shí huò shàng wǔ yì fǎ shàng
◎食货上五（役法上）
yì fǎ yì chū yú mín zhōu xiàn jiē yǒu cháng shù
役法役出于民，州县皆有常数。
sòng yīn qián dài zhī zhì yǐ yá qián zhǔ guān wù yǐ lǐ zhèng hù cháng xiāng shū shǒu kè dū fù shuì yǐ qí cháng gōng shǒu zhuàng dīng zhú bǔ dào zéi yǐ chéng fú rén lì shǒu lì sàn cóng guān gěi shǐ lìng
宋因前代之制，以衙前主官物，以里正、户长、乡书手课督赋税，以耆长、弓手、壮丁逐捕盗贼，以承符、人力、手力、散从官给使令；
xiàn cáo sī zhì yā lù zhōu cáo sī zhì kǒng mù guān xià zhì zá zhí yú hòu jiǎn tāo děng rén gè yǐ xiāng hù děng dì dìng chà
县曹司至押、录，州曹司至孔目官，下至杂职、虞候、拣、掏等人，各以乡户等第定差。
jīng bǎi sī bǔ lì xū bù ài yì nǎi tīng
京百司补吏，须不碍役乃听。
jiàn lóng zhōng zhào wén wǔ guān nèi zhū sī tái shěng sì jiān zhū jūn zhū shǐ bù dé zhàn zhōu xiàn kè yì hù zhōu xiàn bù dé yì dào lù jū mín wèi dì fū
建隆中，诏文武官、内诸司、台省、寺监、诸军、诸使，不得占州县课役户，州县不得役道路居民为递夫。
hòu yòu zhào zhū zhōu zhí guān bù dé sī zhàn yì hù gòng kè
后又诏诸州职官不得私占役户供课。
jīng xi zhuǎn yùn shǐ chéng néng qǐng dìng zhū zhōu hù wèi jiǔ děng zhe yú jí shàng sì děng liàng qīng zhòng gěi yì yú wǔ děng miǎn zhī hòu yǒu pín fù suí shí shēng jiàng
京西转运使程能请定诸州户为九等，著于籍，上四等量轻重给役，余五等免之，后有贫富，随时升降。
zhào jiā cái dìng
诏加裁定。
chún huà wǔ nián shǐ lìng zhū xiàn yǐ dì yī děng hù wèi lǐ zhèng dì èr děng hù wèi hù cháng wù mào míng yǐ gěi yì
淳化五年，始令诸县以第一等户为里正，第二等户为户长，勿冒名以给役。
zì yú zhòng yì duō diào xiāng jūn
自余众役，多调厢军。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián tí diǎn xíng yù fǔ jiè duàn wéi jǐ fā zhōng móu xiàn fu èr bǎi xiū mǎ jiān cāng
大中祥符五年，提点刑狱府界段惟几发中牟县夫二百修马监仓。
qún mù zhì zhì shǐ dài yǐ jiù zú yīn xià zhào jìn zhī
群牧制置使代以厩卒，因下诏禁之。
wéi zhào lìng yǒu dà xīng zuò ér hòu diào dīng fū
惟诏令有大兴作而后调丁夫。
rán yì yǒu qīng zhòng láo yì zhī bù qí rén yǒu pín fù qiáng ruò zhī bù yī chéng píng jì jiǔ jiān wěi zī shēng
然役有轻重劳佚之不齐，人有贫富强弱之不一，承平既久，奸伪滋生。
mìng guān xíng shì zhàn tián wú xiàn jiē de fù yì yá qián jiāng lì de miǎn lǐ zhèng hù cháng
命官、形势占田无限，皆得复役，衙前将吏得免里正、户长；
ér yìng yì zhī hù kùn yú fán shù wěi wèi quàn shòu tián yú xíng shì zhī jiā jiǎ diàn hù zhī míng yǐ bì yáo yì
而应役之户，困于繁数，伪为券售田于形势之家，假佃户之名，以避徭役。
qián xìng chū shǐ lì xiàn tián fǎ xíng shì gǎn xié tā hù tián zhě tīng rén gào zi suǒ xié tián sān zhī yī
干兴初，始立限田法，形势敢挟他户田者听人告，子所挟田三之一。
shí zhōu xiàn jì guǎng yáo yì yì zhòng tài cháng bó shì fàn fěng zhī guǎng jì jūn yīn yán jūn dì fāng sì shí lǐ hù kǒu bù jí yī xiàn ér yáo chà yǔ zhū jùn děng yuàn fù wèi xiàn
时州县既广，徭役益众，太常博士范讽知广济军，因言："军地方四十里，户口不及一县，而徭差与诸郡等，愿复为县。
zhuǎn yùn sī zhí bù kě yīn zhào cái juān yì rén
"转运司执不可，因诏裁捐役人。
zì shì shù xià zhào shū dū zhōu xiàn zhǎng lì yǔ zhuǎn yùn shǐ yì juān rǒng yì yǐ kuān mín lì
自是数下诏书，督州县长吏与转运使议蠲冗役，以宽民力。
yòu lìng zhōu xiàn lù dīng chǎn jí suǒ chǎn yì shǐ qián qī jiē shì bù shí zhě mín de zì yán
又令州县录丁产及所产役使，前期揭示，不实者民得自言。
yì zhī zhòng zhě zì lǐ zhèng xiāng hù wèi yá qián zhǔ diǎn fǔ kù huò niǎn yùn guān wù wǎng wǎng pò chǎn
役之重者，自里正、乡户为衙前，主典府库或辇运官物，往往破产。
jǐng yòu zhōng shāo yù kuān qí fǎ nǎi mìng mù rén chōng yì
景祐中，稍欲宽其法，乃命募人充役。
chū guān bā pǐn yǐ xià sǐ zhě zǐ sūn yì tóng biān hù
初，官八品以下死者，子孙役同编户；
zhì shì zhào tè juān zhī
至是，诏特蠲之。
mín bì yì zhě huò cuàn míng fú tú jí hào wèi chū jiā zhào zhōu zhì qiān yú rén zhào chū jiā zhě xū luò fà wèi sēng nǎi tīng miǎn yì
民避役者，或窜名浮图籍，号为出家，赵州至千余人，诏出家者须落发为僧，乃听免役。
jìn zhū xiàn fēi bǔ dào wú shàn yì zhuàng dīng
禁诸县非捕盗毋擅役壮丁。
qìng lì zhōng lìng jīng dōng xi hé běi shǎn xī hé dōng cái juān yì rén jí gěi shǐ bù zú yì yǐ xiāng bīng
庆历中，令京东西、河北、陕西、河东裁捐役人，即给使不足，益以厢兵。
jì ér zhào zhū lù zhuǎn yùn sī tiáo xī zhōu xiàn chà yáo fù liǎn zhī shù wěi èr fǔ dà chén cái jiǎn kē yì bù jūn yǐ xiāng cūn fāng guō hù jūn chà
既而诏诸路转运司条析州县差徭赋敛之数，委二府大臣裁减，科役不均，以乡村、坊郭户均差。
shí fàn zhòng yān zhí zhèng wèi tiān xià xiàn duō gù yì fán ér mín jí shǒu fèi hé nán zhū xiàn yù yǐ cì jí tā zhōu
时范仲淹执政，谓天下县多，故役蕃而民瘠，首废河南诸县，欲以次及他州。
dāng shí yǐ wéi fēi wèi jǐ xī fù
当时以为非，未几悉复。
wáng kuǐ wèi jīng hú zhuǎn yùn shǐ lǜ mín shū qián miǎn yì de mín qián sān shí wàn jìn wèi xiàn yú méng zhào jiǎng
王逵为荆湖转运使，率民输钱免役，得缗钱三十万，进为羡余，蒙诏奖。
yáo shì tā lù jìng wèi póu kè yǐ shì ēn
繇是他路竞为掊克以市恩。
huáng yòu zhōng zhào zhōu xiàn lǐ zhèng yā sī lù shì jì dài ér lìng shū qián miǎn yì zhě lùn rú wéi zhì lǜ
皇祐中，诏州县里正、押司、录事既代而令输钱免役者，论如违制律。
yòu jìn yì xiāng hù wèi cháng míng yá qián
又禁役乡户为长名衙前。
chū zhī bīng zhōu hán qí shàng shū yuē zhōu xiàn shēng mín zhī kǔ wú zhòng yú lǐ zhèng yá qián
初，知并州韩琦上疏曰："州县生民之苦，无重于里正衙前。
yǒu shuāng mǔ gǎi jià qīn zú fēn jū
有孀母改嫁，亲族分居；
huò qì tián yú rén yǐ miǎn shàng děng
或弃田与人，以免上等；
huò fēi mìng qiú sǐ yǐ jiù dān dīng
或非命求死，以就单丁。
guī tú bǎi duān gǒu miǎn gōu hè zhī huàn
规图百端，苟免沟壑之患。
měi xiāng bèi chà shū mì yǔ zī lì gāo xià bù jūn
每乡被差疏密，与赀力高下不均。
jiǎ yǒu yī xiàn jiǎ yǐ èr xiāng jiǎ xiāng dì yī děng hù shí wǔ hù jì zī wèi qián sān bǎi wàn yǐ xiāng dì yī děng hù wǔ hù jì zī wèi qián wǔ shí wàn
假有一县甲乙二乡，甲乡第一等户十五户，计赀为钱三百万，乙乡第一等户五户，计赀为钱五十万；
fān xiū dì yì jí jiǎ xiāng shí wǔ nián yī zhōu yǐ xiāng wǔ nián yī zhōu
番休递役，即甲乡十五年一周，乙乡五年一周。
fù zhě xiū xī yǒu yú pín zhě bài wáng xiāng jì qǐ cháo tíng wéi mín fù mǔ yì hu
富者休息有余，贫者败亡相继，岂朝廷为民父母意乎？
qǐng ba lǐ zhèng yá qián mìng zhuǎn yùn sī yǐ zhōu jūn jiàn yì rén shù wèi é lìng zuǒ shì wǔ děng bù tōng yī xiàn jì zhī jí jiē zài dì yī děng xuǎn zī zuì gāo zhě yī hù wèi xiāng hù yá qián hòu chāi rén fàng cǐ
请罢里正衙前，命转运司以州军见役人数为额，令、佐视五等簿，通一县计之，籍皆在第一等，选赀最高者一户为乡户衙前，后差人放此。
jí jiǎ xiàn hù shǎo ér yì fán tīng chāi yǐ xiàn hù duō shí yì jiǎn zhě
即甲县户少而役蕃，听差乙县户多石役简者。
bù shū wèi jìn shí tīng huàn qǔ tā hù
簿书未尽实，听换取他户。
lǐ zhèng zhǔ dū zū fù qǐng yǐ hù cháng dài zhī èr nián yī yì
里正主督租赋，请以户长代之，二年一易。
xià qí yì jīng jī hé běi hé dōng shǎn xī jīng dōng xi zhuǎn yùn sī dù lì hài jiē yǐ wéi biàn
"下其议京畿、河北、河东、陕西、京东西转运司度利害，皆以为便。
ér zhī zhì gào hán jiàng cài xiāng jí lùn jiāng nán fú jiàn lǐ zhèng yá qián zhī bì jiàng qǐng xíng xiāng hù wǔ zé zhī fǎ xiāng qǐng yǐ chǎn qián duō shǎo dìng yì zhòng qīng
而知制诰韩绛、蔡襄极论江南、福建里正衙前之弊，绛请行乡户五则之法，襄请以产钱多少定役重轻。
zhì hé zhōng mìng jiàng xiāng yǔ sān sī zhì sī cān dìng jì qiǎn shàng shū dōu guān yuán wài láng wú jǐ fù qū jiāng dōng diàn zhōng chéng cài bǐng qū jiāng xī yǔ zhǎng lì zhuǎn yùn shǐ yì kě fǒu
至和中，命绛、襄与三司置司参定，继遣尚书都官员外郎吴几复趋江东，殿中丞蔡禀趋江西，与长吏、转运使议可否。
yīn qǐng xíng wǔ zé fǎ fán chà xiāng hù yá qián shì zī chǎn duō guǎ zhì jí fēn wéi wǔ zé yòu dì qí yì qīng zhòng fàng cǐ
因请行五则法，凡差乡户衙前，视赀产多寡置籍，分为五则，又第其役轻重放此。
jiǎ yǒu dì yī děng zhòng yì shí dāng yì shí rén liè dì yī děng hù bǎi
假有第一等重役十，当役十人，列第一等户百；
dì èr děng zhòng yì wǔ dāng yì wǔ rén liè dì èr děng hù wǔ shí yǐ bèi shí fān yì shǐ
第二等重役五，当役五人，列第二等户五十，以备十番役使。
cáng qí jí tōng pàn zhì suǒ yù chāi rén zhǎng lì yǐ xià tóng àn shì zhī zhuǎn yùn shǐ tí diǎn xíng yù chá qí wéi màn
藏其籍通判治所，遇差人，长吏以下同按视之，转运使、提点刑狱察其违慢。
suì gèng zhe huái nán jiāng nán liǎng zhè jīng hú fú jiàn zhī fǎ xià sān sī bān yān
遂更著淮南、江南、两浙、荆湖、福建之法，下三司颁焉。
zì ba lǐ zhèng yá qián mín shāo xiū xī
自罢里正衙前，民稍休息。
yòu zhào zhū lù zhuǎn yùn sī kāi fēng fǔ jiè fǎng yá qián zhī yì yǒu zhòng wéi hài zhě tiáo zòu zhī
又诏诸路转运司、开封府界访衙前之役有重为害者条奏之；
néng jiàn xī biàn lì dà qù láo bì zhě yì shǎng
能件悉便利、大去劳弊者议赏。
zhì kuān xù mín lì sī qiǎn shǐ sì chū
置宽恤民力司，遣使四出。
zì shì zhōu xiàn lì yì duō suǒ cái sǔn fán èr wàn sān qiān liù bǎi èr shí èr rén
自是州县力役多所裁损，凡二万三千六百二十二人。
zhì píng sì nián zhào yuē nóng tiān xià zhī dà běn yě
治平四年，诏曰："农，天下之大本也。
jiān yīn shuǐ hàn pō zhì liú lí dài zhōu jùn chāi yì zhī fǎ shén fán qí zhào zhōng wài chén shù tiáo chén lì hài yǐ wén
间因水旱，颇致流离，殆州郡差役之法甚烦，其诏中外臣庶条陈利害以闻。
xiān shì sān sī shǐ hán jiàng yán wén jīng dōng mín yǒu fù zǐ èr dīng jiāng wèi yá qián yì zhě qí fù gào qí zǐ yuē wú dāng qiú sǐ shǐ rǔ cáo miǎn yú dòng něi suì zì yì ér sǐ
"先是，三司使韩绛言："闻京东民有父子二丁将为衙前役者，其父告其子曰'吾当求死，使汝曹免于冻馁'，遂自缢而死。
yòu wén jiāng nán yǒu jià qí zǔ mǔ jí yǔ mǔ xī jū yǐ bì yì zhě yòu yǒu zhōu tián jiǎn qí hù děng zhě
又闻江南有嫁其祖母及与母析居以避役者，又有鬻田减其户等者。
tián guī guān hù bù yì zhī jiā ér yì bìng yú tóng děng jiàn cún zhī hù
田归官户不役之家，而役并于同等见存之户。
wàng bó fǎng lì hài jí yì cái dìng shǐ lì yì wú piān zhòng zhī jì
望博访利害，集议裁定，使力役无偏重之寄。
yì fǎ gēng yì shǐ cǐ
"役法更议始此。
xī níng yuán nián zhī jiàn yuàn wú chōng yán jīn xiāng yì zhī zhōng yá qián wéi zhòng
熙宁元年，知谏院吴充言："今乡役之中，衙前为重。
mín jiān guī bì zhòng yì tǔ dì bù gǎn duō gēng ér bì hù děng
民间规避重役，土地不敢多耕，而避户等；
gǔ ròu bù gǎn yì jù ér dàn rén dīng
骨肉不敢义聚，而惮人丁。
gù jìn nián shàng hù jìn shǎo zhōng xià hù jìn duō yì shǐ pín réng shēng zī bù gěi zé zhuǎn wéi gōng shāng bù dé yǐ ér wèi dào zéi
故近年上户浸少，中下户浸多，役使频仍，生资不给，则转为工商，不得已而为盗贼。
yi zǎo dìng xiāng yì lì hài yǐ shí shī xíng
宜早定乡役利害，以时施行。
hòu dì yuè nèi cáng kù zòu yǒu yá qián yuè qiān lǐ shū jīn qī qián kù lì yāo qǐ yú nián bù dé hái zhě
"后帝阅内藏库奏，有衙前越千里输金七钱，库吏邀乞，逾年不得还者。
dì zhòng shāng zhī nǎi zhào zhì zhì tiáo lì sī jiǎng lì yì fǎ
帝重伤之，乃诏制置条例司讲立役法。
èr nián qiǎn liú yí xiè qīng cái hóu shū xiàn chéng hào lú bǐng wáng rǔ yì céng kàng wáng guǎng lián bā rén xíng zhū lù xiāng dù nóng tián shuǐ lì shuì fù kē lǜ yáo yì lì hài
二年，遣刘彝、谢卿材、侯叔献、程颢、卢秉、王汝翼、曾伉、王广廉八人行诸路，相度农田水利、税赋科率、徭役利害。
tiáo lì sī jiǎn xiáng wén zì sū zhé yán yì rén zhī bù kě bù yòng xiāng hù yóu guān lì zhī bù kě bù yòng shì rén yě
条例司检详文字苏辙言："役人之不可不用乡户，犹官吏之不可不用士人也。
jīn suì yù liǎng shuì zhī wài bié lì yī kē wèi zhī yōng qián yǐ bèi guān gù bù wèn hù zhī gāo dī lì shǐ chū qián shàng hù zé biàn xià hù shí nán
今遂欲两税之外别立一科，谓之庸钱，以备官雇，不问户之高低，例使出钱，上户则便，下户实难。
zhé yǐ yì bù hé ba
"辙以议不合罢。
tiáo lì sī yán shǐ mín chū qián gù yì jí xiān wáng zhì mín cái yǐ lù shù rén zài guān zhě zhī yì yuàn yǐ tiáo mù qiǎn guān fēn háng tiān xià bó jǐn zhòng yì
条例司言："使民出钱雇役，即先王致民财以禄庶人在官者之意，愿以条目遣官分行天下，博尽众议。
yú shì tiáo yù zhū lù yuē yá qián jì yòng zhòng nán fēn shù fán mǎi pū jiǔ shuì fāng chǎng jiù yǐ chou yá qián zhě cóng guān zì mài yǐ qí qián tóng yì qián suí fēn shù gěi zhī
"于是条谕诸路曰："衙前既用重难分数，凡买扑酒税坊场，旧以酬衙前者，从官自卖，以其钱同役钱随分数给之。
qí xiāng zhèn chǎng wù zhī lèi jiù chou jiǎng yá qián bù kě lìng mín mǎi zhàn zhě jí yòng jiù dìng fēn shù wèi tóu míng yá qián chou jiǎng
其厢镇场务之类，旧酬奖衙前、不可令民买占者，即用旧定分数为投名衙前酬奖。
rú bù shuǐ lù yùn jí lǐng cāng yì chǎng wù gōng shǐ kù zhī lèi qí jiù fán rǎo qiě shǐ péi bèi zhě jīn dāng shěng shǐ wú fèi
如部水陆运及领仓驿、场务、公使库之类，其旧烦扰且使陪备者，今当省使毋费。
chéng fú sàn cóng guān děng jiù ruò zhòng yì cháng qiàn zhě jīn dāng gǎi fǎ chú bì zhù shǐ wú kùn
承符、散从官等旧若重役偿欠者，今当改法除弊，庶使无困。
fán yǒu chǎn yè wù lì ér jiù wú yì zhě jīn dāng chū qián yǐ zhù yì
凡有产业物力而旧无役者，今当出钱以助役。
jiǔ zhī sī nóng sì yán jīn lì yì tiáo suǒ kuān yōu zhě jiē cūn xiāng pǔ chǔn bù néng zì dá zhī qióng máng
"久之，司农寺言："今立役条，所宽优者，皆村乡朴蠢不能自达之穷氓；
suǒ cái qǔ zhě nǎi shì huàn jiān bìng néng zhì rén yán zhī háo yòu
所裁取者，乃仕宦兼并能致人言之豪右。
ruò jīng zhì yí dìng zé yá sī xiàn lì wú yǐ shī zhū qiú qiǎo wǔ zhī jiān gù xīn fǎ zhī xíng yóu suǒ bù biàn
若经制一定，则衙司县吏无以施诛求巧舞之奸，故新法之行尤所不便。
yù xiān zì yī liǎng zhōu wèi shǐ hou qí chéng jiù jí lìng zhū zhōu jūn fǎng shì shī xíng ruò shí biàn bǎi xìng dāng tè jiǎng zhī
欲先自一两州为始，候其成就，即令诸州军仿视施行，若实便百姓，当特奖之。
zhào kě
"诏可。
yú shì tí diǎn fǔ jiè gōng shì zhào zi jǐ zòu shàng fǔ jiè suǒ zài tiáo mù xià zhī sī nóng zhào pàn sì shān wǎn céng bù gēng yì zhī
于是提点府界公事赵子几奏上府界所在条目，下之司农，诏判寺邓绾、曾布更议之。
wǎn bù yán jī nèi xiāng hù jì chǎn yè ruò jiā zī zhī pín fù shàng xià fēn wéi wǔ děng
绾、布言："畿内乡户，计产业若家资之贫富，上下分为五等。
suì yǐ xià qiū suí děng shū qián xiāng hù zì sì děng fāng guō zì liù děng yǐ xià wù shū
岁以夏秋随等输钱，乡户自四等、坊郭自六等以下勿输。
liǎng xiàn yǒu chǎn yè zhě shàng děng gè suí xiàn zhōng děng bìng yī xiàn shū
两县有产业者，上等各随县，中等并一县输。
xī jū zhě suí suǒ xī ér dìng jiàng qí děng
析居者随所析而定、降其等。
ruò guān hù nǚ hù sì guàn wèi chéng dīng jiǎn bàn shū
若官户、女户、寺观、未成丁，减半输。
jiē yòng qí qián mù sān děng yǐ shàng shuì hù dài yì suí yì zhòng qīng zhì lù
皆用其钱募三等以上税户代役，随役重轻制禄。
kāi fēng xiàn hù èr wàn èr qiān liù bǎi yǒu jī suì shū qián wàn èr qiān jiǔ bǎi mín
开封县户二万二千六百有奇，岁输钱万二千九百缗。
yǐ wàn èr bǎi wéi lù yíng qí èr qiān qī bǎi yǐ bèi xiōng huāng qiàn gé tā xiàn fǎng cǐ
以万二百为禄，赢其二千七百，以备凶荒欠阁，他县仿此。
rán shū qián jì děng gāo xià ér hù děng zhe jí xī yuán qiǎo bì shī shí
"然输钱计等高下，而户等著籍，昔缘巧避失实。
nǎi zhào zé jùn xiàn fāng guō sān nián xiāng cūn wǔ nián nóng xì jí zhòng jī qí wù chǎn kǎo qí pín fù chá qí zhà wěi wèi zhī shēng jiàng
乃诏责郡县，坊郭三年，乡村五年，农隙集众，稽其物产，考其贫富，察其诈伪，为之升降；
ruò gù wèi gāo xià zhě yǐ wéi zhì lùn
若故为高下者，以违制论。
mù fǎ sān rén xiāng rèn yá qián réng gòng wù chǎn wèi dǐ
募法：三人相任，衙前仍供物产为抵；
gōng shǒu shì wǔ yì diǎn lì shì shū jì
弓手试武艺，典吏试书计；
yǐ sān nián huò èr nián nǎi gèng
以三年或二年乃更。
wéi fǎ jì jù jiē shì yī yuè mín wú yì cí zhe wèi lìng
为法既具，揭示一月，民无异辞，著为令。
lìng xià mù zhě zhí yì bèi chà zhě de sàn qù
令下，募者执役，被差者得散去。
kāi fēng yī fǔ ba yá qián bā bǎi sān shí rén jī xiàn xiāng yì shù qiān suì bān qí fǎ yú tiān xià
开封一府罢衙前八百三十人，畿县乡役数千，遂颁其法于天下。
tiān xià tǔ sú bù tóng yì zhòng qīng bù yī mín pín fù bù děng cóng suǒ biàn wéi fǎ
天下土俗不同，役重轻不一，民贫富不等，从所便为法。
fán dāng yì rén hù yǐ děng dì chū qián míng miǎn yì qián
凡当役人户，以等第出钱，名免役钱。
qí fāng guō děng dì hù jí wèi chéng dīng dān dīng nǚ hù sì guàn pǐn guān zhī jiā jiù wú sè yì ér chū qián zhě míng zhù yì qián
其坊郭等第户及未成丁、单丁、女户、寺观、品官之家，旧无色役而出钱者，名助役钱。
fán fū qián xiān shì zhōu ruò xiàn yìng yòng gù zhí duō shǎo suí hù děng jūn qǔ
凡敷钱，先视州若县应用雇直多少，随户等均取；
gù zhí jì yǐ yòng zú yòu lǜ qí shù zēng qǔ èr fēn yǐ bèi shuǐ hàn qiàn gé suī zēng wú dé guò èr fēn wèi zhī miǎn yì kuān shèng qián
雇直既已用足，又率其数增取二分，以备水旱欠阁，虽增毋得过二分，谓之免役宽剩钱。
sān nián mìng jí xián xiào lǐ lǚ huì qīng tóng pàn sī nóng sì yǐ ér lín dàn céng bù xiāng jì diǎn zhǔ qí shì
三年，命集贤校理吕惠卿同判司农寺，已而林旦、曾布相继典主其事。
sì nián ba xǔ zhōu yá qián gàn gōng shǐ kù yǐ jūn xiào zhǔ zhī yuè gěi shí qián sān qiān
四年，罢许州衙前干公使库，以军校主之，月给食钱三千。
hòu xíng yú zhū lù rén jiē biàn zhī
后行于诸路，人皆便之。
liǎng zhè tí diǎn xíng yù wáng tíng guāng tí jǔ cháng píng zhāng jìng lǜ mín zhù yì qián zhì qī shí wàn
两浙提点刑狱王庭光、提举常平张靓率民助役钱至七十万。
xuē xiàng wèi dì yán dì wèn wáng ān shí ān shí yuē tí jǔ guān jù shù qǔ zhī cháo tíng yǐ ēn huì kē jiǎn yú tǐ wèi shùn
薛向为帝言，帝问王安石，安石曰："提举官据数取之，朝廷以恩惠科减，于体为顺。
yù shǐ zhōng chéng yáng huì yì yán jìng děng kē pèi mín shū qián duō zhě yī hù zhì sān bǎi qiān qǐ shǎo cái sǔn yǐ ān mín xīn
"御史中丞杨绘亦言："靓等科配民输钱，多者一户至三百千，乞少裁损，以安民心。
wǔ yuè dōng míng xiàn mín shù bǎi yì kāi fēng fǔ su chāo shēng děng dì bù shòu suì tū rù wáng ān shí sī dì ān shí yù yǐ xiāng fǔ bù zhī
"五月，东明县民数百诣开封府诉超升等第，不受，遂突入王安石私第，安石谕以相府不知；
su zhī yù shǐ tái tái bù shòu su yù lìng sàn qù
诉之御史台，台不受诉，谕令散去。
yáng huì yòu yán sī nóng sì bù yòng jiù zé zì jù hù shù chuàng lì zhù yì qián děng dì xià xiàn lìng zhe zhī jí rú suān zǎo xiàn shēng hù děng jiē shī shí
杨绘又言："司农寺不用旧则，自据户数创立助役钱等第，下县令著之籍，如酸枣县升户等皆失实。
dì nǎi mìng tí diǎn sī jiū suǒ cóng shēng jiàng réng yán shēng jiàng zhī fǎ jī mín bù yuàn shū qián miǎn yì xiàn àn suǒ dāng gòng yì suì yuè rú qī yì zhī yǔ miǎn shū qián
"帝乃命提点司究所从升降，仍严升降之法，畿民不愿输钱免役，县按所当供役岁月，如期役之，与免输钱。
xiān shì dì jì zhī dōng míng shì jí wén huì yán liǎng jiàng shǒu chì wèn wáng ān shí yuē suān zǎo jì yǒu zì xià hù shēng rù shàng hù zé sì děng yǒu miǎn shū yì qián zhī míng ér wú qí shí
先是，帝既知东明事，及闻绘言，两降手敕问王安石曰："酸枣既有自下户升入上户，则四等有免输役钱之名，而无其实。
ān shí lì yán cháng qǔ zhū xiàn xīn jiù jí duì fù shēng jiàng wén wài jiān shàn yáo yì fǎ zhě wèi shū duō bì yǒu yíng yú ruò qún su bì kě miǎn bǐ jì jù zhòng jiǎo xìng gǒu shòu qí su yǔ miǎn shū qián dāng réng yì zhī
"安石力言尝取诸县新旧籍对覆升降，闻外间扇摇役法者，谓输多必有赢余，若群诉必可免，彼既聚众侥幸，苟受其诉，与免输钱，当仍役之。
dì nǎi jǐn yòng qí yán
帝乃尽用其言。
zhōng shū sūn dí zhāng jǐng wēn tǐ liàng bù yuàn chū qián zhī mín yù kùn yǐ zhòng yì yáng huì fù lùn zhī
中书孙迪、张景温体量不愿出钱之民，欲困以重役，杨绘复论之。
ér jiān chá yù shǐ liú zhì wèi zuó zhě tuán jié bǎo jiá mín fāng jīng rǎo yòu zuò fǎ shǐ rén jūn chū mín qián fēi shí shēng jiàng hù děng qī huì jí pò rén qíng huáng hài
而监察御史刘挚谓："昨者团结保甲，民方惊扰，又作法使人均出缗钱，非时升降户等，期会急迫，人情惶骇。
yīn chén xīn fǎ shí hài qí yào yuē shàng hù cháng shǎo zhōng xià hù cháng duō gù jiù fǎ shàng hù zhī yì lèi jiē shù ér zhòng xià hù zhī yì shuài cháng jiǎn ér qīng
"因陈新法十害，其要曰："上户常少，中下户常多，故旧法上户之役类皆数而重，下户之役率常简而轻；
jīn bù wèn shàng xià hù gài shì wù lì yǐ chà chū qián gù shàng hù yǐ wéi xìng ér xià hù kǔ zhī
今不问上下户，概视物力以差出钱，故上户以为幸，而下户苦之。
suì yǒu fēng xiōng ér yì rén yǒu dìng shù zhù qián suì bù kě quē zé shì fù shuì yǒu shí jiǎn gé ér zhù qián gèng wú juān sǔn yě
岁有丰凶，而役人有定数，助钱岁不可阙，则是赋税有时减阁，而助钱更无蠲损也。
yì rén bì yòng xiāng hù wèi qí yǒu cháng chǎn zé zì zhòng jīn jì zhāo gù kǒng zhǐ de fú làng jiān wěi zhī rén zé tǎng yǔ chǎng wù gāng yùn bù wéi bù néng diǎn gàn qiè kǒng bù shèng qí dào yòng ér mào fǎ zhě zhòng
役人必用乡户，为其有常产则自重，今既招雇，恐止得浮浪奸伪之人，则帑庾、场务、纲运不惟不能典干，窃恐不胜其盗用而冒法者众；
zhì yú gōng shǒu qí zhuàng chéng fú sàn cóng shǒu lì xū shǐ zhī lèi kǒng yù kòu zé yǒu zòng yì yīn shì zhé wèi sāo rǎo yě
至于弓手、耆、壮、承符、散从、手力、胥史之类，恐遇寇则有纵逸，因事辄为搔扰也。
sī nóng xīn fǎ yá qián bù chà xiāng hù qí jiù cháng yuàn wèi cháng míng zhě tīng réng qí jiù què yòng guān zì zhào mài jiǔ shuì fāng chǎng bīng zhōu xiàn fāng guō rén hù zhù yì qián shù chou qí zhòng nán wéi cǐ yī fǎ yǒu ruò kě xíng
司农新法，衙前不差乡户，其旧尝愿为长名者，听仍其旧，却用官自召卖酒税坊场并州县坊郭人户助役钱数，酬其重难，惟此一法，有若可行；
rán fāng guō shí děng hù huǎn jí kē lǜ jùn xiàn lài zhī nán gèng shǐ zhī jūn chū zhù qián
然坊郭十等户，缓急科率，郡县赖之，难更使之均出助钱。
qǐ zhào yǒu sī ruò fāng chǎng qián kě zú yá qián gù zhí zé xiáng jiū tiáo mù xú xíng ér guān zhī
乞诏有司，若坊场钱可足衙前雇直，则详究条目，徐行而观之。
dì yīn ān shí jìn chéng yì qián wén zì wèi zhī yuē mín gōng shuì liǎn yǐ zhòng fāng guō jí guān hù děng bù xū jiǎn shuì hù shēng děng shì gèng yǔ shǎo cái zhī
"帝因安石进呈役钱文字，谓之曰："民供税敛已重，坊郭及官户等不须减，税户升等事更与少裁之。
ān shí yuē cháo tíng zhì fǎ dāng duàn yǐ yì qǐ xū guī guī xù qiǎn jìn zhī rén yì lùn yé
"安石曰："朝廷制法，当断以义，岂须规规恤浅近之人议论耶？
yú shì tí diǎn zhào zi jǐ nù zhī dōng míng xiàn gǔ fán bù néng jìn è xiàn mín lái sòng zá zhí tā shì zhì fán yú lǐ
于是提点赵子几怒知东明县贾蕃不能禁遏县民来讼，杂摭他事致蕃于理。
yòu shǐ zi jǐ zì jū zhī
又使子几自鞫之。
yáng huì wèi shì xī ān shí yì zhǐ ér zhì xiàn lìng yú zuì yě
杨绘谓是希安石意指，而致县令于罪也。
jí shū biàn zhī yuē zi jǐ ruò hé fán wǔ yuè shí rì qián shì chén gù wú yán
即疏辨之曰："子几若劾蕃五月十日前事，臣固无言；
ruò suǒ hé hòu hu cǐ rì shì yǐ wēi xié lìng zuǒ shǐ mín bù dé fù sù de wèi biàn hu
若所劾后乎此日，是以威胁令佐使民不得赴诉，得为便乎？
yòu yán zhù yì zhī lì yī ér nán xíng yǒu wǔ
"又言："助役之利一，而难行有五。
qǐng xiān yán qí lì jiǎ rú mín tián yǒu yī jiā ér bǎi qǐng zhě yì yǒu hù cái sān qīng zhě qí děng nǎi jù zài dì yī yǐ bǎi qǐng ér jiào sān qǐng zé yǐ sān shí bèi yǐ ér shòu yì yuè rì jūn qí wú yì
请先言其利：假如民田有一家而百顷者，亦有户才三顷者，其等乃俱在第一，以百顷而较三顷，则已三十倍矣，而受役月日，均齐无异；
kuàng rú guān hù zé chú qí cháng wài jiē yīng wú yì jīn lì shǐ jūn chū gù qián zé bǎi qǐng suǒ shū bì sān shí bèi yú sān qīng zhě ér yòu yǒng wú jué shè zhī sòng cǐ qí lì yě
况如官户，则除耆长外皆应无役，今例使均出雇钱，则百顷所输必三十倍于三顷者，而又永无决射之讼，此其利也。
rán nán xíng zhī shuō yì yǒu wǔ mín wéi zhòng tián ér zé qí shū qián qián fēi tián zhī suǒ chū yī yě
然难行之说亦有五：民惟种田，而责其输钱，钱非田之所出，一也。
jìn biān zhōu jūn jiù mù zhě fēi tǔ zhù jiān xì nán fáng èr yě
近边州军，就募者非土著，奸细难防，二也。
zhú chù tián shuì duō shǎo bù tóng sān yě
逐处田税，多少不同，三也。
qí cháng gù rén zé dào zéi nán zhǐ sì yě
耆长雇人，则盗贼难止，四也。
yá qián gù rén zé shī xiàn guān wù wǔ yě
衙前雇人，则失陷官物，五也。
qǐ xiān yì fáng cǐ wǔ hài rán hòu zhe wèi dìng zhì réng xiān jiè nóng sì wú yù sù jiù yǐ qí ēn shǎng tí jǔ sī wú de duō qǔ yú mín yǐ zì wèi gōng rú cǐ zé shuí fù wàng yì
乞先议防此五害，然后著为定制，仍先戒农寺无欲速就以祈恩赏，提举司无得多取于民以自为功，如此则谁复妄议。
liú zhì yì yán zhào zi jǐ yǐ tā shì jùn zhí gǔ fán wèi guò qiě biàn gēng yì fǎ yì yù biàn mín mín gǒu yǐ wéi yǒu lì hài yě ān kě jìn qí suǒ yù yán
刘挚亦言："赵子几以他事捃摭贾蕃为过，且变更役法，意欲便民，民苟以为有利害也，安可禁其所欲言！
jīn yīn jī mín yǒu su ér kè bó zhī rén fǎn nù xiàn guān bù néng jìn è
今因畿民有诉，而刻薄之人，反怒县官不能禁遏。
chén kǒng sì yuǎn rén qíng bì yí cháo tíng yù qián tiān xià zhī kǒu ér zhí zài zhǔ mín zhě bì jiē shì fán wèi jiè zé tiān xià xiū qī bì xià hé yóu zhī zhī
臣恐四远人情，必疑朝廷欲钳天下之口，而职在主民者，必皆视蕃为戒，则天下休戚，陛下何由知之？
zi jǐ xié qíng zhī zuì fú qǐng fù lì bù shī xíng
子几挟情之罪，伏请付吏部施行。
yú shì tóng pàn sī nóng sì céng bù zhí huì zhì suǒ yán ér tiáo zòu biàn jié zhī qí lüè yuē
于是同判司农寺曾布摭绘、挚所言而条奏辨诘之，其略曰：
jī nèi shàng děng hù jǐn ba xī rì yá qián zhī yì gù jīn suǒ shū qián bǐ jiù shòu yì shí qí fèi shí jiǎn sì wǔ
畿内上等户尽罢昔日衙前之役，故今所输钱比旧受役时，其费十减四五；
zhōng děng rén hù jiù chōng gōng shǒu shǒu lì chéng fú hù cháng zhī lèi jīn shǐ shàng děng jí fāng guō sì guàn dān dīng guān hù jiē chū qián yǐ zhù zhī gù qí fèi shí jiǎn liù qī
中等人户旧充弓手、手力、承符、户长之类，今使上等及坊郭、寺观、单丁、官户皆出钱以助之，故其费十减六七；
xià děng rén hù jǐn chú qián rì rǒng yì ér zhuān chōng zhuàng dīng qiě bù shū yī qián gù qí fèi shí jiǎn bā jiǔ
下等人户尽除前日冗役，而专充壮丁，且不输一钱，故其费十减八九。
dà dǐ shàng hù suǒ jiǎn zhī fèi shǎo xià hù suǒ jiǎn zhī fèi duō
大抵上户所减之费少，下户所减之费多。
yán zhě wèi yōu shàng hù ér nüè xià hù de jù liǎn zhī bàng chén suǒ wèi yù yě
言者谓优上户而虐下户，得聚敛之谤，臣所未喻也。
tí jǔ sī yǐ zhū xiàn děng dì bù shí gù shǒu lì pǐn liàng shēng jiàng zhī fǎ kāi fēng fǔ sī nóng sì fāng zòu yì shí gài bù zhī yǐ cháng zēng jiǎn jiù shù
提举司以诸县等第不实，故首立品量升降之法，开封府、司农寺方奏议时，盖不知已尝增减旧数。
rán jiù chì měi sān nián yī zào bù shū děng dì cháng yǒu shēng jiàng zé jīn pǐn liàng zēng jiǎn yì wèi wèi fēi
然旧敕每三年一造簿书，等第尝有升降，则今品量增减亦未为非；
yòu kuàng fāng xiǎo yù mín hù gǒu yǒu wèi biàn jiē yǔ lí zhèng zé fán suǒ zēng jiǎn shí wèi cháng xíng
又况方晓谕民户，苟有未便，皆与厘正，则凡所增减，实未尝行。
yán zhě zé yǐ wèi pǐn liàng lì děng zhě gài yù duō liǎn gù qián shēng bǔ shàng děng yǐ zú pèi qián zhī shù
言者则以谓品量立等者，盖欲多敛雇钱，升补上等以足配钱之数。
zhì yú xiáng fú děng xiàn yǐ shàng děng rén hù shù duō jiǎn chōng xià děng nǎi dú yǎn ér bù yán cǐ chén suǒ wèi yù yě
至于祥符等县，以上等人户数多减充下等，乃独掩而不言，此臣所未谕也。
fán zhōu xiàn zhī yì wú bù kě mù rén zhī lǐ
凡州县之役，无不可募人之理。
jīn tóu míng yá qián bàn tiān xià wèi cháng bù diǎn zhǔ cāng kù chǎng wù gāng yùn
今投名衙前半天下，未尝不典主仓库、场务、纲运；
ér chéng fú shǒu lì zhī lèi jiù fǎ jiē xǔ gù rén xíng zhī jiǔ yǐ
而承符、手力之类，旧法皆许雇人，行之久矣；
wéi qí cháng zhuàng dīng yǐ jīn suǒ cuò zhì zuì wéi qīng yì gù dàn lún chà xiāng hù bù fù mù rén
惟耆长、壮丁，以今所措置最为轻役，故但轮差乡户，不复募人。
yán zhě zé yǐ wèi yá qián gù rén zé shī xiàn guān wù
言者则以谓衙前雇人，则失陷官物；
qí cháng gù rén zé dào zéi nán zhǐ
耆长雇人，则盗贼难止；
yòu yǐ wèi jìn biān jiān xì zhī rén yìng mù zé fén shāo cāng kù huò shǒu bǎ chéng mén zé kǒng qián tōng wài jìng cǐ chén suǒ wèi yù yě
又以谓近边奸细之人应募，则焚烧仓库，或守把城门，则恐潜通外境，此臣所未谕也。
miǎn yì huò shū jiàn qián huò nà hú dòu jiē cóng mín biàn wéi fǎ zhì cǐ yì yǐ zhōu yǐ
免役或输见钱，或纳斛斗，皆从民便，为法至此，亦已周矣。
yán zhě zé wèi zhí shǐ shū qián zé sī bó sù mài bì jiàn
言者则谓直使输钱，则丝帛粟麦必贱；
ruò yòng tā wù zhǔn zhí wèi qián zé yòu tuì jiǎn qǐ suǒ qiě wèi mín hài
若用他物准直为钱，则又退拣乞索，且为民害。
rú cǐ zé dāng rú hé ér kě
如此则当如何而可？
cǐ chén suǒ wèi yù yě
此臣所未谕也。
xī zhī yáo yì jiē bǎi xìng suǒ wéi suī xiōng huāng jī jǐn wèi cháng ba yì
昔之徭役皆百姓所为，虽凶荒饥馑，未尝罢役；
jīn yì qián bì yù shāo yǒu yú xiàn nǎi suǒ yǐ wèi xiōng nián juān jiǎn zhī bèi qí yú yòu zhuān yǐ xìng tián lì zēng lì lù
今役钱必欲稍有余羡，乃所以为凶年蠲减之备，其余又专以兴田利、增吏禄。
yán zhě zé yǐ wèi zhù qián fēi rú shuì fù yǒu yǐ gé jiǎn fàng zhī qī chén bù zhī xī zhī yá qián gōng shǒu chéng fú shǒu lì zhī lèi yì cháng yǐ gé jiǎn fàng fǒu
言者则以谓助钱非如税赋有倚阁减放之期，臣不知昔之衙前、弓手、承符、手力之类，亦尝倚阁减放否？
cǐ chén suǒ wèi yù yě
此臣所未谕也。
liǎng zhè yí lù hù yī bǎi sì shí yú wàn suǒ shū mín qián qī shí wàn ěr
两浙一路，户一百四十余万，所输缗钱七十万尔；
ér jī nèi hù shí liù wàn lǜ mín qián yì shí liù wàn
而畿内户十六万，率缗钱亦十六万。
shì liǎng zhè suǒ shū cái bàn jī nèi rán jī nèi yòng yǐ mù yì suǒ yú yì zì wú jǐ
是两浙所输才半畿内，然畿内用以募役，所余亦自无几。
yán zhě zé yǐ wèi lì yuán fǎ yì guǎng shōu dà jì rú liǎng zhè yù yǐ xiàn qián jiǎo xìng sī nóng yù yǐ chū shèng wèi gōng cǐ chén suǒ wèi yù yě
言者则以谓吏缘法意，广收大计，如两浙欲以羡钱徼幸，司农欲以出剩为功，此臣所未谕也。
gǔ fán wèi lìng bù shòu mín su shǐ qū jīng shī xuān huá qí yì bì yǒu wèi yě
贾蕃为令，不受民诉，使趋京师喧哗，其意必有谓也。
chéng lìng yòng xīn wú tā yì kě wèi bù zhí yǐ
诚令用心无他，亦可谓不职矣。
fán zhī bù zhí bù fǎ qí zhuàng shén zhòng jiē zhào zi jǐ suǒ bù dé bù wèn
蕃之不职不法，其状甚众，皆赵子几所不得不问；
yù shǐ zhī yán yù shě fán ér zhì zi jǐ shì bù gù bì xià zhī fǎ bì xià zhī mín yi mò rú fán yǔ yù shǐ yě
御史之言，欲舍蕃而治子几，是不顾陛下之法、陛下之民，宜莫如蕃与御史也。
yú shì xià qí shū yú huì zhì shǐ gè yán zhuàng
于是下其疏于绘、挚，使各言状。
huì lù qián hòu sì zòu yǐ zì biàn
绘录前后四奏以自辨。
zhì yán zhù yì liǎn qián zhī fǎ yǒu dà chén jí yù shǐ zhǔ zhī yú nèi yǒu dà chén qīn dǎng wèi jiān sī tí jǔ guān ér xíng zhī yú zhū lù qí shì shùn yì yǐ
挚言："助役敛钱之法，有大臣及御史主之于内，有大臣亲党为监司、提举官而行之于诸路，其势顺易矣；
rán kuàng rì mí nián zhōng wèi yǒu dìng lùn wèi bù shùn hu mín xīn ér yǐ
然旷日弥年，终未有定论，为不顺乎民心而已。
bì xià yǐ sī nóng wéi shì yé zé shì jǐn qián zòu kě yǐ fù shì
陛下以司农为是耶，则事尽前奏，可以覆视；
yǐ chén yán wèi fēi yé zé biǎn chù ér yǐ
以臣言为非耶，则贬黜而已。
suī fù shǐ chén yán zhī yì bù guò suǒ wèi shí hài zhě ér fēng xiàn zhī guān qǐ dāng yǔ yǒu sī jiào shì fēi shèng fù yé
虽复使臣言之，亦不过所谓十害者，而风宪之官，岂当与有司较是非胜负耶？
zhào huì zhī zhèng zhōu
"诏绘知郑州；
zhì luò guǎn gé jiào kān jiān chá yù shǐ lǐ xíng jiān héng zhōu yán cāng
挚落馆阁校勘、监察御史里行，监衡州盐仓。
qiǎn chá fǎng shǐ biàn xíng zhū lù cù chéng yì shū gǎi zhù yì wèi miǎn yì bù yuàn jiù mù ér qiáng zhī zhě lùn rú lǜ
遣察访使遍行诸路，促成役书，改助役为免役，不愿就募而强之者论如律。
chū zhào jiān sī gè dìng suǒ bù zhù yì qián shù lì lù zhuǎn yùn shǐ li yú yù dìng sì shí wàn pàn guān xiān yú shēn yuē lì lù mín pín èr shí wàn zú yǐ
初，诏监司各定所部助役钱数，利路转运使李瑜欲定四十万，判官鲜于侁曰："利路民贫，二十万足矣。
yì bù hé suì gè wèi zòu
"议不合，遂各为奏。
dì shì shēn yì
帝是侁议。
shì yù shǐ shān wǎn yán lì lù yì suì xū mín qián jiǔ wàn yú ér li yú lǜ qǔ zhì sān shí sān wàn yǒu qí tí diǎn xíng yù zhōu yuē yì zhàn míng wú yì cí
侍御史邓绾言利路役岁须缗钱九万余，而李瑜率取至三十三万有奇，提点刑狱周约亦占名无异辞。
zhào zé yú yuē ér zhuó shēn wèi fù shǐ
诏责瑜、约，而擢侁为副使。
zhū lù yì shū jì shàng zhī sī nóng nǎi bān mù yì fǎ yú tiān xià yòng miǎn yì qián lù nèi wài xū lì yǒu lù ér zāng zhě yòng cāng fǎ zhòng qí zuò
诸路役书既上之司农，乃颁募役法于天下，用免役钱禄内外胥吏，有禄而赃者，用仓法重其坐。
chū jīng shī fù lì lù suì jǐn sì qiān mín
初，京师赋吏禄，岁仅四千缗。
zhì bā nián jì mín qián sān shí bā wàn yǒu qí jīng shī lì jiù yǒu lù jí wài lù lì lù yòu bù zài shì yān
至八年，计缗钱三十八万有奇，京师吏旧有禄及外路吏禄又不在是焉。
shí zhī cháng gě xiàn lè jīng chēng zhù yì zhī fǎ bù kě jiǔ xíng cháng píng sī xún qí gù bù dá suì ba
时知长葛县乐京称助役之法不可久行，常平司询其故，不答，遂罢。
jīng xi shǐ zhě zhào zhī hú yáng xiàn liú méng huì yì méng bù kěn yì tuì ér tiáo shàng lì hài jí tóu hé qù
京西使者召知湖阳县刘蒙会议，蒙不肯议，退而条上利害，即投劾去。
ér quán jiāng xī tí xíng tí jǔ jīn jūn qīng shǒu mù shòu dài guān bù qián bó gāng qū jīng bù chà xiāng hù yá qián ér fèi jiǎn shí wǔ liù
而权江西提刑提举金君卿首募受代官部钱帛纲趋京，不差乡户衙前，而费减十五六。
cì zhào jiǎng yù réng luò quán wéi zhēn
赐诏奖谕，仍落权为真。
miǎn yì shèng qián zhào zhōu xiàn yòng cháng píng fǎ gěi sàn xiū xī tiān gěi lì rén cān qián réng lì wéi fǎ
免役剩钱，诏州县用常平法给散休息，添给吏人餐钱，仍立为法。
jīng dōng miǎn yì qián yǐ qiū liào qǐ cuī ruò gù zhí duō shǎo yì shǐ zhòng qīng yǒu wèi jiū zhě mìng jiān sī xiáng jù lái shàng réng xū xī níng qī nián nǎi xíng
京东免役钱以秋料起催，若雇直多少、役使重轻有未究者，命监司详具来上，仍须熙宁七年乃行。
yǒng xīng qín fèng bǐ zhī tā lù mín pín yì zhòng zhào tí jǔ sī bìng shěng rǒng yì cì dì juān jiǎn dāng liú èr fēn kuān shèng yǐ wéi shuǐ hàn gé fàng zhī bèi
永兴、秦凤比之他路，民贫役重，诏提举司并省冗役，次第蠲减，当留二分宽剩，以为水旱阁放之备。
qī nián zhào yì qián qiān bié nà tóu zi wǔ qián fán xiū guān shě zuò shí qì fū lì niǎn yùn zhī lèi jiē xǔ qǔ yǐ gōng fèi
七年，诏："役钱千别纳头子五钱，凡修官舍，作什器，夫力辇运之类，皆许取以供费；
bù gěi yǐ qíng qīng shú tóng qián zú zhī
不给，以情轻赎铜钱足之。
zhū lù gōng rén rú gōng jiàn shǒu fǎ gěi tián mù rén wéi zhī
诸路公人如弓箭手法，给田募人为之。
fán táo jué jiān mù zhī tián jí yú zhuǎn yùn sī zhě bù xǔ shè mǎi qǐng diàn
凡逃、绝、监牧之田籍于转运司者，不许射买请佃。
tí xíng sī yǐ qí tián gěi yìng mù zhě ér hé qí suǒ zhí zhǔn yī nián gù yì wèi qián jǐ hé ér guī qí zhí yú zhuǎn yùn sī
提刑司以其田给应募者，而核其所直，准一年雇役为钱几何，而归其直于转运司。
qú zhōu xī ān xiàn yòng mín qián shí èr wàn mǎi tián shǐ zú mù yī xiàn zhī yì
"衢州西安县用缗钱十二万买田，始足募一县之役。
sī nóng sì yán bù dú liǎng zhè rú cǐ tā lù yi yì rú zhī
司农寺言，不独两浙如此，他路宜亦如之。
fèi duō nàn shàn nǎi yù gǎi fǎ
费多难赡，乃欲改法。
suì zhào zì jīn yòng kuān shèng qián mǎi mù yì tián xū xiān cān huì yú qián kě yǐ zhī wú zāi shāng fāng xǔ gěi mǎi
遂诏自今用宽剩钱买募役田，须先参会余钱可以枝梧灾伤，方许给买。
ruò tián jià xiáng guì zhī de zé yǐ zhī
若田价翔贵之地，则已之。
shí miǎn yì chū qián huò wèi jūn cān zhī zhèng shì lǚ huì qīng jí qí dì qǔ yáng xiàn wèi hé qīng jiē qǐng xíng shǒu shí fǎ
时免役出钱或未均，参知政事吕惠卿及其弟曲阳县尉和卿皆请行手实法。
qí fǎ guān wèi dìng lì tián chǎn zhōng jià shǐ mín gè yǐ tián mǔ duō shǎo gāo xià suí jià zì zhàn
其法：官为定立田产中价，使民各以田亩多少高下，随价自占；
réng bìng wū zhái fēn yǒu wú fán xi lì děng fán jū qián wǔ dāng fán xi zhī qián yī
仍并屋宅分有无蕃息立等，凡居钱五当蕃息之钱一。
fēi yòng mǎi tián gǔ ér zhé yǐn luò zhě xǔ gào yǒu shí yǐ sān fēn zhī yī chōng shǎng
非用买田谷而辄隐落者许告，有实，以三分之一充赏。
jiāng zào bù yù jù shì shì mín lìng yī shì wèi zhuàng xiàn shòu ér jí zhī
将造簿，预具式示民，令依式为状，县受而籍之。
yǐ qí jià liè dìng gāo xià fēn wéi wǔ děng
以其价列定高下，分为五等。
jì gāi jiàn yī xiàn zhī mín wù chǎn qián shù nǎi cān huì tōng xiàn yì qián běn é ér dìng suǒ dāng shū míng shū qí shù shì zhòng liǎng yuè shǐ xī zhī zhī
既该见一县之民物产钱数，乃参会通县役钱本额而定所当输，明书其数，示众两月，使悉知之。
zhào cóng qí qǐng
诏从其请。
sī nóng sì qǐ fèi hù cháng fāng zhèng lìng zhōu xiàn fāng guō zé xiāng lín hù sān èr shí jiā pái bǐ chéng jiǎ dié wèi jiǎ tóu dū shū shuì fù miáo yì yī shuì yī tì
司农寺乞废户长、坊正，令州县坊郭择相邻户三二十家，排比成甲，迭为甲头，督输税赋苗役，一税一替。
qí hòu zhū lù jiē yán jiǎ tóu cuī shuì wèi biàn suì zhào qí hù cháng zhuàng dīng réng jiù mù chōng qí bǎo zhèng jiǎ tóu chéng tiè fǎ bìng ba
其后，诸路皆言甲头催税未便，遂诏耆户长、壮丁仍旧募充，其保正、甲头、承帖法并罢。
wáng ān shí yán gěi tián mù yì yǒu hài shí yú
王安石言给田募役，有害十余。
bā nián ba gěi tián mù yì fǎ yǐ jiù mù rén rú jiù quē zhě fú bǔ
八年，罢给田募役法，已就募人如旧，阙者弗补。
guān hù shū yì qián miǎn qí bàn suǒ miǎn suī duō gè wú guò èr shí qiān
官户输役钱免其半，所免虽多，各无过二十千。
liǎng xiàn yǐ shàng yǒu wù chǎn zhě tōng jì zhī liǎng zhōu liǎng xiàn yǐ shàng yǒu wù chǎn zhě suí suǒ shū qián děng dì bù jí zhě cóng yī duō chù bìng zhī
两县以上有物产者通计之，两州两县以上有物产者随所输钱，等第不及者从一多处并之。
chū shǒu shí fǎ xíng yán zhě duō lùn qí cháng gào jié zēng fán rǎo
初，手实法行，言者多论其长告讦，增烦扰。
zhì shì huì qīng bà zhèng yù shǐ zhōng chéng shān wǎn yán qí fǎ bù biàn ba zhī wěi sī nóng sì zài xiáng dìng yǐ wén
至是，惠卿罢政，御史中丞邓绾言其法不便，罢之，委司农寺再详定以闻。
jiǔ nián yǐ jīng hú liǎng lù fū yì qián tài zhòng jiào yī suì rù chū kuān shèng qián shù duō zhào quán jiǎn èr nián
九年，以荆湖两路敷役钱太重，较一岁入出，宽剩钱数多，诏权减二年。
xún zhào zì jīn kuān shèng yì qián jí mǎi pū fāng chǎng qián gèng bù yǐ gěi yì rén suì jù xiàn shù shàng zhī sī nóng yú wù fán jí zhī cháng píng sī zhě cháng liú yī bàn
寻诏自今宽剩役钱及买扑坊场钱，更不以给役人，岁具羡数上之司农，余物凡籍之常平司者，常留一半。
shì yù shǐ zhōu yǐn yán mù yì qián shù wài liú kuān shèng yī fēn wén zhōu xiàn xī tí jǔ sī fēng zhǐ guǎng fū mín qián shěng yì é sǔn gù zhí ér mín jiān shū shù yī qiè rú jiù kuān shèng shù duō
侍御史周尹言："募役钱数外留宽剩一分，闻州县希提举司风旨，广敷民钱，省役额，损雇直，而民间输数一切如旧，宽剩数多。
mù zhí qīng ér cāng fǎ zhòng yì rén duō bù yuàn jiù mù
募直轻而仓法重，役人多不愿就募。
tiān xià jiē wèi cháo tíng shè fǎ jù liǎn bù wú yí yuàn
天下皆谓朝廷设法聚敛，不无疑怨。
qǐ mù qí cháng hù cháng jí yì rén bù kě guò jiǎn zhě xī fù jiù é yuē mù qián zú yòng qí kuān shèng zhǐ liú èr fēn
乞募耆长、户长及役人不可过减者悉复旧额，约募钱足用，其宽剩止留二分。
shì suì zhū lù shàng sī nóng sì suì shōu miǎn yì qián yī qiān sì shí yī wàn sì qiān wǔ bǎi wǔ shí sān guàn shí pǐ liǎng jīn yín qián hú pǐ bó yī qiān sì shí yī wàn sì qiān sān bǎi wǔ shí èr guàn shí pǐ liǎng sī mián èr bǎi yī liǎng
是岁，诸路上司农寺岁收免役钱一千四十一万四千五百五十三贯、石、匹、两：金银钱斛匹帛一千四十一万四千三百五十二贯、石、匹、两，丝绵二百一两；
zhī jīn yín qián hú liù bǎi sì shí bā wàn qī qiān liù bǎi bā shí bā liǎng guàn shí pǐ
支金银钱斛六百四十八万七千六百八十八两、贯、石、匹；
yīng zài yín qián hú pǐ bó èr bǎi liù shí jiǔ wàn sān qiān èr shí guàn pǐ shí liǎng jiàn zài bā shí qī wàn jiǔ qiān èr bǎi liù shí qī guàn shí pǐ liǎng
应在银钱斛匹帛二百六十九万三千二十贯、匹、石、两，见在八十七万九千二百六十七贯、石、匹、两。
shí nián zhī péng zhōu lǚ táo zòu cháo tíng yù kuān lì yì lì fǎ zhào mù chū wú guò liǎn mín cái zhī yì yǒu sī fèng xíng guò dāng zēng tiān kē chū wèi zhī kuān shèng
十年，知彭州吕陶奏："朝廷欲宽力役，立法召募，初无过敛民财之意，有司奉行过当，增添科出，谓之宽剩。
zì xī níng liù nián shī xíng yì fǎ zhì jīn sì nián chén běn zhōu sì xiàn yǐ yǒu kuān shèng qián sì wàn bā qiān qī bǎi yú guàn jīn suì yòu xū kē nà yī wàn yú guàn
自熙宁六年施行役法，至今四年，臣本州四县，已有宽剩钱四万八千七百余贯，今岁又须科纳一万余贯。
yǐ chéng dū yí lù jì zhī wú lǜ wǔ liù shí wàn tuī zhī tiān xià jiàn jīn yuē yǒu liù qī bǎi wàn guàn kuān shèng zài guān
以成都一路计之，无虑五六十万，推之天下，见今约有六七百万贯宽剩在官。
suì suì rú cǐ quán bì jué fá huò fǎ bù tōng shāng lǚ nóng fū zuì shòu qí bì
岁岁如此，泉币绝乏，货法不通，商旅农夫，最受其弊。
chén kǒng cháo tíng bù zhī miǎn yì qián wài yǒu cǐ kuān shèng shù mù qǐ qì kān jiàn jīn yuē zhī jǐ suì bù zhì quē fá pèi fā dé yīn tè miǎn shù nián
臣恐朝廷不知免役钱外有此宽剩数目，乞契勘见今约支几岁不至阙乏，霈发德音，特免数年；
huò zhú nián xiàn dìng bù dé guò shí fēn zhī yī
或逐年限定，不得过十分之一。
suǒ guì mín bù zhòng kùn
所贵民不重困。
bù bào
"不报。
wáng ān shí qù wèi wú chōng wèi xiāng shěn kuò xiàn yì mò ruò shāo biàn yì fǎ zá yǐ chà yáo wèi biàn
王安石去位，吴充为相，沈括献议莫若稍变役法，杂以差徭为便。
yù shǐ zhī zá cài què yán kuò fǎn fù biǎn kuò zhī xuān zhōu
御史知杂蔡确言括反复，贬括知宣州。
yì qián lì é zhè dōng duō yǐ tián shuì qián shù wèi zé zhè xi duō yòng wù lì
役钱立额，浙东多以田税钱数为则，浙西多用物力。
zhì shì zhào lìng tōng wù lì shuì qián hù niǔ wéi shù cóng biàn shū nà
至是，诏令通物力、税钱互纽为数，从便输纳。
huái dōng lù gū dìng wù chǎn rú qí shí zhí yǐ jūn fū qǔ
淮东路估定物产，如其实直，以均敷取。
chū xǔ liǎng zhè fāng guō hù jiā chǎn bù jí èr bǎi qiān xiāng cūn hù bù jí wǔ shí qiān wú shū yì qián yǐ ér xiāng hù bù jí wǔ shí qiān yì bù miǎn shū
初，许两浙坊郭户家产不及二百千，乡村户不及五十千，毋输役钱，已而乡户不及五十千亦不免输。
yuán fēng èr nián tí jǔ sī yán fāng guō hù miǎn shū fǎ tài yōu nǎi zhào rú xiāng hù fǎ cái dìng suǒ fū qián shù
元丰二年，提举司言坊郭户免输法太优，乃诏如乡户法裁定所敷钱数。
tí jǔ guǎng xī cháng píng liú yì yán guǎng xī yí lù hù kǒu èr shí wàn ér mín chū yì qián zhì shí jiǔ wàn mín xiān yòng shuì qián fū chū
提举广西常平刘谊言："广西一路户口二十万，而民出役钱至十九万缗，先用税钱敷出；
shuì shù bù zú yòu fū zhī tián mǐ
税数不足，又敷之田米；
tián mǐ bù zú fù suàn yú shēn dīng
田米不足，复算于身丁。
fu guǎng xī zhī mín shēn zhī yǒu dīng jì shuì yǐ qián yòu suàn yǐ mǐ shì yī shēn ér shū èr shuì dài qián shì bì fǎ
夫广西之民，身之有丁，既税以钱，又算以米，是一身而输二税，殆前世弊法。
jīn jì wèi néng juān chú ér yòu yì yǐ yì qián shén kě mǐn yě
今既未能蠲除，而又益以役钱，甚可悯也。
zhì yú guǎng dōng xi jiān sī tí jǔ sī lì yī yuè zhī gěi shàng tóng lìng lù xià bèi shè guān qǐ cái sǔn qí shù zé liǎng lù shēn dīng tián mǐ yì kě shǎo kuān
至于广东西监司、提举司吏一月之给，上同令录，下倍摄官，乞裁损其数，则两路身丁田米亦可少宽。
suì zhào lì bèi yuè gěi qián dì jiǎn èr qiān suì suì jiǎn yì qián yī qiān èr bǎi yú mín
"遂诏吏辈月给钱递减二千，岁遂减役钱一千二百余缗。
sān nián sī nóng sì chéng wú yōng yán yì dìng huái zhè yì shū jiǎn rǒng zhàn qiān sān bǎi yú rén cái shěng mín qián jìn èr shí jiǔ wàn huì dìng suì yòng kuān shèng qián yī bǎi sì wàn yú mín zhū lù yì shū duō ruò cǐ lèi
三年，司农寺丞吴雍言："议定淮、浙役书，减冗占千三百余人，裁省缗钱近二十九万，会定岁用，宽剩钱一百四万余缗，诸路役书多若此类。
qǐ xiān zì jìn jīng sān liǎng lù xiū dìng xià zhī zhū lù
乞先自近京三两路修定，下之诸路。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
qī nián tiān xià miǎn yì mín qián suì jì yī qiān bā bǎi qī shí èr wàn jiǔ qiān sān bǎi chǎng wù qián wǔ bǎi wǔ wàn jiǔ qiān gǔ bó shí pǐ jiǔ shí qī wàn liù qiān liù bǎi wǔ shí qī yì qián jiào xī níng suǒ rù duō sān zhī yī
七年，天下免役缗钱岁计一千八百七十二万九千三百，场务钱五百五万九千，谷帛石匹九十七万六千六百五十七，役钱较熙宁所入多三之一。
dì zhī lì zhǔ miǎn yì yě zhī mín jiān tōng kǔ chāi yì ér yá yì zhī rèn chóng xíng yuǎn zhě yóu shén tè chuàng miǎn yì
帝之力主免役也，知民间通苦差役，而衙役之任重行远者尤甚，特创免役。
suī jūn fū gù zhí bù néng bù qǔ zhī mín
虽均敷雇直，不能不取之民；
rán mín dé yī yì tián mǔ shí jiě qián rì kùn bì
然民得一意田亩，实解前日困弊。
gù qún yì zá qǐ yì bù wéi biàn
故群议杂起，意不为变。
gù qí jiān cǎi wáng ān shí cè bù zhèng yòng gù zhí wèi é ér zhǎn fū èr fēn yǐ bèi lì lù shuǐ hàn zhī yòng
顾其间采王安石策，不正用雇直为额，而展敷二分以备吏禄、水旱之用。
qún chén měi yǐ wéi yán lǚ yí lǚ jí ér ān shí chí zhī yì jiān
群臣每以为言，屡疑屡诘，而安石持之益坚。
cǐ qí wéi fǎ jì bù jiù zhōng fáng bì ér jù liǎn xiǎo rén yòu chéng cǐ zēng qǔ dì suī shù zhào jìn jiè ér bù néng jìn zhǐ
此其为法既不究终防弊，而聚敛小人又乘此增取，帝虽数诏禁戒，而不能尽止。
zhì shì gù yì bù jiā duō ér suì rù bǐ qián zēng guǎng zé ān shí bù néng jiāng shùn dé yì qí liú bì yǐ jiàn yǐ
至是，雇役不加多，而岁入比前增广，则安石不能将顺德意，其流弊已见矣。
zhé zōng lì xuān rén hòu chuí lián tóng tīng zhèng mén xià shì láng sī mǎ guāng yán
哲宗立，宣仁后垂帘同听政，门下侍郎司马光言：
àn yīn chāi yì pò chǎn zhě wéi xiāng hù yá qián
"按因差役破产者，惟乡户衙前。
gài shān yě yú zhuàng zhī rén bù néng gàn shì huò yīn shuǐ huǒ sǔn bài guān wù huò wéi shàng xià qīn qī qǐ qǔ shì zhì qiàn chāi bèi cháng bù zú yǒu pò chǎn zhě
盖山野愚戆之人，不能干事，或因水火损败官物，或为上下侵欺乞取，是致欠拆，备偿不足，有破产者。
zhì yú cháng míng yá qián zài gōng jīng shú měi jīng zhòng nán bié de yōu qīng chǎng wù chou jiǎng wǎng wǎng zhì fù hé pò chǎn zhī yǒu
至于长名衙前，在公精熟，每经重难，别得优轻场务酬奖，往往致富，何破产之有？
yòu yuē xiàng zhě yì rén jiē shàng děng hù wèi zhī qí xià děng dān dīng nǚ hù jí pǐn guān sēng dào běn lái wú yì jīn shǐ zhī yī gài shū qián zé shì fù liǎn yù zhòng
又曰向者役人皆上等户为之，其下等、单丁、女户及品官、僧道，本来无役，今使之一概输钱，则是赋敛愈重。
zì xíng miǎn yì fǎ yǐ lái fù shì chà de zì kuān pín zhě kùn qióng rì shén jiān sī shǒu lìng zhī bù rén zhě yú gù yì rén zhī wài duō qǔ xiàn yú huò yī xiàn zhì shù wàn guàn yǐ jì ēn shǎng
自行免役法以来，富室差得自宽，贫者困穷日甚，监司、守令之不仁者，于雇役人之外多取羡余，或一县至数万贯，以冀恩赏。
yòu qīng miáo miǎn yì fù liǎn duō zé jiàn qián
又青苗、免役，赋敛多责见钱。
qián fēi sī jiā suǒ zhù yào xū mào yì fēng suì zhuī xiàn shàng shī bàn jià ruò zhí xiōng nián wú gǔ kě tiào mài tián bù shòu suì zhì shā niú mài ròu fá sāng zhōu xīn lái nián shēng jì bù xiá fù gù cǐ nóng mín suǒ yǐ zhòng kùn yě
钱非私家所铸，要须贸易，丰岁追限，尚失半价，若值凶年，无谷可粜，卖田不售，遂致杀牛卖肉，伐桑鬻薪，来年生计，不暇复顾，此农民所以重困也。
chén yú yǐ wéi yi xī bà miǎn yì qián zhū sè yì rén bìng rú jiù zhì dìng chà jiàn gù yì rén jiē bà qiǎn zhī
臣愚以为宜悉罢免役钱，诸色役人，并如旧制定差，见雇役人皆罢遣之。
yá qián xiān mù rén tóu chōng cháng míng zhào mù bù zú rán hòu chà xiāng cūn rén hù měi jīng lì zhòng nán chāi qiǎn yī jiù yǐ yōu qīng chǎng wù chōng chou jiǎng
衙前先募人投充长名，召募不足，然后差乡村人户，每经历重难差遣，依旧以优轻场务充酬奖。
suǒ yǒu jiàn zài yì qián bō chōng zhōu xiàn cháng píng běn qián yǐ hù kǒu wèi lǜ cún sān nián zhī xù yǒu yú zé guī zhuǎn yùn sī
所有见在役钱，拨充州县常平本钱，以户口为率，存三年之蓄，有余则归转运司。
fán miǎn yì zhī fǎ zòng fù qiáng yìng yì zhī rén zhēng pín ruò bù yì zhī hù lì yú fù bù lì yú pín
凡免役之法，纵富强应役之人，征贫弱不役之户，利于富不利于贫。
jí jīn ěr mù xiāng jiē yóu kě fù jiù míng ruò gèng nián shēn fù zhě ān zhī mín bù kě fù chāi yì yǐ
及今耳目相接，犹可复旧名，若更年深，富者安之，民不可复差役矣。
yú shì shǐ zhào xiū dìng yì shū fán yì qián wéi yuán dìng é jí é wài kuān shèng èr fēn yǐ xià xǔ zhe wéi zhǔn yú bìng chú zhī
于是始诏修定役书，凡役钱，惟元定额及额外宽剩二分已下许著为准，余并除之。
ruò kuān shèng yuán bù jí èr fēn zhě zì rú jiù zé
若宽剩元不及二分者，自如旧则。
xún zhào qí hù cháng zhuàng dīng jiē réng jiù mù rén gòng yì bǎo zhèng jiǎ tóu chéng tiè rén bìng ba
寻诏耆户长、壮丁皆仍旧募人供役，保正、甲头、承帖人并罢。
yuán yòu yuán nián shì yù shǐ liú zhì yán lǜ hù fù qián yǒu cóng lái bù yù chāi yì ér gài bèi liǎn qǔ zhě yǒu yī hù ér shū shù bǎi yǐ zhì qiān mín zhě
元祐元年，侍御史刘挚言："率户赋钱，有从来不预差役而概被敛取者，有一户而输数百以至千缗者。
xī wéi yá qián yī yì yǒu zhì pò chǎn zhě ěr
昔惟衙前一役，有至破产者尔。
jīn tiān xià fāng chǎng guān shōu ér guān mài zhī suì jì mín qián wú lǜ shù bǎi wàn zì kě zú yá qián gù mù zhī chou zhī zhí zé yì zhī zhòng zhě yǐ wú suǒ shì yú nóng mín yǐ
今天下坊场，官收而官卖之，岁计缗钱无虑数百万，自可足衙前雇募支酬之直，则役之重者已无所事于农民矣。
wài wéi sàn cóng chéng fú gōng shǒu shǒu lì qí hù cháng zhuàng dīng zhī lèi wú dà láo fèi yi bìng yòng zǔ zōng chà fǎ zì dì yī děng ér xià tōng rèn zhī
外惟散从、承符、弓手、手力、耆户长、壮丁之类，无大劳费，宜并用祖宗差法，自第一等而下通任之。
jiān chá yù shǐ wáng yán sōu qǐng yú yá qián dà yì lì běn děng xiāng zhù fǎ yǐ jǐn biàn tōng zhī lì
"监察御史王岩叟请于衙前大役立本等相助法，以尽变通之利。
jiè rú yī yì zhī zhōng dāng yìng dà yì zhě bǎi jiā ér suì qǔ shí rén zé jiǔ shí jiā chū lì wèi zhù míng nián yì shí hù fù rú zhī zé dà yì wú piān zhòng zhī bì
借如一邑之中当应大役者百家，而岁取十人，则九十家出力为助，明年易十户，复如之，则大役无偏重之弊；
qí yú bó sè wú míng zhī chà zhàn yī qiè fēi lǐ zhī zī péi xī yòng xī níng xīn fǎ jìn zhī suī bù zhù yóu kě wèi yě
其于百色无名之差占，一切非理之资陪，悉用熙宁新法禁之，虽不助犹可为也。
diàn zhōng shì yù shǐ liú cì zhuāng yán jìn zhì xǔ gù qí hù cháng xū sān děng yǐ shàng hù
殿中侍御史刘次庄言："近制许雇耆户长须三等已上户。
bù zhī sān děng yǐ shàng hù bù yuàn shòu gù jì wú yuàn zhě zé jùn xiàn bì yáng xún gù míng yīn yòng chà fǎ bù ruò lì fǎ míng chà zhī wèi biàn
不知三等已上户不愿受雇，既无愿者，则郡县必阳循雇名，阴用差法，不若立法明差之为便。
hù bù yán zhào fán qí hù cháng zhuàng dīng bìng mù rén gòng yì qiè lǜ hù cháng gù qián shù shǎo wú yìng mù zhě
"户部言："诏凡耆户长、壮丁并募人供役，窃虑户长雇钱数少，无应募者。
jiān sì děng yǐ xià hù jiù bù fū yì qián wéi shū chà zhuàng dīng jīn xī gù mù yòng qián é guǎng tí jǔ sī bì cóng rén hù zēng fū
兼四等以下户旧不敷役钱，惟输差壮丁，今悉雇募，用钱额广，提举司必从人户增敷。
gài jiù fǎ yì bù jìn gù yì yǒu lún chà lún mù zhī chù yù qiě rú běn fǎ
盖旧法役不尽雇，亦有轮差轮募之处，欲且如本法。
zhōng shū shè rén sū shì yán xiān dì chū xíng yì fǎ qǔ kuān shèng qián bù dé guò èr fēn yǐ bèi zāi shāng
中书舍人苏轼言："先帝初行役法，取宽剩钱不得过二分，以备灾伤。
yǒu sī fèng xíng guò dāng xíng zhī jǐ shí liù qī nián jī ér bù yòng zhì sān qiān yú wàn guàn shí
有司奉行过当，行之几十六七年，积而不用，至三千余万贯石。
xī níng zhōng xíng gěi tián mù yì fǎ dà lüè rú biān jùn gōng jiàn shǒu
熙宁中，行给田募役法，大略如边郡弓箭手。
chén zhī mì zhōu xiān mù gōng shǒu mín shén biàn zhī céng wèi bàn nián cǐ fǎ fù ba
臣知密州，先募弓手，民甚便之，曾未半年，此法复罢。
yīn liè qí wǔ lì
"因列其五利。
wáng yán sōu yán sū shì qǐ mǎi tián mù yì qí wǔ lì nán xìn ér yǒu shí bì
王岩叟言："苏轼乞买田募役，其五利难信，而有十弊。
dà zhǐ wèi guān shì mín tián lǜ bù dàng jià
"大指谓："官市民田，虑不当价；
mín shòu tián jiù mù jì fēi yǒng yè zé lǔ mǎng qí gēng yòu jiāng zhuǎn ér tā zhī
民受田就募，既非永业，则卤莽其耕，又将转而他之。
ér qí liù bì tè xiáng yuē gōng jiàn shǒu suī míng yìng mù shí yǔ jiā jū nóng mín wú yì suī huò fān shàng jí huǎn jí bù miǎn diǎn jí shí bù fèi tián yè fēi rú zhōu xiàn sè yì zhǎng zài guān sì zé gōng jiàn shǒu zhī rǎo kě zhī yǐ
"而其六弊特详，曰："弓箭手虽名应募，实与家居农民无异，虽或番上及缓急不免点集，实不废田业，非如州县色役长在官寺，则弓箭手之扰可知矣。
rán yóu wén quē é cháng nán bǔ zhāo yǐ jiù zhāo zhě yòu shí shí cuàn qù yǐn yǐ wéi bǐ bù qiè shì qíng
然犹闻阙额常难补招，已就招者又时时窜去，引以为比，不切事情。
qí qī bì yuē hù jí sān děng yǐ shàng jiē néng zì zú bì bù kěn diàn tián gòng yì
"其七弊曰："户及三等以上，皆能自足，必不肯佃田供役。
jīn lì fǎ xū èr děng yǐ shàng fāng de gōng gōng shǒu sān děng yǐ shàng fāng de gōng sàn cóng guān yǐ xià sè yì nǎi shì yòng gěi tián mù yì zhī míng xíng jiē bù dìng chà zhī shí
今立法须二等以上方得供弓手，三等以上方得供散从官以下色役，乃是用给田募役之名，行揭簿定差之实。
jì yún bǎi xìng lè yú yìng mù hé yǐ hù jiàng sì děng bì xū shàng èr děng hù bǎo rèn
既云百姓乐于应募，何以户降四等必须上二等户保任？
rèn zhī ér táo zé lēi bǎo zhě jiù gōng tián yì cǐ qǐ de yún lè yīng yě yē
任之而逃，则勒保者就供田役，此岂得云乐应也耶？
shàng guān jūn yì chén wǔ bù kě xíng shì yì suì gé
"上官均亦陈五不可行，轼议遂格。
sī mǎ guāng fù zòu
司马光复奏：
jīn miǎn yì zhī fǎ qí hài yǒu wǔ shàng hù jiù chōng yì gù yǒu péi bèi ér de fān xiū jīn chū qián bǐ jiù fèi tè duō nián nián wú xiū xī
"今免役之法，其害有五：上户旧充役，固有陪备，而得番休，今出钱比旧费特多，年年无休息。
xià hù yuán bù chōng yì jīn lì shǐ chū qián
下户元不充役，今例使出钱。
jiù rì suǒ chà jiē tǔ zhù liáng mín jīn jiē fú làng zhī rén yìng mù wú gù jiè shòu qiú qīn xiàn guān wù
旧日所差皆土著良民，今皆浮浪之人应募，无顾藉，受赇，侵陷官物。
yòu nóng mín chū qián nán yú chū lì ruò yù xiōng nián zé mài zhuāng tián niú jù sāng zhè yǐ qián nà guān
又农民出钱难于出力，若遇凶年，则卖庄田、牛具、桑柘，以钱纳官。
tí jǔ cháng píng cāng sī wéi wu duō liǎn yì qián guǎng jī kuān shèng
提举常平仓司惟务多敛役钱，广积宽剩。
cǐ wǔ hài yě
此五害也。
jīn mò ruò zhí jiàng chì mìng jǐn ba tiān xià miǎn yì qián qí zhū sè yì rén bìng yī xī níng yuán nián yǐ qián jiù fǎ rén shù wěi běn xiàn lìng zuǒ jiē bù dìng chà
今莫若直降敕命，尽罢天下免役钱，其诸色役人，并依熙宁元年以前旧法人数，委本县令佐揭簿定差。
qí rén bù yuàn shēn zì gòng yì xǔ zé kě rèn zhě gù dài yǒu bū táo shī xiàn gù zhě rèn zhī
其人不愿身自供役，许择可任者雇代，有逋逃失陷，雇者任之。
wéi yá qián yī yì zuì hào zhòng nán gù yǒu yīn ér pò chǎn zhě wèi cǐ shǐ zuò zhù yì fǎ
惟衙前一役，最号重难，固有因而破产者，为此始作助役法。
zì hòu sè sè yōu jiǎ jìn zhǐ péi bèi bié mù mìng guān jiàng xiào bù yā yuǎn gāng suì bù wén gèng yǒu pò chǎn zhī rén
自后色色优假，禁止陪备，别募命官将校部押远纲，遂不闻更有破产之人；
ruò jīn yá qián réng xíng chà fǎ péi bèi jì shǎo dāng bù zhì pò jiā
若今衙前仍行差法，陪备既少，当不至破家。
ruò yóu qín qí lì nán dú rèn jí qǐ rú jiù fǎ yú guān hù sì guàn dān dīng nǚ hù yǒu wū chǎn yuè shōu jiù zhí kě jí shí wǔ qiān zhuāng tián zhōng shú suǒ shōu jí bǎi shí yǐ shàng zhě bìng suí pín fù yǐ chà chū zhù yì qián zì yú wù chǎn yuē cǐ wéi zhǔn
若犹矜其力难独任，即乞如旧法，于官户、寺观、单丁、女户有屋产月收僦直可及十五千、庄田中熟所收及百石以上者，并随贫富以差出助役钱，自余物产，约此为准。
měi zhōu zhuāng shōu hou yǒu zhòng nán yì shǐ jí yǐ zhī gěi
每州桩收，候有重难役使，即以支给。
shàng lǜ yì rén lì hài sì fāng bù néng qí tóng
尚虑役人利害，四方不能齐同。
qǐ xǔ jiān sī shǒu lìng shěn qí kě fǒu kě zé jí xíng rú wèi jiū jìn xiàn xǔ wǔ rì jù cuò huà shàng zhī zhōu zhōu yī yuè shàng zhuǎn yùn sī zhuǎn yùn sī jì yǐ wén
乞许监司、守令审其可否，可则亟行，如未究尽，县许五日具措画上之州，州一月上转运司，转运司季以闻。
cháo tíng wěi zhí zhèng shěn dìng suí yí lù yī zhōu gè wèi zhī chì wù yào qǔ jìn
朝廷委执政审定，随一路一州各为之敕，务要曲尽。
rán miǎn yì xíng zhī jìn èr shí nián fù hù xí yú yōu lì yī dàn biàn gēng bù néng bù huái yì tóng
然免役行之近二十年，富户习于优利，一旦变更，不能不怀异同。
yòu chāi yì fù xíng zhōu xiàn bù néng bù yǒu xiǎo rǎo tí jǔ guān zhuān yǐ duō liǎn yì qián wèi gōng bì jìng yán miǎn yì qián bù kě ba
又差役复行，州县不能不有小扰，提举官专以多敛役钱为功，必竞言免役钱不可罢。
dāng cǐ zhī jì yuàn fú yǐ rén yán qīng huài liáng fǎ
当此之际，愿弗以人言轻坏良法。
zhī shū mì yuàn zhāng dūn qǔ guāng suǒ zòu shū lüè wèi jǐn zhě bó zòu zhī
知枢密院章惇取光所奏疏略未尽者驳奏之。
shàng shū zuǒ chéng lǚ gōng zhe yán dūn zhuān yù qiú shèng bù gù mìng lìng dà tǐ wàng xuǎn chà jìn chén xiáng dìng
尚书左丞吕公著言惇专欲求胜，不顾命令大体，望选差近臣详定。
yòu zhèng yán wáng dí zòu guāng yì chū shàng dūn cháng tóng zòu dài jì shī xíng fāng liè guāng duǎn qí shí xiǎo rén bù dàng zhì fù xīn de
右正言王觌奏："光议初上，惇尝同奏，待既施行，方列光短，其实小人，不当置腹心地。
yú shì zhào yǐ zī zhèng diàn dà xué shì hán wéi jǐ shì zhōng fàn chún rén děng zhuān qiē xiáng dìng yǐ wén
"于是诏以资政殿大学士韩维、给事中范纯仁等专切详定以闻。
wáng dí yòu yán jìn zhì gǎi mù wèi chà yòng jiù fǎ rén shù wèi zé ér xī níng yuán nián yǐ hòu mù shù lǚ jīng cái jiǎn zé jiù shù bù kě fù yòng qǐng xī zhǔn jiàn é dìng chà
王觌又言："近制改募为差，用旧法人数为则，而熙宁元年以后，募数屡经裁减，则旧数不可复用，请悉准见额定差。
xiān shì chà fǎ jì fù zhī kāi fēng fǔ cài jīng rú chì wǔ rì nèi jǐn yòng kāi fēng xiáng fú liǎng xiàn jiù yì rén shù chà yī qiān yú rén yǐ zú jiù é
"先是，差法既复，知开封府蔡京如敕五日内尽用开封、祥符两县旧役人数，差一千余人以足旧额。
yòu sī jiàn sū zhé yán kāi fēng fǔ jí yòng jiù é jǐn chà rú tán zi zhī lèi jìn lì lǜ yòng shèng yuán jīn xī gǎi chà mín hù gù wèi fán rǎo yǐ yáo chéng fǎ qǐ zhèng qí zuì
右司谏苏辙言："开封府亟用旧额尽差，如坛子之类，近例率用剩员，今悉改差民户，故为烦扰以摇成法，乞正其罪。
sī mǎ guāng zhī shǐ yì chāi yì zhōng shū shè rén fàn bǎi lù yán yú guāng yuē xī níng miǎn yì fǎ xíng bǎi lù wèi xián píng xiàn kāi fēng bà qiǎn yá qián shù bǎi rén mín jiē xīn xìng
司马光之始议差役，中书舍人范百禄言于光曰："熙宁免役法行，百禄为咸平县，开封罢遣衙前数百人，民皆欣幸。
qí hòu yǒu sī qiú xiàn yú wu kè bāo nǎi yǐ fǎ wèi bìng
其后有司求羡余，务刻剥，乃以法为病。
jīn dì jiǎn zhù miǎn qián é yǐ kuān mín lì kě yě
今第减助免钱额以宽民力可也。
guāng suī bù cóng
"光虽不从，
jí yì zhōu xiàn lì yīn chāi yì shòu qiú cóng zhòng fǎ jiā děng pèi liú
及议州县吏因差役受赇从重法加等配流，
bǎi lù yā xíng fáng
百禄押刑房，
gù zhí bù kě yuē xiāng mín yīn yáo wèi lì
固执不可曰："乡民因徭为吏，
jīn rì zhí shì ér shòu qiú
今日执事而受赇，
míng rì ba yì
明日罢役，
fù yǐ cái yí rén
复以财遗人，
ruò jǐn yǐ zhòng fǎ shéng zhī
若尽以重法绳之，
jiāng jiàn qíng miàn zhě yī chōng sè dào lù yǐ
将见黥面赭衣充塞道路矣。
guāng yuē wēi gōng yán jǐ wèi mín hài
"光曰："微公言，几为民害。
suì yǐ zhī
"遂已之。
sū zhé yòu yán
苏辙又言：
chāi yì fù xíng yīng yì zhě yǒu wǔ qí yī yuē jiù chà xiāng hù wèi yá qián pò bài rén jiā shén rú bīng huǒ
"差役复行，应议者有五：其一曰旧差乡户为衙前，破败人家，甚如兵火。
zì xīn fǎ xíng tiān xià bù fù zhī yǒu yá qián zhī huàn
自新法行，天下不复知有衙前之患；
rán ér tiān xià fǎn yǐ wéi kǔ zhě nóng jiā suì chū yì qián wéi nán jí xǔ rén tiān chǎn jiàn mài fāng chǎng suì yǒu shū nà jīng gěi zhě ěr
然而天下反以为苦者，农家岁出役钱为难，及许人添刬见卖坊场，遂有输纳京给者尔。
xiàng shǐ zhǐ yòng guān mài fāng chǎng kè rù yǐ gù yá qián zì kě zú bàn ér tā sè yì rén zhǐ rú jiù fǎ zé wèi lì jiào rán yǐ
向使止用官卖坊场课入以雇衙前，自可足办，而他色役人止如旧法，则为利较然矣。
chū yí yá qián duō shì fú làng tóu gù bù rú xiāng chà shuì hù kě tuō
初疑衙前多是浮浪投雇，不如乡差税户可托。
rán xíng zhī shí yú nián tóu gù zhě yì wú dà bài quē bù zú yǐ yì xiāng chà yá qián zhī hài
然行之十余年，投雇者亦无大败阙，不足以易乡差衙前之害。
jīn lüè jì tiān xià fāng chǎng qián yī suì kě de sì bǎi èr shí yú wàn guàn ruò lì dìng zhōng jià bù xǔ tiān chǎn sān fēn jiǎn yī shàng yǒu èr bǎi bā shí yú wàn guàn
今略计天下坊场钱，一岁可得四百二十余万贯，若立定中价，不许添刬，三分减一，尚有二百八十余万贯。
ér yá qián zhī fèi jí zhào mù fēi fàn gāng yùn yī suì gòng bù guò yī bǎi wǔ shí yú wàn mín zé shì fāng chǎng zhī zhí zì kě le biàn yá qián bǎi fèi hé yòng gèng chà xiāng hù
而衙前支费及召募非泛纲运，一岁共不过一百五十余万缗，则是坊场之直，自可了辨衙前百费，何用更差乡户？
jīn zhì jǐn fù chāi yì zhī yá qián ruò wú péi bèi gù yǐ xiāng hù wèi zhī
今制尽复差役，知衙前若无陪备，故以乡户为之；
zhì yú fāng chǎng yuán wú míng jiàng chǔ fèn bù zhī guān zì chū mài yé yì réng yòng yǐ chou jiǎng yá qián yě
至于坊场，元无明降处分，不知官自出卖耶，抑仍用以酬奖衙前也？
ruò réng yòng yǐ chou jiǎng jí zhào mù bù gāng yǐ hé qián yìng yòng
若仍用以酬奖，即召募部纲以何钱应用？
ruò bù yǔ zhī qián jí jiù míng zhòng nán xiāng hù yá qián réng qián zì bèi wéi hài bù xiǎo
若不与之钱，即旧名重难，乡户衙前仍前自备，为害不小。
qí èr fāng guō rén hù jiù kǔ kē pèi xīn fǎ lìng yǔ xiāng hù bìng chū yì qián ér miǎn kē pèi qí fǎ shén biàn
其二，坊郭人户旧苦科配，新法令与乡户并出役钱，而免科配，其法甚便。
dàn fū qián dà zhòng wèi wèi jīng jiǔ zhī fǎ
但敷钱大重，未为经久之法。
qǐ qǔ fāng guō guān hù sì guàn dān dīng nǚ hù zhuó jīn yì qián jiǎn dìng zhōng shù yǔ fāng chǎng qián yòng yǐ zhī gù yá qián jí zhào mù fēi fàn gāng yùn wài què lìng zhuāng bèi mù gù zhū sè yì rén zhī yòng
乞取坊郭、官户、寺观、单丁、女户，酌今役钱减定中数，与坊场钱用以支雇衙前及召募非泛纲运外，却令桩备募雇诸色役人之用。
qí sān qǐ yòng jiàn jīn zài yì rén shù dìng chà xī níng wèi jiǎn dìng qián qí shù shí rǒng bù kě zūn yòng
其三，乞用见今在役人数定差，熙宁未减定前，其数实冗，不可遵用。
qí sì xī níng yǐ qián sàn cóng gōng shǒu shǒu lì zhū yì rén cháng kǔ yíng sòng zì xīn fǎ yǐ lái guān lì jiē qǐng gù qián yì rén jì biàn guān yì bù zhì quē shì qǐ réng yòng gù fǎ
其四，熙宁以前，散从、弓手、手力诸役人常苦迎送，自新法以来，官吏皆请雇钱，役人既便，官亦不至阙事，乞仍用雇法。
qí wǔ zhōu xiàn xū lì bìng liàng zhī gù qián mù chōng réng ba zhòng fǎ yì xǔ yǐ fāng chǎng fāng guō qián wèi yòng
其五，州县胥吏并量支雇钱募充，仍罢重法，亦许以坊场、坊郭钱为用；
bù zú yòng fāng chà xiāng hù xiāng hù suǒ chū gù qián bù dé guò guān gù běn shù
不足用，方差乡户，乡户所出雇钱，不得过官雇本数。
zhào sòng kàn xiáng yì fǎ suǒ xiáng dìng zé qí yào zhě xiān zòu yǐ xíng
诏送看详役法所详定，择其要者先奏以行。
yú shì yì rén xī yòng jiàn shù wèi é wéi yá qián yòng fāng chǎng hé dù qián gù mù bù zú fāng xǔ jiē bù dìng chà
于是役人悉用见数为额，惟衙前用坊场、河渡钱雇募，不足，方许揭簿定差。
qí yú yì rén wéi gāi mù zhě de mù yú xī dìng chà
其余役人，惟该募者得募，余悉定差。
suì bà guān hù sì guàn dān dīng nǚ hù chū zhù yì fǎ qí jīn xià yì qián jí miǎn shū
遂罢官户、寺观、单丁、女户出助役法，其今夏役钱即免输。
xún yǐ yá qián bù jiē yǒu gù zhí suì gǎi gù mù wèi zhāo mù
寻以衙前不皆有雇直，遂改雇募为招募。
fán xī fēng cháng lì fǎ jìn yǐ yá qián jí yì rén fēi lǐ yì shǐ jí lìng péi bèi yuán róng zhī lèi xī shēn xíng zhī qí zhuàng yī bǎo zhèng cháng fǎ
凡熙、丰尝立法禁以衙前及役人非理役使及令陪备圆融之类，悉申行之，耆壮依保正长法。
fāng chǎng hé dù qián liàng tiān jiǔ qián zhī lèi míng sè bù yī wéi yú fǎ xǔ yòng zhě zhī yòng wài bìng zhuāng bèi zhāo mù yá qián zhī chou zhòng nán jí yìng yuán yì shì zhī yòng
坊场河渡钱、量添酒钱之类，名色不一，惟于法许用者支用外，并桩备招募衙前、支酬重难及应缘役事之用。
rú yī zhōu qián bù gōng yòng xǔ yí bié zhōu qián yòng zhī yí lù bù zú xǔ cóng hù bù tōng tā lù yí yòng
如一州钱不供用，许移别州钱用之，一路不足，许从户部通他路移用；
qí huò yǒu yú wú de wàng yòng qí huò bù zú wú de jiǎn mù zēng zhì
其或有余，毋得妄用，其或不足，毋得减募增置。
yá qián zuì wéi zhòng yì ruò yǐ zhāo mù zú é shàng yī děng hù yǒu xū xián bù chà zhě lìng gōng cì děng sè yì
衙前最为重役，若已招募足额，上一等户有虚闲不差者，令供次等色役。
xiāng chāi yì rén zài zhí guān rú gǎn yì lìng bié gù chéng fú sàn cóng chéng dài qí yì zhě zhuǎn yùn sī hé zòu zhòng zé
乡差役人，在职官如敢抑令别雇承符、散从承代其役者，转运司劾奏重责。
shí tí jǔ cháng píng sī yǐ ba zhì fán yì shì gǎi lì tí xíng sī
时提举常平司已罢置，凡役事改隶提刑司。
diàn zhōng shì yù shǐ lǚ táo yán tiān xià bǎn jí bù qí huò yǐ shuì qián guàn bǎi huò yǐ tián dì qǐng mǔ huò yǐ jiā zhī jī cái huò yǐ tián zhī shòu zhǒng
殿中侍御史吕陶言："天下版籍不齐，或以税钱贯百，或以田地顷亩，或以家之积财，或以田之受种。
suī jiē bié wèi wǔ děng rán yǒu shuì fù qián yī guàn zhàn tián yī qǐng jī cái qiān mín shòu zhǒng shí shí ér rù zhī yī děng
虽皆别为五等，然有税赋钱一贯、占田一顷、积财千缗、受种十石而入之一等。
yī děng zhī shàng wú děng kě jiā suì zhì shuì mín tián qǐng jī cái shòu zhǒng shí bèi yú cǐ yì bù guò tóng zài yī děng
一等之上，无等可加，遂至税缗、田顷、积财、受种十倍于此，亦不过同在一等。
píng cǐ chāi yì bì bù jūn píng
凭此差役，必不均平。
suī wú jīn rì nà qián zhī láo fǎn yǒu xī shí piān pō péi fèi zhī hài
虽无今日纳钱之劳，反有昔时偏颇陪费之害。
mò ruò cái liàng xīn jiù zhe wèi tiáo yuē rú shuì qián yī guàn wèi dì yī děng hé yú běn děng zhōng chà yī yì shuì qián liǎng bèi yú yī yì zhě bìng chà èr yì yòu bèi jí chà sān yì
莫若裁量新旧，著为条约：如税钱一贯为第一等，合于本等中差一役，税钱两倍于一役者并差二役，又倍即差三役；
suī shuì qián gèng duō bù guò sān yì bìng tīng gù rén
虽税钱更多，不过三役，并听雇人。
huò běn xiàn hù duō yì shǎo zé shàng hù zhī yì bù xū bìng chà dàn kě cì xù xiū yì nián yuè yuǎn jìn ér jūn qí láo yì
或本县户多役少，则上户之役不须并差，但可次叙休役年月远近而均其劳逸。
jiǎ lìng jiǎ chōng yì hòu kě xián wǔ nián yǐ shuì qián liǎng bèi yú jiǎ kě xián sān nián bǐng yòu bèi yú yǐ kě xián yī nián
假令甲充役后可闲五年，乙税钱两倍于甲，可闲三年，丙又倍于乙，可闲一年。
yǐ qí tián tǔ qǐng mǔ zhī lèi wèi děng bìng qí yú tóng děng duō shǎo bù móu zhě bìng fǎng cǐ
以其田土顷亩之类为等并其余同等多少不侔者，并仿此。
yòu chéng zǐ liǎng lù chāi yì jiù zhuān yǐ hù shuì wèi chà děng xī níng chū bié dìng fāng guō hù yíng yùn qián yǐ zhù miǎn yì
又成、梓两路差役，旧专以户税为差等，熙宁初，别定坊郭户营运钱以助免役。
nǎi zài shuì chǎn zhī wài zhōu xiàn yì rèn chéng é zhì jīn bù jiǎn zhì yǒu tíng xián jū yè yí bì xiāng cūn yóu bù dé miǎn
乃在税产之外，州县抑认成额，至今不减，至有停闲居业移避乡村，犹不得免。
jīn fāng yì fǎ fāng guō děng dì gù bù kě piān fèi rán xū cān jiū xū shí bié xíng pái dìng yǐ kuān mín lì
今方议法，坊郭等第固不可偏废，然须参究虚实，别行排定，以宽民力。
bìng sòng xiáng dìng suǒ
"并送详定所。
sū zhé yòu yán gù mù yá qián gǎi wéi zhāo mù jì fēi míng yǐ qián gù bì wú kěn jiù zhāo zhě shì xū chāi bō bù zhī suì shōu fāng chǎng hé dù mín qián sì bǎi èr shí yú wàn yù yú hé de yòng zhī
苏辙又言："雇募衙前改为招募，既非明以钱雇，必无肯就招者，势须差拨，不知岁收坊场、河渡缗钱四百二十余万，欲于何地用之？
xī níng yǐ qián zhū lù yá qián duō gù cháng míng dāng yì rú xi chuān quán shì cháng míng huái nán liǎng zhè cháng míng tài bàn yǐ shàng yú lù yì bù jiǎn bàn
熙宁以前，诸路衙前多雇长名当役，如西川全是长名，淮南、两浙长名太半以上，余路亦不减半。
jīn fāng chǎng guān jì zì mài bì wú yuàn chōng cháng míng zé yá qián bìng shì xiāng hù
今坊场官既自卖，必无愿充长名，则衙前并是乡户。
suī hào zhāo mù ér shàng hù lì yú miǎn yì fāng kěn zhàn míng yǔ chà wú yì
虽号招募，而上户利于免役，方肯占名，与差无异。
shàng hù jì miǎn yá qián zhòng yì zé fán yì jiē dāng jūn jí yǐ cì rén hù rú cǐ zé xià hù chōng yì duō rú xī níng qián yǐ
上户既免衙前重役，则凡役皆当均及以次人户，如此则下户充役，多如熙宁前矣。