shí huò xià wǔ
◎食货下五
yán xià chá shàng
○盐下茶上
qí zài fú jiàn yuē fú zhōu cháng qīng chǎng suì zhōu shí wàn sān bǎi shí yǐ gěi běn lù
其在福建曰福州长清场，岁鬻十万三百石，以给本路。
tiān shèng yǐ lái fú zhāng quán zhōu xīng huà jūn jiē zhōu yán suì shì jiù é zēng sì wàn bā qiān jiǔ bǎi bā dàn
天圣以来，福漳泉州、兴化军皆鬻盐，岁视旧额增四万八千九百八石。
xī níng shí nián yǒu liáo ēn zhě qǐ wèi dào jù dǎng lüè zhōu jùn
熙宁十年，有廖恩者起为盗，聚党掠州郡。
ēn jì píng yù shǐ zhōng chéng shān rùn fu yán mǐn yuè shān lín xiǎn zǔ lián gèn shù qiān lǐ wú lài jiān mín bǐ tā lù wèi duō dà dǐ dào fàn yán ěr
恩既平，御史中丞邓闰甫言："闽越山林险阻，连亘数千里，无赖奸民比他路为多，大抵盗贩盐耳。
ēn píng suì bù wéi bèi ān zhī wú niè ēn zhī jī ér qǐ zhě
恩平，遂不为备，安知无蹑恩之迹而起者？
nǎi zhào fú jiàn lù jiǎn zhōu fǔ dù lì hài
"乃诏福建路蹇周辅度利害。
zhōu fǔ yán jiàn jiàn tīng zhōu shào wǔ jūn guān mài yán jià kǔ gāo zhāng quán fú zhōu xīng huà jūn zhōu yán jià jiàn gù dào duō fàn mài yú yán guì zhī de
周辅言："建、剑、汀州、邵武军官卖盐价苦高，漳、泉、福州、兴化军鬻盐价贱，故盗多贩卖于盐贵之地。
yì shí jiàn zhōu cháng jì mín chǎn fù qián mǎi yán ér mín dàn qiú yǒu sī tú chū qián huò bù dé yán
异时建州尝计民产赋钱买盐，而民惮求有司，徒出钱或不得盐。
jīn qǐng bà qù pō jiǎn jiàn jiàn tīng shào wǔ yán jià mù shàng hù wèi pù hù guān gěi quàn dìng yuè suǒ mài cóng guān chǎng mǎi zhī rú shì zé mín yì de yán dào fàn bù néng guī hòu lì
今请罢去，颇减建、剑、汀、邵武盐价，募上户为铺户，官给券，定月所卖，从官场买之，如是则民易得盐，盗贩不能规厚利。
yòu shāo xīng fù jiù cāng xuǎn lì zēng bīng
又稍兴复旧仓，选吏增兵。
lì fǎ ruò dào fàn zhī qíng náng tuó zhī zhě bù yǐ shè yuán
立法，若盗贩、知情囊橐之者，不以赦原；
sān fàn zhàng biān guǎn lín zhōu
三犯，杖、编管邻州；
jǐ biān guǎn fù fàn zhě zhàng pèi fàn chù běn chéng
己编管复犯者，杖、配犯处本城。
jiē xíng zhī suì zēng mài èr shí sān wàn yú jīn ér yán guān shù wài shòu zhě bù yù yān
"皆行之，岁增卖二十三万余斤，而盐官数外售者不预焉。
yuán fēng èr nián tí jǔ yán shì gǔ qīng qǐng zì zhū zhōu gǎi fǎ zhuó sān nián zhī zhōng shù lì é
元丰二年，提举盐事贾青请自诸州改法酌三年之中数立额。
yòu qǐng bǔ dào guān huò sī yán duō zhě lùn shǎng bù xiàn cháng fǎ
又请捕盗官获私盐多者，论赏不限常法。
sān nián qīng shàng suǒ bù mài yán guān lì suì kè bǐ jiù é zēng xiàn
三年，青上所部卖盐官吏岁课，比旧额增羡。
zhào yuē zhōu fǔ chéng mìng chuàng fǎ qīng xiāng jì fèng xíng jī nián yǒu chéng kè zēng dào zhǐ dōng nán lài zhī
诏曰："周辅承命创法，青相继奉行，期年有成，课增盗止，东南赖之。
shí zhōu fǔ yǐ zhuó sān sī fù shǐ jiān sī yǐ cì bèi shǎng zhě fán èr shí rén
"时周辅已擢三司副使，监司已次被赏者凡二十人。
zhé zōng jí wèi yù shǐ zhōng chéng huáng lǚ zòu fú jiàn duō yǐ yán yì mín zhào qù suì xiān dì yǐ lì fēn qiǎn yù shǐ láng guān chá jǔ jiān sī zhī fǎ fú jiàn qiǎn yù shǐ huáng jiàng jiāng xī qiǎn yù shǐ chén cì shēng àn zhī
哲宗即位，御史中丞黄履奏福建多以盐抑民，诏："去岁先帝已立分遣御史、郎官察举监司之法，福建遣御史黄降，江西遣御史陈次升按之。
jì yòu yǐ mìng lì bù láng zhōng zhāng rǔ xián bìng chá jǔ zhōu fǔ suǒ lì yán fǎ
"继又以命吏部郎中张汝贤并察举周辅所立盐法。
jiàng yán fú zhōu yuán wáng shì zhī jiù měi chǎn qián yī dāng yú zhōu zhī shí qí kē nà yǐ cǐ wéi lǜ yú suí jūn dìng yán é yì dāng wǔ bèi ér shí jiǎn bàn yān
降言："福州缘王氏之旧，每产钱一当余州之十，其科纳以此为率，余随均定，盐额亦当五倍，而实减半焉。
zuó wáng zǐ jīng zòu lì chǎn yán fǎ shī yú xiáng jiū suì gài yǐ é zēng duō guǎ zhī jiān liáo yuǎn jué shū yuǎn mín jiǔ wú yǐ shēn
昨王子京奏立产盐法，失于详究，遂概以额增，多寡之间，辽远绝殊，远民久无以伸。
zhào fù rǔ xián
"诏付汝贤。
míng nián àn chá sī jǐn yǐ suǒ chá shì zhuàng wén yú shì fú jiàn zhuǎn yùn fù shǐ gǔ qīng wáng zǐ jīng jiē zuò póu kè zhé jiān hú guǎng yán jiǔ shuì
明年，按察司尽以所察事状闻，于是福建转运副使贾青、王子京皆坐掊克，谪监湖广盐酒税；
xíng bù shì láng jiǎn zhōu fǔ zuò yì jiāng xī yán fǎ póu kè dàn màn xuē zhí zhī hé zhōu
刑部侍郎蹇周辅坐议江西盐法，掊克诞谩，削职知和州；
jiá dǎn zuò chàng yì yùn guǎng yán jiāng xī zhāng shì chéng zuò fù huì tuī xíng zhōu fǔ zhī fǎ sì zhì yì rǎo bìng chù guān
郏亶坐倡议运广盐江西，张士澄坐附会推行周辅之法，肆志抑扰，并黜官；
mǐn qīng xiàn yǐn xú shòu dú yòng yán fǎ chū xíng néng shǒu guān bù náo mín yǐ gù bù duō shòu kè yán yú cháo jiā shǎng yān
闽清县尹徐寿独用盐法初行，能守官不挠，民以故不多受课，言于朝加赏焉。
rǔ xián qǐng dìng fú jiàn chǎn mài yán é zhào cóng qí qǐng
汝贤请定福建产卖盐额，诏从其请；
fán yì mín wèi yán hù jí yuàn tuì bù wéi xíng zhě yǐ tú yī nián zuò zhī
凡抑民为盐户及愿退不为行者，以徒一年坐之；
tí jǔ yán shì guān zhī ér bù jǔ lùn rú qí zuì
提举盐事官知而不举，论如其罪。
yǐ ér diàn zhōng shì yù shǐ lǚ táo zòu cháo tíng yǐ fú jiàn jiāng xī hú nán děng lù yán fǎ zhī bì liú dú shēng líng qiǎn shǐ àn shì qiǎn chù jù liǎn zhī lì yǐ wèi kùn qióng zhī mín tiān xià jiē zhī gōng yì zhī bù kě fèi yě
已而殿中侍御史吕陶奏："朝廷以福建、江西、湖南等路盐法之弊，流毒生灵，遣使按视，谴黜聚敛之吏，以慰困穷之民，天下皆知公议之不可废也。
rán hú nán jiāng xī yùn mài guǎng yán tiān é zhī hài jīng dōng hé běi què yán jiē zhāng dūn suǒ chàng yuàn fù yǒu sī gēn zhì qí zuì shǐ zéi mín wǎng shàng zhī chén shǎo zhī suǒ wèi
然湖南、江西运卖广盐添额之害，京东、河北榷盐，皆章惇所倡，愿付有司根治其罪，使贼民罔上之臣，少知所畏。
jiān chá yù shǐ sūn shēng jì yán jiāng xī hú nán yán fǎ zhī hài liǎng lù zhī mín cán nüè tú tàn shén yú bīng huǒ dú tí jǔ guān liú yì nǎi néng shàng yán jí qí lì hài yì zuò duó guān lè tíng
"监察御史孙升继言："江西、湖南盐法之害，两路之民，残虐涂炭，甚于兵火，独提举官刘谊乃能上言极其利害，谊坐夺官勒停。
zhào fù yì guān qǐ shǒu sháo zhōu
"诏复谊官，起守韶州。
chóng níng yǐ hòu cài jīng yòng shì yán fǎ lǚ biàn
崇宁以后，蔡京用事，盐法屡变。
dú fú jiàn yán yú zhèng hé chū jīn zēng qián qī yòng xī níng fǎ tīng shāng rén zhuǎn láng suàn qǐng yī liù lù suǒ suàn mò yán qián měi bǎi qiān liú shí zhī yī shū qǐng yán chù wèi yán běn qián
独福建盐于政和初斤增钱七，用熙宁法听商人转廊算请，依六路所算末盐钱每百千留十之一，输请盐处为盐本钱。
jiàn yán jiān huái zhè zhī shāng bù tōng ér mǐn guǎng zhī chāo fǎ xíng
建炎间，淮、浙之商不通，而闽、广之钞法行；
wèi jǐ huái zhè zhī shāng jì tōng ér mǐn guǎng zhī chāo fǎ suì ba
未几，淮、浙之商既通，而闽、广之钞法遂罢。
jiù fǎ mǐn zhī shàng sì zhōu jiàn jiàn tīng shào xíng guān mài yán fǎ mǐn zhī xià sì zhōu fú quán zhāng huà xíng chǎn yán fǎ
旧法，闽之上四州建、剑、汀、邵行官卖盐法，闽之下四州福、泉、漳、化行产盐法。
suí shuì shū yán yě
（随税输盐也。
guān mài zhī fǎ jì gé chǎn yán zhī fǎ yì bì chāo fǎ yī xíng bì ruò kě gé ér mín sú yòu yǒu bù biàn
）官卖之法既革，产盐之法亦弊，钞法一行，弊若可革，而民俗又有不便。
gù dāng shí zhuǎn yùn tí jǔ sī qǐng shàng sì zhōu yī shàng fǎ xià sì zhōu qiě lìng yī jiù
故当时转运、提举司请上四州依上法，下四州且令依旧。
jí chāo fǎ jì ba suì lìng cáo sī rèn chāo qián èr shí wàn mín shū xíng zài suǒ què huò wu zì hòu huò jiǎn huò zēng zú wèi èr shí èr wàn mín
及钞法既罢，岁令漕司认钞钱二十万缗输行在所榷货务，自后或减或增，卒为二十二万缗。
èr shí qī nián cháng píng tí jǔ zhāng rǔ jí fù shēn míng chāo fǎ shàng yǐ wèn zǎi zhí
二十七年，常平提举张汝楫复申明钞法，上以问宰执。
chén chéng zhī zòu yuē jiàn jiàn shān xī zhī xiǎn xì mín mào fǎ sī fàn suī guān mài yán yóu bù néng gé
陈诚之奏曰："建、剑山溪之险，细民冒法私贩，虽官卖盐犹不能革；
ruò shǐ mín zì mài qí néng miǎn sī fàn hu
若使民自卖，其能免私贩乎？
sī fàn jì duō chāo é bì kuī
私贩既多，钞额必亏。
shàng yuē zhōng jiān céng yòng chāo fǎ wèi jǐ fù ba
"上曰："中间曾用钞法，未几复罢。
ruò kě xíng zǔ zōng yǐ xíng zhī yǐ
若可行，祖宗已行之矣。
dà dǐ fǎ guì cóng róng bù rán bù kě jīng jiǔ
大抵法贵从容，不然不可经久。
chún xī wǔ nián zhào tài níng yóu xī liǎng xiàn jì chǎn mǎi yán zhī lìng gèng bù shī xíng
"淳熙五年，诏泰宁、尤溪两县计产买盐之令，更不施行。
bā nián fú jiàn shì bó chén xiàn yán fú jiàn zì yuán fēng èr nián zhuǎn yùn shǐ wáng zǐ jīng jiàn yùn yán zhī fǎ bù miǎn yǒu qīn dào kē rǎo zhī bì qiě tiān xià zhōu xiàn jiē xíng chāo fǎ dú fú jiàn yīng yùn yán zhī hài
八年，福建市舶陈岘言："福建自元丰二年转运使王子京建运盐之法，不免有侵盗科扰之弊，且天下州县皆行钞法，独福建膺运盐之害。
shào xīng chū
绍兴初，
zhào bù yǐ cháng cuò zhì chāo fǎ
赵不已尝措置钞法，
ér zhōng bù kě xíng zhě
而终不可行者，
gài cáo sī zé jiè yán gāng wèi zēng yán qián
盖漕司则藉盐纲为增盐钱，
zhōu xiàn zé jiè yán gāng yǐ wéi suì jì
州县则藉盐纲以为岁计，
guān yuán zé yǒu mài yán shí qián mí fèi qián
官员则有卖盐食钱、縻费钱，
xū lì zé yǒu fā qiǎn jiāo nà cháng lì qián
胥吏则有发遣交纳常例钱，
gōng sī jǔ yǔ
公私龃龉，
wú guài hū bù kě xíng yě
无怪乎不可行也。
chāo fǎ wèi chéng lún xù ér gāng yùn jù ba bǎi xìng lǜ wú shí yán gù cáo yùn chéng cǐ yǐ wèi bù biàn qǐng bào yǐn qián ér ba chāo fǎ
钞法未成伦序，而纲运遽罢，百姓率无食盐，故漕运乘此以为不便，请抱引钱而罢钞法。
chāo fǎ ba ér gāng yùn xìng guān jià gāo ér sī jià jiàn mín duō shí sī yán ér guān bù shòu kē yì zhī bì shēng yǐ
钞法罢而纲运兴，官价高而私价贱，民多食私盐而官不售，科抑之弊生矣。
yú shì zhào xiàn cuò zhì
"于是诏岘措置。
xiàn qǐng cóng què huò wu zì lì wǔ shí jīn zhì bǎi jīn fēn wéi wǔ děng zào dà xiǎo chāo gěi mǎi réng yù cuò zhì mài chāo xiān yǐ běn qián bì sān cāng mǎi yán yǐ bèi shāng lǚ qǐng mǎi
岘请从榷货务自立五十斤至百斤，分为五等，造大小钞给买，仍预措置卖钞，先以本钱畀三仓买盐，以备商旅请买。
jiǔ nián zhēng yuè yǐ fú jiàn yán zì lái yùn mài jìn wèi chāo fǎ fū rǎo hài mín yú shì zhào fú jiàn zhuǎn yùn sī zhū zhōu yán gāng yī jiù guān bān guān mài
九年正月，以福建盐自来运卖，近为钞法敷扰害民，于是诏福建转运司，诸州盐纲依旧官般官卖。
sān yuè zhào zhuǎn yùn fu zì dé yáng yóu yì lián chá guān mài yán wèi biàn zhě cuò zhì yǐ wén
三月，诏转运傅自得、杨由义廉察官卖盐未便者，措置以闻。
chún xī shí sān nián sì chuān ān fǔ zhì zhì zhào rǔ yú yán tīng zhōu mín pín ér guān yán yì pèi shì tā zhōu yóu shén qǐ yǐ tīng zhōu wèi kè chāo
淳熙十三年，四川安抚制置赵汝愚言："汀州民贫，而官盐抑配视他州尤甚，乞以汀州为客钞。
shì xià tí jǔ yīng mèng míng jí tīng zhōu shǒu chén yì mèng míng děng yán shàng sì zhōu jūn yǒu qù chǎn yán zhī de shén ěr zhě guān bù mài yán zé sī jìn bù yán mín shí sī yán zé kè chāo bù shòu jì wú fān chāo zhī de zé kè mài xiāo shé suǒ yǐ chāo fǎ lǚ xíng ér lǚ ba
"事下提举应孟明及汀州守臣议，孟明等言："上四州军有去产盐之地甚迩者，官不卖盐则私禁不严，民食私盐则客钞不售，既无翻钞之地则客卖销折，所以钞法屡行而屡罢。
sì chuān kuò yuǎn yóu bù kě fān chāo tīng zhōu jiāng hé suǒ wǎng
四川阔远，犹不可翻钞，汀州将何所往？
gù chāo fǎ suī liáng bù kě xíng yú tīng zhōu wéi cái jiǎn běn zhōu bìng zhū xiàn hé shū nèi qián ér yán kē yán zhī jìn shù jī tīng mín yǒu chōu yǐ
故钞法虽良，不可行于汀州，惟裁减本州并诸县合输内钱，而严科盐之禁，庶几汀民有瘳矣。
fù xià zhuǎn yùn zhào yàn cāo děng cuò zhì cái jiǎn
"复下转运赵彦操等措置裁减，
yǐ suì yùn èr bǎi wàn sì qiān jīn huì zhī
以岁运二百万四千斤会之，
zǒng jiǎn sān wàn jiǔ qiān sān shí bā mín yǒu jī
总减三万九千三十八缗有奇，
yòu miǎn qí fēn lì zhū sī
又免其分隶诸司，
zé tīng zhōu liù yì suì jiǎn yú mín zhě sān wàn jiǔ qiān mín yǒu jī
则汀州六邑岁减于民者三万九千缗有奇，
jiǎn yú guān zhě yī wàn mín yǒu jī
减于官者一万缗有奇，
suǒ bǔ zhōu yòng yòu zài wài
所补州用又在外。
gài shang sì zhōu cái fù jué shǎo suǒ shì zhě guān mài yán ěr
盖上四州财赋绝少，所恃者官卖盐耳。
yòu bīn hǎi zhū jùn jì chǎn shū qián guān gěi zhī yán yǐ gōng shí qí hòu suì wèi cháng fù ér mín bù fù qǐng yán yǐ cǐ yòu xià sì zhōu chǎn yán zhī bì yě
又濒海诸郡计产输钱，官给之盐以供食，其后遂为常赋，而民不复请盐矣，此又下四州产盐之弊也。
níng zōng jiā dìng liù nián chén liáo cháng jí yán zhī yú shì xià zhuǎn yùn sī jiāng fú zhī xià sì zhōu jūn fán èr shí wén chǎn yǐ xià hé shū yán wǔ jīn zhī jiā jǐn miǎn qí zhé hù chǎn qián jǐn jí èr shí wén zhě bù shū yán qián
宁宗嘉定六年，臣僚尝极言之，于是下转运司，将福之下四州军凡二十文产以下合输盐五斤之家尽免，其折户产钱仅及二十文者不输盐钱。
bǎo qìng èr nián jiān chá yù shǐ liáng chéng dà yán fú jiàn zhōu xiàn bàn xì pín zhōu chǎn yán zhī de lì quán zhuān shǔ cáo chén nǎi qí zhí yě
宝庆二年，监察御史梁成大言："福建州县半系频州产盐之地，利权专属漕臣，乃其职也。
yán chǎn yú fú zhōu xīng huà ér yùn yú jiàn jiàn tīng shào sì jùn èr shí èr xiàn zhī mín shí yān
盐产于福州、兴化，而运于建、剑、汀、邵，四郡二十二县之民食焉。
fú jiàn tí jǔ sī zhǔ cháng píng chá shì ér yán bù yù cáo sī yǔ rèn jìng qiāng yǐ zhù yòng jìn lái yuè zhí yíng lì duō qǔ gāng yùn fēn wěi shǔ xiàn
福建提举司主常平茶事而盐不预，漕司与认净镪以助用，近来越职营利，多取纲运，分委属县。
xiàn yì jì wèi cáo sī cuò bàn kè yán jīn yòu zēng tí jǔ sī zhī é qí shì bì jǐn fū yú mín dài shén yú qīng miáo zhī hài
县邑既为漕司措办课盐，今又增提举司之额，其势必尽敷于民，殆甚于青苗之害。
wàng jiāng yùn yán jǐn guī cáo sī tí jǔ sī bù dé yuè zhí shù jī shì quán guī yī mín mò shǎo sū yǐ
望将运盐尽归漕司，提举司不得越职，庶几事权归一，民瘼少苏矣。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jǐng dìng yuán nián jiǔ yuè míng táng shè yuē fú jiàn shàng sì zhōu xiàn yǐ yán wèi kè qí jiān yǒu zhāo chèn shī shí yuè jiě tuō qiàn qí qiàn zài bǎo yòu wǔ nián yǐ qián zhě bìng yǔ chú fàng shàng gǎn wéi fǎ jì kǒu kē yì zhě jiān sī àn hé yǐ wén
景定元年九月，明堂赦曰："福建上四州县倚盐为课，其间有招趁失时，月解拖欠，其欠在宝祐五年以前者，并与除放，尚敢违法计口科抑者，监司按劾以闻。
sān nián chén liáo yán fú jiàn shàng sì zhōu shān duō tián shǎo shuì fù bù zú zhōu xiàn shàng gòng děng qián yín guān lì zōng zǐ guān bīng zhī qiǎn xī qǔ bàn yú mài yán zhuǎn yùn sī suī jū què yán gāng shí bù zì mài
"三年，臣僚言："福建上四州山多田少，税赋不足，州县上供等钱银、官吏宗子官兵支遣，悉取办于卖盐，转运司虽拘榷盐纲，实不自卖。
jìn nián chuàng lì zì yùn yán liǎng gāng hòu huò suì yùn shí gāng zhì èr shí gāng yǔ shàng sì zhōu xiàn suǒ yùn suì é xiāng fáng ér gāng lì dā dài zhī shù bù yù yān
近年创例自运盐两纲，后或岁运十纲至二十纲，与上四州县所运岁额相妨，而纲吏搭带之数不预焉。
zhōu xiàn bèi qí chān duó fā xiè bù xíng shàng gòng cháng fù wú cóng chèn bàn bù miǎn fū jí mín hù qí hài yǒu bù kě shèng yán zhě
州县被其搀夺，发泄不行，上供常赋，无从趁办，不免敷及民户，其害有不可胜言者。
yǒu zhǐ fú jiàn zhuǎn yùn sī shì zì lái yán fǎ wú zhì wéi lì
"有旨："福建转运司视自来盐法，毋致违戾；
jiàn níng fǔ nán jiàn zhōu tīng zhōu shào wǔ jūn yī cǐ shī xíng
建宁府、南剑州、汀州、邵武军依此施行。
guǎng zhōu dōng guǎn jìng kāng děng shí sān chǎng suì zhōu èr wàn sì qiān yú shí yǐ gěi běn lù jí xi lù zhī zhāo guì zhōu jiāng nán zhī nán ān jūn
广州东筦、静康等十三场，岁鬻二万四千余石，以给本路及西路之昭桂州、江南之南安军。
lián zhōu bái shí shí kāng èr chǎng suì zhōu sān wàn dàn yǐ gěi běn zhōu jí róng bái qīn huà méng gōng téng xiàng yi liǔ yōng xún guì bīn wú héng nán yí yù lín zhōu
廉州白石、石康二场，岁鬻三万石，以给本州及容、白、钦、化、蒙、龚、藤、象、宜、柳、邕、浔、贵、宾、梧、横、南仪、郁林州。
yòu gāo dòu chūn léi róng qióng yá dān wàn ān zhōu gè zhōu yǐ gěi běn zhōu wú dìng é
又高、窦、春、雷、融、琼、崖、儋、万安州各鬻以给本州，无定额。
tiān shèng yǐ hòu dōng xī hǎi chǎng shí sān jiē lǐng yú guǎng zhōu suì zhōu wǔ shí yī wàn sān qiān liù bǎi bā shí liù shí yǐ gěi dōng xi èr lù
天圣以后，东、西海场十三皆领于广州，岁鬻五十一万三千六百八十六石，以给东、西二路。
ér qióng yá zhū zhōu qí de huāng zǔ mài yán bù shòu lèi yì pèi yá qián
而琼、崖诸州，其地荒阻，卖盐不售，类抑配衙前。
qián hòu guān cǐ zhě huò shàn zēng yán shù jiān yán hù lì bù gěi yǒu pò chǎn zhě
前后官此者，或擅增盐数，煎盐户力不给，有破产者。
yuán fēng sān nián zhū chū píng zòu juān yán zhī bù shòu zhě yòu yuē suǒ mài shù dìng wèi jiān é yǐ huì yuǎn mín
元丰三年，朱初平奏蠲盐之不售者，又约所卖数定为煎额，以惠远民。
jiǔ zhī guǎng xī cáo sī zòu mín hù bū yán shuì qí xiàn lìng jiān guān suī yǐ dài bìng zhù fèng lēi cuī xū zú nǎi ba
久之，广西漕司奏民户逋盐税，其县令监官虽已代，并住奉勒催，须足乃罢。
ér guǎng dōng cáo chén fù zòu lǐng wài yī liù lù fǎ yǐ zhú zhōu guǎn gàn guān tí diǎn xíng yù jiān tí jǔ yán shì kǎo jiào shǎng fá rú zhī
而广东漕臣复奏岭外依六路法，以逐州管干官，提点刑狱兼提举盐事，考较赏罚如之。
qióng yá děng zhōu fù qǐng fù yán yú mín jīn zhòng shì qí hù děng ér mín zī kùn yǐ
琼、崖等州复请赋盐于民，斤重视其户等，而民滋困矣。
nán dù èr guǎng zhī yán jiē shǔ yú cáo sī liàng zhū zhōu suì yòng ér gěi zhī yán
南渡，二广之盐皆属于漕司，量诸州岁用而给之盐。
rán guǎng dōng sú fù yóu kě tōng shāng
然广东俗富，犹可通商；
guǎng xī de guǎng mò ér diāo cuì shí yán yǒu xiàn shāng gǔ nán xíng
广西地广莫而雕瘁，食盐有限，商贾难行。
zì dōng guǎng ér chū chéng dà shuǐ wú tān qì qí shì shén yì
自东广而出，乘大水无滩碛，其势甚易；
zì xī guǎng ér chū shuǐ xiǎo duō tān qì qí shì shén nán
自西广而出，水小多滩碛，其势甚难。
jiàn yán mò zhōu chāo wèi jǐ fù zhǐ rán guān bān kè chāo yì lǚ yǒu gēng gé
建炎末鬻钞，未几复止，然官般、客钞，亦屡有更革；
dōng xi liǎng cáo lǚ yǒu fèn hé
东、西两漕，屡有分合。
shào xīng yuán nián sān yuè nán ēn zhōu yáng jiāng xiàn tǔ shēng jiǎn mù mín kěn zhī zhì zào liù shí qī chǎn yán qī shí wàn bā qiān sì bǎi jīn shōu xī qián sān wàn yú mín
绍兴元年三月，南恩州阳江县土生碱，募民垦之，置灶六十七，产盐七十万八千四百斤，收息钱三万余缗。
shí yǒu èr yuè fù zhì guǎng xī chá yán sī
十有二月，复置广西茶盐司。
bā nián zhào guǎng xī yán suì yǐ shí fēn wèi lǜ èr fēn lìng qīn lián léi huà gāo wǔ zhōu guān mài yú bā fēn xíng chāo fǎ
八年，诏广西盐岁以十分为率，二分令钦、廉、雷、化、高五州官卖，余八分行钞法。
xún yòu zhào guǎng dōng yán jiǔ fēn háng chāo fǎ yī fēn chǎn yán zhōu xiàn chū mài
寻又诏广东盐九分行钞法，一分产盐州县出卖。
guǎng nán qù zhōng zhōu jué yuǎn tǔ kuàng mín pín fù rù bù gěi gù cáo sī zhōu yán yǐ qí xi shén sì wèi zhōu yòng kě yǐ cū gěi ér mín wú jiā fù
广南去中州绝远，土旷民贫，赋入不给，故漕司鬻盐，以其息什四为州用，可以粗给，而民无加赋。
zhāo zhōu suì shōu mǎi yán qián sān wàn liù qiān mín yǐ qī qiān mín dài xún guì zhōu shàng gòng fù jīng lüè sī mǎi mǎ yú wèi zhōu yòng
昭州岁收买盐钱三万六千缗，以七千缗代浔、贵州上供赴经略司买马，余为州用。
jí bà guān mài suì kē qī qiān mín yú mín hù wèi zhī mí fèi qián yān
及罢官卖，遂科七千缗于民户，谓之縻费钱焉。
jiǔ nián ba guǎng dōng guān mài xíng kè chāo fǎ yǐ qí qián zhù è bīng zhī fèi
九年，罢广东官卖，行客钞法，以其钱助鄂兵之费。
xiào zōng qián dào sì nián ba yán chāo lìng guǎng xī cáo sī zì rèn cáo qián èr shí wàn
孝宗乾道四年，罢盐钞，令广西漕司自认漕钱二十万。
qiě guǎng xī zhī yán nǎi cáo sī chū mài
且广西之盐乃漕司出卖，
zì qián dào yuán nián yīn céng lián qǐng bìng guī guǎng dōng
自乾道元年因曾连请并归广东，
yú shì dù zhī táng zuó yán guǎng xī yán yǐn qián qiàn jǐ bā qiān wàn mín
于是度支唐琢言："广西盐引钱欠几八千万缗，
yuán xiàng lái èr guǎng yán shì fēn dōng xī liǎng sī
缘向来二广盐事分东西两司，
ér xi lù yán cháng wèi dōng lù suǒ qīn
而西路盐常为东路所侵，
xī guǎng xī zì zuò yī sī
昔广西自作一司，
gù yán bù zhì yú kuī jiǎn
故盐不至于亏减；
jīn jì ba xi sī bìng rù dōng lù zé guǎng dōng zhī yán wú fù jìn zhǐ guǎng xī zuò shī yí lù suǒ rù
今既罢西司并入东路，则广东之盐无复禁止，广西坐失一路所入。
gù yǒu shì mìng
"故有是命。
jì ér zǎi zhí jìn jiǎng fèi zhī zòu yán lì jiù shǔ cáo sī gěi zhū zhōu suì
既而宰执进蒋芾之奏："盐利旧属漕司，给诸州岁；
zì mài chāo yán zhī hòu cáo sī suì yǐ miáo mǐ gāo jià shé qián
自卖钞盐之后，漕司遂以苗米高价折钱。
jīn zhāo tíng gèng bù jiàng yán chāo zhī jīn cáo sī rèn fā suì é zé cáo sī zì huò yán xi xī mǐ zhāo dí zhī bì jiē qù yǐ
今朝廷更不降盐钞，只今漕司认发岁额，则漕司自获盐息，析米招籴之弊皆去矣。
jiǔ nián zhào guǎng zhōu fù xíng guān bān guān mài fǎ
"九年，诏广州复行官般官卖法。
chún xī sān nián zhào guǎng xī zhuǎn yùn sī suì shōu guān yán xī qián sān fēn bō zhū zhōu qī fēn chōng cáo jì cóng jīng lüè zhāng shì qǐng yě
淳熙三年，诏广西转运司岁收官盐息钱三分拨诸州，七分充漕计，从经略张栻请也。
shì qù ér cáo chén zhào gōng huàn zēng yán zhí jīn bǎi qián wèi bǎi liù shí qīn zhōu suì mài yán qiān hú ér wǔ zēng zhī
栻去而漕臣赵公浣增盐直斤百钱为百六十，钦州岁卖盐千斛而五增之。
liù nián shì yù shǐ jiāng pǔ yǐ wéi yán shàng chù gōng huàn zhào mǐn guǎng mài yán zì yǒu jiù é dìng zhí zì jīn wú de shàn zēng
六年，侍御史江溥以为言，上黜公浣，诏闽、广卖盐自有旧额定直，自今毋得擅增。
jiǔ nián zhào qiǎn zhè xi fǔ gàn hú tíng zhí fǎng qiú lì hài yǔ shuài cáo tí jǔ xiáng yì yǐ wén
九年，诏遣浙西抚干胡廷直访求利害，与帅、漕、提举详议以闻。
shǐ hái xún yǐ tíng zhí tí jǔ guǎng dōng tóng cuò zhì guǎng xī yán shì
使还，寻以廷直提举广东同措置广西盐事。
shí wǔ nián zhào yuē guǎng nán zài shù qiān lǐ wài jí tòng nán yú shàng wén zhèn mǐn zhī yóu qiè
十五年，诏曰："广南在数千里外，疾痛难于上闻，朕悯之尤切。
gài yán zhě mín zī yǐ shí xiàng yě guān lì qí yíng zhuǎn ér zì yù jiǔ wèi mín jí
盖盐者，民资以食，向也官利其赢，转而自鬻，久为民疾。
zhèn wèi zhī gèng lìng bǐ tōng fàn ér dù guān zhōu mín gù yǐ wéi lì yǐ
朕为之更令，俾通贩而杜官鬻，民固以为利矣；
rán lì yú mín zhě guān bù biàn yān bì xū dòng yǐ fú yán qiě zhèn zhī xù mín ér yǐ fú yán xī xù
然利于民者官不便焉，必胥动以浮言，且朕知恤民而已，浮言奚恤？
shěn zhì jiān sī shǒu lìng yǐ wéi mín zhèn yǒu měi yì fú guǎng qí tuī gù náo ér huài zhī kě hu
矧置监司、守令以为民，朕有美意，弗广其推，顾挠而坏之，可乎？
zì jīn rú huò yǒu cǐ bì zhì zhī fǎ
自今如或有此，必置之法。
yú shì mìng zhān yí zhī zhī jìng jiāng fǔ bìng guǎng dōng xi yán shì wéi yī sī qí liǎng lù mài yán suì yǐ shí liù wàn wǔ qiān luó wèi é
"于是命詹仪之知静江府，并广东、西盐事为一司，其两路卖盐，岁以十六万五千箩为额。
yí zhī děng yán liǎng lù yán qiě yǐ shí wàn luó wèi é sì sān shù nián shì qí zēng kuī nǎi zēng qí é
仪之等言："两路盐且以十万箩为额，俟三数年，视其增亏，乃增其额。
suǒ yǒu kè chāo dōng xī lù tōng huò qián yǔ miǎn yǐ biàn shāng fàn
所有客钞东西路通货钱与免，以便商贩。
shí liù nián jīng lüè yīng mèng míng yán guǎng zhōng zì xíng chāo fǎ wǔ liù nián jiān zhōu xiàn lǜ yǐ chāo yì shòu yú mín qí hài yǒu shèn yú guān bān
十六年，经略应孟明言："广中自行钞法，五六年间，州县率以钞抑售于民，其害有甚于官般。
zhào mèng míng zhū xī yán yǔ tí jǔ guǎng nán yán shì wáng guāng zǔ cóng cháng cuò zhì jīng jiǔ lì biàn wú zhì zài yǒu kē yì zhī bì
"诏孟明、朱晞颜与提举广南盐事王光祖从长措置经久利便，毋致再有科抑之弊。
bǎo qìng yuán nián yǐ guǎng zhōu ān fǔ sī shuǐ jūn dà wéi xīng fàn ba qí tǒng lǐng yǐn chūn tǒng xiá huáng shòu gè jiàng yī guān
宝庆元年，以广州安抚司水军大为兴贩，罢其统领尹椿、统辖黄受，各降一官。
zhōu jiǎn wèi yán xiàng bīng zhōu yǒng lì jiān suì zhōu shí èr wàn wǔ qiān yú shí yǐ gěi běn zhōu jí xīn dài shí lán xiàn liáo zé lù lín fǔ zhōu wēi shèng kě lán huǒ shān píng dìng níng huà bǎo dé jūn xǔ shāng rén fàn yù bù dé chū jìng
鬻碱为盐，向并州永利监，岁鬻十二万五千余石，以给本州及忻、代、石、岚、宪、辽、泽、潞、麟、府州，威胜、岢岚、火山、平定、宁化、保德军，许商人贩鬻，不得出境。
rén zōng shí fēn yǒng lì dōng xi liǎng yán dōng lì bīng zhōu xi lì fén zhōu
仁宗时，分永利东、西两盐，东隶并州，西隶汾州。
jí zhōu mín zhī yǒu jiǎn tǔ zhě wèi chēng hù
籍州民之有碱土者为铛户；
hù suì shū yán yú guān wèi zhī kè yán
户岁输盐于官，谓之课盐；
yú zé guān yǐ qián shòu zhī wèi zhī zhōng mài
余则官以钱售之，谓之中卖。
yán fǎ yì yǔ hǎi yán tóng suì zhōu shì jiù é jiǎn sān qiān sì bǎi sān shí qī shí
盐法亦与海盐同，岁鬻视旧额减三千四百三十七石。
hé dōng wéi jìn jiàng cí xí shí chí yán yú jiē shí yǒng lì yán
河东唯晋、绛、慈、隰食池盐，余皆食永利盐。
qí rù guān jīn wèi bā qián huò liù qián chū wèi qián sān shí liù suì kè mín qián shí bā wàn jiǔ qiān yǒu qí
其入官，斤为八钱或六钱，出为钱三十六，岁课缗钱十八万九千有奇。
zì xián píng yǐ lái tīng shāng rén niǎn yán guò hé xī lín fǔ zhōu zhuó lún zhài mào yì guān wéi xià qí jià yǔ zhī
自咸平以来，听商人辇盐过河西麟府州、浊轮砦贸易，官为下其价予之。
hòu jī yán yì duō kāng dìng chū ba dōng jiān zhōu yán sān nián
后积盐益多，康定初，罢东监鬻盐三年。
huáng yòu zhōng yòu quán ba xi jiān zhōu yán sì yán shǎo fù gù
皇祐中，又权罢西监鬻盐，俟盐少复故。
shí yì zhě qǐng mù shāng rén rù chú sù lín fǔ zhōu huǒ shān jūn yǔ quàn cháng yǐ yán cóng zhī
时议者请募商人入刍粟麟府州、火山军，予券偿以盐，从之。
jì ér chú sù xū gū gāo quàn zhí qiān qián wèi yán shāng suǒ yì cái shòu qián sì bǎi yǒu yú ér chū guān yán wǔ shí jīn dù hào xiàn guān
既而刍粟虚估高，券直千钱，为盐商所抑，才售钱四百有余，而出官盐五十斤，蠹耗县官。
huò qǐng ba rù chú sù dì lìng rù shí qián zhuǎn yùn sī yì yǐ wéi fēi biàn ér zhǐ
或请罢入刍粟，第令入实钱，转运司议以为非便而止。
dà dǐ jiǎn tǔ huò hòu huò báo báo zé lì wēi chēng hù pò chǎn bù néng zú qí kè
大抵碱土或厚或薄，薄则利微，铛户破产不能足其课。
zhì hé chū hán qí qǐng hù mǎn sān suì dì lì jǐn de zì yán zhāi tā hù dài zhī
至和初，韩琦请户满三岁，地利尽得自言，摘他户代之。
míng nián yòu zhào chēng hù shū suì kè yǐ fēn shù wèi lǜ juān fù yǒu chà yù shuǐ zāi yòu tīng zhāi tā hù dài yì bǎi xìng biàn zhī
明年，又诏铛户输岁课以分数为率，蠲复有差，遇水灾，又听摘他户代役，百姓便之。
hé běi shǎn xī yì yǒu zhōu jiǎn wèi yán zhě rán qí lì báo
河北、陕西亦有鬻碱为盐者，然其利薄。
míng dào chū cháng zhào fèi hé zhōng fǔ qìng chéng jūn jiǎn chǎng jìn mín zhōu yán yǐ qīn chí yán zhī lì
明道初，尝诏废河中府、庆成军碱场，禁民鬻盐以侵池盐之利。
xī níng bā nián sān sī shǐ zhāng dūn yán liǎng jiān jiù é suì kè èr shí wǔ wàn yú mín zì xǔ shāng rén bìng biān zhōng liáng cǎo zēng ráo gěi chāo zhī yán shāng rén de chāo qiān qián shòu jià bàn zhī xiàn guān yīn yǒu suǒ wáng zuò gǔ huò lì bù zī
熙宁八年，三司使章惇言："两监旧额岁课二十五万余缗，自许商人并边中粮草，增饶给钞支盐，商人得钞千钱，售价半之，县官阴有所亡，坐贾获利不赀。
yòu sī yán bù jīn suì kè rì jiǎn jīn cái shí wàn sì qiān yú mín ruò jì liáng cǎo xū gū guān cái de shí qián wǔ wàn yú mín shì jiù kuī shí zhī bā
又私盐不禁，岁课日减，今才十万四千余缗，若计粮草虚估，官才得实钱五万余缗，视旧亏十之八。
qǐng rú xiè yán lì mù shāng rén rù qián qǐng mǎi huò guān zì yùn zhōu yú běn lù zhòng sī fàn zhī jìn suì kè qiě dà zēng bìng biān shì liáng cǎo yī yòng jiàn qián
请如解盐例，募商人入钱请买，或官自运，鬻于本路，重私贩之禁，岁课且大增，并边市粮草，一用见钱。
zhào rú suǒ zòu guān zì yùn zhōu yú běn lù
"诏如所奏，官自运鬻于本路。
yuán fēng yuán nián
元丰元年，
sān sī hù bù fù shǐ chén ān shí yán yǒng lì dōng xi jiān yán
三司户部副使陈安石言："永利东、西监盐，
qǐng rú qìng lì qián shāng rén shū qián yú lín fǔ fēng dài lán xiàn xīn kě lán níng huà bǎo dé huǒ shān děng zhōu jūn
请如庆历前商人输钱于麟、府、丰、代、岚、宪、忻、岢岚、宁化、保德、火山等州军，
běn zhōu jūn gěi quàn yú dōng xi jiān qǐng yán
本州军给券于东、西监请盐，
yǐ chú jiā ráo zhé dí zhī bì
以除加饶折籴之弊。
réng lìng shāng rén yán zhàn hù suǒ mài de jí yán yǐ yùn zhì chǎng wù zhě shāng rén mǎi zhī jiā yùn fèi
仍令商人言占户所卖地，即盐已运至场务者，商人买之加运费。
rú shì zé guān yán jià píng ér shāng fàn tōng
如是则官盐价平而商贩通。
suì xíng qí shuō yòng ān shí wèi hé dōng dōu zhuǎn yùn shǐ
"遂行其说，用安石为河东都转运使。
ān shí qǐng fàn xī běi qīng bái yán zhě yǐ huáng yòu chì lùn zuì shǒu cóng jiē biān pèi
安石请犯西北青白盐者，以皇祐敕论罪，首从皆编配；
yòu qīng bái rù hé dōng fàn zhě zuì zhì liú suǒ lì guān sī bù chá zhě zuì zhī
又青白入河东，犯者罪至流，所历官司不察者罪之。
sì nián ān shí zì yán zhì yán suì yǒu xiàn yú jí zēng shōu xīn zhōu jiǎn dì chēng hù mǎ chéng chí yán kè zhào ān shí qiān guān shǎng qí shǔ
四年，安石自言治盐岁有羡余，及增收忻州碱地铛户、马城池盐课，诏安石迁官，赏其属。
yuán yòu yuán nián yòu sī jiàn sū zhé yán yì shí hé dōng chú shí xiè yán yú yǎng dōng xi yǒng lì yán wèi cháng quē
元祐元年，右司谏苏辙言："异时河东除食解盐，余仰东、西永利盐，未尝阙。
yuán fēng sān nián hòu qián zǎi xiàng cài què xiōng lì děng shǐ yì chuàng zēng hé dōng xīn zhōu mǎ chéng chí yán jiā xiāo wèi kǔ mín bù yuàn mǎi
元丰三年后，前宰相蔡确、兄砺等始议创增河东忻州马城池盐，夹硝味苦，民不愿买。
qǐ xià zhuǎn yùn sī gǒu wú fáng quē jí zhǐ wù shōu
乞下转运司，苟无妨阙，即止勿收。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
sì nián chén ān shí zuò wèi hé dōng zhuǎn yùn shǐ fù huì shí lùn xìng zhì yán jǐng hài jí yí lù jiàng zhī zhèng zhōu
四年，陈安石坐为河东转运使附会时论，兴置盐井，害及一路，降知郑州。
xiān shì xī níng zhōng yì shōu xī hé fán bù bāo shùn yán jǐng huò yǐ wéi fēi yi wáng ān shí wèi biān jiāng gǒu zì yǐ qíng de zhī hé hài
先是，熙宁中，议收熙河蕃部包顺盐井，或以为非宜，王安石谓边将苟自以情得之，何害？
yì zhě bù néng duó yān
议者不能夺焉。
liù nián zhào dài zhōu mài yán nián é zhuó yǐ zhōng shù yǐ bā shí wǔ wàn jīn wèi é bù nèi duō shǎo jūn cái zhī
六年，诏代州卖盐年额酌以中数，以八十五万斤为额，部内多少均裁之。
shào shèng yuán nián hé dōng fù xíng guān mài fǎ
绍圣元年，河东复行官卖法。
chóng níng sān nián yǐ hé dōng sān lù chāo wú dìng gū běn lù yóu jiàn hài yú dí mǎi ba gěi sān lù chāo zhǐ gěi jiàn qián chāo tā rú hé běi xīn jiàng chāo fǎ
崇宁三年，以河东三路钞无定估，本路尤贱，害于籴买，罢给三路钞，止给见钱钞，他如河北新降钞法。
sì nián zhào hé dōng yǒng lì liǎng jiān tǔ yán réng guān shōu jiàn mín zhōu zhī tīng shāng rén rù nà suàn qǐng dìng wǎng hé dōng zhōu jūn ba kè fàn dōng běi yán rù hé dōng zhě
四年，诏河东永利两监土盐仍官收，见缗鬻之，听商人入纳算请，定往河东州军，罢客贩东北盐入河东者。
zhōu jǐng wèi yán yuē yì zǐ kuí lì fán sì lù
鬻井为盐，曰益、梓、夔、利，凡四路。
yì zhōu lù yī jiān jiǔ shí bā jǐng suì zhōu bā wàn sì qiān wǔ bǎi èr shí èr shí
益州路一监九十八井，岁鬻八万四千五百二十二石；
zǐ zhōu lù èr jiān sān bǎi bā shí wǔ jǐng shí sì wàn yī qiān qī bǎi bā shí shí
梓州路二监三百八十五井，十四万一千七百八十石；
kuí zhōu lù sān jiān èr shí jǐng bā wàn sì qiān bā bǎi bā shí shí
夔州路三监二十井，八万四千八百八十石；
lì zhōu lù yī bǎi èr shí jiǔ jǐng yī wàn èr qiān èr bǎi shí gè yǐ gěi běn lù
利州路一百二十九井，一万二千二百石：各以给本路。
dà wéi jiān xiǎo wèi jǐng jiān zé guān zhǎng jǐng zé tǔ mín gàn zhōu rú qí shù shū kè tīng wǎng páng jìng fàn mài wéi bù dé chū chuān xiá
大为监，小为井，监则官掌，井则土民干鬻，如其数输课，听往旁境贩卖，唯不得出川峡。
chū chuān xiá chéng jiù zhì guān zì yù yán
初，川峡承旧制，官自鬻盐。
kāi bǎo qī nián zhào jīn jiǎn shí qián lìng gàn zhōu zhě yǒu xiàn lì dàn shū shí zhī jiǔ
开宝七年，诏斤减十钱，令干鬻者有羡利但输十之九。
tài píng xīng guó sān nián shí shí yí guō mì shàng yán jiàn nán zhū zhōu guān tiào yán jīn wèi qián qī shí
太平兴国三年，石拾遗郭泌上言："剑南诸州官粜盐，斤为钱七十。
yán jǐng jùn shēn zhōu yán jí kǔ qiáo xīn yì guì niǎn zhī shén jiān jiā zhī fēng shuǐ zhī yú huò zhì piào sàng
盐井浚深，鬻盐极苦，樵薪益贵，辇之甚艰，加之风水之虞，或至漂丧；
háo mín xiá lì xiāng yǔ wèi jiān jiàn shì yú guān guì tiào yú mín zhì yǒu jīn huò qián shù bǎi guān kuī suì é mín shí guì yán
豪民黠吏，相与为奸，贱市于官，贵粜于民，至有斤获钱数百，官亏岁额，民食贵盐。
wàng shāo zēng jiù jià wèi bǎi wǔ shí wén zé háo huá wú yǐ guī lì mín yǒu yǐ gěi shí
望稍增旧价为百五十文，则豪猾无以规利，民有以给食。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
yǒu sī yán chāng zhōu suì shōu xū é yán wàn bā qiān wǔ bǎi yú jīn
有司言："昌州岁收虚额盐万八千五百余斤，
nǎi kāi bǎo zhōng zhī zhōu li pèi póu liǎn yǐ xī kè zuì
乃开宝中知州李佩掊敛以希课最，
fèi zhū jǐng xīn qián
废诸井薪钱，
suì é wài kè bù mín zhōu yán
岁额外课部民鬻盐，
mín bù xí qí shì
民不习其事，
shén yǐ wéi kǔ
甚以为苦，
zhì pò chǎn bù néng cháng qí shù
至破产不能偿其数，
duō liú rù tā bù
多流入他部，
ér jī nián zhī zhēng bù kě miǎn
而积年之征不可免。
zhào xī chú zhī qí jiù é èr wàn qī qiān liù shí jīn rú gù
"诏悉除之，其旧额二万七千六十斤如故。
duān gǒng yuán nián qī yuè xi chuān shí yán bù zú xǔ shāng fàn jiē wén zhōu qīng bái yán xiá lù jǐng yán yǒng kāng jūn yá yán wù shōu suàn
端拱元年七月，西川食盐不足，许商贩阶、文州青白盐、峡路井盐、永康军崖盐，勿收算。
chuān xiá zhū zhōu zì li shùn pàn hòu zēng tún bīng nǎi mù rén rù sù yǐ yán cháng zhī
川峡诸州自李顺叛后，增屯兵，乃募人入粟，以盐偿之。
jǐng dé èr nián quán sān sī shǐ dīng wèi yán chuān xiá liáng chǔ chōng zú qǐng yǐ yán yì sī bó
景德二年，权三司使丁谓言："川峡粮储充足，请以盐易丝帛。
zhào zhū zhōu jūn shí jí èr nián jìn xī dòng zhōu sān nián zhě cóng qí qǐng
"诏诸州军食及二年、近溪洞州三年者，从其请。
dà zhōng xiáng fú yuán nián zhào hù zhōu nán jǐng zào hù yù zhèng zhì hán shí gè gěi jiǎ sān rì suǒ shōu rì é réng yǔ chú fàng
大中祥符元年，诏沪州南井灶户遇正、至、寒食各给假三日，所收日额，仍与除放。
sān nián jiǎn hù zhōu yù jǐng jiān kè yán sān zhī yī
三年，减沪州淯井监课盐三之一。
rén zōng shí chéng dū zǐ kuí sān lù liù jiān yǔ sòng chū tóng ér chéng dū zēng jǐng sān shí jiǔ suì kè jiǎn wǔ wàn liù qiān wǔ bǎi jiǔ shí qī shí
仁宗时，成都、梓、夔三路六监与宋初同，而成都增井三十九，岁课减五万六千五百九十七石；
zǐ zhōu lù zēng jǐng èr shí bā suì kè jiǎn shí yī wàn yī shí jiǔ shí
梓州路增井二十八，岁课减十一万一十九石；
lì zhōu lù jǐng zēng shí sì suì kè jiǎn sì bǎi jiǔ shí èr shí sān dòu yǒu jī
利州路井增十四，岁课减四百九十二石三斗有奇；
kuí zhōu lù jǐng zēng shí wǔ suì kè jiǎn sān qiān yī bǎi bā shí sì shí
夔州路井增十五，岁课减三千一百八十四石。
gè yǐ gěi yí lù kuí zhōu zé bìng gěi zhū mán jì suǒ rù yán zhí suì shū mín qián wǔ fēn yín chóu juàn wǔ fēn
各以给一路，夔州则并给诸蛮，计所入盐直，岁输缗钱五分，银、绸绢五分。
yòu mù rén rù qián huò zhū zhōu jí chǎn yán hòu chù qǔ yán ér shī qián bìng biān zhū zhōu bìng mù rén rù mǐ
又募人入钱货诸州，即产盐厚处取盐，而施、黔并边诸州，并募人入米。
kāng dìng yuán nián huái nán tí diǎn xíng yù guō wéi yán chuān xiá sù bù chǎn yín ér mù rén yǐ yín yì yán yòu yán jiǔ chǎng zhǔ zhě yì yǐ yín shé suì kè gù fàn zhě qū jīng shī jí shǎn xī shì yín yǐ guī ér guān de yín fù niǎn zhì jīng shī gōng sī láo fèi
康定元年，淮南提点刑狱郭维言："川峡素不产银，而募人以银易盐，又盐酒场主者亦以银折岁课，故贩者趋京师及陕西市银以归，而官得银复辇置京师，公私劳费。
qǐng tīng rù yín jīng shī què huò wu huò shǎn xī bìng biān zhōu jūn gěi quàn shòu yán yú chuān xiá huò yǐ zhé yán jiǔ suì kè yuàn rù qián èr qiān dāng yín yī liǎng
请听入银京师榷货务或陕西并边州军，给券受盐于川峡，或以折盐酒岁课，愿入钱，二千当银一两。
zhào xíng zhī
皇帝下诏采纳了这一建议。
jì ér rù yín shǎn xī zhě shǎo yì yán bǎi jīn jiā èr shí jīn yǔ zhī bìng mù rù zhōng fèng xiáng yǒng xīng
既而入银陕西者少，议盐百斤加二十斤予之，并募入中凤翔、永兴。
huì xī fāng yòng bīng jūn shí bù zú yòu zhào rù chú sù bìng biān sì yǒu bèi ér zhǐ
会西方用兵，军食不足，又诏入刍粟并边，俟有备而止。
chú sù xū gū gāo yán zhí jiàn shāng gǔ lì zhī
刍粟虚估高，盐直贱，商贾利之。
xī fāng jì wú shì yóu rù zhōng rú gù
西方既无事，犹入中如故。
kuí zhōu zhuǎn yùn shǐ jiǎng bēn yǐ wéi rù zhōng shí yú nián xū fèi kuí yán jì zhí èr shí yú wàn mín lìng shǎn xī yòng chí yán zhī lì jūn chǔ yǒu bèi qǐng rú chū
夔州转运使蒋贲以为入中十余年，虚费夔盐计直二十余万缗，令陕西用池盐之利，军储有备，请如初。
zhào xǔ zhī
诏许之。
xiān shì yì lì yán rù zuì báo gù bìng shí dà níng jiān jiě chí yán shāng gǔ zhuǎn fàn gěi zhī
先是，益、利盐入最薄，故并食大宁监、解池盐，商贾转贩给之。
qìng lì zhōng lìng shāng rén rù qián huò yì zhōu yǐ shè dà níng jiān yán zhě wàn jīn zēng xiǎo qián qiān mín xiǎo qián shí dāng dà qián yī
庆历中，令商人入钱货益州以射大宁监盐者，万斤增小钱千缗，小钱十当大钱一。
fàn zhě zī shǎo shǔ zhōng yán yǒng guì jīn wèi xiǎo qián èr qiān èr bǎi zhī yì zhōu wén yàn bó yǐ wéi yán zhào jiē fù gù
贩者滋少，蜀中盐踊贵，斤为小钱二千二百，知益州文彦博以为言，诏皆复故。
sì lù yán kè xiàn guān zhī suǒ yǎng jǐ rán jǐng yuán huò fā huò wēi ér jī kè rú jiù rèn shì zhě duō wù zēng kè wèi gōng wǎng wǎng yí huàn hòu rén
四路盐课，县官之所仰给，然井源或发或微，而积课如旧，任事者多务增课为功，往往贻患后人。
shí fāng qiè yú chú mín jí kǔ yóu yǐ yuǎn rén wéi yì yǒu sī shàng yán zhé wèi juān jiǎn
时方切于除民疾苦，尤以远人为意，有司上言，辄为蠲减。
chū yán kè tīng yǐ wǔ fēn zhé yín chóu juàn yán yī jīn jì qián èr shí zhì sān shí yín yī liǎng chóu juàn yì pǐ shé qián liù bǎi zhì yī qiān èr bǎi hòu zhào yǐ kè lì zhé jīn bó zhě cóng shí gū
初，盐课听以五分折银、绸、绢，盐一斤计钱二十至三十，银一两、绸绢一匹折钱六百至一千二百，后诏以课利折金帛者从时估。
jīng hú zhī guī xiá èr zhōu zhōu èr jǐng suì kè èr qiān bā bǎi èr shí shí yì gè yǐ gěi běn zhōu
荆湖之归、峡二州，州二井，岁课二千八百二十石，亦各以给本州。
xī níng zhōng shǔ yán sī fàn zhě zhòng
熙宁中，蜀盐私贩者众；
jìn bù néng zhǐ
禁不能止。
yù jìn shí sī jǐng yùn xiè yán yǐ zú zhī yì wèi jué
欲尽实私井，运解盐以足之，议未决。
shén zōng yǐ wèn xiū qǐ jū zhù shěn kuò duì yuē sī jǐng jì róng qí pū mǎi zé bù dé wú sī yì yī qiè shí zhī ér yùn xiè yán shǐ yī chū yú guān shòu cǐ yì shěng xíng fá lóng yí lì zhī yī duān
神宗以问修起居注沈括，对曰："私井既容其扑买，则不得无私易，一切实之而运解盐，使一出于官售，此亦省刑罚笼遗利之一端；
rán zhōng wàn róng lú jiān yí jiè xiǎo jǐng yóu duō zhǐ zhī shí nán ruò liè hou jiā jǐng kǒng suǒ de bù chou suǒ fèi
然忠、万、戎、泸间夷界小井尤多，止之实难，若列候加警，恐所得不酬所费。
yì suì qǐn
"议遂寝。
jiǔ nián liú zuǒ rù shǔ jīng dù chá shì cháng suì yùn xiè yán shí wàn xí
九年，刘佐入蜀经度茶事，尝岁运解盐十万席。
shì yù shǐ zhōu yǐn zòu chéng dū fǔ lù sù yǎng dōng chuān chǎn yán zuó zhuǎn yùn sī shāng dù mài líng jǐng chǎng suì zhǐ dōng yán jí bì zhuō tǒng jǐng shī yè zhě zhòng yán lì zhī chén fù yùn xiè yán dào xiǎn xù yùn shén jiān
侍御史周尹奏："成都府路素仰东川产盐，昨转运司商度卖陵井场，遂止东盐及闭卓筒井，失业者众，言利之臣，复运解盐，道险续运甚艰；
chéng dū yán yǒng guì dōng chuān yán jiàn qū mín mào fǎ
成都盐踊贵，东川盐贱，驱民冒法。
qǐ dōng chuān yán réng rù chéng dū wù bì zhuō tǒng jǐng bà guān yùn xiè yán
乞东川盐仍入成都，勿闭卓筒井，罢官运解盐。
zhào shāng fàn réng jiù mài xiè yán yī kè shāng lì jìn yì pèi yú mín
"诏商贩仍旧，卖解盐依客商例，禁抑配于民。
wèi jǐ guān yùn xiè yán jìng ba
未几，官运解盐竟罢。
yuán yòu yuán nián zhào wěi chéng dōu tí diǎn xíng yù guō gài tǐ liàng yán shì
元祐元年，诏委成都提点刑狱郭概体量盐事。
yòu sī jiān sū zhé hé gài guān wàng ē fù zòu bù yǐ shí qiě yán sì chuān shù zhōu mài qióng zhōu pú jiāng jǐng guān yán jīn wèi qián bǎi èr shí jìn suì jiǎn quán jiǎn hào duō zá shā tǔ
右司监苏辙劾概观望阿附，奏不以实，且言："四川数州卖邛州蒲江井官盐，斤为钱百二十，近岁碱泉减耗，多杂沙土；
ér zǐ kuí lù kè yán jí mín jiān fàn xiǎo jǐng bái yán jià zhǐ qī bā shí guān sī suì zhì yì pèi gài bù niàn mín zhāo xī shí cǐ guì yán
而梓、夔路客盐及民间贩小井白盐，价止七八十，官司遂至抑配，概不念民朝夕食此贵盐。
zhào suì ba gài jīn huáng lián tǐ liàng yǐ wén
"诏遂罢概，今黄廉体量以闻。
shàng fēng shì zhě yán yǒu sī yú shuì kè wài suì lìng jǐng shū wǔ shí mín wèi zhī guān xī qián
上封事者言："有司于税课外，岁令井输五十缗，谓之官溪钱。
zhào fù lián xī juān zhī
"诏付廉悉蠲之。
zhào zì jīn xī yǒu yán jǐng shū kè lì yán shuì wài wú de gèng zēng yǐ zū
诏自今溪有盐井输课利盐税外，毋得更增以租。
chóng níng èr nián chuān xiá lì yáng xìng jiàn péng láng ba mián hàn xìng yuán fǔ děng zhōu bìng tōng xíng dōng běi yán
崇宁二年，川峡利、洋、兴、剑、蓬、阆、巴、绵、汉、兴元府等州，并通行东北盐。
sì nián zǐ suì kuí mián hàn zhōu dà níng jiān děng yán réng zhōu yú shǔ wéi jìn qīn xiè yán de
四年，梓、遂、夔、绵、汉州、大宁监等盐仍鬻于蜀，惟禁侵解盐地。
shào xīng èr nián sì chuān zǒng lǐng zhào kāi chū biàn yán fǎ fǎng dà guān fǎ zhì hé tóng chǎng shōu yǐn shuì qián dà dǐ yǔ chá fǎ xiāng lèi ér yán mì guò zhī
绍兴二年，四川总领赵开初变盐法，仿大观法置合同场，收引税钱，大抵与茶法相类，而严密过之。
jīn shū yǐn qián èr shí yǒu wǔ tǔ chǎn shuì jí zēng tiān yuē jiǔ qián sì fēn suǒ guò shuì qián qī fēn zhù shuì yī qián yǒu bàn yǐn bié shū tí kān qián liù shí liù qí hòu yòu zēng tiē shū děng qián
斤输引钱二十有五，土产税及增添约九钱四分，所过税钱七分，住税一钱有半，引别输提勘钱六十六，其后又增贴输等钱。
fán sì chuān sì qiān jiǔ bǎi yú jǐng suì chǎn yán yuē qiān yú wàn jīn yǐn fǎ chū xíng bǎi jīn wèi yī dān yòu xǔ zēng shí jīn wù suàn yǐ yōu zhī qí hòu dì zēng zhì sì bǎi yú wàn mín
凡四川四千九百余井，岁产盐约千余万斤，引法初行，百斤为一担，又许增十斤勿算以优之，其后递增至四百余万缗。
èr shí jiǔ nián jiǎn xī hé zhōu mài yán zhí zhī bàn
二十九年，减西和州卖盐直之半。
xiào zōng chún xī liù nián sì chuān zhì zhì hú yuán zhì zǒng lǐng chéng jià yán tuī pái sì lù yán jǐng èr qiān sān bǎi qī shí wǔ chǎng sì bǎi wǔ chú jǐng yī qiān yī bǎi qī shí sì chǎng yī bǎi wǔ shí yī jiù é jiān shū
孝宗淳熙六年，四川制置胡元质、总领程价言："推排四路盐井二千三百七十五、场四百五，除井一千一百七十四、场一百五十依旧额煎输；
qí zì chén huò jiū jué zēng é zhě jǐng yī bǎi èr shí wǔ chǎng èr shí sì bìng jīn xuàn táo jiù jǐng yì yuàn rù jí zhě sì bǎi qī shí jiǔ
其自陈或纠决增额者井一百二十五、场二十四，并今渲淘旧井亦愿入籍者四百七十九；
qí wú yán zhī jǐng jí yǔ chǎn chú bù fū ér bào shū zhě jí yǔ liàng jiǎn
其无盐之井，即与刬除，不敷而抱输者，即与量减；
gòng jiǎn qián yǐn sì shí wàn jiǔ qiān bā bǎi bā shí bā dào ér zēng shōu qián yǐn shí sān wàn qī qiān sān bǎi sì shí jiǔ dào zhù jǐng hù miǎn kùn zhòng é
共减钱引四十万九千八百八十八道，而增收钱引十三万七千三百四十九道，庶井户免困重额。
qī nián yuán zhì yòu yán yán jǐng tuī pái suǒ yǐ zēng yǒu yú bǔ bù zú yǒu sī wù qiú yíng yú yíng zhě guò qǔ hé zhě lüè jiǎn jǐn chū sī xīn
"七年，元质又言："盐井推排，所以增有余补不足，有司务求赢余，盈者过取，涸者略减，尽出私心。
jīn hòu fán yù tuī pái yǐ zēng bǔ kuī bù dé yú yǐ jiǎn zhī shù
今后凡遇推排，以增补亏，不得逾已减之数。
shí yī nián yǐ jīng xi zhuǎn yùn fù shǐ jiāng pǔ yán jīn zhōu shuài sī zhì chǎng jū mǎi shāng yán gāo jià kē mài zhì shāng lǚ zuò kùn mín shí guì yán zhào jīn zhōu yī fǎ tīng shāng rén cóng biàn mǎi mài bù dé zhì chǎng jū cuī
"十一年，以京西转运副使江溥言金州帅司置场拘买商盐，高价科卖，致商旅坐困，民食贵盐，诏金州依法听商人从便买卖，不得置场拘催。
chū zhào kāi zhī lì què fǎ yě lìng shāng rén rù qián qǐng yǐn jǐng hù dàn rú é zhōu yán shū tǔ chǎn shuì ér yǐ
初，赵开之立榷法也，令商人入钱请引，井户但如额鬻盐，输土产税而已。
rán jiǎn mài yǒu yíng suō yuè é yǒu dēng hào jiān yǐ xū chāo fù zhī ér shōu qí suàn yǐn fǎ yóu shì dà huài
然碱脉有盈缩，月额有登耗，间以虚钞付之，而收其算，引法由是大坏。
jǐng hù jì wèi shāng rén suǒ yào yīn zēng qí jīn zhòng yǔ zhī měi dān yǒu zēng zhì bǎi liù shí jīn zhě
井户既为商人所要，因增其斤重予之，每担有增至百六十斤者。
yòu táo jué zhī jǐng xǔ zēng é chéng rèn xiǎo mín lì yú de jǐng jiè zēng qí é ér bù néng shòu qí yǐn xī tǔ chǎn zhī shū wú suǒ cóng chū yóu shì wěn yì xiāng xún gōng sī bìng zhī
又逃绝之井，许增额承认，小民利于得井，界增其额，而不能售，其引息土产之输，无所从出，由是刎缢相寻，公私病之。
guāng zōng shào xī sān nián
光宗绍熙三年，
lì bù shàng shū zhào rǔ yú yán shào xīng jiān zhào kāi suǒ yì yán fǎ
吏部尚书赵汝愚言："绍兴间赵开所议盐法，
zhū jǐng jiē bù lì é
诸井皆不立额，
wéi jìn sī mài
惟禁私卖，
ér zhū zhōu xiàn zhèn jiē zhì hé tóng chǎng
而诸州县镇皆置合同场，
yǐ zhāo shāng fàn
以招商贩，
qí yán zhī jīn zhòng
其盐之斤重，
yuǎn jìn jiē píng zhǔn zhī
远近皆平准之，
shǐ bǐ cǐ jūn yī ér wú xiāng qīng duó
使彼此均一而无相倾夺，
guì jiàn yǐ shí ér wèi zhī xī zhāng
贵贱以时而为之翕张。
jīn qí fǎ jǐn fèi yi xià sì chuān zǒng suǒ shì jiù fǎ shī xíng
今其法尽废，宜下四川总所视旧法施行。
shí yáng fǔ wèi zǒng jì qù xū é bì fèi jǐng shēn yán hé tóng chǎng fǎ jìn jīn zhòng zhī yú gé zhě ér zhòng sī fàn zhī fá yán zhí yú shì dùn áng
"时杨辅为总计，去虚额，闭废井，申严合同场法，禁斤重之逾格者，而重私贩之罚，盐直于是顿昂。
fǔ yòu qǐng ba lì zhōu dōng lù ān fǔ sī suǒ zhì yán diàn liù jí jīn dù suǒ shōu yán qián yǔ xi lù xìng zhōu yán diàn
辅又请罢利州东路安抚司所置盐店六，及津渡所收盐钱，与西路兴州盐店。
hòu zǒng lǐng chén yè yòu jǐn chú guān jǐng suǒ zēng zhī é yān
后总领陈晔又尽除官井所增之额焉。
wǔ nián hù bù yán tóng chuān fǔ yán jiǔ wèi shǔ zhòng hài
五年，户部言："潼川府盐、酒为蜀重害。
yán jì shōu qí tǔ chǎn qián gěi mài guān yǐn yòu cóng ér zhēng zhī shěn zhōu xiàn é wài shōu shuì rú mǎi jiǔ qián dào àn qián tà dì qián zhī lèi jiē shì chuàng zēng
盐既收其土产钱给卖官引，又从而征之，矧州县额外收税，如买酒钱、到岸钱、榻地钱之类，皆是创增。
yú shì shēn jìn chéng dū tóng chuān lì lù zhū sī
"于是申禁成都、潼川、利路诸司。
níng zōng jiā dìng qī nián zhào sì chuān yán jǐng zhuān lì zǒng suǒ jì ér xuān fǔ shǐ ān bǐng yán fáng qiū jiè cǐ yǐ zhù jūn xīng nǎi fù duó zhī
宁宗嘉定七年，诏四川盐井专隶总所，既而宣抚使安丙言防秋借此以助军兴，乃复夺之。
chá sòng què chá zhī zhì zé yào huì zhī de yuē jiāng líng fǔ yuē zhēn zhōu yuē hǎi zhōu yuē hàn yáng jūn yuē wú wéi jūn yuē qí zhōu zhī qí kǒu wèi què huò wu liù
茶宋榷茶之制，择要会之地，曰江陵府，曰真州，曰海州，曰汉阳军，曰无为军，曰蕲州之蕲口，为榷货务六。
chū jīng chéng jiàn ān xiāng fù zhōu jiē zhì wu hòu jiàn ān xiāng fù zhōu wu fèi jīng chéng wu suī cún dàn huì gěi jiāo chāo wǎng huán ér bù jī chá huò
初，京城、建安、襄复州皆置务，后建安、襄复州务废，京城务虽存，但会给交钞往还，而不积茶货。
zài huái nán zé qí huáng lú shū guāng shòu liù zhōu guān zì wèi chǎng zhì lì zǒng zhī wèi zhī shān chǎng zhě shí sān
在淮南则蕲、黄、庐、舒、光、寿六州，官自为场，置吏总之，谓之山场者十三；
liù zhōu cǎi chá zhī mín jiē lì yān wèi zhī yuán hù
六州采茶之民皆隶焉，谓之园户。
suì kè zuò chá shū zū yú zé guān xī shì zhī
岁课作茶输租，余则官悉市之。
qí shòu yú guān zhě jiē xiān shòu qián ér hòu rù chá wèi zhī běn qián
其售于官者，皆先受钱而后入茶，谓之本钱；
yòu mín suì shū shuì yuàn zhé chá zhě wèi zhī zhé shuì chá
又民岁输税愿折茶者，谓之折税茶。
zǒng wèi suì kè bā bǎi liù shí wǔ wàn yú jīn qí chū zhōu jiē jiù běn chǎng
总为岁课八百六十五万余斤，其出鬻皆就本场。
zài jiāng nán zé xuān xī jiāng chí ráo xìn hóng fǔ yún yuán shí zhōu guǎng dé xīng guó lín jiāng jiàn chāng nán kāng wǔ jūn
在江南则宣、歙、江、池、饶、信、洪、抚、筠、袁十州，广德、兴国、临江、建昌、南康五军；
liǎng zhè zé kàng sū míng yuè wù chù wēn tái hú cháng qú mù shí èr zhōu
两浙则杭、苏、明、越、婺、处、温、台、湖、常、衢、睦十二州；
jīng hú zé jiāng líng fǔ tán lǐ dǐng è yuè guī xiá qī zhōu jīng mén jūn
荆湖则江陵府、潭、澧、鼎、鄂、岳、归、峡七州、荆门军；
fú jiàn zé jiàn jiàn èr zhōu suì rú shān chǎng shū zū zhé shuì
福建则建、剑二州，岁如山场输租折税。
zǒng wèi suì kè jiāng nán qiān èr shí qī wàn yú jīn liǎng zhè bǎi èr shí qī wàn jiǔ qiān yú jīn jīng hú èr bǎi sì shí qī wàn yú jīn fú jiàn sān shí jiǔ wàn sān qiān yú jīn xī sòng liù què wù zhōu zhī
总为岁课江南千二十七万余斤，两浙百二十七万九千余斤，荆湖二百四十七万余斤，福建三十九万三千余斤，悉送六榷务鬻之。
chá yǒu èr lèi yuē piàn chá yuē sàn chá
茶有二类，曰片茶，曰散茶。
piàn chá zhēng zào shí juǎn mó zhōng chuàn zhī wéi jiàn jiàn zé jì zhēng ér yán biān zhú wèi gé zhì bèi shì zhōng zuì wéi jīng jié tā chǔ bù néng zào
片茶蒸造，实卷模中串之，唯建、剑则既蒸而研，编竹为格，置焙室中，最为精洁，他处不能造。
yǒu lóng fèng shí rǔ bái rǔ zhī lèi shí èr děng yǐ chōng suì gòng jí bāng guó zhī yòng
有龙、凤、石乳、白乳之类十二等，以充岁贡及邦国之用。
qí chū qián yuán ráo chí guāng xī tán yuè chén lǐ zhōu jiāng líng fǔ xīng guó lín jiāng jūn yǒu xiān zhī yù jīn xiān chūn lǜ yá zhī lèi èr shí liù děng liǎng zhè jí xuān jiāng dǐng zhōu yòu yǐ shàng zhōng xià huò dì yī zhì dì wǔ wèi hào
其出虔、袁、饶、池、光、歙、潭、岳、辰、澧州、江陵府、兴国临江军，有仙芝、玉津、先春、绿芽之类二十六等，两浙及宣、江、鼎州又以上、中、下或第一至第五为号。
sàn chá chū huái nán guī zhōu jiāng nán jīng hú yǒu lóng xī yǔ qián yǔ hòu zhī lèi shí yī děng jiāng zhè yòu yǒu yǐ shàng zhōng xià huò dì yī zhì dì wǔ wèi hào zhě
散茶出淮南、归州、江南、荆湖，有龙溪、雨前、雨后之类十一等，江、浙、又有以上、中、下或第一至第五为号者。
mǎi là chá jīn zì èr shí qián zhì yī bǎi jiǔ shí qián yǒu shí liù děng piàn chá dà piàn zì liù shí wǔ qián zhì èr bǎi wǔ qián yǒu wǔ shí wǔ děng sàn chá jīn zì shí liù qián zhì sān shí bā qián wǔ fēn yǒu wǔ shí jiǔ děng
买腊茶斤自二十钱至一百九十钱有十六等，片茶大片自六十五钱至二百五钱有五十五等，散茶斤自十六钱至三十八钱五分有五十九等；
zhōu là chá jīn zì sì shí qī qián zhì sì bǎi èr shí qián yǒu shí èr děng piàn chá zì shí qī qián zhì jiǔ bǎi yī shí qī qián yǒu liù shí wǔ děng sàn chá zì shí wǔ qián zhì yī bǎi èr shí yī qián yǒu yī bǎi jiǔ shí děng
鬻腊茶斤自四十七钱至四百二十钱有十二等，片茶自十七钱至九百一十七钱有六十五等，散茶自十五钱至一百二十一钱有一百九十等。
mín zhī yù chá zhě shòu yú guān gěi qí rì yòng zhě wèi zhī shí chá chū jìng zé gěi quàn
民之欲茶者售于官，给其日用者，谓之食茶，出境则给券。
shāng gǔ mào yì rù qián ruò jīn bó jīng shī què huò wu yǐ shè liù wù shí sān chǎng chá gěi quàn suí suǒ shè yǔ zhī yuàn jiù dōng nán rù qián ruò jīn bó zhě tīng jì zhí yú chá rú jīng shī
商贾贸易，入钱若金帛京师榷货务，以射六务、十三场茶，给券随所射与之，愿就东南入钱若金帛者听，计直于茶如京师。
zhì dào mò yù qián èr bǎi bā shí wǔ wàn èr qiān jiǔ bǎi yú guàn tiān xǐ mò zēng sì shí wǔ wàn yú guàn
至道末，鬻钱二百八十五万二千九百余贯，天禧末，增四十五万余贯。
tiān xià chá jiē jìn wéi chuān xiá guǎng nán tīng mín zì mǎi mài jìn qí chū jìng
天下茶皆禁，唯川峡、广南听民自买卖，禁其出境。
fán mín chá zhé shuì wài nì bù sòng guān jí sī fàn zhōu zhě mò rù zhī jì qí zhí lùn zuì
凡民茶折税外，匿不送官及私贩鬻者没入之，计其直论罪。
yuán hù zhé huǐ bài chá shù zhě jì suǒ chū chá lùn rú fǎ
园户辄毁败茶树者，计所出茶论如法。
jiù chá yuán huāng báo cǎi zào bù chōng qí shù zhě juān zhī
旧茶园荒薄，采造不充其数者，蠲之。
dāng yǐ chá dài shuì ér wú chá zhě xǔ shū tā wù
当以茶代税而无茶者，许输他物。
zhǔ lì sī yǐ guān chá mào yì jí yī guàn wǔ bǎi zhě sǐ
主吏私以官茶贸易，及一贯五百者死。
zì hòu dìng fǎ wu cóng qīng jiǎn
自后定法，务从轻减。
tài píng xīng guó èr nián zhǔ lì dào guān chá fàn yù qián sān guàn yǐ shàng qíng miàn sòng què xià
太平兴国二年，主吏盗官茶贩鬻钱三贯以上，黥面送阙下；
chún huà sān nián lùn zhí shí guàn yǐ shàng qíng miàn pèi běn zhōu láo chéng xún fáng zú sī fàn chá yī běn tiáo jiā yī děng lùn
淳化三年，论直十贯以上，黥面配本州牢城，巡防卒私贩茶，依本条加一等论。
fán jié tú chí zhàng fàn yì sī chá yù guān sī qín bǔ dǐ jù zhě jiē sǐ
凡结徒持杖贩易私茶、遇官司擒捕抵拒者，皆死。
tài píng xīng guó sì nián zhào zhōu wěi chá yī jīn zhàng yī bǎi èr shí jīn yǐ shàng qì shì
太平兴国四年，诏鬻伪茶一斤杖一百，二十斤以上弃市。
yōng xī èr nián mín zào wēn sāng wěi chá bǐ fàn zhēn chá jì zhí shí fēn lùn èr fēn zhī zuì
雍熙二年，民造温桑伪茶，比犯真茶计直十分论二分之罪。
chún huà wǔ nián yǒu sī yǐ qīn sǔn guān kè yán jiā fàn sī yán yī děng fēi jìn fǎ zhōu xiàn zhě rú tài píng xīng guó zhào tiáo lùn jué
淳化五年，有司以侵损官课言加犯私盐一等，非禁法州县者，如太平兴国诏条论决。
chá zhī wèi lì shén bó shāng gǔ zhuǎn zhì yú xī běi lì cháng zhì shù bèi
茶之为利甚博，商贾转致于西北，利尝至数倍。
yōng xī hòu yòng bīng qiè yú kuì xiǎng duō lìng shāng rén rù chú liáng sāi xià zhuó de zhī yuǎn jìn ér wèi qí zhí qǔ shì jià ér hòu zēng zhī shòu yǐ yào quàn wèi zhī jiāo yǐn zhì jīng shī gěi yǐ mín qián yòu yí wén jiāng huái jīng hú gěi yǐ chá jí kē mò yán
雍熙后用兵，切于馈饷，多令商人入刍粮塞下，酌地之远近而为其直，取市价而厚增之，授以要券，谓之交引，至京师给以缗钱，又移文江、淮、荆湖给以茶及颗、末盐。
duān gǒng èr nián zhì zhé zhōng cāng tīng shāng rén shū sù jīng shī yōu qí zhí gěi chá yán yú jiāng huái
端拱二年，置折中仓，听商人输粟京师，优其直，给茶盐于江、淮。
chún huà sān nián jiān chá yù shǐ xuē yìng mì shū chéng liú shì děng qǐng ba zhū què wu lìng shāng rén jiù chū chá zhōu jūn guān chǎng suàn mǎi jì dà shěng niǎn yùn yòu shāng rén jiē de xīn chá
淳化三年，监察御史薛映、秘书丞刘式等请罢诸榷务，令商人就出茶州军官场算买，既大省辇运，又商人皆得新茶。
zhào yǐ sān sī yán tiě fù shǐ léi yǒu zhōng wèi zhū lù chá yán zhì zhì shǐ zuǒ sī jiàn zhāng guān yǔ yìng fù zhī
诏以三司盐铁副使雷有终为诸路茶盐制置使，左司谏张观与映副之。
sì nián èr yuè fèi yán jiāng bā wu dà jiǎn chá jià
四年二月，废沿江八务，大减茶价。
zhào xià shāng rén pō yǐ jiāng lù huí yuǎn fēi biàn yǒu sī yòu yǐ sǔn zhí kuī kè wéi yán
诏下，商人颇以江路回远非便，有司又以损直亏课为言。
qī yuè fù zhì bā wu ba zhì zhì shǐ fù
七月，复置八务，罢制置使、副。
zhì dào chū liú shì yóu gù zhí qián yì xī jīng zuō fang shǐ yáng yǔn gōng yán shāng rén shì zhū zhōu chá xīn chén xiāng róu liǎng hé shǎn xī zhū zhōu fēng tǔ gè yǒu suǒ yi fēi cān yǐ duō pǐn zé shǎo lì ba què wu lìng jiù chá shān mǎi chá bù kě xíng
至道初，刘式犹固执前议，西京作坊使杨允恭言商人市诸州茶，新陈相糅，两河、陕西诸州，风土各有所宜，非参以多品则少利，罢榷务令就茶山买茶不可行。
tài zōng yù jiū qí lì hài zhī shuō mìng zǎi xiàng zhào yán tiě shǐ chén shù děng yǔ shì yǔn gōng dìng yì zhào wèn shāng rén jiē yuàn rú chún huà suǒ jiǎn zhī jià bù rán jí wàng réng jiù
太宗欲究其利害之说，命宰相召盐铁使陈恕等与式、允恭定议，召问商人，皆愿如淳化所减之价，不然，即望仍旧。
yǒu sī zhí chū nà nán yú jiǎn sǔn jiē tóng yǔn gōng zhī shuō shì yì suì qǐn
有司职出纳，难于减损，皆同允恭之说，式议遂寝。
jí yǐ yǔn gōng wèi jiāng nán huái nán liǎng zhè fā yùn jiān zhì zhì chá yán shǐ
即以允恭为江南、淮南、两浙发运兼制置茶盐使。
èr nián cóng yǔn gōng děng qǐng jìn huái nán shí èr zhōu jūn yán guān zhōu zhī shāng rén xiān rù jīn bó jīng shī jí yáng zhōu shé bó wu zhě xī cháng yǐ chá
二年，从允恭等请，禁淮南十二州军盐，官鬻之，商人先入金帛京师及扬州折博务者，悉偿以茶。
zì shì zhōu yán de shí qián chá wú zhì jī suì kè zēng wǔ shí wàn bā qiān yú guàn yǔn gōng děng jiē bèi shǎng
自是鬻盐得实钱，茶无滞积，岁课增五十万八千余贯，允恭等皆被赏。
chū shāng rén yǐ yán wèi jí qū zhě shén zhòng jí jìn jiāng huái yán yòu zēng yòng chá rú bǎi qiān yòu yǒu guān hào zēng shí nián chǎng hào suí suǒ zài ráo yì
初，商人以盐为急，趋者甚众，及禁江、淮盐，又增用茶，如百千又有官耗，增十年场耗，随所在饶益。
qí shū biān sù zhě chí jiāo yǐn yì jīng shī yǒu zuò gǔ zhì pù lì míng què huò wu huái jiāo yǐn zhě còu zhī
其输边粟者，持交引诣京师，有坐贾置铺，隶名榷货务，怀交引者凑之。
ruò háng shāng zé pù gǔ wèi bǎo rèn yì jīng shī què wu gěi qián nán zhōu gěi chá
若行商，则铺贾为保任，诣京师榷务给钱，南州给茶；
ruò fēi háng shāng zé pù gǔ zì shòu zhī zhuǎn yù yǔ chá gǔ
若非行商，则铺贾自售之，转鬻与茶贾。
jí nán běi hé hǎo bà bīng biān chǔ shāo huǎn wù jià chà jiǎn ér jiāo yǐn xū qián wèi gǎi
及南北和好罢兵，边储稍缓，物价差减，而交引虚钱未改。
jì yǐ chá dài yán ér mǎi chá suǒ rù bù bǔ qí gěi jiāo yǐn tíng jī gù shāng lǚ suǒ de chá zhǐ qī yú shù nián zhī wài jīng shī jiāo yǐn yù jiàn zhì yǒu cái de suǒ rù chú sù zhī shí jià guān sī jù wú lì
既以茶代盐，而买茶所入不补其给，交引停积，故商旅所得茶，指期于数年之外，京师交引愈贱，至有裁得所入刍粟之实价，官私俱无利。
shì nián dìng jiān mǎi guān kuī é zì yī lí yǐ shàng fá fèng jiàng chà qiǎn zhī zhì
是年，定监买官亏额自一厘以上罚奉、降差遣之制。
jǐng dé èr nián
景德二年，
mìng yán tiě fù shǐ lín tè chóng yí fù shǐ li pǔ děng jiù sān sī xī suǒ jiù zhì xiáng dìng
命盐铁副使林特、崇仪副使李溥等就三司悉索旧制详定，
ér zhào chá shāng lùn yì
而召茶商论议，
bié wèi xīn fǎ qí yú jīng shī rù jīn yín mián bó shí zhí qián wǔ shí qiān zhě
别为新法：其于京师入金银、绵帛实直钱五十千者，
gěi bǎi guàn shí chá
给百贯实茶，
ruò xū hǎi zhōu chá zhě
若须海州茶者，
rù jiàn mín wǔ shí wǔ qiān
入见缗五十五千；
hé běi yuán biān rù jīn bó chú sù rú jīng shī zhī zhì ér chá zēng shí qiān cì biān zēng wǔ qiān
河北缘边入金帛、刍粟，如京师之制，而茶增十千，次边增五千；
hé dōng yuán biān cì biān yì rán ér suǒ zēng yǒu bā qiān liù qiān zhī chà
河东缘边次边亦然，而所增有八千、六千之差；
shǎn xī yuán biān yì rú zhī ér zēng shí wǔ qiān xū hǎi zhōu chá zhě nà wù shí zhí wǔ shí èr qiān cì biān suǒ zēng rú hé běi yuán biān zhī zhì
陕西缘边亦如之，而增十五千，须海州茶者，纳物实直五十二千，次边所增如河北缘边之制。
qí sān lù jìn dì suǒ rù suǒ gěi jiē rú jīng shī
其三路近地所入所给，皆如京师。
hé běi cì biān hé dōng yuán biān cì biān jiē bù dé shè hǎi zhōu chá
河北次边、河东缘边次边，皆不得射海州茶。
chá shāng suǒ guò dāng shū suàn lìng jì lù hou zhì jīng shī bìng shū zhī
茶商所过，当输算，令记录，候至京师并输之。
réng yuē shù shān chǎng jǐn qí chū nà
仍约束山场，谨其出纳。
yì zòu sān sī jiē yǐ wéi biàn
议奏，三司皆以为便。
wǔ yuè yǐ pǔ wèi huái nán zhì zhì fā yùn fù shǐ wěi chéng qí shì
五月，以溥为淮南制置发运副使，委成其事。
xíng zhī yī nián zhēn zōng lǜ wèi jǐn qí yào sān nián mìng shū mì zhí xué shì li jùn děng bǐ jiào xīn jiù fǎ lì hài
行之一年，真宗虑未尽其要，三年，命枢密直学士李浚等比较新旧法利害。
shí xīn fǎ fāng xíng shāng rén pō xuàn huò tè děng qǐng ba bǐ jiào cóng zhī
时新法方行，商人颇眩惑，特等请罢比较，从之。
yǒu sī shàng suì kè yuán nián yòng jiù fǎ de wǔ bǎi liù shí jiǔ wàn guàn èr nián yòng xīn fǎ de sì bǎi yī shí wàn guàn sān nián èr bǎi bā wàn guàn
有司上岁课：元年用旧法，得五百六十九万贯，二年用新法，得四百一十万贯，三年二百八万贯。
tè yán suǒ zēng gài guān běn shǎo ér yǒu lì nǎi shí kè yě suǒ kuī xū qián ěr
特言"所增盖官本少而有利"，乃实课也，所亏虚钱耳。
sì nián qiū tè děng jiē qiān guān réng zhào sān sī xíng xīn fǎ bù dé zhé yǒu gǎi gēng
四年秋，特等皆迁官，仍诏三司行新法，不得辄有改更。
dà zhōng xiáng fú èr nián tè pǔ děng shàng biān chéng chá fǎ tiáo guàn bìng kè lì zǒng shù èr shí sān cè
大中祥符二年，特、溥等上编成《茶法条贯》并课利总数二十三策。
zì xīn fǎ zhī xíng jiù yǒu jiāo yǐn ér wèi gěi zhě yǐ gěi ér wèi zhì jīng shī zhě yǐ zhì ér wèi mó zhě xī chà dìng fēn shù shé nà rù guān
自新法之行，旧有交引而未给者，已给而未至京师者，已至而未磨者，悉差定分数，折纳入官。
dà yuē shāng rén yǒu jiù yǐn qiān guàn zhě lìng xīn fǎ suì rù èr bǎi qiān hou wǔ suì zé xīn jiù jiē gěi zú
大约商人有旧引千贯者，令新法岁入二百千，候五岁则新旧皆给足。
guān fǔ yǒu chá chōng gōng fèi zhě lǜ qí jià jiàn luàn fǎ xī gǎi yǐ tā wù
官府有茶充公费者，虑其价贱乱法，悉改以他物。
shān chǎng jié qí chū hào suǒ guò shāng shuì yán qí jué jǔ
山场节其出耗，所过商税严其觉举。
zhū què wu suǒ shòu chá jiē jūn dì pèi jǐ chǎng wù yǐ jiāo yǐn zhì xiān hòu wèi cì
诸榷务所受茶，皆均第配给场务，以交引至先后为次。
dà shāng cì zhī jīng hǎo zhī chù rì yè zǒu tóng shǐ jī quàn yì guān lǜ duō xiān yān
大商刺知精好之处，日夜走僮使赍券诣官，率多先焉。
chū jìn huái nán yán xiǎo shāng yǐ kùn zhì shì yì bù néng xíng
初，禁淮南盐，小商已困，至是，益不能行。
liù nián shēn jiān mǎi guān shǎng fá zhī shì fán mǎi dào rù suàn chá jí zū é dì nián sòng què wu jiāo zú ér yǒu xiàn yú zhě jí lǐ wèi kè jì qí bù rù suàn zhě suī duō bù zài cǐ xiàn
六年，申监买官赏罚之式，凡买到入算茶，及租额递年送榷务交足而有羡余者，即理为课绩，其不入算者，虽多不在此限。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián suì kè èr bǎi yú wàn guàn liù nián zhì sān bǎi wàn guàn qī nián yòu zēng jiǔ shí wàn guàn bā nián cái bǎi liù shí wàn guàn
大中祥符五年，岁课二百余万贯，六年至三百万贯，七年又增九十万贯，八年才百六十万贯。
shì shí shù nián jiān yǒu sī yǐ jīng shī qiē xū qián shāng rén jiù zhí jiāo yǐn zhì chǎng wù jí fù wù shí huò tè gěi chéng xiàn yú xiàn wèi zhì zhě měi shí fēn fù lìng bié shū èr fēn jiàn mín wèi zhī tiē nà
是时数年间，有司以京师切须钱，商人旧执交引至场务即付物，时或特给程限，逾限未至者，每十分复令别输二分见缗，谓之贴纳。
háo shāng lǜ néng jí xiàn xiǎo shāng huò bù jí zhī huò wú tiē nà zé jiàn yù yú háo shāng
豪商率能及限，小商或不即知，或无贴纳，则贱鬻于豪商。
yǒu sī tú zhī yí yòng zhī biàn zhì cún yī suì zhī nèi wén yí xiǎo gǎi zhì shí shù zhě shāng rén huò zhī gù wàng bù jìn
有司徒知移用之便，至存一岁之内文移小改至十数者，商人惑之，顾望不进。
nǎi zhào xíng bù shàng shū féng zhěng hàn lín xué shì wáng céng xiáng dìng zhěng děng shēn yǐ shèn zhòng dūn xìn wéi yán ér shàng fēng zhě yóu jìng chén gǎi fǎ zhī bì
乃诏刑部尚书冯拯、翰林学士王曾详定，拯等深以慎重敦信为言，而上封者犹竞陈改法之弊。
jiǔ nián nǎi mìng hàn lín xué shì li dí quán yù shǐ zhōng chéng lìng cè shì yù shǐ zhī zá lǚ yí jiǎn yǔ sān sī tóng yì tiáo zhì
九年，乃命翰林学士李迪、权御史中丞凌策、侍御史知杂吕夷简与三司同议条制。
shí yǐ chá duō bù jīng gěi shāng rén hǎn yǒu ráo yì háng shāng lì báo shǎn xī jiāo yǐn yù jiàn zhōu yú shì cái bā qiān
时以茶多不精，给商人罕有饶益，行商利薄，陕西交引愈贱，鬻于市才八千。
zhī qín zhōu cáo wěi qǐng yú yǒng xīng fèng xiáng hé zhōng fǔ guān chū qián shì zhī zhào kě
知秦州曹玮请于永兴、凤翔、河中府官出钱市之，诏可。
dí děng yǐ rù zhōng mín qián jīn bó jiù cóng shāng rén suǒ yǒu shòu zhī zhì shì qǐng lìng shí fēn shū mín qián sì wǔ yòu dìng jiā ráo tiē nà zhī chà
迪等以入中缗钱、金帛，旧从商人所有受之，至是请令十分输缗钱四五，又定加饶贴纳之差。
rán fán yǒu tiáo zòu duō lìng li pǔ cái zhuó pǔ wu zhí qián zhì hǎn suǒ biàn gé
然凡有条奏，多令李溥裁酌，溥务执前制，罕所变革。
tiān xǐ èr nián tài cháng bó shì li chuí qǐng fàng xíng chá huò
天禧二年，太常博士李垂请放行茶货。
zuǒ jiàn yì dài fū sūn shì yán chá fǎ lǚ gǎi shāng rén bù biàn fēi shì xìn zhī dào wàng zhòng dìng jīng jiǔ zhī zhì
左谏议大夫孙奭言："茶法屡改，商人不便，非示信之道，望重定经久之制。
jí zhào shì yǔ sān sī xiáng dìng wu cóng kuān jiǎn
"即诏奭与三司详定，务从宽简。
wèi jǐ shì chū zhī hé yáng shì suì zhǐ
未几，奭出知河阳，事遂止。
sān sī yán shǎn xī rù zhōng chú liáng qǐng yī hé běi lì dòu shù liàng zēng qí zhí jì shí qián gěi chāo rù jīng yǐ jiàn qián mǎi zhī yuàn shòu chá huò jiāo yǐn gěi yī shí qián shù lìng què huò wu bìng yī shí jià nà mín qián zhī chá bù dé gèng yòng chú liáng wén chāo tiē nà chá huò
三司言："陕西入中刍粮，请依河北例，斗束量增其直，计实钱给钞，入京以见钱买之，愿受茶货交引，给依实钱数，令榷货务并依时价纳缗钱支茶，不得更用刍粮文钞贴纳茶货。
zhào měi bā bǎi qiān zēng wǔ qiān chá yǔ zhī yú cóng qí qǐng
"诏每八百千，增五千茶与之，余从其请。
shí shǎn xī jiāo yǐn yì jiàn jīng shī cái zhí wǔ qiān yǒu sī xī qí fèi chá
时陕西交引益贱，京师裁直五千，有司惜其费茶。
wǔ nián chū nèi kù qián wǔ shí wàn guàn lìng gé mén zhī hòu lǐ dé míng yú jīng shī shì ér huǐ zhī
五年，出内库钱五十万贯，令阁门祗候李德明于京师市而毁之。
qián xìng yǐ lái xī běi bīng fèi bù zú mù shāng rén rù zhōng chú sù rú yōng xī fǎ gěi quàn yǐ chá cháng zhī
干兴以来，西北兵费不足，募商人入中刍粟如雍熙法给券，以茶偿之。
hòu yòu yì yǐ dōng nán mín qián xiāng yào xī chǐ wèi zhī sān shuō
后又益以东南缗钱、香药、犀齿，谓之三说；
ér sāi xià jí yú bīng shí yù guǎng chǔ zhì bù ài xū gū rù zhōng zhě yǐ xū qián de shí lì rén jìng qū yān
而塞下急于兵食，欲广储偫，不爱虚估，入中者以虚钱得实利，人竞趋焉。
jí qí fǎ jì bì zé xū gū rì yì gāo chá rì yì jiàn rù shí qián jīn bó rì yì guǎ
及其法既弊，则虚估日益高，茶日益贱，入实钱金帛日益寡。
ér rù zhōng zhě fēi jìn xíng shāng duō qí tǔ rén jì bù zhī chá lì hòu bó qiě jí yú shòu qián de quàn zé zhuǎn yù yú chá shāng huò jīng shī jiāo yǐn pù huò lì wú jǐ
而入中者非尽行商，多其土人，既不知茶利厚薄，且急于售钱，得券则转鬻于茶商或京师交引铺，获利无几；
chá shāng jí jiāo yǐn pù huò yǐ quàn qǔ chá huò shōu xù mào yì yǐ shè hòu lì
茶商及交引铺或以券取茶，或收蓄贸易，以射厚利。
yóu shì xū gū zhī lì jiē rù háo shāng jù jiǎ quàn zhī zhì jī suī èr sān nián chá bù zú yǐ cháng ér rù zhōng zhě yǐ lì báo bù qū biān bèi rì cù chá fǎ dà huài
由是虚估之利皆入豪商巨贾，券之滞积，虽二三年茶不足以偿而入中者以利薄不趋，边备日蹙，茶法大坏。
chū jǐng dé zhōng dīng wèi wéi sān sī shǐ cháng jì qí dé shī yǐ wèi biān dí cái jí wǔ shí wàn ér dōng nán sān bǎi liù shí yú wàn chá lì jǐn guī shāng gǔ
初，景德中丁谓为三司使，尝计其得失，以谓边籴才及五十万，而东南三百六十余万茶利尽归商贾。
dāng shí yǐ wéi zhì lùn jué hòu suī lǚ biàn fǎ yǐ jiù zhī rán bù néng wáng bì
当时以为至论，厥后虽屡变法以救之，然不能亡敝。
tiān shèng yuán nián mìng sān sī shǐ li zī děng jiào chá yán fán shuì suì rù dēng hào gēng dìng qí fǎ
天圣元年，命三司使李谘等较茶、盐、矾税岁入登耗，更定其法。
suì zhì jì zhì sī yǐ shū mì fù shǐ zhāng shì xùn cān zhī zhèng shì lǚ yí jiǎn lǔ zōng dào zǒng zhī
遂置计置司，以枢密副使张士逊、参知政事吕夷简、鲁宗道总之。
shǒu kǎo chá fǎ lì hài
首考茶法利害，
zòu yán shí sān chǎng chá suì kè mín qián wǔ shí wàn
奏言："十三场茶岁课缗钱五十万，
tiān xǐ wǔ nián cái jí mín qián èr shí sān wàn
天禧五年才及缗钱二十三万，
měi quàn zhí qián shí wàn
每券直钱十万，
zhōu zhī shòu qián wǔ wàn wǔ qiān
鬻之售钱五万五千，
zǒng wèi mín qián shí shí sān wàn
总为缗钱实十三万，
chú jiǔ wàn yú mín wèi běn qián
除九万余缗为本钱，
suì cái de xī qián sān wàn yú mín
岁才得息钱三万余缗，
ér guān lì lǐn gěi zá fèi bù yù
而官吏廪给杂费不预，
shì zé xū shù duō ér shí lì guǎ
是则虚数多而实利寡，
qǐng ba sān shuō
请罢三说，
xíng tiē shè fǎ
行贴射法。
qí fǎ yǐ shí sān chǎng chá mǎi mài běn xī bìng jì qí shù bà guān gěi běn qián shǐ shāng rén yǔ yuán hù zì xiāng jiāo yì yī qiè dìng wèi zhōng gū ér guān shōu qí xi
"其法以十三场茶买卖本息并计其数，罢官给本钱，使商人与园户自相交易，一切定为中估，而官收其息。
rú zhōu shū zhōu luó yuán chǎng chá jīn shòu qián wǔ shí yǒu liù qí běn qián èr shí yǒu wǔ guān bù fù gěi dàn shǐ shāng rén shū xī qián sān shí yǒu yī ér yǐ
如鬻舒州罗源场茶，斤售钱五十有六，其本钱二十有五，官不复给，但使商人输息钱三十有一而已。
rán bì niǎn chá rù guān suí shāng rén suǒ zhǐ yǔ zhī gěi quàn wèi yàn yǐ fáng sī hài gù yǒu tiē shè zhī míng
然必辇茶入官，随商人所指予之，给券为验，以防私害，故有贴射之名。
ruò suì kè tiē shè bù jìn huò wú rén tiē shè zé guān shì zhī rú jiù
若岁课贴射不尽，或无人贴射，则官市之如旧。
yuán hù guò qī ér shū bù zú zhě jì suǒ fù shù rú shāng rén rù xī
园户过期而输不足者，计所负数如商人入息。
jiù shū chá bǎi jīn yì yǐ èr shí jīn zhì sān shí wǔ jīn wèi zhī hào chá yì jiē ba zhī
旧输茶百斤，益以二十斤至三十五斤，谓之耗茶，亦皆罢之。
qí rù qián yǐ shè liù wù chá zhě rú jiù zhì
其入钱以射六务茶者如旧制。
xiān shì tiān xǐ zhōng zhào jīng shī rù qián bā wàn gěi hǎi zhōu jīng nán chá
先是，天禧中，诏京师入钱八万，给海州、荆南茶；
rù qián qī wàn sì qiān yǒu qí gěi zhēn zhōu wú wéi qí kǒu hàn yáng bìng shí sān chǎng chá jiē zhí shí wàn suǒ yǐ ráo yù shāng rén
入钱七万四千有奇，给真州、无为、蕲口、汉阳并十三场茶，皆直十万，所以饶裕商人；
ér hǎi zhōu jīng nán chá shàn ér yì shòu shāng rén yuàn de zhī gù rù qián zhī shù hòu yú tā zhōu
而海州、荆南茶善而易售，商人愿得之，故入钱之数厚于他州。
qí rù qián zhě tīng shū jīn bó shí zhī liù
其入钱者，听输金帛十之六。
zhì shì jì gèng wéi shí sān chǎng fǎ yòu mù rù qián liù wù ér hǎi zhōu jīng nán zēng wèi bā wàn liù qiān zhēn zhōu wú wéi qí kǒu hàn yáng zēng wèi bā wàn
至是，既更为十三场法，又募入钱六务，而海州、荆南增为八万六千，真州、无为、蕲口、汉阳增为八万。
shāng rén rù chú sù sāi xià zhě suí suǒ zài shí gū dù dì lǐ yuǎn jìn liàng zēng qí zhí
商人入刍粟塞下者，随所在实估，度地里远近，量增其直。
yǐ qián yī wàn wèi lǜ yuǎn zhě zēng zhì qī bǎi jìn zhě sān bǎi gěi quàn zhì jīng yī qiè yǐ mín qián cháng zhī wèi zhī jiàn qián fǎ
以钱一万为率，远者增至七百，近者三百，给券至京，一切以缗钱偿之，谓之见钱法；
yuàn de jīn bó ruò tā zhōu qián huò chá yán xiāng yào zhī lèi zhě tīng
愿得金帛、若他州钱、或茶盐、香药之类者听。
dà shuài shǐ chá yǔ biān dí gè yǐ shí qián chū nà bù dé xiāng wéi qīng zhòng yǐ jué xū gū zhī bì
大率使茶与边籴，各以实钱出纳，不得相为轻重，以绝虚估之敝。
cháo tíng jiē yòng qí shuō
朝廷皆用其说。
xíng zhī jī nián háo shāng dà gǔ bù néng wèi qīng zhòng ér lùn zhě wèi biān dí cháng yǐ jiàn qián kǒng jīng shī fǔ cáng bù zú yǐ jì zhēng yán qí bù biàn
行之期年，豪商大贾不能为轻重，而论者谓边籴偿以见钱，恐京师府藏不足以继，争言其不便。
huì jiāng huái jì zhì sī yán chá yǒu zhì jī huài bài zhě qǐng yī qiè fén qì
会江、淮计置司言茶有滞积坏败者，请一切焚弃。
cháo tíng yí biàn fǎ zhī bì xià shū zé jì zhì sī yòu qiǎn guān xíng shì chá jī
朝廷疑变法之弊，下书责计置司，又遣官行视茶积。
zī děng yīn tiáo shàng lì hài qiě yán cháng qiǎn guān shì shǎn xī hé běi yǐ zhèn róng jūn dìng zhōu wèi lǜ zhèn róng jūn rù sù zhí èr wàn bā qiān dìng zhōu rù sù zhí sì wàn wǔ qiān gěi chá jiē zhí shí wàn
谘等因条上利害，且言："尝遣官视陕西、河北，以镇戎军、定州为率，镇戎军入粟直二万八千，定州入粟直四万五千，给茶皆直十万。
yǐ qí zhōu shì chá běn qián shì zhèn róng jūn sù zhí fǎn wáng běn qián sān zhī yī dé bù cháng shī bì zài chá yǔ biān dí xiāng xū wèi yòng gù gèng jīn fǎ
以蕲州市茶本钱视镇戎军粟直，反亡本钱三之一，得不偿失，敝在茶与边籴相须为用，故更今法。
yǐ xīn jiù èr fǎ jiào zhī
以新旧二法较之，
qián xìng yuán nián yòng sān shuō fǎ
干兴元年用三说法，
měi quàn shí wàn
每券十万，
chá shòu qián wǔ wàn yī qiān zhì liù wàn èr qiān
茶售钱五万一千至六万二千，
xiāng yào xiàng chǐ shòu qián sì wàn yī qiān yǒu qí
香药、象齿售钱四万一千有奇，
dōng nán mín qián shòu qián bā wàn sān qiān
东南缗钱售钱八万三千，
ér jīng shī shí rù mín qián wǔ shí qī wàn yǒu qí
而京师实入缗钱五十七万有奇，
biān chǔ chú èr bǎi wǔ wàn yú wéi
边储刍二百五万余围，
sù èr bǎi jiǔ shí bā wàn dàn
粟二百九十八万石。
tiān shèng yuán nián yòng xīn fǎ
天圣元年用新法，
zhì èr nián
至二年，
chá jí xiāng yào dōng nán mín qián měi gěi zhí shí wàn
茶及香药、东南缗钱每给直十万，
chá rù shí qián qī wàn sì qiān yǒu qí zhì bā wàn
茶入实钱七万四千有奇至八万，
xiāng yào xiàng chǐ rù qián qī wàn èr qiān yǒu qí
香药、象齿入钱七万二千有奇，
dōng nán mín qián rù qián shí wàn wǔ bǎi
东南缗钱入钱十万五百，
ér jīng shī shí rù mín qián zēng yī bǎi sì wàn yǒu qí
而京师实入缗钱增一百四万有奇，
biān chǔ chú zēng yī qiān yī bǎi liù shí jiǔ wàn yú wéi
边储刍增一千一百六十九万余围，
sù zēng èr bǎi yī shí sān wàn yú shí
粟增二百一十三万余石。
jiù yǐ xū gū gěi quàn zhě zhì jīng shī wèi chū qián shòu zhī huò zhé wèi shí qián gěi chá guì jiàn cóng qí shì gū
旧以虚估给券者，至京师为出钱售之，或折为实钱给茶，贵贱从其市估。
qí xiān jiàn shòu yú chá shāng zhě quàn qián shí wàn shǐ bié shū shí qián wǔ wàn gòng gěi tiān xǐ wǔ nián chá zhí shí wǔ wàn xiǎo shāng bǎi wàn yǐ xià miǎn shū qián měi quàn shí wàn gěi chá zhí qī wàn zhì qī wàn wǔ qiān
其先贱售于茶商者，券钱十万，使别输实钱五万，共给天禧五年茶直十五万，小商百万以下免输钱，每券十万，给茶直七万至七万五千；
tiān xǐ chá jǐn zé gěi qián xìng yǐ hòu chá réng zēng bié shū qián wǔ wàn zhě wèi qī wàn bìng gěi hào rú jiù sì jiù quàn jǐn ér zhǐ
天禧茶尽，则给干兴以后茶，仍增别输钱五万者为七万，并给耗如旧，俟旧券尽而止。
rú cǐ yòu shěng hé gěi chá jí xiāng yào xiàng chǐ dōng nán mín qián zǒng zhí mín qián yī bǎi qī shí yī wàn
如此又省合给茶及香药、象齿、东南缗钱总直缗钱一百七十一万。
èr fǔ dà chén yì yán suǒ shěng jí zēng shōu jì wèi mín qián liù bǎi wǔ shí yú wàn
"二府大臣亦言："所省及增收计为缗钱六百五十余万。
shí biān chǔ yǒu bù zú yǐ gěi yī suì zhě zhì shì duō zhě yǒu sì nián shǎo zhě yǒu èr nián zhī xù ér dōng nán chá yì wú zhì jī zhī bì
时边储有不足以给一岁者，至是，多者有四年，少者有二年之蓄，而东南茶亦无滞积之弊。
qí jì zhì sī qǐng fén qì zhě tè lěi nián huài bài bù kě yòng zhě ěr
其计置司请焚弃者，特累年坏败不可用者尔。
tuī xíng xīn fǎ gōng xù yǐ jiàn
推行新法，功绪已见。
gài jī nián qīn dù zhī yuán yī zhāo bì sè shāng gǔ lì yú fù gù yù yǒu yǐ dòng yáo ér lùn zhě bù chá qí shí zhù wèi yóu shuì
盖积年侵蠹之源一朝闭塞，商贾利于复故，欲有以动摇，而论者不察其实，助为游说。
yuàn lì xíng zhī wú wèi liú yán suǒ yì
愿力行之，毋为流言所易。
yú shì zhào yǒu sī bǎng yù shāng gǔ yǐ tuī xíng bù biàn zhī yì cì diǎn lì yín juàn yǒu chà rán lùn zhě yóu bù yǐ
"于是诏有司榜谕商贾以推行不变之意，赐典吏银绢有差，然论者犹不已。