ hán shì zhōng cuò zhì jiàn kāng yíng tián rú shǎn xī gōng jiàn shǒu fǎ
诏江东、西宣抚使韩世忠措置建康营田，如陕西弓箭手法。
shì zhōng yán yán jiāng huāng tián suī duō dà bàn yǒu zhǔ nán rú shǎn xī lì qǐ mù mín chéng diàn
世忠言："沿江荒田虽多，大半有主，难如陕西例，乞募民承佃。
dū du fǔ zòu rú shì zhōng yì réng juān sān nián zū mǎn wǔ nián tián zhǔ wú zì chén zhě gěi diàn zhě wèi yǒng yè
"都督府奏如世忠议，仍蠲三年租，满五年，田主无自陈者，给佃者为永业。
zhào hú běi zhè xi jiāng xī jiē rú zhī
诏湖北、浙西、江西皆如之。
qí yáo yì kē pèi bìng miǎn
其徭役科配并免。
wǔ nián zhào huái nán chuān shǎn jīng xiāng tún tián
五年，诏淮南、川陕、荆襄屯田。
liù nián dū du zhāng jùn zòu gǎi jiāng huái tún tián wèi yíng tián fán guān tián táo tián bìng jū jí yǐ wǔ qǐng wèi yī zhuāng mù mín chéng diàn
六年，都督张浚奏改江、淮屯田为营田，凡官田逃田并拘籍，以五顷为一庄，募民承佃。
qí fǎ wǔ jiā wèi bǎo gòng diàn yī zhuāng yǐ yī rén wèi zhǎng měi zhuāng gěi niú wǔ jù lěi sì jí zhǒng fù zhī bié gěi shí mǔ wèi shū pǔ dài qián qī shí qiān fēn wǔ nián cháng
其法：五家为保，共佃一庄，以一人为长，每庄给牛五具，耒耜及种副之，别给十亩为蔬圃，贷钱七十千，分五年偿。
mìng fán bīn wáng fú xíng zhī
命樊宾、王弗行之。
xún mìng wǔ dà jiāng liú guāng shì hán shì zhōng zhāng jùn yuè fēi wú jiè jí jiāng huái jīng xiāng lì lù shuài xī lǐng yíng tián shǐ
寻命五大将刘光世、韩世忠、张俊、岳飞、吴玠及江淮、荆、襄、利路帅悉领营田使。
qiān bīn sī nóng shǎo qīng tí jǔ jiāng huái yíng tián zhì sī jiàn kāng fú tún tián yuán wài láng fù zhī
迁宾司农少卿，提举江、淮营田，置司建康，弗屯田员外郎副之。
guān gěi niú zhǒng fǔ cún liú yí yī suì zhōng shōu gǔ sān shí wàn dàn yǒu jī
官给牛、种，抚存流移，一岁中收谷三十万石有奇。
diàn zhōng shì yù shǐ shí gōng kuí jiān zhōng yù li cǎi jí wáng fú jiē yán yíng tián zhī hài zhāng jùn yì jué qí rǎo qǐng ba sī yǐ jiān sī lǐng zhī yú shì zhào shuài chén jiān lǐng yíng tián
殿中侍御史石公揆、监中狱李采及王弗皆言营田之害，张浚亦觉其扰，请罢司，以监司领之，于是诏帅臣兼领营田。
jiǔ yuè yǐ chuān shǎn xuān fǔ wú jiè zhì fèi yàn yíng tián liù shí zhuāng jì tián bā bǎi wǔ shí sì qǐng suì shōu èr shí wǔ wàn dàn yǐ zhù jūn chǔ cì zhào jiǎng yù yān
九月，以川陕宣抚吴玠治废堰营田六十庄，计田八百五十四顷，岁收二十五万石以助军储，赐诏奖谕焉。
sān shí èr nián dū shì hú běi jīng xi jūn mǎ wāng chè yán jīng hú liǎng jūn tún shǒu xiāng hàn liáng xiǎng hào hàn
三十二年，督视湖北、京西军马汪澈言："荆、湖两军屯守襄、汉，粮饷浩瀚。
xiāng yáng gǔ yǒu èr qú zhǎng qú gài tián qī qiān qǐng mù qú gài tián sān qiān qǐng bīng hòu yīn fèi
襄阳古有二渠，长渠溉田七千顷，木渠溉田三千顷，兵后堙废。
jīn xiān zhù yàn kāi qú mù biān mín huò bīng zhī lǎo ruò gēng zhī qí gēng niú lěi sì zhòng liáng lìng hé běi jīng xi zhuǎn yùn sī cuò zhì jì shěng kuì yùn yòu kě ān jí liú wáng
今先筑堰开渠，募边民或兵之老弱耕之，其耕牛、耒耜、种粮，令河北、京西转运司措置，既省馈运，又可安集流亡。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
lóng xīng yuán nián chén liáo yán zhōu xiàn yíng tián zhī shí qí shuō yǒu shí yuē zé guān bì shěn mù rén bì guǎng chuān qú bì shēn xiāng tíng bì xiū qì yòng bì bèi tián chù bì lì shí yòng bì chōng gēng jù bì zú dìng shuì bì qīng shǎng fá bì xíng
隆兴元年，臣僚言州县营田之实，其说有十，曰：择官必审，募人必广，穿渠必深，乡亭必修，器用必备，田处必利，食用必充，耕具必足，定税必轻，赏罚必行。
qiě yù lì shǎng gé yǐ mù rén jí zhù guǎng xī mǎ gāng sān nián yǐ shì niú
且欲立赏格以募人，及住广西马纲三年以市牛。
huì yǒu su xiāng yáng tún tián zhī rǎo zhě shàng yù ba zhī
会有诉襄阳屯田之扰者，上欲罢之。
gōng bù shàng shū zhāng chǎn yán jīn rì jīng xiāng tún tián zhī hài
工部尚书张阐言："今日荆襄屯田之害，
yǐ qí wú gēng tián zhī mín ér kè zhī yóu mín
以其无耕田之民而课之游民，
yóu mín bù zú ér qiáng zhī bǎi xìng
游民不足而强之百姓，
yú shì bǎi xìng shě jǐ shú tián ér gēng guān shēng tián
于是百姓舍己熟田而耕官生田，
huò yuǎn shù bǎi lǐ zhēng hū yǐ lái
或远数百里征呼以来，
huò míng shuāng dīng ér yì qí qiáng zhuàng
或名双丁而役其强壮，
lǎo zhì wú yǎng
老稚无养，
yī fāng sāo rán
一方骚然，
ba zhī chéng shì yě
罢之诚是也。
rán zì qù suì yǐ lái zhì gēng niú nóng qì xiū cháng mù èr qú fèi yǐ shí yú wàn yī dàn jǔ ér qì zhī zé jīng xiāng zhī de zhōng bù kě gēng yě
然自去岁以来，置耕牛农器，修长、木二渠，费已十余万，一旦举而弃之，则荆襄之地终不可耕也。
bǐ jiàn liǎng huái guī zhèng zhī mín dòng yǐ wàn jì guān bù néng xù shí zé lǎo ruò jī sǐ qiáng zhě zhuǎn ér zhī tā
比见两淮归正之民，动以万计，官不能续食，则老弱饥死，强者转而之他。
ruò shǐ zhī jiù gēng jīng xiāng zhī tián fēi wéi kě miǎn liú lí yì shǐ zhōng yuán zhī mín wén zhī zhī cháo tíng yǒu yǐ chù wǒ lǜ jiē qiǎng fù ér zhì yǐ
若使之就耕荆襄之田，非惟可免流离，抑使中原之民闻之，知朝廷有以处我，率皆襁负而至矣。
yì shí kěn pì jì guǎng qǔ qí yú yǐ shū guān shí wèi liǎng biàn
异时垦辟既广，取其余以输官，实为两便。
zhào chú jiàn gēng zhě yī jiù yú lìng yú yǔn wén tóng wáng jué cuò zhì
"诏除见耕者依旧，余令虞允文同王珏措置。
èr nián jiāng huái dū du fǔ cān zàn chén jùn qīng yán yù yǐ bù pī dài rén zé guān huāng tián biāo qí lì zhài duō mǎi niú lí zòng gēng qí zhōng guān bù shōu zū rén zì lè cóng
二年，江、淮都督府参赞陈俊卿言："欲以不披带人，择官荒田，标旗立砦，多买牛犁，纵耕其中，官不收租，人自乐从。
shù nián zhī hòu kěn tián bì duō gǔ bì jiàn
数年之后，垦田必多，谷必贱。
suǒ zài yǒu zhūn zé cūn luò wú dào zéi zhī yōu
所在有屯，则村落无盗贼之忧；
jūn shí jì zú zé kuì xiǎng wú zhuǎn yùn zhī láo
军食既足，则馈饷无转运之劳。
cǐ chéng jīng jiǔ shǒu huái zhī cè
此诚经久守淮之策。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
qián dào wǔ nián sān yuè sì chuān xuān fǔ shǐ zhèng gāng zhōng bō jūn gēng zhòng yǐ suì shōu zū mǐ duì jiǎn chéng dū lù duì dí mǐ yī shí èr wàn dàn shàn jūn
乾道五年三月，四川宣抚使郑刚中拨军耕种，以岁收租米对减成都路对籴米一十二万石赡军。
rán bīng mín zá chǔ cūn tuǎn wèi rǎo bǎi duān
然兵民杂处村疃，为扰百端；
yòu shù bǎi lǐ wài chà mín bǎo jiá jiào gēng yǒu èr sān nián bù dài zhě mín shén kǔ zhī
又数百里外差民保甲教耕，有二、三年不代者，民甚苦之。
zhī xìng yuán fǔ zhāo gōng wǔ yù yǐ sān nián suǒ shōu zuì gāo yī nián wèi é děng dì jūn shù zhào diàn fàng bīng jí bǎo jiá yǐ hù biān
知兴元府晁公武欲以三年所收最高一年为额，等第均数召佃，放兵及保甲以护边。
cóng zhī
从之。
bā yuè zhào zhèn jiāng dū tǒng sī jí wǔ fēng jūn sān chù tún tián bīng bìng jū shōu rù duì jiào yuè
八月，诏镇江都统司及武锋军三处屯田兵并拘收入队教阅。
liù nián ba hé yáng zhōu tún tián
六年，罢和、扬州屯田。
bā nián fù ba lú zhōu bīng tún tián
八年，复罢庐州兵屯田。
chún xī shí nián è zhōu jiāng líng fǔ zhù zā fù dū tǒng zhì guō gǎo yán xiāng yáng tún tián xìng zhì èr shí yú nián wèi néng dà yǒu yì yú biān jì
淳熙十年，鄂州、江陵府驻紥副都统制郭杲言："襄阳屯田，兴置二十余年，未能大有益于边计。
fēi tián zhī bù liáng gài rén lì yǒu suǒ wèi zhì
非田之不良，盖人力有所未至。
jīn biān chuí wú shì zhèng yí xiū jǔ wèi shí biān zhī jì
今边陲无事，正宜修举，为实边之计。
běn sī yǒu huāng shú tián qī bǎi wǔ shí qǐng qǐ xiáng qián sān wàn mín shōu mǎi gēng niú nóng jù biàn kě shī gōng
本司有荒熟田七百五十顷，乞降钱三万缗，收买耕牛农具，便可施功。
rú jiāng lái gèng yǒu yú lì kě kuò huāng tián jiē xù kāi kěn
如将来更有余力，可括荒田接续开垦。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
shào xī yuán nián zhī hé zhōu liú wěi yǐ shèng tián mù mín chōng wàn nǔ shǒu fēn gēng
绍熙元年，知和州刘炜以剩田募民充万弩手分耕。
jiā dìng qī nián yǐ jīng xi tún tián mù rén gēng zhòng
嘉定七年，以京西屯田募人耕种。
shí sān nián sì chuān xuān fǔ ān bǐng zǒng lǐng rèn chù hòu yán shào xīng shí wǔ nián zhū zhōu gòng kěn tián èr qiān liù bǎi wǔ shí yú qǐng xià qiū shū zū mǐ yī shí sì wàn yī qiān yú shí xiǎng suǒ zhūn jiàng bīng ba mín hé dí wèi lì kě wèi bó yǐ
十三年，四川宣抚安丙、总领任处厚言："绍兴十五年，诸州共垦田二千六百五十余顷，夏秋输租米一十四万一千余石，饷所屯将兵，罢民和籴，为利可谓博矣。
qián dào sì nián yǐ hòu tún bīng guī jūn jiào yuè ér yíng tián fù zhū zhōu mù diàn suì zhì zū lì xiàn shī jiāo jiāng háo mín chéng shí zhàn jù qí bì bù kě gài jǔ
乾道四年以后，屯兵归军教阅，而营田付诸州募佃，遂致租利陷失，骄将豪民乘时占据，其弊不可概举。
jīn háo qiáng yí xǐ tián tǔ huāng xián zhèng dāng jū zhǒng zhī qiū hé zì zǒng lǐng suǒ yǔ xuān fǔ sī cuò zhì
今豪强移徙，田土荒闲，正当拘种之秋，合自总领所与宣抚司措置。
qí táo jué zhī tián guān nèi wài yì duō yǒu zhī wéi shù bù zī qí lì bù zài yíng tián zhī xià qǐ bìng kuò zhī
其逃绝之田，关内外亦多有之，为数不赀，其利不在营田之下，乞并括之。
chū jiè shǒu shǔ yǐ jūn chǔ bù jì zhì bāo chéng yàn wèi tún tián mín bù yǐ wèi biàn
"初，玠守蜀，以军储不继，治褒城堰为屯田，民不以为便。
yīn cáo chén guō dà zhōng yán yuē zhōng qí shù shǐ mín zì gēng
因漕臣郭大中言，约中其数，使民自耕。
mín jiē guī yè ér suì rù duō yú tún tián
民皆归业，而岁入多于屯田。
duān píng yuán nián bā yuè yǐ chén liáo yán zhūn wǔ wàn rén yú huái zhī nán běi qiě tián qiě shǒu zhì tún tián pàn guān yī yuán jīng jì qí shì xiá zé jiào yǐ qí shè
端平元年八月，以臣僚言，屯五万人于淮之南北，且田且守，置屯田判官一员经纪其事，暇则教以骑射。
chū chí tián zū sān nián yòu sān nián zé qǔ qí bàn
初弛田租三年，又三年则取其半。
shí yuè zhī dà níng jiān shào qián yán xī zhèng gāng zhōng cháng yú shǔ zhī guān ài zá bīng mín tún tián suì shōu sù èr shí yú wàn dàn
十月，知大宁监邵潜言："昔郑刚中尝于蜀之关隘杂兵民屯田，岁收粟二十余万石。
shì hòu tún tián zhī lì jì fèi liáng yùn zhī fèi yì zēng yi zhào shuài chén zòng bīng mín gēng zhī suǒ shōu zhī sù jì zhí yǐ cháng zhī zé zǒng suǒ wú zhuǎn shū zhī kǔ biān guān yǒu chǔ zhì zhī fēng zhàn yǒu yú yǒng shǒu yǒu yú bèi yǐ
是后屯田之利既废，粮运之费益增，宜诏帅臣纵兵民耕之，所收之粟计直以偿之，则总所无转输之苦，边关有储峙之丰，战有余勇，守有余备矣。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jiā xī sì nián lìng liú mín yú biān jiāng qī shí lǐ nèi fēn tián yǐ gēng yù jǐng zé yòng yǐ shǒu jiāng
嘉熙四年，令流民于边江七十里内分田以耕，遇警则用以守江；
yú biān chéng sān wǔ shí lǐ nèi yì fēn tián yǐ gēng yù jǐng zé yòng yǐ shǒu chéng
于边城三、五十里内亦分田以耕，遇警则用以守城；
zài zhài zhě zé gēng sì yě zhī tián ér yòng yǐ shǒu zhài
在砦者则耕四野之田，而用以守砦。
tián zài guān zhě miǎn qí zū zài mín zhě yǐ suǒ shōu shí zhī yī èr guī qí zhǔ sì sān nián shì dìng zé gè huán yuán yè
田在官者免其租，在民者以所收十之一二归其主，俟三年事定则各还元业。
xián chún sān nián zhào yuē huái shǔ hú xiāng zhī mín suǒ zhǒng tún tián jì kùn zhòng é yòu kùn kē qǔ liú lí zhī yú kǒu tǐ bù chōng jí yù shuǐ hàn shōu zū bù jí ér cuī shū jí yú xīng huǒ mín hé yǐ kān
咸淳三年，诏曰："淮、蜀、湖、襄之民所种屯田，既困重额，又困苛取，流离之余，口体不充，及遇水旱，收租不及，而催输急于星火，民何以堪！
qí rì qián jiù qiàn bìng chú zhī fù cuī zhě yǐ wéi zhì lùn
其日前旧欠并除之，复催者以违制论。
cháng píng yì cāng hàn duò lì mín zhī liáng fǎ cháng píng yǐ píng gǔ jià yì cāng yǐ bèi xiōng zāi
常平、义仓，汉、隋利民之良法，常平以平谷价，义仓以备凶灾。
zhōu xiǎn dé zhōng yòu zhì huì mín cāng yǐ zá pèi qián fēn shù zhé sù zhù zhī suì qiàn jiǎn jià chū yǐ huì mín
周显德中，又置惠民仓，以杂配钱分数折粟贮之，岁歉，减价出以惠民。
sòng jiān cún qí fǎ yān
宋兼存其法焉。
tài zǔ chéng wǔ jì zhī luàn hǎi nèi duō shì yì cāng jìn fèi
太祖承五季之乱，海内多事，义仓浸废。
qián dé chū zhào zhū zhōu yú gè xiàn zhì yì cāng suì shū èr shuì shí bié shōu yī dòu
干德初，诏诸州于各县置义仓，岁输二税，石别收一斗。
mín jī yù dài chōng zhǒng shí zhě xiàn jù jí shēn zhōu zhōu zhǎng lì jí jì kǒu dài qì rán hòu zòu wén
民饥欲贷充种食者，县具籍申州，州长吏即计口贷讫，然后奏闻。
qí hòu yǐ shū sòng fán láo ba zhī
其后以输送烦劳，罢之。
chún huà sān nián jīng jī dà ráng fēn qiǎn shǐ chén yú sì chéng mén zhì chǎng zēng jià yǐ dí xū jìn cāng zhù zhī mìng yuē cháng píng suì jī jí xià qí zhí yǔ mín
淳化三年，京畿大穰，分遣使臣于四城门置场，增价以籴，虚近仓贮之，命曰常平，岁饥即下其直予民。
xián píng zhōng kù bù yuán wài láng chéng sù qǐng fú jiàn zēng zhì huì mín cāng yīn zhào zhū lù shēn chún huà huì mín zhī zhì
咸平中，库部员外郎成肃请福建增置惠民仓，因诏诸路申淳化惠民之制。
jǐng dé sān nián
景德三年，
yán shì zhě qǐng yú jīng dōng xi hé běi hé dōng shǎn xī jiāng nán huái nán liǎng zhè jiē lì cháng píng cāng
言事者请于京东西、河北、河东、陕西、江南、淮南、两浙皆立常平仓，
jì hù kǒu duō guǎ
计户口多寡，
liàng liú shàng gòng qián zì èr sān qiān guàn zhì yī èr wàn guàn
量留上供钱自二三千贯至一二万贯，
lìng zhuǎn yùn shǐ měi zhōu zé qīng gàn guān zhǔ zhī
令转运使每州择清干官主之，
lǐng yú sī nóng sì
领于司农寺，
sān sī wú zhé yí yòng
三司无辄移用。
suì xià qiū shì shì jià liàng zēng yǐ dí tiào jiǎn jià yì rú zhī suǒ jiǎn bù dé guò běn qián
岁夏秋视市价量增以籴，粜减价亦如之，所减不得过本钱。
ér yán biān zhōu jùn bù zhì
而沿边州郡不置。
zhào sān sī jí yì qǐng rú suǒ zòu
诏三司集议，请如所奏。
yú shì zēng zhì sī nóng guān lì chuàng xiè shè cáng jí zhàng dù zhī bié zhì cháng píng àn
于是增置司农官吏，创廨舍，藏籍帐，度支别置常平案。
dà shuài wàn hù suì dí wàn dàn hù suī duō zhǐ wǔ wàn dàn
大率万户岁籴万石，户虽多，止五万石。
sān nián yǐ shàng bù tiào jí huí chōng liáng lǐn yì yǐ xīn sù
三年以上不粜，即回充粮廪，易以新粟。
zāi shāng zhōu jùn dí sù dòu wú guò bǎi qián
灾伤州郡籴粟，斗毋过百钱。
hòu yòu zhào dāng zhí guān yú yuán yuē shù wài zēng dí jí yí bèi yǐ shàng zhě bìng yǔ lǐ wèi láo jì
后又诏当职官于元约数外增籴及一倍已上者，并与理为劳绩。
tiān xǐ sì nián jīng hú chuān xiá guǎng nán jiē zēng zhì cháng píng cāng
天禧四年，荆湖、川峡、广南皆增置常平仓。
wǔ nián zhū lù zǒng dí shù shí bā wàn sān qiān yú hú tiào èr shí sì wàn sān qiān yú hú
五年，诸路总籴数十八万三千余斛，粜二十四万三千余斛。
jǐng yòu zhōng huái nán zhuǎn yùn fù shǐ wú zūn lù yán běn lù dīng kǒu bǎi wǔ shí wàn ér cháng píng qián sù cái sì shí yú wàn suì jī bù zú yǐ jiù xù
景祐中，淮南转运副使吴遵路言："本路丁口百五十万，而常平钱粟才四十余万，岁饥不足以救恤。
yuàn zì jīng huà zēng wèi èr bǎi wàn tā wú de yí yòng
愿自经画增为二百万，他毋得移用。
xǔ zhī
"许之。
hòu yòu zhào tiān xià cháng píng qián sù sān sī zhuǎn yùn sī jiē wú de yí yòng
后又诏：天下常平钱粟，三司转运司皆毋得移用。
bù shù nián jiān cháng píng jī yǒu yú ér bīng shí bù zú nǎi mìng sī nóng sì chū cháng píng qián bǎi wàn mín zhù sān sī gěi jūn fèi
不数年间，常平积有余而兵食不足，乃命司农寺出常平钱百万缗助三司给军费。
jiǔ zhī yí yòng shù duō ér xù cáng wú jǐ yǐ
久之，移用数多，而蓄藏无几矣。
zì jǐng yòu chū jī nèi jī zhào chū cháng píng sù dài zhōng xià hù hù yī hú
自景祐初畿内饥，诏出常平粟贷中下户，户一斛。
qìng lì zhōng fā jīng xi cháng píng sù zhèn pín mín ér jù liǎn zhě huò zēng jiù jià dí sù yù yǐ shì ēn
庆历中，发京西常平粟振贫民，而聚敛者或增旧价籴粟，欲以市恩；
huáng yòu sān nián zhào jiè zhī
皇祐三年，诏诫之。
huái nán liǎng zhè tǐ liàng ān fǔ chén shēng zhī děng yán zāi shāng zhōu jūn qǐ dí cháng píng cāng sù lìng yú yuán jià shàng liàng tiān shí wén shí wǔ wén shū fēi xù mín zhī yì
淮南、两浙体量安抚陈升之等言："灾伤州军乞籴常平仓粟，令于元价上量添十文、十五文，殊非恤民之意。
nǎi zhào zhǐ yú yuán dí jià chū tiào
"乃诏止于元籴价出粜。
wǔ nián zhào yuē bǐ zhě hú běi suì jiǎn fā cháng píng yǐ jì jī zhě rú wén sī nóng sì fù dū qǔ qǐ cháo tíng zhèn xù yì zāi
五年，诏曰："比者湖北岁俭，发常平以济饥者，如闻司农寺复督取，岂朝廷振恤意哉？
qí xī chú zhī
其悉除之。
míng dào èr nián zhào yì fù yì cāng bù guǒ
明道二年，诏议复义仓，不果。
jǐng yòu zhōng jí xián xiào lǐ wáng qí qǐng fù zhì lìng wǔ děng yǐ shàng hù suí xià qiū èr shuì èr dòu bié shū yī shēng shuǐ hàn jiǎn shuì zé miǎn shū
景祐中，集贤校理王琪请复置："令五等已上户，随夏秋二税，二斗别输一升，水旱减税则免输。
zhōu xiàn zé biàn dì zhì cāng zhù zhī lǐng yú zhuǎn yùn shǐ
州县择便地置仓贮之，领于转运使。
jì yǐ yī zhōng jùn zhèng shuì suì rù shí wàn shí zé yì cāng kě de wǔ qiān dàn tuī ér guǎng zhī zé lì bó yǐ
计以一中郡正税岁入十万石，则义仓可得五千石，推而广之，则利博矣。
míng dào zhōng jī qiàn guó jiā yù jǐn dài jī mín zé jūn shí bù zú gù mín yǒu liú zhuǎn zhī huàn
明道中，饥歉，国家欲尽贷饥民则军食不足，故民有流转之患。
shì shí jiān bìng zhī jiā chū sù shù qiān dàn zé bǔ lì shì qǐ yǐ guān jué wèi qīng yú
是时，兼并之家出粟数千石则补吏，是岂以官爵为轻欤？
tè ài mín jì wù bù huò yǐ wèi zhī ěr
特爱民济物，不获已为之尔。
qiě jiān bìng zhī jiā zhàn tián cháng guǎng zé yì cāng suǒ rù cháng duō
且兼并之家占田常广，则义仓所入常多；
zhōng xià zhī jiā zhàn tián cháng xiá zé yì cāng suǒ rù cháng shǎo
中下之家占田常狭，则义仓所入常少。
jí shuǐ hàn zhèn jì zé jiān bìng zhī jiā wèi bì dài cǐ ér jì zhōng xià zhī mín shí xiān shòu qí cì yǐ
及水旱振济，则兼并之家未必待此而济，中下之民实先受其赐矣。
shì xià yǒu sī huì yì yì zhě yì tóng ér zhǐ
"事下有司会议，议者异同而止。
qìng lì chū qí fù shàng qí yì rén zōng nà zhī mìng tiān xià lì yì cāng zhào shàng sān děng hù shū sù yǐ ér fù ba
庆历初，琪复上其议，仁宗纳之，命天下立义仓，诏上三等户输粟，已而复罢。
qí hòu gǔ àn yòu yán jīn tiān xià wú shì nián gǔ fēng shú mín rén ān lè fù zǐ xiāng bǎo
其后贾黯又言："今天下无事，年谷丰熟，民人安乐，父子相保。
yī yù shuǐ hàn zé liú lí sǐ wáng juān qì dào lù fā cāng lǐn zhèn zhī zé liáng bù gěi kè sù fù rén zé lì bù shàn zhuǎn shū qiān lǐ zé bù jí shì yí mín jiù sù zé yuǎn jìn jiāo kùn
一遇水旱，则流离死亡，捐弃道路，发仓廪振之则粮不给，课粟富人则力不赡，转输千里则不及事，移民就粟则远近交困。
cháo tíng zhī chén jùn xiàn zhī lì cāng cù bù zhī suǒ chū zé mín jī ér sǐ zhě guò bàn yǐ
朝廷之臣，郡县之吏，仓卒不知所出，则民饥而死者过半矣。
yuàn fàng duò zhì lì mín shè yì cāng zhào tiān xià zhōu jūn yù nián gǔ fēng dēng lì fǎ quàn kè xù jī yǐ bèi xiōng zāi
愿放隋制立民社义仓，诏天下州军遇年谷丰登，立法劝课蓄积，以备凶灾。
cǐ suǒ wèi lè suì lì mǐ láng lì duō qǔ zhī ér bù wéi nüè zhě yě kuàng qǔ zhī yǐ wéi mín yé
此所谓'乐岁粒米狼戾，多取之而不为虐'者也，况取之以为民耶？
xià qí shuō zhū lù yǐ dù kě fǒu yǐ wéi kě xíng cái sì lù yú huò wèi fù shuì zhī wài liǎng chóng gòng shū huò wèi kǒng zhāo dào zéi huò wèi yǐ yǒu cháng píng zú yǐ zhèn gěi huò wèi zhì cāng fán rǎo
"下其说诸路以度可否，以为可行才四路，余或谓赋税之外两重供输，或谓恐招盗贼，或谓已有常平足以振给，或谓置仓烦扰。
yú shì àn fù shàng zòu yuē chén cháng pàn shàng shū xíng bù jiàn tiān xià suì duàn sǐ xíng duō zhì sì qiān yú rén qí jiān dào zéi lǜ shí liù qī gài yú mín pò yú jī hán yīn zhī shuǐ hàn wǎng xiàn zhòng pì
于是黯复上奏曰："臣尝判尚书刑部，见天下岁断死刑多至四千余人，其间盗贼率十六七，盖愚民迫于饥寒，因之水旱，枉陷重辟。
gù chén qǐng fù mín shè yì cāng yǐ bèi xiōng suì
故臣请复民社义仓，以备凶岁。
jīn zhū lù suǒ chén lèi jiē wàng yì
今诸路所陈，类皆妄议。
ruò wèi fù shuì zhī wài liǎng chóng gòng shū zé yì cāng zhī yì nǎi jiào mín chǔ jī yǐ bèi shuǐ hàn guān wèi lì fǎ fēi yǐ zì lì xíng zhī jì jiǔ mín bì lè shū
若谓赋税之外两重供输，则义仓之意，乃教民储积以备水旱，官为立法，非以自利，行之既久，民必乐输。
ruò wèi kǒng zhāo dào zéi dào zéi lì zài qīng huò bù zài sù mài jīn xiāng cūn fù shì yǒu zhù sù shù wàn shí zhě bù wén yǒu jié lüè zhī yú
若谓恐招盗贼，盗贼利在轻货，不在粟麦，今乡村富室有贮粟数万石者，不闻有劫掠之虞。
qiě dào zéi zhī qǐ běn yóu pín kùn
且盗贼之起，本由贫困。
chén jiàn cǐ yì yù shǐ mín yǒu zhù jī suī yù shuǐ hàn bù yōu fá shí zé rén rén zì ài ér chóng fàn fǎ cǐ zhèng xiāo chú dào zéi zhī yuán yě
臣建此议，欲使民有贮积，虽遇水旱，不忧乏食，则人人自爱而重犯法，此正消除盗贼之原也。
ruò wèi yǒu cháng píng zú yǐ zhèn gěi zé cháng píng zhī shè gài yǐ zhǔn píng gǔ jià shǐ wú shén guì shén jiàn zhī shāng
若谓有常平足以振给，则常平之设，盖以准平谷价，使无甚贵甚贱之伤。
huò yù xiōng jī fā yǐ zhèn jiù jì yǐ shī qí běn yì ér fèi yòu chū gōng tǎng jīn guó yòng pō fá suǒ xù bù hòu
或遇凶饥，发以振救，既已失其本意，而费又出公帑，今国用颇乏，所蓄不厚。
jìn suì fēi wú cháng píng xiǎo yǒu shuǐ hàn zhé liú lí è piǎo qǐ wèi dào zéi zé shì cháng píng guǒ bù zú yǎng yǐ zhèn gěi yě
近岁非无常平，小有水旱，辄流离饿莩，起为盗贼，则是常平果不足仰以振给也。
ruò wèi zhì cāng lǐn liǎn cái mù kǒng yǒu fán rǎo zé jīn zhōu xiàn xiū zhì yóu chuán yì shè jiē liǎn yú mín qǐ yú yì cāng dú wèi fán rǎo
若谓置仓廪，敛材木，恐有烦扰，则今州县修治邮传驿舍，皆敛于民，岂于义仓独畏烦扰？
rén qíng kě yǔ lè chéng bù kě yǔ móu shǐ yuàn zì cháo tíng duàn ér xíng zhī
人情可与乐成，不可与谋始，愿自朝廷断而行之。
rán dāng shí qiān yú zhòng lùn zhōng bù guǒ xíng
"然当时牵于众论，终不果行。
jiā yòu èr nián zhào tiān xià zhì guǎng huì cāng
嘉祐二年，诏天下置广惠仓。
chū tiān xià mò rù hù jué tián guān zì yù zhī
初，天下没入户绝田，官自鬻之。
shū mì shǐ hán qí qǐng liú wù zhōu mù rén gēng shōu qí zū bié wèi cāng zhù zhī yǐ gěi zhōu xiàn guō nèi zhī lǎo yòu pín jí bù néng zì cún zhě lǐng yǐ tí diǎn xíng yù suì zhōng jù chū nèi zhī shù shàng zhī sān sī
枢密使韩琦请留勿鬻，募人耕，收其租别为仓贮之，以给州县郭内之老幼贫疾不能自存者，领以提点刑狱，岁终具出内之数上之三司。
hù bù mǎn wàn liú tián zū qiān dàn wàn hù bèi zhī hù èr wàn liú sān qiān shí sān wàn liú sì qiān dàn sì wàn liú wǔ qiān dàn wǔ wàn liú liù qiān dàn qī wàn liú bā qiān dàn shí wàn liú wàn dàn
户不满万，留田租千石，万户倍之，户二万留三千石，三万留四千石，四万留五千石，五万留六千石，七万留八千石，十万留万石。
tián yǒu yú zé zhōu rú jiù
田有余，则鬻如旧。
sì nián zhào gǎi lì sī nóng sì zhōu xuǎn guān èr rén zhǔ chū nà suì shí yuè qiǎn guān yàn shì yīng shòu mǐ zhě shū míng yú jí
四年，诏改隶司农寺，州选官二人主出纳，岁十月遣官验视，应受米者书名于籍。
zì shí yī yuè shǐ sān rì yī gěi rén mǐ yī shēng yòu zhě bàn zhī cì nián èr yuè zhǐ
自十一月始，三日一给，人米一升，幼者半之，次年二月止。
yǒu yú nǎi jí zhū xiàn liàng dà xiǎo jūn gěi zhī
有余乃及诸县，量大小均给之。
qí dà lüè rú cǐ
其大略如此。
zhì píng sān nián cháng píng rù wǔ shí wàn yī qiān sì shí bā dàn chū sì shí qī wàn yī qiān yī bǎi wǔ shí qī shí
治平三年，常平入五十万一千四十八石，出四十七万一千一百五十七石。
xī níng èr nián zhì zhì sān sī tiáo lì sī yán zhū lù cháng píng guǎng huì cāng qián gǔ lüè jì guàn shí kě jí qiān wǔ bǎi wàn yǐ shàng liǎn sàn wèi de qí yi gù wèi lì wèi bó
熙宁二年，制置三司条例司言："诸路常平、广惠仓钱谷，略计贯石可及千五百万以上，敛散未得其宜，故为利未博。
jīn yù yǐ jiàn zài hú dòu yù guì liàng jiǎn shì jià tiào yù jiàn liàng zēng shì jià dí kě tōng róng zhuǎn yùn sī miáo shuì jí qián hú jiù biàn zhuǎn yì zhě yì xǔ duì huàn
今欲以见在斛斗，遇贵量减市价粜，遇贱量增市价籴，可通融转运司苗税及钱斛就便转易者，亦许兑换。
réng yǐ jiàn qián yī shǎn xī qīng miáo qián lì yuàn yù jiè zhě gěi zhī
仍以见钱，依陕西青苗钱例，愿预借者给之。
suí shuì shū nà hú dòu bàn wèi xià liào bàn wèi qiū liào nèi yǒu qǐng běn shǎi huò nà shí jià guì yuàn nà qián zhě jiē cóng qí biàn
随税输纳斛斗，半为夏料，半为秋料，内有请本色或纳时价贵愿纳钱者，皆从其便。
rú yù zāi shāng xǔ zhǎn zhì cì liào fēng shú rì nà
如遇灾伤，许展至次料丰熟日纳。
fēi wéi zú yǐ dài xiōng huāng zhī huàn mín jì shòu dài zé jiān bìng zhī jiā bù dé chéng xīn chén bù jiē yǐ yāo bèi xī
非惟足以待凶荒之患，民既受贷，则兼并之家不得乘新陈不接以邀倍息。
yòu cháng píng guǎng huì zhī wù shōu cáng jī zhì bì dài nián jiǎn wù guì rán hòu chū tiào suǒ jí zhě bù guò chéng shì yóu shǒu zhī rén
又常平、广惠之物，收藏积滞，必待年俭物贵然后出粜，所及者不过城市游手之人。
jīn tōng yī lù yǒu wú guì fā jiàn liǎn yǐ guǎng xù jī píng wù jià shǐ nóng rén yǒu yǐ fù shí qū shì ér jiān bìng bù dé chéng qí jí
今通一路有无，贵发贱敛，以广蓄积，平物价，使农人有以赴时趋事，而兼并不得乘其急。
fán cǐ jiē yǐ wéi mín ér gōng jiā wú suǒ lì qí rù shì yì xiān wáng sàn huì xìng lì yǐ wéi gēng liǎn bǔ zhù zhī yì yě
凡此皆以为民，而公家无所利其入，是亦先王散惠兴利、以为耕敛补助之意也。
yù liàng zhū lù qián gǔ duō guǎ fēn qiǎn guān tí jǔ měi zhōu xuǎn tōng pàn mù zhí guān yī yuán diǎn gàn zhuǎn yí chū nà réng xiān zì hé běi jīng dōng huái nán sān lù shī xíng sì yǒu xù tuī zhī zhū lù
欲量诸路钱谷多寡，分遣官提举，每州选通判幕职官一员，典干转移出纳，仍先自河北、京东、淮南三路施行，俟有绪推之诸路。
qí guǎng huì cāng chú liàng liú gěi lǎo jí pín qióng rén wài yú bìng yòng cháng píng cāng zhuǎn yí fǎ
其广惠仓除量留给老疾贫穷人外，余并用常平仓转移法。
zhào kě
"诏可。
jì ér tiáo lì sī yòu yán cháng píng guǎng huì cāng tiáo yuē xiān xíng yú hé běi jīng dōng huái nán sān lù fǎng wèn mín jiān duō yuàn zhī dài qǐ biàn xià zhū lù zhuǎn yùn sī shī xíng dāng yì zhì tí jǔ guān
既而条例司又言："常平、广惠仓条约，先行于河北、京东、淮南三路，访问民间多愿支贷，乞遍下诸路转运司施行，当议置提举官。
shí tiān xià cháng píng qián gǔ jiàn zài yī qiān sì bǎi wàn guàn shí
"时天下常平钱谷见在一千四百万贯石。
zhào zhū lù gè zhì tí jǔ guān èr yuán yǐ cháo guān wèi zhī guǎn dāng yī yuán jīng guān wèi zhī huò gòng zhì èr yuán kāi fēng fǔ jiè yī yuán fán sì shí yī rén
诏诸路各置提举官二员，以朝官为之，管当一员，京官为之，或共置二员，开封府界一员，凡四十一人。
chū shén zōng jì yòng wáng ān shí wèi cān zhī zhèng shì ān shí wèi dì yán tiān xià cái lì suǒ dāng kāi pì liǎn sàn zhě dì rán qí shuō suì chuàng lì zhì zhì sān sī tiáo lì sī
初，神宗既用王安石为参知政事，安石为帝言天下财利所当开辟敛散者，帝然其说，遂创立制置三司条例司。
ān shí yīn qǐng yǐ zhù zuò zuǒ láng biān xiào jí xián shū xiāng lǚ huì qīng wèi zhì zhì sī jiǎn xiáng wén zì zì shì zhuān yī jiǎng qiú lì wèi xīn zhì yù xíng qīng miáo zhī fǎ
安石因请以著作佐郎编校集贤书箱吕惠卿为制置司检详文字，自是专一讲求立为新制，欲行青苗之法。
sū zhé zì dà míng tuī guān shàng shū zhào duì yì chú tiáo lì sī jiǎn xiáng wén zì
苏辙自大名推官上书，召对，亦除条例司检详文字。
ān shí chū qīng miáo fǎ shì zhī zhé yuē yǐ qián dài mín shǐ chū xi èr fēn běn fēi wéi lì
安石出青苗法示之，辙曰："以钱贷民，使出息二分，本非为利。
rán chū nà zhī jì lì yuán wèi jiān suī yǒu fǎ bù néng jìn
然出纳之际，吏缘为奸，虽有法不能禁；
qián rù mín shǒu suī liáng mín bù miǎn fēi lǐ fèi yòng
钱入民手，虽良民不免非理费用；
jí qí nà qián suī fù mín bù miǎn wéi xiàn
及其纳钱，虽富民不免违限。
rú cǐ zé biān chī bì yòng zhōu xiàn duō shì yǐ
如此则鞭笞必用，州县多事矣。
táng liú yàn zhǎng guó jì wèi cháng yǒu suǒ jiǎ dài
唐刘晏掌国计，未尝有所假贷。
yǒu yóu zhī zhě yàn yuē shǐ mín jiǎo xìng de qián fēi guó zhī fú
有尤之者，晏曰：'使民侥幸得钱，非国之福；
shǐ lì yǐ fǎ dū zé fēi mín zhī biàn
使吏倚法督责，非民之便。
wú suī wèi cháng jiǎ dài ér sì fāng fēng xiōng guì jiàn zhī zhī wèi cháng yú shí
吾虽未尝假贷，而四方丰凶贵贱，知之未尝逾时。
yǒu jiàn bì dí yǒu guì bì tiào yǐ cǐ sì fāng wú shén guì shén jiàn zhī bìng ān yòng dài wèi
有贱必籴，有贵必粜，以此四方无甚贵甚贱之病，安用贷为？
yàn zhī yán hàn cháng píng fǎ ěr gōng chéng néng xíng zhī yàn zhī gōng kě lì sì yě
'晏之言，汉常平法耳，公诚能行之，晏之功可立俟也。
ān shí zì cǐ yú yuè bù yán qīng miáo
"安石自此逾月不言青苗。
huì hé běi zhuǎn yùn sī gàn dāng gōng shì wáng guǎng lián zhào yì shì guǎng lián cháng zòu qǐ dù sēng dié shù qiān dào wèi běn qián yú shǎn xī zhuǎn yùn sī sī xíng qīng miáo fǎ chūn sàn qiū liǎn yǔ ān shí yì hé
会河北转运司干当公事王广廉召议事，广廉尝奏乞度僧牒数千道为本钱，于陕西转运司私行青苗法，春散秋敛，与安石意合。
zhì shì qǐng shī xíng zhī hé běi yú shì ān shí jué yì xíng zhī ér cháng píng guǎng huì cāng zhī fǎ suì biàn ér wèi qīng miáo yǐ
至是，请施行之河北，于是安石决意行之，而常平、广惠仓之法遂变而为青苗矣。
sū zhé yǐ yì bù hé ba
苏辙以议不合罢。
ér zhū lù tí jǔ guān wǎng wǎng yíng hé ān shí zhī yì wu yǐ duō sàn wèi gōng
而诸路提举官往往迎合安石之意，务以多散为功。
fù mín bù yuàn qǔ pín zhě nǎi yù de zhī jí lìng suí hù děng gāo xià pǐn pèi yòu lìng pín fù xiāng jiān shí rén wéi bǎo shǒu
富民不愿取，贫者乃欲得之，即令随户等高下品配，又令贫富相兼，十人为保首。
wáng guǎng lián zài hé běi yī děng hù gěi shí wǔ qiān děng ér xià zhī zhì wǔ děng yóu gěi yī qiān mín jiān xuān rán bù yǐ wèi biàn
王广廉在河北，一等户给十五千，等而下之，至五等犹给一千，民间喧然不以为便。
guǎng lián rù zòu wèi mín jiē huān hū gǎn dé rán yán bù biàn zhě shén zhòng
广廉入奏谓民皆欢呼感德，然言不便者甚众。
yòu zhèng yán li cháng sūn jué qǐ zhào yǒu sī wú yǐ qiáng mín
右正言李常、孙觉乞诏有司毋以强民。
shí tí jǔ fǔ jiè cháng píng shì hóu shū xiàn lǚ dū tí diǎn fǔ jiè xiàn zhèn lǚ jǐng sàn qián jǐng yǐ jī xiàn gè yǒu tún bīng suì rù kè lì jǐn néng shàn gěi
时提举府界常平事侯叔献屡督提点府界县镇吕景散钱，景以畿县各有屯兵，岁入课利仅能赡给；
yòu mín hù cháng dài liáng wǔ shí yú wàn dàn shàng xī yǐ wén
又民户尝贷粮五十余万石，尚悉以闻；
jīn tiáo lì sī yòu yǐ mǎi shǎn xī yán chāo qián wǔ shí wàn mín wèi qīng miáo qián gěi sàn kǒng mín lì bù kān
今条例司又以买陕西盐钞钱五十万缗为青苗钱给散，恐民力不堪。
zhào sòng tiáo lì sī zhào tí jǔ sī guān zhì zhōng shū jiè yù zhī
诏送条例司，召提举司官至中书戒谕之。
wáng ān shí yán ruò cǐ zhū lù bì gù wàng bù gǎn tuī xíng xīn fǎ dì lìng tiáo lì sī zhǐ huī
王安石言："若此，诸路必顾望，不敢推行新法，第令条例司指挥。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
sān nián pàn dà míng fǔ hán qí yán
三年，判大名府韩琦言：
chén zhǔn sàn qīng miáo zhào shū wu zài huì xiǎo mín bù shǐ jiān bìng chéng jí yǐ yào bèi xī ér gōng jiā wú suǒ lì qí rù
臣准散青苗诏书，务在惠小民，不使兼并乘急以要倍息，而公家无所利其入。
jīn suǒ lì tiáo yuē nǎi zì xiāng hù yī děng ér xià jiē lì jiè qián guàn mò sān děng yǐ shàng gèng xǔ zēng jiè fāng guō hù yǒu wù yè shèng zhì dāng zhě yì yī xiāng hù lì zhī jiè
今所立条约，乃自乡户一等而下皆立借钱贯陌，三等以上更许增借，坊郭户有物业胜质当者亦依乡户例支借。
qiě xiāng cūn shàng děng hù bìng fāng guō yǒu wù yè zhě nǎi cóng lái jiān bìng zhī jiā jīn lìng duō jiè zhī qián yī qiān lìng nà yī qiān sān bǎi zé shì guān zì fàng qián qǔ xi yǔ chū zhào jué xiāng wéi lì
且乡村上等户并坊郭有物业者，乃从来兼并之家，今令多借之钱，一千令纳一千三百，则是官自放钱取息，与初诏绝相违戾。
yòu tiáo yuē suī jìn yì lēi rán xū de shàng hù wèi jiǎ tóu yǐ rèn zhī mín yú bù lǜ jiǔ yuǎn qǐng shí shén yì nà shí shén nán
又条约虽禁抑勒，然须得上户为甲头以任之，民愚不虑久远，请时甚易，纳时甚难。
gù zì zhì xià yǐ lái shàng xià huáng huò jiē wèi ruò bù yì sàn zé shàng hù bì bù yuàn qǐng
故自制下以来，上下惶惑，皆谓若不抑散，则上户必不愿请；
jìn xià děng dì yǔ wú yè kè hù suī huò yuàn qǐng bì nán cuī nà
近下等第与无业客户虽或愿请，必难催纳。
jiāng lái bì yǒu xíng xíng dū suǒ jí lēi gān xì shū shǒu diǎn yā qí hù cháng tóng bǎo jūn péi zhī huàn
将来必有行刑督索，及勒干系书手、典押、耆户长同保均陪之患。
qù suì hé shuò fēng rěn mǐ dòu bù guò qī bā shí qián ruò chéng shí duō liǎn sì guì ér tiào bù wéi hé gǔ zhì wú shī xiàn jiān mín bèi shí huì yì zú shōu qí xiàn yíng
去岁河朔丰稔，米斗不过七八十钱，若乘时多敛，俟贵而粜，不唯合古制，无失陷，兼民被实惠，亦足收其羡赢。
jīn zhū cāng fāng dí ér tí jǔ sī yǐ jí zhǐ zhī yì zài yí cǐ dí běn jǐn wèi qīng miáo qián zé sān fēn zhī xi kě wèi jǐ gōng qǐ xiá gèng xù sī mín jiǔ yuǎn zhī huàn
今诸仓方籴而提举司已亟止之，意在移此籴本尽为青苗钱，则三分之息可为己功，岂暇更恤斯民久远之患？
ruò wèi shǎn xī cháng xíng qí fǎ guān yǒu suǒ de ér mín yǐ wéi biàn cǐ nǎi zhuǎn yùn sī yīn jūn chǔ yǒu quē shì zì dōng jí chūn yǔ xuě jí shí mài miáo zī shèng dìng jiàn chéng shú xíng yú yī shí kě yě
若谓陕西尝行其法，官有所得而民以为便，此乃转运司因军储有阙，适自冬及春雨雪及时，麦苗滋盛，定见成熟，行于一时可也。
jīn nǎi jiàn guān zhì sī yǐ wéi měi suì cháng xíng zhī fǎ ér qǔ lì sān fēn qǐ shǎn xī quán yí zhī bǐ zāi
今乃建官置司，以为每岁常行之法，而取利三分，岂陕西权宜之比哉？
jiān chū zhào qiě yú jīng dōng huái nán hé běi sān lù shì xíng sì yǒu xù fāng tuī zhī tā lù
兼初诏且于京东、淮南、河北三路试行，俟有绪方推之他路。
jīn sān lù wèi jí ér jù jǐn yú zhū lù zhì shǐ fēi bì xià yōu mín zǔ zōng huì xià zhī yì
今三路未集，而遽尽于诸路置使，非陛下忧民、祖宗惠下之意。
qǐ jǐn ba tí jǔ guān dì wěi tí diǎn xíng yù guān yī cháng píng jiù fǎ shī xíng
乞尽罢提举官，第委提点刑狱官依常平旧法施行。
dì xiù chū qí zòu shì zhí zhèng yuē qí zhēn zhōng chén zhèn shǐ wèi kě yǐ lì mín bù yì nǎi hài mín rú cǐ
帝袖出琦奏示执政曰："琦真忠臣，朕始谓可以利民，不意乃害民如此。
qiě fāng guō ān dé qīng miáo ér shǐ zhě yì qiáng yǔ zhī
且坊郭安得青苗，而使者亦强与之？
ān shí bó rán jìn yuē gǒu cóng qí suǒ yù suī fāng guō hé hài
"安石勃然进曰："苟从其所欲，虽坊郭何害？
yīn nán qí zòu yuē bì xià xiū cháng píng fǎ yǐ zhù mín zhì yú shōu xī yì zhōu gōng yí fǎ yě
"因难琦奏，曰："陛下修常平法以助民，至于收息，亦周公遗法也。
rú sāng hóng yáng lóng tiān xià huò cái yǐ fèng rén zhǔ sī yòng nǎi kě wèi xìng lì zhī chén
如桑弘羊笼天下货财以奉人主私用，乃可谓兴利之臣；
jīn yì jiān bìng zhèn pín ruò zhì guān lǐ cái fēi suǒ yǐ zuǒ sī yù ān kě wèi xìng lì zhī chén hu
今抑兼并，振贫弱，置官理财，非所以佐私欲，安可谓兴利之臣乎？
céng gōng liàng chén shēng zhī jiē yán fāng guō bù dàng biào qián yǔ ān shí lùn nàn jiǔ zhī ér ba
"曾公亮、陈升之皆言坊郭不当俵钱，与安石论难久之而罢。
dì zhōng yǐ qí shuō wèi yí ān shí suì chēng jí bù chū
帝终以琦说为疑，安石遂称疾不出。
dì yù zhí zhèng ba qīng miáo fǎ gōng liàng shēng zhī yù jí fèng zhào zhào biàn dú yù sì ān shí chū zì ba zhī lián rì bù jué
帝谕执政罢青苗法，公亮、升之欲即奉诏，赵抃独欲俟安石出自罢之，连日不决。
dì gèng yǐ wéi yí yīn lìng lǚ huì qīng yù zhǐ qǐ ān shí ān shí rù xiè
帝更以为疑，因令吕惠卿谕旨起安石，安石入谢。
jì shì shì zhì qì yù hàn miàn zé gōng liàng děng yóu shì chí xīn fǎ yì jiān
既视事，志气愈悍，面责公亮等，由是持新法益坚。
zhào yǐ qí zòu fù zhì zhì tiáo lì sī tiáo lì sī shū liè qí zòu ér biàn xī qí bù rán
诏以琦奏付制置条例司，条例司疏列琦奏而辨析其不然。
qí fù shàng shū yuē
琦复上疏曰：
zhì zhì sī duō shān qù chén yuán zòu yào yǔ wéi jǔ dà gài yòng piān cí qū nán jí yǐn zhōu lǐ guó fú wèi xi zhī shuō wén qí miù wàng shàng yǐ qī wǎng shèng tīng xià yǐ yú nòng tiān xià
"制置司多删去臣元奏要语，唯举大概，用偏辞曲难，及引《周礼》"国服为息"之说，文其谬妄，上以欺罔圣听，下以愚弄天下。
chén qiè yǐ wéi zhōu gōng lì tài píng zhī fǎ bì wú bō mín qǔ lì zhī lǐ dàn hàn rú jiě shì huò yǒu yì tóng
臣窃以为周公立太平之法，必无剥民取利之理，但汉儒解释或有异同。
zhōu lǐ yuán chán èr shí ér shuì yī wéi qī lín zhī zhēng èr shí ér wǔ zhèng kāng chéng nǎi yuē cǐ fǎ wèi cóng guān dài qián ruò shòu yuán chán zhī de dài wàn qián zhě chū xī wǔ bǎi
《周礼》"园廛二十而税一，唯漆林之征二十而五"，郑康成乃约此法，谓："从官贷钱若受园廛之地，贷万钱者出息五百。
gǔ gōng yàn guǎng qí shuō wèi rú cǐ zé jìn jiāo shí yī zhě wàn qián qī chū xī yī qiān yuǎn jiāo èr shí ér sān zhě wàn qián qī chū xī yī qiān wǔ bǎi diān shāo xiàn dōu zhī mín wàn qián qī chū xī èr qiān
"贾公彦广其说，谓："如此则近郊十一者，万钱期出息一千，远郊二十而三者，万钱期出息一千五百，甸、稍、县、都之民，万钱期出息二千。
rú cǐ zé xū qī lín zhī hù qǔ dài fāng chū xī èr qiān wǔ bǎi dāng shí wèi bì rú cǐ
"如此，则须漆林之户取贷，方出息二千五百，当时未必如此。
jīn fàng qīng miáo qián fán chūn dài shí qiān bàn nián zhī nèi biàn lìng nà lì èr qiān qiū zài fàng shí qiān zhì suì zhōng yòu lìng nà lì èr qiān zé shì dài wàn qián zhě bù wèn yuǎn jìn suì lìng chū xī sì qiān
今放青苗钱，凡春贷十千，半年之内便令纳利二千，秋再放十千，至岁终又令纳利二千，则是贷万钱者，不问远近，岁令出息四千。
zhōu lǐ zhì yuǎn zhī de zhǐ chū xī èr qiān jīn qīng miáo qǔ xi guò zhōu lǐ yí bèi zhì zhì sī yán bǐ tóng lǐ qǔ xi yǐ bù wèi duō shì qī wǎng shèng tīng qiě wèi tiān xià zhī rén bù néng biàn yě
《周礼》至远之地止出息二千，今青苗取息过《周礼》一倍，制置司言比《同礼》取息已不为多，是欺罔圣听，且谓天下之人不能辨也。
qiě gǔ jīn yì yí zhōu lǐ suǒ zài yǒu bù kě shī yú jīn zhě qí shì fēi yī
且古今异宜，《周礼》所载有不可施于今者，其事非一。
ruò wèi quán fǔ yī zhí jīn kě shī xíng zé zhì zhì sī hé dú jǔ zhù shū dài qián qǔ xi yī shì yǐ dǐ tiān xià zhī gōng yán zāi
若谓泉府一职今可施行，则制置司何独举注疏贷钱取息一事，以诋天下之公言哉？
kāng chéng yòu zhù yún wáng mǎng shí dài yǐ zhì chǎn yè zhě dàn jì suǒ yíng shòu xī wú guò suì shí yī
康成又注云："王莽时贷以治产业者，但计所赢受息，无过岁什一。
gōng yàn shū yún mǎng shí suī jì běn duō shǎo wèi dìng jí qí cuī kē wéi suǒ yíng duō shǎo
"公彦疏云："莽时虽计本多少为定，及其催科，唯所赢多少。
jiǎ lìng wàn qián suì yíng wàn qián cuī yī qiān yíng wǔ qiān cuī wǔ bǎi yú jiē jù lì cuī shí yī
假令万钱岁赢万钱催一千，赢五千催五百，余皆据利催什一。
ruò yíng qián gèng shǎo zé nà xi gèng báo bǐ jīn qīng miáo qǔ lì yóu wéi kuān shǎo
"若赢钱更少，则纳息更薄，比今青苗取利尤为宽少。
ér wáng mǎng zhī wài shàng zì liǎng hàn xià jí yǒu táng gèng bù wén yǒu dài qián qǔ lì zhī fǎ
而王莽之外，上自两汉，下及有唐，更不闻有贷钱取利之法。
jīn zhì zhì sī yù yáo shùn zhī zhǔ bù yǐ èr dì sān wáng zhī dào shàng bì shèng zhèng ér dài qián qǔ lì gèng guò mǎng shí cǐ tiān xià bù dé bù zhǐ yǐ wéi fēi ér lǎo chén bù kě yǐ bù biàn yě
今制置司遇尧、舜之主，不以二帝、三王之道上裨圣政，而贷钱取利更过莽时，此天下不得不指以为非，而老臣不可以不辨也。
kuàng jīn tiān xià tián shuì yǐ zhòng gù fēi zhōu lǐ shí yī zhī fǎ gèng yǒu nóng jù niú pí yán qū xié qián zhī lèi fán shí yú mù wèi zhī zá qián
况今天下田税已重，固非《周礼》什一之法，更有农具、牛皮、盐曲、鞵钱之类，凡十余目，谓之杂钱。
měi xià qiū qǐ nà guān zhōng gēng yǐ chóu juàn hú dòu dī gū lìng mín yǐ cǐ zá qián shé nà
每夏秋起纳，官中更以绸绢斛斗低估，令民以此杂钱折纳。
yòu suì sàn guān yán yǔ mín wèi zhī cán yán shé nà juàn bó
又岁散官盐与民，谓之蚕盐，折纳绢帛。
gèng yǒu yù mǎi hé mǎi chóu juàn rú cǐ zhī lèi bù kě xī jǔ jiē zhōu lǐ tián shuì shí yī zhī wài jiā liǎn zhī wù qǔ lì yǐ hòu shāng nóng yǐ shēn nài hé yòu yǐn zhōu lǐ guó fú wèi xi zhī shuō wèi fàng qīng miáo qián qǔ lì nǎi zhōu gōng tài píng yǐ shì zhī fǎ
更有预买、和买绸绢，如此之类，不可悉举，皆《周礼》田税什一之外加敛之物，取利已厚，伤农已深，奈何又引《周礼》"国服为息"之说，谓放青苗钱取利乃周公太平已试之法？
cǐ zé wū wū shèng diǎn bì huò ruì míng lǎo chén dé bù tài xī ér tòng kū yě
此则诬污圣典，蔽惑睿明，老臣得不太息而恸哭也！
zhì zhì sī yòu wèi cháng píng jiù fǎ yì tiào yǔ fāng guō zhī rén
制置司又谓常平旧法亦粜与坊郭之人。
fāng guō yǒu wù lì hù wèi cháng líng dí cháng píng cāng hú dòu cǐ gài yù duō jiè qián yǔ fāng guō yǒu yè zhī rén yǐ wàng shōu lì zhī duō wàng chēng zhōu lǐ yǐ wéi wú dū yì bǐ yě zhī xiàn yǐ wén qí qū shuō wéi bì xià xiáng zhī
坊郭有物力户未尝零籴常平仓斛斗，此盖欲多借钱与坊郭有业之人，以望收利之多，妄称《周礼》以为无都邑鄙野之限，以文其曲说，唯陛下详之。
shū mì shǐ wén yàn bó yì shù yán bù biàn dì yuē wú qiǎn èr zhōng shǐ qīn wèn mín jiān jiē yún shén biàn
枢密使文彦博亦数言不便，帝曰："吾遣二中使亲问民间，皆云甚便。
yàn bó yuē hán qí sān cháo zǎi xiàng bù xìn ér xìn èr huàn zhě hu
"彦博曰："韩琦三朝宰相，不信，而信二宦者乎？
xiān shì wáng ān shí yīn jié rù nèi fù dōu zhī zhāng ruò shuǐ yā bān lán yuán zhèn dì yīn shǐ èr rén qián chá fǔ jiè biào qián shì hái yán mín jiē qíng yuàn wú yì pèi zhě gù dì yì xìn zhī
"先是，王安石阴结入内副都知张若水、押班蓝元震，帝因使二人潜察府界俵钱事，还言民皆情愿，无抑配者，故帝益信之。
chū qún chén jìn dú ěr yīng bì dì wèn cháo tíng měi gèng yī shì jǔ cháo xiōng xiōng hé yě
初，群臣进读迩英毕，帝问："朝廷每更一事，举朝汹汹，何也？
sī mǎ guāng yuē qīng miáo chū xī píng mín wèi zhī shàng néng yǐ cán shí xià hù zhì jī hán liú lí kuàng xiàn guān fǎ dù zhī wēi hu
"司马光曰："青苗出息，平民为之，尚能以蚕食下户至饥寒流离，况县官法度之威乎？
lǚ huì qīng yuē qīng miáo fǎ yuàn zé qǔ zhī bù yuàn bù qiáng yě
"吕惠卿曰："青苗法愿则取之，不愿不强也。
guāng yuē yú mín zhī qǔ zhài zhī lì bù zhī huán zhài zhī hài fēi dú xiàn guān bù qiáng fù mín yì bù qiáng yě
"光曰："愚民知取债之利，不知还债之害，非独县官不强，富民亦不强也。
dì yuē shǎn xī xíng zhī jiǔ mín bù yǐ wèi bìng
"帝曰："陕西行之久，民不以为病。
guāng yuē chén shǎn xī rén yě jiàn qí bìng bú jiàn qí lì
"光曰："臣陕西人也，见其病不见其利。
cháo tíng chū bù xǔ yǒu sī shàng néng yǐ bìng mín kuàng fǎ xǔ zhī hu
朝廷初不许，有司尚能以病民，况法许之乎！
jí bài guān shū mì fù shǐ guāng shàng zhāng lì cí zhì liù qī yuē dì chéng néng ba zhì zhì tiáo lì sī zhuī huán tí jǔ guān bù xíng qīng miáo zhù yì děng fǎ suī bù yòng chén chén shòu cì duō yǐ
"及拜官枢密副使，光上章力辞至六七，曰："帝诚能罢制置条例司，追还提举官，不行青苗、助役等法，虽不用臣，臣受赐多矣。
bù rán zhōng bù gǎn shòu mìng
不然，终不敢受命。
jìng chū zhī yǒng xīng jūn
"竟出知永兴军。
dàng shì shí zhēng qīng miáo qián zhě shén zhòng hàn lín xué shì fàn zhèn yán bì xià chū zhào yún gōng jiā wú suǒ lì qí rù jīn tí jǔ sī yǐ hù děng gěi qián jiē lìng chū sān fēn zhī xi wù yì fēn yún jiē yún zì gǔ wèi yǒu tiān zǐ kāi kè chǎng zhě
当是时，争青苗钱者甚众，翰林学士范镇言："陛下初诏云公家无所利其入，今提举司以户等给钱，皆令出三分之息，物议纷纭，皆云自古未有天子开课场者。
mín suī zhì yú bù kě bù wèi
民虽至愚，不可不畏。
hòu yǐ yán bù xíng zhì shì
"后以言不行致仕。
tái jiàn guān lǚ gōng zhe sūn jué li cháng zhāng jiǎn chéng hào děng jiē yǐ lùn qīng miáo bà chù
台谏官吕公著、孙觉、李常、张戬、程颢等皆以论青苗罢黜。
zhī bó zhōu fù bì zhī qīng zhōu ōu yáng xiū jì hán qí lùn qīng miáo zhī hài qiě chí zhī bù xíng yì zuò yí zhèn
知亳州富弼、知青州欧阳修继韩琦论青苗之害，且持之不行，亦坐移镇。
zhī chén liú xiàn jiāng qián zhī guān cái shù yuè qīng miáo lìng xià qián jí bǎng yú xiàn mén yòu yí zhī xiāng cūn gè sān rì wú rén zhì suì chè bǎng fù lì yuē mín bù yuàn yǐ
知陈留县姜潜之官才数月，青苗令下，潜即榜于县门，又移之乡村，各三日无人至，遂撤榜付吏曰："民不愿矣！
fǔ sì yí qián yōng lìng shǐ qí shǔ àn yàn wú wéi lìng zhě
"府、寺疑潜壅令，使其属按验，无违令者。
qián zhī bù miǎn jí yí jí qù
潜知不免，即移疾去。
zhī shān yīn xiàn chén shùn shù bù kěn fèng xíng yí zhuàng zì hé yuē fāng jīn xiǎo mín kuì fá yuàn dài zhī rén wǎng wǎng yǒu zhī
知山阴县陈舜俞不肯奉行，移状自劾曰："方今小民匮乏，愿贷之人往往有之。
pì rú rú zǐ jiàn yí mì shú bù rǎn zhǐ zhēng shí
譬如孺子见饴蜜，孰不染指争食？
rán fù mǔ jí zhǐ zhī kǒng qí jī gān zú yǐ shēng bìng
然父母疾止之，恐其积甘足以生病。
gù qí lǎo jiè qí xiāng dǎng fù xiōng huì qí zǐ dì wèi cháng bù yǐ dài shì wèi bù shàn zhì shēng
故耆老戒其乡党，父兄诲其子弟，未尝不以贷贳为不善治生。
jīn nǎi guān zì chū jǔ yòu yǐ biàn lì dū yǐ wēi xíng fēi wáng dào zhī jǔ yě
今乃官自出举，诱以便利，督以威刑，非王道之举也。
kuàng zhēng yuè fàng xià liào wǔ yuè fàng qiū liào ér suǒ liǎn yì zài dàng yuè bǎi xìng de qián biàn chū xī shū nà shí wú suǒ lì
况正月放夏料，五月放秋料，而所敛亦在当月，百姓得钱便出息输纳，实无所利。
shì shǐ mín yī qǔ qīng miáo qián zhōng shēn yǐ jí shì shì yī suì cháng liǎng shū xī qián nǎi bié wèi yī fù yǐ bì shēng mín yě
是使民一取青苗钱，终身以及世世一岁尝两输息钱，乃别为一赋以弊生民也。
zuò zhé nán kāng jūn yán jiǔ shuì
"坐谪南康军盐酒税。
shǎn xī zhuǎn yùn fù shǐ chén yì zhǐ huán qìng děng liù zhōu wú sàn qīng miáo qián qiě liú cháng píng cāng wù yǐ bèi yòng tiáo lì sī hé qí zuì zhào shì zhī
陕西转运副使陈绎止环、庆等六州毋散青苗钱，且留常平仓物以备用，条例司劾其罪，诏释之。
wǔ yuè zhì zhì sān sī tiáo lì sī bà guī zhōng shū yǐ cháng píng xīn fǎ fù sī nóng sì mìng jí xián xiào lǐ lǚ huì qīng tóng pàn sì jiān lǐng tián yì shuǐ lì
五月，制置三司条例司罢归中书，以常平新法付司农寺，命集贤校理吕惠卿同判寺，兼领田役水利。
qī nián dì huàn biào cháng píng guān lì duō wéi fǎ wáng ān shí qǐng xiàn zhuān zhì yī zhǔ bù zhǔ gěi nà yì qián jí cháng píng bù guò wǔ bǎi yuán fèi qián sān shí wàn guàn ěr
七年，帝患俵常平官吏多违法，王安石请县专置一主簿，主给纳役钱及常平，不过五百员，费钱三十万贯耳。
cóng zhī
从之。
dì yǐ jiǔ hàn wèi yōu hàn lín xué shì chéng zhǐ hán wéi yán jī xiàn jìn dū qīng miáo shén jí wǎng wǎng biān tà qǔ zú mín zhì fá sāng wéi xīn yǐ yì qián
帝以久旱为忧，翰林学士承旨韩维言："畿县近督青苗甚急，往往鞭挞取足，民至伐桑为薪以易钱。
hàn zāi zhī jì zhòng lí cǐ kǔ
旱灾之际，重罹此苦。
dì pō gǎn wù
"帝颇感悟。
tài huáng tài hòu yì cháng wèi dì yán wén mín jiān shén kǔ qīng tián zhù yì qián hé ba zhī
太皇太后亦尝为帝言："闻民间甚苦青田、助役钱，盍罢之！
huì bǎi xìng liú lí dì yōu jiàn yán sè yì yí xīn fǎ bù biàn yù ba zhī
"会百姓流离，帝忧见颜色，益疑新法不便，欲罢之。
ān shí bú yuè lǚ qiú qù sì yuè chū zhī jiāng níng fǔ
安石不悦，屡求去，四月，出知江宁府。
rán ān shí jiàn hán jiàng dài xiāng réng yǐ lǚ huì qīng zuǒ zhī yú ān shí suǒ wéi zūn shǒu bù biàn
然安石荐韩绛代相，仍以吕惠卿佐之，于安石所为遵守不变。
jì ér zhào zhū lù cháng píng qián gǔ cháng liú yī bàn wài fāng de gěi sàn
既而诏诸路常平钱谷常留一半外，方得给散。
liǎng jīng yǐ gé cháng píng qián rén lì bù dé zhī jiè
两经倚阁常平钱人力，不得支借。
mín jiān fēi shí quē fá xǔ yǐ wù chǎn wèi dǐ yī cháng píng xiàn shū nà
民间非时阙乏，许以物产为抵，依常平限输纳。
dāng shū qián ér yuàn shū gǔ ruò jīn bó zhě guān lì zhōng jià shì mín
当输钱而愿输谷若金帛者，官立中价示民。
wù bù jìn qí qián zú yǐ qián
物不尽其钱，足以钱；
qián bù jìn qí wù zhě hái qí yú zhí
钱不尽其物者，还其余直。
yòu tīng mín yǐ jīn bó yì gǔ ér yǒu sī shǎo jiā jīn bó zhī zhí
又听民以金帛易谷，而有司少加金帛之直。
liù nián hù bù yán zhǔn zhào zhū lù cháng píng kě zhuó sān nián liǎn sàn zhōng shù qǔ yī nián wèi gé suì zhōng jiào qí zēng kuī
六年，户部言："准诏诸路常平可酌三年敛散中数，取一年为格，岁终较其增亏。
jīn yǐ qián yín gǔ bó guàn shí pǐ liǎng dìng nián é sàn yī qiān yī bǎi sān wàn qī qiān qī bǎi qī shí èr liǎn yī qiān sān bǎi jiǔ shí liù wàn wǔ qiān sì bǎi wǔ shí jiǔ
今以钱银谷帛贯、石、匹、两定年额：散一千一百三万七千七百七十二，敛一千三百九十六万五千四百五十九。
bǐ yuán fēng sān nián sàn zēng èr bǎi yī shí sì wàn bā qiān sān bǎi sì shí èr liǎn zēng yī bǎi sān wàn sì qiān jiǔ bǎi liù shí sān
比元丰三年散增二百一十四万八千三百四十二，敛增一百三万四千九百六十三；
sì nián sàn zēng èr bǎi qī shí jiǔ wàn jiǔ qiān jiǔ bǎi liù shí sì liǎn kuī yī bǎi jiǔ shí bā wàn liù qiān wǔ bǎi yī shí wǔ
四年散增二百七十九万九千九百六十四，敛亏一百九十八万六千五百一十五。
zhào sān nián sì nián sàn duō liǎn shǎo jí sàn liǎn jù shǎo zhī chù hù bù xià tí jǔ sī jù xī yǐ wén
"诏三年四年散多敛少及散敛俱少之处，户部下提举司具析以闻。
shí nián zhào kāi fēng fǔ jiè xiān zì fēng rěn jī xiàn lì yì cāng fǎ
十年，诏开封府界先自丰稔畿县立义仓法。
míng nián tí diǎn fǔ jiè zhū xiàn zhèn gōng shì cài chéng xǐ yán yì cāng zhī fǎ yǐ èr shí ér shū yī dòu zhì wéi qīng yǐ
明年，提点府界诸县镇公事蔡承禧言："义仓之法，以二石而输一斗，至为轻矣。
qǐ jīn nián xià shuì zhī shǐ xī lìng jǔ xíng
乞今年夏税之始，悉令举行。
zhào kě réng yǐ yì cāng lì tí jǔ sī
"诏可，仍以义仓隶提举司。
jīng dōng xi huái nán hé dōng shǎn xī lù yì cāng yǐ jīn nián qiū liào wèi shǐ mín shū shuì bù jí dòu miǎn shū bān qí fǎ yú chuān xiá sì lù
京东西、淮南、河东、陕西路义仓以今年秋料为始，民输税不及斗免输，颁其法于川峡四路。
yuán fēng èr nián zhào wēi mào lí sān zhōu ba xíng yì cāng fǎ yǐ yí xià zá jū suì fù bù duō gù yě
元丰二年，诏威、茂、黎三州罢行义仓法，以夷夏杂居，岁赋不多故也。
bā nián bìng ba zhū lù yì cāng
八年，并罢诸路义仓。
yuán yòu yuán nián zhào tí jǔ guān lěi nián jī xù qián gǔ cái wù jǐn zhuāng zuò cháng píng qián wù wěi tí diǎn xíng yù jiāo guǎn yī jiù cháng píng cāng fǎ xíng zhī
元祐元年，诏："提举官累年积蓄钱谷财物，尽桩作常平钱物，委提点刑狱交管，依旧常平仓法行之。
ba gè xiàn zhuān zhì zhǔ bù
罢各县专置主簿。
sì yuè zài lì cháng píng qián gǔ gěi liǎn chū xī zhī fǎ xiàn èr yuè huò zhēng yuè yǐ sàn jí yī bàn wèi é mín jiān sī mài fēng shú suí xià shuì xiān nà suǒ shū zhī bàn yuàn bàn nà zhě zhǐ chū xī yī fēn
"四月，再立常平钱谷给敛出息之法，限二月或正月以散及一半为额，民间丝麦丰熟，随夏税先纳所输之半，愿伴纳者止出息一分。
zuǒ sī jiàn wáng yán sōu jiān chá yù shǐ shàng guān jūn yòu zhèng yán wáng dí yòu sī jiàn sū zhé yù shǐ zhōng chéng liú zhì jiāo zhāng lùn fù xíng qīng miáo zhī fēi
左司谏王岩叟、监察御史上官均、右正言王觌、右司谏苏辙、御史中丞刘挚交章论复行青苗之非。
bā yuè sī mǎ guāng zòu xiān cháo sàn qīng miáo běn wèi lì mín bìng qǔ qíng yuàn
八月，司马光奏："先朝散青苗，本为利民，并取情愿。
hòu tí jǔ guān sù yào jiàn gōng wù qiú duō sàn huò jǔ xiàn zhuī hū huò pái mén chāo zā
后提举官速要见功，务求多散，或举县追呼，或排门抄紥；
yì yǒu wú lài zǐ dì màn mèi zūn zhǎng qián bù rù jiā
亦有无赖子弟谩昧尊长，钱不入家；
yì yǒu tā rén mào míng zhà qǐng mò zhī wèi shuí jí zhì zhuī cuī jiē guī běn hù
亦有他人冒名诈请，莫知为谁，及至追催，皆归本户。
jīn zhāo tíng shēn zhì qí bì gù xī ba tí jǔ guān bù fù lì é kǎo xiào fǎng wén rén qíng ān biàn
今朝廷深知其弊，故悉罢提举官，不复立额考校，访闻人情安便。
yù xià zhū lù tí diǎn xíng yù shēn yán zhōu xiàn yì pèi zhī jìn
欲下诸路提点刑狱，申严州县抑配之禁。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
zhōng shū shè rén sū shì bù shū lù huáng zòu yuē xī níng zhī fǎ wèi cháng bù jīn yì pèi ér qí hài zhì cǐ
中书舍人苏轼不书录黄，奏曰："熙宁之法，未尝不禁抑配，而其害至此。
mín jiā liàng rù wéi chū suī pín yì zú ruò lìng fèn wài de qián zé fèi yòng zì guǎng
民家量入为出，虽贫亦足，若令分外得钱，则费用自广。
kuàng zǐ dì qī màn fù xiōng rén hù mào míng zhà qǐng shì cǐ běn fēi yì pèi
况子弟欺谩父兄，人户冒名诈请，似此本非抑配。
chén wèi yǐ sàn jí yī bàn wèi é yǔ xī níng wú yì
臣谓以散及一半为额，与熙宁无异。
jīn xǔ rén yuàn qǐng wèi miǎn shè fǎ wǎng mín shǐ kuài yī shí fēi lǐ zhī yòng ér bù lǜ hòu rì cuī nà zhī huàn
今许人愿请，未免设法罔民，使快一时非理之用，而不虑后日催纳之患。
èr zhě jiē fēi liáng fǎ xiāng qù wú jǐ
二者皆非良法，相去无几。
jīn yǐ xíng cháng píng tiào dí zhī fǎ huì mín zhī wài guān yì shāo lì hé yòng èr fēn zhī xi yǐ gǔ wú qióng zhī yuàn
今已行常平粜籴之法，惠民之外，官亦稍利，何用二分之息，以贾无穷之怨？
yú shì wáng yán sōu sū zhé zhū guāng tíng wáng dí děng fù yán chén děng lǚ yǒu fēng shì qǐ ba qīng miáo jiē bù méng fù wài
"于是王岩叟、苏辙、朱光庭、王觌等复言："臣等屡有封事，乞罢青苗，皆不蒙付外。
yuàn jǐn fù sān xǐng gōng yì dé shī
愿尽付三省，公议得失。
chū tóng zhī shū mì yuàn fàn chún rén yǐ guó yòng bù zú jiàn qǐng fù sàn qīng miáo qián sì yuè zhī zhào gài chún rén yì yě
"初，同知枢密院范纯仁以国用不足，建请复散青苗钱，四月之诏，盖纯仁意也。
shí sī mǎ guāng yǐ jí zài gào yǐ ér tái jiàn jiē yán qí fēi bù bào
时司马光以疾在告，已而台谏皆言其非，不报。
guāng xún zòu qǐ yuē shù zhōu xiàn yì pèi sū shì yòu jiǎo zòu qǐ jǐn ba zhī
光寻奏乞约束州县抑配，苏轼又缴奏，乞尽罢之。
guāng shǐ dà wù suì lì jí rù duì
光始大悟，遂力疾入对。
xún zhào cháng píng qián gǔ zhǐ lìng zhōu xiàn yī jiù fǎ chèn shí dí tiào qīng miáo qián gèng bù zhī biào
寻诏："常平钱谷，止令州县依旧法趁时籴粜，青苗钱更不支俵。
chú jiù qiàn èr fēn zhī xi yuán zhī běn qián yàn jiàn qiàn duō shǎo fēn liào cì suí èr shuì shū nà
除旧欠二分之息，元支本钱验见欠多少，分料次随二税输纳。
shào shèng yuán nián zhào chú guǎng nán dōng xi lù wài bìng fù zhì yì cāng zì lái suì shǐ fàng shuì èr fēn yǐ shàng miǎn shū suǒ zhù zhuān chōng zhèn jì zhé yí yòng zhě lùn rú fǎ
绍圣元年，诏除广南东、西路外，并复置义仓，自来岁始，放税二分已上免输，所贮专充振济，辄移用者论如法。
èr nián hù bù shàng shū cài jīng shǒu yán chéng zhào cuò zhì cái lì qǐ jiǎn huì xī fēng qīng miáo tiáo yuē cān zhuó zēng sǔn lì wèi dìng zhì
二年，户部尚书蔡京首言："承诏措置财利，乞检会熙、丰青苗条约，参酌增损，立为定制。
huái nán zhuǎn yùn sī fù shǐ zhuāng gōng yuè wèi zì yuán yòu ba tí jǔ guān hòu qián gǔ wèi tā sī qīn jiè suǒ cún wú jǐ
"淮南转运司副使庄公岳谓："自元祐罢提举官后，钱谷为他司侵借，所存无几。
yù qǐ zhuī huán gěi sàn suí xià qiū shuì cháng nà wù lì dìng é zì wú yì mín shī cái zhī huàn
欲乞追还给散，随夏秋税偿纳，勿立定额，自无抑民失财之患。
fèng yì láng zhèng jǐn cháo fèng láng guō shí liàng chéng yì láng xǔ jǐ dǒng zūn děng jiē yán qīng miáo zuì wéi biàn mín yuàn jiè yì pèi zhǐ shōu yī fēn zhī xi
"奉议郎郑仅、朝奉郎郭时亮、承议郎许几董遵等皆言："青苗最为便民，愿戒抑配，止收一分之息。
zhào bìng sòng xiáng dìng chóng xiū chì lìng suǒ
"诏并送详定重修敕令所。
sān nián jiù qiàn cháng píng qián gǔ rén hù réng xǔ qǐng gěi
三年，旧欠常平钱谷人户，仍许请给。
xuān hé wǔ nián lìng zhōu xiàn suì sàn cháng píng qián gǔ bì jí jiē shì qǐng rén míng shù yú yuè liǎn zhī zhù gé wěi mào zhī bì
宣和五年，令州县岁散常平钱谷毕，即揭示请人名数，逾月敛之，庶革伪冒之弊。
xiān shì zhū lù zāi shāng jié bō shàng gòng nián é mǐ hú shù duō zhì quē zhōng dōu suì jì lìng jīng dōng jiāng nán liǎng zhè jīng hú lù yì cāng gǔ gè liú sān fēn yú bìng qǐ fā fù jīng bǔ hái jié bō zhī shù
先是，诸路灾伤，截拨上供年额米斛数多，致阙中都岁计，令京东、江南、两浙、荆湖路义仓谷各留三分，余并起发赴京，补还截拨之数。
liù nián zhào ba zhī
六年，诏罢之。
gāo zōng shào xīng yuán nián bìng tí jǔ cháng píng sī yú tí xíng sī
高宗绍兴元年，并提举常平司于提刑司。
míng nián yǐ chén liáo yán fù cháng píng guān jiǎng bǔ lèi zhī zhèng yǐ guǎng chǔ xù
明年，以臣僚言复常平官，讲补肋之政以广储蓄。
jiǔ nián yòng zōng zhèng chéng zhèng lì yán yǐ cháng píng qián yú mín shū fù wèi bì zhī shí xī shǔ hé dí
九年，用宗正丞郑鬲言，以常平钱于民输赋未毕之时，悉数和籴。
èr shí bā nián yǐ zhào lìng hěn qǐng tiào zhōu xiàn yì cāng mǐ zhī chén fǔ zhě
二十八年，以赵令𬣳请，粜州县义仓米之陈腐者。
xiào zōng lóng xīng èr nián qiǎn sī nóng shǎo qīng chén liáng bì diǎn jiǎn zhè dōng cháng píng děng cāng
孝宗隆兴二年，遣司农少卿陈良弼点检浙东常平等仓。
qián dào liù nián zhī qú zhōu hú jiān zòu guǎng dí cháng píng
乾道六年，知衢州胡坚奏广籴常平。
fú jiàn zhuǎn yùn fù shǐ chén shū zòu shuǐ hàn zhōu jùn qǐng liú zhuǎn yùn sī hé dí mǐ yǐ xù cháng píng shàng jí wéi zhī shī xíng
福建转运副使沈枢奏，水旱州郡请留转运司和籴米以续常平，上即为之施行。
bā nián hù bù shì láng yáng tán zòu yì cāng zài fǎ xià qiū zhèng shuì dòu shū wǔ hé bù jí dòu zhě miǎn shū fán fēng shú xiàn jiǔ fēn yǐ shàng jí shū yī shēng
八年，户部侍郎杨倓奏："义仓在法夏秋正税斗输五合，不及斗者免输，凡丰熟县九分以上即输一升。
lìng zhū lù zhōu xiàn suì shōu miáo mǐ liù bǎi yú wàn dàn qí hé shōu yì cāng mǐ shù bù shǎo jiān yǒu zāi shāng zhī gěi bù duō
令诸路州县岁收苗米六百余万石，其合收义仓米数不少，间有灾伤，支给不多。
fǎng wén zhū zhōu jūn jiē shàn yòng qǐng jī zhī
访闻诸州军皆擅用，请稽之。
níng zōng qìng yuán yuán nián zhào hù bù yòu cáo zhuān lǐng yì cāng
宁宗庆元元年，诏户部右曹专领义仓。
shí yī nián chén liáo yán shào xīng chū tái chén cháng qǐng tōng yī xiàn zhī shù jié liú xià hù miáo mǐ shū zhī yú xiàn bié chǔ yǐ bèi zhèn jì shǐ qióng mín bù zhì yú jiān shí
十一年，臣僚言："绍兴初，台臣尝请通一县之数，截留下户苗米，输之于县，别储以备振济，使穷民不至于艰食；
wéi fù guō yì cāng zé jiù zhōu shū sòng
惟负郭义仓，则就州输送。
zhì yú shǔ xiàn zhī yì cāng zé lìng chéng tóng zhǔ zhī měi suì zhōng lìng chéng hé zhū xiāng suǒ rù zhī shù shàng zhī shǒu èr shǒu èr hé zhū xiàn suǒ rù zhī shù shàng zhī tí jǔ cháng píng tí jǔ cháng píng hé yī dào zhī shù shàng zhī cháo tíng kǎo qí yíng kuī yǐ yì diàn zuì
至于属县之义仓，则令、丞同主之，每岁终，令、丞合诸乡所入之数上之守、贰，守、贰合诸县所入之数上之提举常平，提举常平合一道之数上之朝廷，考其盈亏，以议殿最。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
bǎo qìng sān nián shì yù shǐ lǐ zhī xiào yán jùn xiàn sù wú xù jī huǎn jí zhǐ yǎng cháo tíng fēi lì fǎ běn yì
宝庆三年，侍御史李知孝言："郡县素无蓄积，缓急止仰朝廷，非立法本意。
nǎng huái dōng zǒng lǐng yuè kē rèn jiāng dōng zhuǎn yùn pàn guān yǐ suǒ jī jīng cháng qián dí mǐ wǔ wàn dàn zhuāng liú jiāng dōng jiǔ jùn yǐ shí jì dí zhū jùn jiē méng qí lì
曩淮东总领岳珂任江东转运判官，以所积经常钱籴米五万石，桩留江东九郡，以时济、籴，诸郡皆蒙其利。
qí hòu shǐ mí zhōng zhī ráo zhōu zhào yàn jiè zhī guǎng dé jūn jiē zì jī qián dí mǐ wǔ qiān dàn
其后史弥忠知饶州，赵彦悈知广德军，皆自积钱籴米五千石。
yǐ shì tuī zhī jiān sī zhōu jùn gǒu néng jié yòng ài mín jí yǒu yíng xiàn
以是推之，监司、州郡苟能节用爱民，即有赢羡。
ruò lì zhī guī shéng jiā yǐ chù zhì suǒ dí zhì wàn dàn zhě jīng zhuó qí bù shōu dí yǔ rǎo mín jí bù shí zhě juān fá shù jī jùn xiàn qū shì xù jī suì zēng shí wèi jīng jiǔ zhī lì
若立之规绳，加以黜陟，所籴至万石者旌擢，其不收籴与扰民及不实者镌罚，庶几郡县趋事，蓄积岁增，实为经久之利。
yǒu zhǐ cóng zhī
"有旨从之。
jǐng dìng yuán nián jiǔ yuè shè yuē zhū lù yǐ tiào yì mǐ jià qián zhōu jùn yǐ dī jià yì lìng shàng hù bǔ dí zhèng shuì táo gé yì mǐ yòng kuī cháng píng sī zé xiàn dào péi nà xiàn dào suì fū lì tiē bǎo zhèng zhǎng lǎn hù děng rén jūn nà
景定元年九月，赦曰："诸路已粜义米价钱，州郡以低价抑令上户补籴，正税逃阁，义米用亏，常平司责县道陪纳，县道遂敷吏贴、保正长、揽户等人均纳。
zì jīn shì shí shōu dí jiàn xì lì tiē děng rén péi nà zhī qián bìng yǔ chú fàng
自今视时收籴，见系吏贴等人陪纳之钱并与除放。
wǔ nián jiān chá yù shǐ chéng yuán yuè zòu suí jīng dài yì fǎ yě
"五年，监察御史程元岳奏："随粳带义，法也。
jīn jīng nuò dài yì zhī wài yòu yǒu suǒ wèi wài yì yān zhě juàn chóu dòu yě qǐ yǒu juàn chóu dòu ér kě jiā zhī yì hu
今粳糯带义之外，又有所谓外义焉者，绢、绸、豆也，岂有绢、绸、豆而可加之义乎？
zòng shǐ wéi fǎ jiā yì zé juàn jiā juàn chóu jiā chóu dòu jiā dòu yóu kě yán yě
纵使违法加义，则绢加绢，绸加绸，豆加豆，犹可言也；
zhōu xiàn yī yì zhuī bāo yī qiè lǐ miáo ér jiā yī fēn zhī yì shèn zhě shè ēn yǐ juān èr shuì yì mǐ yī jiù zhuī suǒ
州县一意椎剥，一切理苗而加一分之义，甚者赦恩已蠲二税，义米依旧追索。
pín mín xià hù suǒ qiàn bù guò shēng hé xīng huǒ zhuī hū fèi yòng bù zhī jǐ bǎi bèi
贫民下户所欠不过升合，星火追呼，费用不知几百倍。
pò jiā dàng chǎn zhōu qī zǐ yuàn jiē zhī shēng yǒu bù rěn wén
破家荡产，鬻妻子，怨嗟之声，有不忍闻。
wàng yán dū jiān sī zhǐ xǔ yǐ jīng dài yì qí yú jǐn ba
望严督监司，止许以粳带义，其余尽罢。
qí yǒu xún xí bìng mín zhě zhòng qí fá
其有循习病民者重其罚。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
xián chún èr nián yǐ zhū lù jǐng dìng sān nián yǐ qián cháng píng yì cāng mǐ èr bǎi yú wàn dàn jiǎn shí zhí tiào zhī
咸淳二年，以诸路景定三年以前常平义仓米二百余万石，减时直粜之。