lǚ dà fáng xiōng dà zhōng dì dà jūn dà lín liú zhì sū sòng
吕大防（兄大忠弟大钧大临） 刘挚苏颂
lǚ dà fáng zì wēi zhòng qí xiān jí jùn rén
吕大防，字微仲，其先汲郡人。
zǔ tōng tài cháng bó shì
祖通，太常博士。
fù bēn bǐ bù láng zhōng
父贲，比部郎中。
tōng zàng jīng zhào lán tián suì jiā yān
通葬京兆蓝田，遂家焉。
dà fáng jìn shì jí dì diào féng yì zhǔ bù yǒng shòu lìng
大防进士及第，调冯翊主簿、永寿令。
xiàn wú jǐng yuǎn jí yú jiàn dà fáng xíng jìn jìng dé èr quán yù dǎo ér rù xiàn dì shì gāo xià zhòng yí wú chéng lǐ
县无井，远汲于涧，大防行近境，得二泉，欲导而入县，地势高下，众疑无成理。
dà fáng yòng kǎo gōng shuǐ dì zhì quán zhī fǎ yǐ zhǔn zhī bù xún rì guǒ shū wèi qú mín lài zhī hào yuē lǚ gōng quán
大防用《考工》水地置泉之法以准之，不旬日，果疏为渠，民赖之，号曰"吕公泉"。
qiān zhù zuò zuǒ láng zhī qīng chéng xiàn
迁著作佐郎、知青城县。
gù shí guī tián sù rù yǐ dà dǒu ér chū yǐ gōng dǒu huò lì sān bèi mín suī bìng bù gǎn su
故时，圭田粟入以大斗而出以公斗，获利三倍，民虽病不敢诉。
dà fáng shǐ jūn chū nà yǐ píng qí zhí shì zhuǎn wén zhào lì fǎ jìn mìng yí lù xī shū zū yú guān gài gěi zhī
大防始均出纳以平其直，事转闻，诏立法禁，命一路悉输租于官概给之。
qīng chéng wài kòng wèn chuān yǔ dí xiāng jiē
青城外控汶川，与敌相接。
dà fáng jù yào zhì luó mì wèi zhī fáng jìn shān zhī qiáo cǎi yǐ yán zhàng bì
大防据要置逻，密为之防，禁山之樵采，以严障蔽。
hán jiàng zhèn shǔ chēng qí yǒu wáng zuǒ cái
韩绛镇蜀，称其有王佐才。
rù quán yán tiě pàn guān
入权盐铁判官。
yīng zōng jí wèi gǎi tài cháng bó shì
英宗即位，改太常博士。
yù shǐ quē nèi chū dà fáng yǔ fàn chún rén xìng míng mìng wèi jiān chá yù shǐ lǐ xíng
御史阙，内出大防与范纯仁姓名，命为监察御史里行。
shǒu yán jì gāng shǎng fá wèi yàn sì fāng zhī wàng zhě yǒu wǔ jìn yòng dà chén ér quán bù guī shàng
首言："纪纲赏罚，未厌四方之望者有五：进用大臣而权不归上；
dà chén pí lǎo ér bù dé shí tuì
大臣疲老而不得时退；
wài guó jiāo jiǎn ér bù zé jiàng shuài
外国骄蹇而不择将帅；
yì lùn zhī chén bì yì quē shī ér dà chén jū zhī
议论之臣裨益阙失，而大臣沮之；
jiāng chǎng zuǒ yòu zhī chén yǒu bài shì ér bèi shǎng jǔ zhí ér huò zuì zhě
疆场左右之臣，有败事而被赏、举职而获罪者。
yòu yán fù bì bìng zú qǐng jiě jī wù zhāng shí yú shàng ér bù nà
"又言："富弼病足请解机务，章十余上而不纳；
zhāng biàn nián jǐ bā shí cōng míng yǐ hào āi qǐ hái gǔ ér bù cóng
张昪年几八十，聪明已耗，哀乞骸骨而不从；
wú kuí yǒu sān nián zhī sàng yǐ qí zi zhào zhī zhě zài qiǎn shǐ zhào zhī zhě yòu zài
吴奎有三年之丧，以其子召之者再，遣使召之者又再；
chéng kān cí lǎo bù néng shǒu biān kǒng sǐ sāi shàng miǎn yǐ shī jiù huán jiā wèi qǐng yì bù xǔ
程戡辞老不能守边，恐死塞上，免以尸柩还家为请，亦不许。
bì xià yù jǐn jūn chén zhī fēn shǐ bìng zhě de xiū sàng zhě de zhōng lǎo zhě de jǐn qí yú nián zé jìn tuì jìn lǐ yì hé bì guò wéi xū shì shǐ sì rén zhī chéng bù dé zì dá yá
陛下欲尽君臣之分，使病者得休，丧者得终，老者得尽其余年，则进退尽礼，亦何必过为虚饰，使四人之诚，不得自达邪？
shì suì jīng shī dà shuǐ dà fáng yuē yǔ shuǐ zhī huàn zhì rù gōng chéng lú shè shā rén hài wù cǐ yīn yáng zhī lì yě
是岁，京师大水，大防曰："雨水之患，至入宫城庐舍，杀人害物，此阴阳之沴也。
jí chén bā shì yuē zhǔ wēi bù lì chén quán tài shèng xié yì gān zhèng sī ēn hài gōng liáo xià lián móu dào zéi zì xíng qún qíng shī zhí xíng fá shī píng
"即陈八事，曰：主威不立，臣权太盛，邪议干正，私恩害公，辽、夏连谋，盗贼恣行，群情失职，刑罚失平。
huì zhí zhèng yì pú wáng chēng kǎo dà fáng shàng yán xiān dì qǐ bì xià wèi huáng zǐ guǎn yú gōng zhōng píng jī zhī mìng xù yán zài ěr huáng tiān hòu tǔ shí zhī suǒ tuō
会执政议濮王称考，大防上言："先帝起陛下为皇子，馆于宫中，凭几之命，绪言在耳，皇天后土，实知所托。
shè shǐ xiān dì wàn shòu bì xià yóu wèi huáng zǐ zé ān yì zhī chēng bó yú lǐ bù yí
设使先帝万寿，陛下犹为皇子，则安懿之称伯，于理不疑。
qǐ kě shēng yǐ wéi zi méi ér bèi zhī zāi
岂可生以为子，没而背之哉？
fū rén jūn lín yù zhī shǐ yi yǒu zhì gōng dà yì yàn fú tiān xià yǐ jié qí xīn
夫人君临御之始，宜有至公大义厌服天下，以结其心。
jīn dà chén shǒu yù jiā wáng yǐ fēi zhèng zhī hào shǐ bì xià gù sī ēn ér wéi gōng yì fēi suǒ yǐ jié tiān xià zhī xīn yě
今大臣首欲加王以非正之号，使陛下顾私恩而违公义，非所以结天下之心也。
zhāng lèi shí shù shàng chū zhī xiū níng xiàn
"章累十数上，出知休宁县。
shén zōng lì tōng pàn zī zhōu
神宗立，通判淄州。
xī níng yuán nián zhī sì zhōu wèi hé běi zhuǎn yùn fù shǐ
熙宁元年，知泗州，为河北转运副使。
zhào zhí shè rén yuàn
召直舍人院。
hán jiàng xuān fǔ shǎn xī mìng wèi pàn guān yòu jiān hé dōng xuān fǔ pàn guān chú zhī zhì gào
韩绛宣抚陕西，命为判官，又兼河东宣抚判官，除知制诰。
sì nián zhī tíng zhōu
四年，知廷州。
dà fáng fǎng yù chéng hé wài huāng duī zhài zhòng wèi bù kě shǒu dà fáng liú shù bīng xiū bǎo zhàng yǒu bù cóng zhě zhǎn yǐ xùn
大防、昉欲城河外荒堆砦，众谓不可守，大防留戍兵修堡障，有不从者斩以徇。
huì huán qìng bīng luàn jiàng zuò chù dà fáng yì luò zhī zhì gào yǐ tài cháng bó shì zhī lín jiāng jūn
会环庆兵乱，绛坐黜，大防亦落知制诰，以太常博士知临江军。
shù yuè xǐ zhī huá zhōu
数月，徙知华州。
huá yuè cuī zì shān shǔ wèi hé bèi hài zhě zhòng
华岳摧，自山属渭河，被害者众。
dà fáng zòu shū yuán jīng zhì shǐ yǐ yàn shí shì
大防奏疏，援经质史，以验时事。
qí lüè yuē wèi tiān zhī wēi yú shí bǎo zhī
其略曰："'畏天之威，于时保之。
xiān wáng suǒ yǐ xìng yě
'先王所以兴也；
wǒ shēng bù yǒu mìng zài tiān hòu wáng suǒ yǐ huài yě
'我生不有命在天'，后王所以坏也。
shū yún wéi xiān gé wáng zhèng jué shì
《书》云：'惟先格王，正厥事。
yuàn yǎng chéng tiān wēi fǔ zhuó shí biàn wèi shè jì zhì jì
'愿仰承天威，俯酌时变，为社稷至计。
chú lóng tú gé dài zhì zhī qín zhōu
"除龙图阁待制、知秦州。
yuán fēng chū xǐ yǒng xīng
元丰初，徙永兴。
shén zōng yǐ huì xīng qiú yán dà fáng chén sān shuō jiǔ yi yuē zhì běn yuē huǎn mò yuē nà yán
神宗以彗星求言，大防陈三说九宜：曰治本，曰缓末，曰纳言。
yǎng mín jiào shì zhòng gǔ zhì běn zhī yi sān yě
养民、教士、重谷，治本之宜三也；
zhì biān zhì bīng huǎn mò zhī yi èr yě
治边、治兵，缓末之宜二也；
guǎng shòu yán zhī lù kuān qīn guān zhī fá shù fěi bàng zhī zuì róng yì tóng zhī lùn cǐ nà yán zhī yi sì yě
广受言之路，宽侵官之罚，恕诽谤之罪，容异同之论，此纳言之宜四也。
lèi shù qiān yán
累数千言。
shí yòng bīng xī xià diào dù bǎi chū yǒu bù biàn zhě zhé shàng wén wu zài kuān mín
时用兵西夏，调度百出，有不便者辄上闻，务在宽民。
jí bīng ba mín lì bǐ tā lù wèi ráo gòng yì jūn xū yì wú fá jué
及兵罢，民力比他路为饶，供亿军须亦无乏绝。
jìn zhí xué shì
进直学士。
jū shù nián zhī chéng dū fǔ
居数年，知成都府。
zhé zōng jí wèi zhào wèi hàn lín xué shì quán kāi fēng fǔ
哲宗即位，召为翰林学士、权开封府。
yǒu sēng kuáng mín qǔ cái yīn sòng zhì tíng xià
有僧诳民取财，因讼至廷下。
yàn zhì de qíng mìng bào jù yù jí qí suǒ zhàng zhī tā jiā jiān zhě jiē dùn qù
验治得情，命抱具狱，即其所杖之，他挟奸者皆遁去。
guǎn bàn qì dān shǐ qí shǐ xiá yǔ pō jí cháo tíng dà fáng mì zhì qí yǐn shì jí zhī yuē běi cháo shì jìn shì zhì xīn dú yùn fù bù zhī cǐ tí yú shū hé chū
馆伴契丹使，其使黠，语颇及朝廷，大防密擿其隐事，诘之曰："北朝试进士《至心独运赋》，不知此题于书何出？
shǐ cuò è bù néng duì zì shì bù gǎn fù chū màn cí
"使错遌不能对，自是不敢复出嫚词。
qiān lì bù shàng shū
迁吏部尚书。
xià shǐ lái zhào fǎng yǐ dài yù zhī jì qiě yuē xiàng zhě suǒ de biān dì suī jiàn lì chéng bǎo zhōng lǜ gū jué nán bǎo
夏使来，诏访以待遇之计，且曰："向者所得边地，虽建立城堡，终虑孤绝难保。
qì zhī zé ruò guó shǒu zhī yòu yǒu hòu huǐ wéi dāng nài hé
弃之则弱国，守之又有后悔，为当奈何？
dà fáng yán xià běn wú néng wéi rán lǚ qiǎn shǐ ér bù bù chéng kuǎn zhě gài liào wǒ jí yú yì hé ěr
"大防言："夏本无能为，然屡遣使而不布诚款者，盖料我急于议和耳。
jīn shǐ zhě dào quē yi lìng yā bàn chén liáo kòu qí bù hè dēng jí yǐ guān jué yì zú yǐ cè qíng wěi yǐ
今使者到阙，宜令押伴臣僚，扣其不贺登极，以观厥意，足以测情伪矣。
xīn shōu jiāng tǔ yì zhě duō yán kě qì cǐ lǜ zhī bù shú yě
新收疆土，议者多言可弃，此虑之不熟也。
zhì yú shǒu yù zhī cè wéi zé jiàng shuài wèi xiān
至于守御之策，惟择将帅为先。
tài zǔ yòng yáo nèi bīn dǒng zūn huì shǒu huán qìng xī rén bù gǎn rù qīn
太祖用姚内斌、董遵诲守环、庆，西人不敢入侵。
xī yǐ èr zhōu zhī lì yù dí ér yǒu yú
昔以二州之力，御敌而有余；
jīn yǐ jiǔ zhōu zhī dà fèng biān ér bù zú
今以九州之大，奉边而不足。
yóu shì yán zhī zài yú dé rén ér yǐ
由是言之，在于得人而已。
yuán yòu yuán nián bài shàng shū yòu chéng jìn zhōng shū shì láng fēng jí jùn gōng
"元祐元年，拜尚书右丞，进中书侍郎，封汲郡公。
xī fāng xī bīng qīng táng qiāng yǐ wéi zhōng guó qiè shǐ dà jiàng guǐ zhāng qīng yi jié fàn biān
西方息兵，青唐羌以为中国怯，使大将鬼章青宜结犯边。
dà fáng mìng táo zhōu zhū jiāng chéng jiàn zhì tǎo shēng qín zhī
大防命洮州诸将乘间致讨，生擒之。
sān nián lǚ gōng zhe gào lǎo xuān rén hòu yù liú zhī jīng shī
三年，吕公著告老，宣仁后欲留之京师。
shǒu zhá mì fǎng zhì yú sì wǔ chāo bài dà fáng shàng shū zuǒ pú yè jiān mén xià shì láng tí jǔ xiū shén zōng shí lù
手札密访至于四五，超拜大防尚书左仆射兼门下侍郎，提举修《神宗实录》。
dà fáng jiàn zhé zōng nián yì zhuàng rì yǐ jìn xué wèi jí qǐng chì jiǎng dú guān qǔ rén zōng ěr yīng yù shū jiě shì shàng zhī zhì yú zuò yòu
大防见哲宗年益壮，日以进学为急，请敕讲读官取仁宗迩英御书解释上之，置于坐右。
yòu zhí qián xìng yǐ lái sì shí yī shì zú yǐ wèi quàn jiè zhě fēn shàng xià piān biāo yuē rén zǔ shèng xué shǐ rén zhǔ yǒu xīn mù bù zú zhī yì
又摭干兴以来四十一事足以为劝戒者，分上下篇，标曰《仁祖圣学》，使人主有欣慕不足之意。
zhé zōng yù ěr yīng gé zhào zǎi zhí jiǎng dú guān dú bǎo xùn zhì hàn wǔ dì jí nán shān tí fēng wéi shàng lín yuàn rén zōng yuē shān zé zhī lì dāng yǔ zhòng gòng zhī hé yòng cǐ yě
哲宗御迩英阁，召宰执、讲读官读《宝训》，至"汉武帝籍南山提封为上林苑，仁宗曰：'山泽之利当与众共之，何用此也。
dīng dù yuē chén shì bì xià èr shí nián měi fèng dé yīn wèi shǐ bù jí yú yōu qín cǐ gài zǔ zōng jiā fǎ ěr
'丁度曰：'臣事陛下二十年，每奉德音，未始不及于忧勤，此盖祖宗家法尔。
dà fáng yīn tuī guǎng zǔ zōng jiā fǎ yǐ jìn yuē zì sān dài yǐ hòu wéi běn cháo bǎi èr shí nián zhōng wài wú shì gài yóu zǔ zōng suǒ lì jiā fǎ zuì shàn chén qǐng jǔ qí lüè
'"大防因推广祖宗家法以进，曰："自三代以后，唯本朝百二十年中外无事，盖由祖宗所立家法最善，臣请举其略。
zì gǔ rén zhǔ shì mǔ hòu cháo jiàn yǒu shí rú hàn wǔ dì wǔ rì yī zhāo cháng lè gōng
自古人主事母后，朝见有时，如汉武帝五日一朝长乐宫；
zǔ zōng yǐ lái shì mǔ hòu jiē zhāo xī jiàn cǐ shì qīn zhī fǎ yě
祖宗以来事母后，皆朝夕见，此事亲之法也。
qián dài dà zhǎng gōng zhǔ yòng chén qiè zhī lǐ
前代大长公主用臣妾之礼；
běn cháo bì xiān zhì gōng rén zōng yǐ zhí shì gū zhī lǐ jiàn xiàn mù dà zhǎng gōng zhǔ cǐ shì zhǎng zhī fǎ yě
本朝必先致恭，仁宗以姪事姑之礼见献穆大长公主，此事长之法也。
qián dài gōng wéi duō bù sù gōng rén huò yǔ tíng chén xiāng jiàn táng rù gé tú yǒu zhāo róng wèi
前代宫闱多不肃，宫人或与廷臣相见，唐入阁图有昭容位；
běn cháo gōng jìn yán mì nèi wài zhěng sù cǐ zhì nèi zhī fǎ yě
本朝宫禁严密，内外整肃，此治内之法也。
qián dài wài qī duō yù zhèng shì cháng zhì bài luàn
前代外戚多预政事，常致败乱；
běn cháo mǔ hòu zhī zú jiē bù yù cǐ dài wài qī zhī fǎ yě
本朝母后之族皆不预，此待外戚之法也。
qián dài gōng shì duō shàng huá chǐ
前代宫室多尚华侈；
běn cháo gōng diàn zhǐ yòng chì bái cǐ shàng jiǎn zhī fǎ yě
本朝宫殿止用赤白，此尚俭之法也。
qián dài rén jūn suī zài gōng jìn chū yú rù niǎn
前代人君虽在宫禁，出舆入辇；
zǔ zōng jiē bù zì nèi tíng chū yù hòu diàn qǐ fá rén lì zāi yì yù shè lì guǎng tíng shāo mào hán shǔ cǐ qín shēn zhī fǎ yě
祖宗皆步自内庭，出御后殿，岂乏人力哉，亦欲涉历广庭，稍冒寒暑，此勤身之法也。
qián dài rén zhǔ zài jìn zhōng guān fú gǒu jiǎn
前代人主，在禁中冠服苟简；
zǔ zōng yǐ lái yàn jū bì yǐ lǐ qiè wén bì xià zuó jiāo lǐ bì jù lǐ xiè tài huáng tài hòu cǐ shàng lǐ zhī fǎ yě
祖宗以来，燕居必以礼，窃闻陛下昨郊礼毕，具礼谢太皇太后，此尚礼之法也。
qián dài duō shēn yú yòng xíng dà zhě zhū lù xiǎo zhě yuǎn cuàn
前代多深于用刑，大者诛戮，小者远窜；
wéi běn cháo yòng fǎ zuì qīng chén xià yǒu zuì zhǐ yú bà chù cǐ kuān rén zhī fǎ yě
惟本朝用法最轻，臣下有罪，止于罢黜，此宽仁之法也。
zhì yú xū jǐ nà jiàn bù hǎo tián liè bù shàng wán hǎo bù yòng yù qì bù guì yì wèi cǐ jiē zǔ zōng jiā fǎ suǒ yǐ zhì tài píng zhě
至于虚己纳谏，不好畋猎，不尚玩好，不用玉器，不贵异味，此皆祖宗家法，所以致太平者。
bì xià bù xū yuǎn fǎ qián dài dàn jìn xíng jiā fǎ zú yǐ wèi tiān xià
陛下不须远法前代，但尽行家法，足以为天下。
zhé zōng shén rán zhī
"哲宗甚然之。
dà fáng pǔ hòu chǔn zhí bù zhí dǎng péng yǔ fàn chún rén bìng wèi tóng xīn lù lì yǐ xiāng wáng shì
大防朴厚惷直，不植党朋，与范纯仁并位，同心戮力，以相王室。
lì cháo tǐng tǐng jìn tuì bǎi guān bù kě gàn yǐ sī bù shì ēn jià yuàn yǐ yāo shēng yù fán bā nián shǐ zhōng rú yī
立朝挺挺，进退百官，不可干以私，不市恩嫁怨以邀声誉，凡八年，始终如一。
kěn qǐ bì wèi xuān rén hòu yuē shàng fāng fù yú chūn qiū gōng wèi kě jí qù shǎo xū suì yuè wú yì jiù dōng cháo yǐ
恳乞避位，宣仁后曰："上方富于春秋，公未可即去，少须岁月，吾亦就东朝矣。
wèi guǒ ér hòu bēng
"未果而后崩。
wéi shān líng shǐ fù mìng yǐ guān wén diàn dà xué shì zuǒ guāng lù dài fu zhī yǐng chāng fǔ
为山陵使，复命以观文殿大学士、左光禄大夫知颍昌府。
xún gǎi yǒng xīng jūn shǐ biàn qí xiāng shè
寻改永兴军，使便其乡社。
rù cí zhé zōng láo wèi shén wò yuē qīng zàn guī gù xiāng xíng jí zhào yǐ
入辞，哲宗劳慰甚渥，曰："卿暂归故乡，行即召矣。
wèi jǐ zuǒ zhèng yán shàng guān jūn lùn qí huī huài yì fǎ yòu zhèng yán zhāng shāng yīng yù shǐ zhōu zhì liú zhěng xiāng jì gōng zhī duó xué shì zhī suí zhōu biǎn mì shū jiān fēn sī nán jīng jū yǐng zhōu
"未几，左正言上官均论其隳坏役法，右正言张商英、御史周秩、刘拯相继攻之，夺学士，知随州，贬秘书监，分司南京，居郢州。
yán zhě yòu yǐ xiū shén zōng shí lù zhí shū qí shì wéi wū dǐ xǐ ān zhōu
言者又以修《神宗实录》直书其事为诬诋，徙安州。
xiōng dà zhōng zì wèi rù duì zhé zōng xún dà fáng ān fǒu qiě yuē zhí zhèng yù qiān zhū lǐng nán zhèn dú lìng chù ān lù wèi zhèn jì shēng wèn zhī
兄大忠自渭入对，哲宗询大防安否，且曰："执政欲迁诸岭南，朕独令处安陆，为朕寄声问之。
dà fáng pǔ zhí wéi rén suǒ mài sān èr nián kě fù xiāng jiàn yě
大防朴直，为人所卖，三二年可复相见也。
dà zhōng xiè qí yǔ yú zhāng dūn dūn jù shéng zhī yù lì
"大忠泄其语于章惇，惇惧，绳之愈力。
shào shèng sì nián suì biǎn shū zhōu tuán liàn fù shǐ ān zhì xún zhōu
绍圣四年，遂贬舒州团练副使，安置循州。
zhì qián zhōu xìn fēng ér bìng yǔ qí zi jǐng shān yuē wú bù fù nán yǐ
至虔州信丰而病，语其子景山曰："吾不复南矣！
wú sǐ rǔ guī lǚ shì shàng yǒu yí zhǒng
吾死汝归，吕氏尚有遗种。
suì hōng nián qī shí yī
"遂薨，年七十一。
dà zhōng qǐng guī zàng xǔ zhī
大忠请归葬，许之。
dà fáng shēn cháng qī chǐ méi mù xiù fā shēng yīn rú zhōng
大防身长七尺，眉目秀发，声音如钟。
zì shǎo chí zhòng wú shì hào guò shì bù zuǒ yòu yóu mù yàn jū rú duì bīn kè
自少持重，无嗜好，过市不左右游目，燕居如对宾客。
měi cháo huì wēi yí yì rú shén zōng cháng mù sòng zhī
每朝会，威仪翼如，神宗常目送之。
yǔ dà zhōng jí dì dà lín tóng jū xiāng qiē cuō lùn dào kǎo lǐ guān hūn sàng jì yī běn yú gǔ guān zhōng yán lǐ xué zhě tuī lǚ shì
与大忠及弟大临同居，相切磋论道考礼，冠昏丧祭，一本于古，关中言《礼》学者推吕氏。
cháng wèi xiāng yuē yuē fán tóng yuē zhě dé yè xiāng quàn guò shī xiāng guī lǐ sú xiāng jiāo huàn nàn xiāng xù yǒu shàn zé shū yú jí yǒu guò ruò wéi yuē zhě yì shū zhī sān fàn ér xíng fá bù quān zhě jué zhī
尝为《乡约》曰："凡同约者，德业相劝，过失相规，礼俗相交，患难相恤，有善则书于籍，有过若违约者亦书之，三犯而行罚，不悛者绝之。
huī zōng jí wèi fù qí guān
徽宗即位，复其官。
gāo zōng shào xīng chū yòu fù dà xué shì zèng tài shī xuān guó gōng shì yuē zhèng mǐn
高宗绍兴初，又复大学士，赠太师、宣国公，谥曰正愍。
dà zhōng zì jìn bó
大忠字进伯。
dēng dì wèi huá yīn wèi jìn chéng lìng
登第，为华阴尉、晋城令。
hán jiàng xuān fǔ shǎn xī yǐ dà zhōng tí jǔ yǒng xīng lù yì yǒng
韩绛宣抚陕西，以大忠提举永兴路义勇。
gǎi mì shū chéng jiǎn xiáng shū mì yuàn lì bīng fáng wén zì
改秘书丞，检详枢密院吏、兵房文字。
lìng tiáo yì yǒng lì hài
令条义勇利害。
dà zhōng yán yǎng bīng wěi zhòng guó yòng rì qū hàn zhī tún tián táng zhī fǔ bīng shàn fǎ yě
大忠言："养兵猥众，国用日屈，汉之屯田，唐之府兵，善法也。
gōng jiàn shǒu jìn yú tún tián yì yǒng jìn yú fǔ bīng zé yòng yī yān bīng tún kě shěng yǐ
弓箭手近于屯田，义勇近于府兵，择用一焉，兵屯可省矣。
wèi qiān shū dìng guó jūn pàn guān
"为签书定国军判官。
xī níng zhōng wáng ān shí yì qiǎn shǐ zhū dào lì yuán biān fēng gōu dà zhōng yǔ fàn yù bèi mìng jù cí xíng
熙宁中，王安石议遣使诸道，立缘边封沟，大忠与范育被命，俱辞行。
dà zhōng chén wǔ bù kě yǐ wéi huái fǔ wài guó ēn xìn bù qià bì zhì shēng huàn
大忠陈五不可，以为怀抚外国，恩信不洽，必致生患。
ba bù qiǎn
罢不遣。
lìng yǔ liú chén shǐ qì dān yì dài běi de huì zāo fù sāng
令与刘忱使契丹，议代北地，会遭父丧。
qǐ fù zhī dài zhōu
起复，知代州。
qì dān shǐ xiāo sù liáng yǐng zhì dài shè cì jù zhǔ xí dà zhōng yǔ zhī zhēng nǎi yí cì yú cháng chéng běi
契丹使萧素、梁颍至代，设次，据主席，大忠与之争，乃移次于长城北。
huàn xī shàng gé mén shǐ zhī shí zhōu
换西上阁门使、知石州。
dà zhōng shù yǔ sù yǐng huì fán yì lǚ yǐ lǐ shé zhī sù yǐng shāo qū
大忠数与素、颍会，凡议，屡以理折之，素、颍稍屈。
yǐ ér fù shǐ xiāo xǐ lái qiú dài běi dì shén zōng zhào zhí zhèng yǔ dà zhōng chén yì jiāng cóng qí qǐng
已而复使萧禧来求代北地，神宗召执政与大忠、忱议，将从其请。
dà zhōng yuē bǐ qiǎn yī shǐ lái jí yǔ dì wǔ bǎi lǐ ruò shǐ wèi wáng yīng bì lái qiú guān nán zé hé rú
大忠曰："彼遣一使来，即与地五百里，若使魏王英弼来求关南，则何如？
shén zōng yuē qīng shì hé yán yě
"神宗曰："卿是何言也。
duì yuē bì xià jì yǐ chén yán wèi bù rán kǒng bù kě qǐ qí jiàn
"对曰："陛下既以臣言为不然，恐不可启其渐。
chén yuē dà zhōng zhī yán shè jì dà jì yuàn bì xià shú sī zhī
"忱曰："大忠之言，社稷大计，愿陛下熟思之。
zhí zhèng zhī bù kě duó yì zú bù jué ba chén hái sān sī dà zhōng yì zhōng sàng zhì
"执政知不可夺，议卒不决，罢忱还三司，大忠亦终丧制。
qí hòu jìng yǐ fēn shuǐ lǐng wèi jiè yān
其后竟以分水岭为界焉。
yuán fēng zhōng wèi hé běi zhuǎn yùn pàn guān yán gǔ zhě lǐ cái shì tiān xià yóu yī jiā
元丰中，为河北转运判官，言："古者理财，视天下犹一家。
cháo tíng zhě jiā wài jì zhě xiōng dì jū suī yì ér cái wú bù tóng
朝廷者家，外计者兄弟，居虽异而财无不同。
jīn yǒu sī wéi zhī chū nà zhī míng yǒu yú bù zú wèi cháng yǐ shí gào shàng
今有司惟知出纳之名，有余不足，未尝以实告上。
gù yǒu yú zé qǔ zhī bù zú mò zhī yǔ shén dà huàn yě
故有余则取之，不足莫之与，甚大患也。
nǎi shàng shēng cái yǎng mín shí èr shì
"乃上生财、养民十二事。
xǐ tí diǎn huái xi xíng yù
徙提点淮西刑狱。
shí hé jué fēi huáng wèi zāi dà zhōng rù duì jí lùn zhī zhào guī gù guān
时河决，飞蝗为灾，大忠入对，极论之，诏归故官。
yuán yòu chū lì gōng bù láng zhōng shǎn xī zhuǎn yùn fù shǐ zhī shǎn zhōu yǐ zhí lóng tú gé zhī qín zhōu jìn bǎo wén gé dài zhì
元祐初，历工部郎中、陕西转运副使、知陕州，以直龙图阁知秦州，进宝文阁待制。
xià rén zì fàn lín fǔ huán qìng hòu suì jué suì cì yù qiǎn shǐ xiè zuì shén zōng jiāng xǔ zhī
夏人自犯麟府、环庆后，遂绝岁赐，欲遣使谢罪，神宗将许之。
dà zhōng yán xià rén qiáng zé zòng kùn zé fú jīn yáng wèi gōng shùn shí jù tǎo fá
大忠言："夏人强则纵，困则服，今阳为恭顺，实惧讨伐。
yi qiě mìng biān chén jí qí suǒ yǐ lái zhī cí ruò wéi qǐng shì cóng bǐ jiāng yǒu yǐ kuī wǒ yǐ
宜且命边臣诘其所以来之辞，若惟请是从，彼将有以窥我矣。
shí jùn dí mín sù háo jiā yīn zhī zhì cāo zòng zhī bǐng
时郡籴民粟，豪家因之制操纵之柄。
dà zhōng xuǎn liáo cǎi zì dàn rù cāng suī dòu shēng yì shòu bù shǐ yǒu suǒ yōng è
大忠选僚采自旦入仓，虽斗升亦受，不使有所壅阏。
mín xǐ zhēng yùn sù yú cāng fù qián ér qù de bǎi yú wàn hú
民喜，争运粟于仓，负钱而去，得百余万斛。
mǎ juān yǐ jìn shì jǔ shǒu rù mù fǔ zì chēng zhuàng yuán
马涓以进士举首入幕府，自称状元。
dà zhōng wèi yuē zhuàng yuán yún zhě jí dì wèi chú guān zhī chēng yě jì wèi pàn guān zé bù kě
大忠谓曰："状元云者，及第未除官之称也，既为判官则不可。
jīn kē jǔ zhī xí jì wú yòng xiū shēn wèi jǐ zhī xué bù kě bù miǎn
今科举之习既无用，修身为己之学，不可不勉。
yòu jiào yǐ lín zhèng zhì mín zhī yào juān zì yǐ wéi de shī yān
"又教以临政治民之要，涓自以为得师焉。
xiè liáng zuǒ jiào shòu zhōu xué dà zhōng měi guò zhī tīng jiǎng lún yǔ bì zhèng jīn liǎn róng yuē shèng rén yán xíng zài yān wú bù gǎn bù sù
谢良佐教授州学，大忠每过之，听讲《论语》，必正襟敛容曰："圣人言行在焉，吾不敢不肃。
cháng xiàn yuē xià rén shù shǒu zhī wài zhàn shì bù guò shí wàn wú sān lù zhī zhòng zú yǐ dāng zhī yǐ
尝献曰："夏人戍守之外，战士不过十万，吾三路之众，足以当之矣。
bǐ lǚ fàn wáng lüè yī bù yǔ xiào chén qiè xiū zhī
彼屡犯王略，一不与校，臣窃羞之。
shào shèng èr nián jiā bǎo wén gé zhí xué shì zhī wèi zhōu fù yǐ qín wèi zhī shì zòu yán guān shǎn mín lì wèi yù shì qì jǔ sàng fēi jiǎ zhī suì yuè wèi yì zhī wú
"绍圣二年，加宝文阁直学士、知渭州，付以秦、渭之事，奏言："关、陕民力未裕，士气沮丧，非假之岁月，未易枝梧。
yīn qǐng yǐ zhí shì duì
"因请以职事对。
dà dǐ yù yǐ jì xú qǔ héng shān zì rǔ zhē cán jǐng yǐ lǐ jìn zhù bù qiú jìn gōng
大抵欲以计徐取横山，自汝遮残井迤逦进筑，不求近功。
jì ér zhōng fu chéng ān xī wáng wén yù yì yòng shì zhāng dūn céng bù zhǔ zhī dà zhōng yì bù hé
既而钟傅城安西，王文郁亦用事，章惇、曾布主之，大忠议不合；
yòu qǐ yǐ suǒ jìn zhí wèi dà fáng liàng yí dūn bù chén qí suǒ yán yǔ yuán yòu shí yì xǐ zhī tóng zhōu xuán jiàng dài zhì zhì shì
又乞以所进职为大防量移，惇、布陈其所言与元祐时异，徙知同州，旋降待制致仕。
zú zhào fù xué shì guān zuǒ qí zàng
卒，诏复学士官，佐其葬。
dà jūn zì hé shū
大钧字和叔。
fù fén liù zǐ qí wǔ dēng kē dà jūn dì sān zi yě
父蕡，六子，其五登科，大钧第三子也。
zhōng yǐ kē diào qín zhōu yòu sī lǐ cān jūn jiān yán zhōu shé bó wu
中乙科，调秦州右司理参军，监延州折博务。
gǎi guāng lù sì chéng zhī sān yuán xiàn
改光禄寺丞、知三原县。
qǐng dài fén rù shǔ yí bā xī xiàn
请代蕡入蜀，移巴西县。
fén zhì shì dà jūn yì yí jí bù xíng
蕡致仕，大钧亦移疾不行。
hán jiàng xuān fǔ shǎn xī hé dōng bì shū xiě jī mì wén zì
韩绛宣抚陕西、河东，辟书写机密文字。
fǔ ba yí zhī hòu guān xiàn gù xiāng céng gōng liàng zhèn jīng zhào jiàn zhī jīng yáng xiàn jiē bù fù
府罢，移知候官县，故相曾公亮镇京兆，荐知泾阳县，皆不赴。
dīng wài jiān jiā jū jiǎng dào
丁外艰，家居讲道。
shù nián qǐ wèi zhū wáng gōng jiào shòu
数年，起为诸王宫教授。
qiú jiān fèng xiáng chuán wu zhì gǎi xuān yì láng
求监凤翔船务，制改宣义郎。
huì fá xī xià fū yán zhuǎn yùn sī xí wéi cóng shì
会伐西夏，鄜延转运司檄为从事。
jì chū sài zhuǎn yùn shǐ li jì kuì xiǎng bù jì yù hái ān dìng qǔ liáng shǐ dà jūn qǐng yú zhǒng è
既出塞，转运使李稷馈饷不继，欲还安定取粮，使大钧请于种谔。
è yuē wú shòu mìng jiàng bīng ān zhī liáng dào
谔曰："吾受命将兵，安知粮道！
wàn yī bù jì zhào jì lái yǔ yī jiàn ěr
万一不继，召稷来，与一剑耳。
dà jūn xìng gāng zhí jí yuē cháo tíng chū shī qù sāi wèi yuǎn suì zhǎn zhuǎn yùn shǐ wú jūn fù hu
"大钧性刚直，即曰："朝廷出师，去塞未远，遂斩转运使，无君父乎？
è yì shé qiáng wèi dà jūn yuē jūn yù yǐ cǐ bào jì xiān jì shòu huò yǐ
"谔意折，强谓大钧曰："君欲以此报稷，先稷受祸矣！
dà jūn nù yuē gōng jiāng yǐ cǐ yán jiàn kǒng yá
"大钧怒曰："公将以此言见恐邪？
wú wěi shēn shì zhǔ sǐ wú suǒ cí zhèng kǒng gōng guò ěr
吾委身事主，死无所辞，正恐公过耳。
è jiàn qí zhí nǎi hǎo wèi yuē zi nǎi ěr yá
"谔见其直，乃好谓曰："子乃尔邪？
jīn tīng rǔ yǐ
今听汝矣！
shǐ xǔ jì hái
"始许稷还。
shì shí wēi dà jūn shèng qì qiào è jì qiě bù miǎn
是时，微大钧盛气诮谔，稷且不免。
wèi jǐ dào de jí zú nián wǔ shí èr
未几，道得疾，卒，年五十二。
dà jūn cóng zhāng zài xué néng shǒu qí shī shuō ér jiàn lǚ zhī
大钧从张载学，能守其师说而践履之。
jū fù sāng shuāi má zàng jì yī běn yú lǐ
居父丧，衰麻葬祭，一本于礼。
hòu nǎi xíng yú guān hūn shàn yǐn qìng diào zhī jiān jié wén càn rán kě guān guān zhōng huà zhī
后乃行于冠昏、膳饮、庆吊之间，节文粲然可观，关中化之。
yóu xǐ jiǎng míng jǐng tián bīng zhì wèi zhì dào bì zì cǐ shǐ xī zhuàn cì wèi tú jí kě jiàn yú yòng
尤喜讲明井田兵制，谓治道必自此始，悉撰次为图籍，可见于用。
suī jiē běn yú zài ér néng zì xìn lì xíng zài měi tàn qí yǒng wèi bù kě jí
虽皆本于载，而能自信力行，载每叹其勇为不可及。
dà lín zì yǔ shū
大临字与叔。
xué yú chéng yí yǔ xiè liáng zuǒ yóu cù yáng shí zài chéng mén hào sì xiān shēng
学于程颐，与谢良佐、游酢、杨时在程门，号"四先生"。
tōng liù jīng yóu suì yú lǐ
通《六经》，尤邃于《礼》。
měi yù duó xí sān dài yí wén jiù zhì lìng kě xíng bù wéi kōng yán yǐ fú shì hài sú
每欲掇习三代遗文旧制，令可行，不为空言以拂世骇俗。
qí lùn xuǎn jǔ yuē gǔ zhī cháng yù rén cái zhě yǐ shì zhòng duō wéi lè
其论选举曰："古之长育人才者，以士众多为乐；
jīn zhī zhǔ xuǎn jǔ zhě yǐ duō wéi huàn
今之主选举者，以多为患。
gǔ yǐ lǐ pìn shì cháng kǒng shì zhī bù zhì
古以礼聘士，常恐士之不至；
jīn yǐ fǎ dài shì cháng kǒng shì zhī jìng jìn
今以法待士，常恐士之竞进。
gǔ jīn qǐ yǒu yì zāi
古今岂有异哉。
gài wèi zhī sī ěr
盖未之思尔。
fu wèi guó zhī yào bù guò dé rén yǐ zhì qí shì rú wèi zhì bì yù de rén wéi kǒng rén cái zhī bù zú ér hé huàn yú duō
夫为国之要，不过得人以治其事，如为治必欲得人，惟恐人才之不足，而何患于多？
rú zhì shì jiē rèn qí zé wéi kǒng shì zhī bù zhì bù yōu qí jìng jìn yě
如治事皆任其责，惟恐士之不至，不忧其竞进也。
jīn qǔ rén ér yòng bù wèn qí kě rèn hé shì
今取人而用，不问其可任何事；
rèn rén yǐ shì bù wèn qí cái zhī suǒ kān
任人以事，不问其才之所堪。
gù rù liú zhī lù bù shèng qí duō rán wèi guān zé shì zé cháng huàn fá cái
故入流之路不胜其多，然为官择士则常患乏才；
dài cì zhī lì lì suì bù tiáo rán kǎo qí zhí shì zé cháng huàn bù zhì
待次之吏历岁不调，然考其职事则常患不治。
shì suǒ wèi míng shí bù chēng běn mò jiāo lì
是所谓名实不称，本末交戾。
rú cǐ ér yù de rén ér shì zhì wèi zhī yǒu yě
如此而欲得人而事治，未之有也。
jīn yù lì shì guī yǐ yǎng dé lì xíng gèng xué zhì yǐ liàng cái jìn yì dìng shì fǎ yǐ qū bié néng fǒu xiū pì fǎ yǐ xīng néng bèi yòng yán jǔ fǎ yǐ hé shí dé rén zhì kǎo fǎ yǐ zé rèn kǎo gōng shù jī kě yǐ jiàn fù gǔ yǐ
今欲立士规以养德厉行，更学制以量才进艺，定试法以区别能否，修辟法以兴能备用，严举法以核实得人，制考法以责任考功，庶几可以渐复古矣。
fù bì zhì zhèng yú jiā wèi fó shì zhī xué
富弼致政于家，为佛氏之学。
dà lín yǔ zhī shū yuē gǔ zhě sān gōng wú zhí shì wéi yǒu dé zhě jū zhī nèi zé lùn dào yú cháo wài zé zhǔ jiào yú xiāng
大临与之书曰："古者三公无职事，惟有德者居之，内则论道于朝，外则主教于乡。
gǔ zhī dà rén dàng shì rèn zhě bì jiāng yǐ sī dào jué sī mín chéng jǐ yǐ chéng wù qǐ yǐ jué wèi jìn tuì tǐ lì shèng shuāi wèi zhī biàn zāi
古之大人当是任者，必将以斯道觉斯民，成己以成物，岂以爵位进退、体力盛衰为之变哉？
jīn dà dào wèi míng rén qū yì xué bù rù yú zhuāng zé rù yú shì
今大道未明，人趋异学，不入于庄，则入于释。
yí shèng rén wèi wèi jìn shàn qīng lǐ yì wèi bù zú xué rén lún bù míng wàn wù qiáo cuì cǐ lǎo chéng dà rén cè yǐn cún xīn zhī shí
疑圣人为未尽善，轻礼义为不足学，人伦不明，万物憔悴，此老成大人恻隐存心之时。
yǐ dào zì rèn zhèn qǐ huài sú zài gōng zhī lì yi wú nán yǐ
以道自任，振起坏俗，在公之力，宜无难矣。
ruò fú yí jīng biàn qì wù qiú cháng nián cǐ shān gǔ bì shì zhī shì dú shàn qí shēn zhě zhī suǒ hǎo qǐ shì zhī suǒ yǐ wàng yú gōng zhě zāi
若夫移精变气，务求长年，此山谷避世之士独善其身者之所好，岂世之所以望于公者哉？
bì xiè zhī
"弼谢之。
yuán yòu zhōng wèi tài xué bó shì qiān mì shū shěng zhèng zì
元祐中，为太学博士，迁秘书省正字。
fàn zǔ yǔ jiàn qí hào xué xiū shēn rú gǔ rén kě bèi quàn xué wèi jí yòng ér zú
范祖禹荐其好学修身如古人，可备劝学，未及用而卒。
liú zhì zì shēn lǎo yǒng jìng dōng guāng rén
刘挚，字莘老，永静东光人。
ér shí fù jū zhèng kè yǐ shū zhāo xī bù shǎo jiān
儿时，父居正课以书，朝夕不少间。
huò wèi jūn zhǐ yī zi dú bù kě shǎo kuān yá
或谓："君止一子，独不可少宽邪？
jū zhèng yuē zhèng yǐ yī zi bù kě zòng yě
"居正曰："正以一子，不可纵也。
shí suì ér gū jū yú wài shì jiù xué dōng píng yīn jiā yān
"十岁而孤，鞠于外氏，就学东平，因家焉。
jiā yòu zhōng zhuó jiǎ kē lì jì zhōu nán gōng lìng
嘉祐中，擢甲科，历冀州南宫令。
xiàn bǐ bù dé rù sú huà diāo bì qí fù shén zhòng shū juàn pǐ zhé shuì qián wǔ bǎi mián liǎng shé qián sān shí mín duō pò chǎn
县比不得入，俗化凋敝，其赋甚重，输绢匹折税钱五百，绵两折钱三十，民多破产。
zhì yuán lì páng jùn tiáo qǐng cái yǐ zhōng jià
挚援例旁郡，条请裁以中价。
zhuǎn yùn shǐ nù jiāng hé zhī
转运使怒，将劾之。
zhì gù qǐng yuē dú yī zhōu liù yì bèi cǐ kǔ jué fēi fǎ yì dàn cháo tíng bù zhī ěr
挚固请曰："独一州六邑被此苦，决非法意，但朝廷不知耳。
suì gào yú cháo
"遂告于朝。
sān sī shǐ bāo zhěng zòu cóng qí yì zì shì juàn wèi qián qiān sān bǎi mián qī shí yǒu liù
三司使包拯奏从其议，自是绢为钱千三百，绵七十有六。
mín huān hū zhì qì xià yuē liú zhǎng guān huó wǒ
民欢呼至泣下，曰："刘长官活我！
shì shí zhì yǔ xìn dōu lìng li chōng qīng hé lìng huáng shēn jiē yǐ zhì xíng wén rén chēng wèi hé shuò sān lìng
"是时，挚与信都令李冲、清河令黄莘皆以治行闻，人称为"河朔三令"。
xǐ jiāng líng guān chá tuī guān yòng hán qí jiàn de guǎn gé jiào kān
徙江陵观察推官，用韩琦荐，得馆阁校勘。
wáng ān shí yī jiàn qì yì zhī zhuó jiǎn zhèng zhōng shū lǐ fáng mò mò fēi suǒ hǎo yě
王安石一见器异之，擢检正中书礼房，默默非所好也。
cái yuè yú wèi jiān chá yù shǐ lǐ xíng xīn rán jiù zhí guī yǔ jiā rén yuē cù zhuāng wú wèi ān jū jì
才月余，为监察御史里行，欣然就职，归语家人曰："趣装，毋为安居计。
wèi jí bì duì jí zòu lùn bó zhōu yù qǐ bù zhǐ xiǎo rén yì zài qīng fù bì yǐ shì jìn jīn bì yǐ dé zuì yuàn shǎo kuān zhī
"未及陛对，即奏论："亳州狱起不止，小人意在倾富弼以市进，今弼已得罪，愿少宽之。
yòu yán chéng fǎng kāi zhāng hé diào fā cù pò rén bù kān mìng
"又言："程昉开漳河，调发猝迫，人不堪命。
zhào zi jǐ shàn shēng jī xiàn děng shǐ nà yì qián xiàn mín rì shù qiān rén zhē su zǎi xiàng jīng shī xuān rán hé yǐ shì sì fāng
赵子几擅升畿县等，使纳役钱，县民日数千人遮诉宰相，京师喧然，何以示四方？
zhāng jìng wáng tíng lǎo shàn zēng liǎng zhè yì qián dū fù yán jí rén qíng jiē yuàn
张靓、王廷老擅增两浙役钱，督赋严急，人情嗟怨。
cǐ jiē yù yǐ xiàn yú xī shǎng yuàn xíng xiǎn zé míng cháo tíng běn wú jù liǎn zhī yì
此皆欲以羡余希赏，愿行显责，明朝廷本无聚敛之意。
jí rù jiàn shén zōng miàn cì bāo yù
及入见，神宗面赐褒谕。
yīn wèn qīng cóng xué wáng ān shí yá
因问："卿从学王安石邪？
ān shí jí chēng qīng qì shí
安石极称卿器识。
duì yuē chén dōng běi rén shǎo gū dú xué bù shí ān shí yě
"对曰："臣东北人，少孤独学，不识安石也。
tuì ér shàng shū yuē jūn zǐ xiǎo rén zhī fēn zài yì lì ér yǐ
"退而上疏曰："君子小人之分，在义利而已。
xiǎo rén cái fēi bù zú yòng tè xīn zhī suǒ xiàng bù zài hu yì
小人才非不足用，特心之所向，不在乎义。
gù xī shǎng zhī zhì měi zài shì xiān
故希赏之志，每在事先；
fèng gōng zhī xīn měi zài sī hòu
奉公之心，每在私后。
bì xià yǒu quàn nóng zhī yì jīn biàn ér wèi fán rǎo
陛下有劝农之意，今变而为烦扰；
bì xià yǒu jūn yì zhī yì jīn yǐ yǐ wéi jù liǎn
陛下有均役之意，今倚以为聚敛。
qí yǒu ài jūn zhī xīn yōu guó zhī yán zhě jiē wú yǐ róng yú qí jiān
其有爱君之心，忧国之言者，皆无以容于其间。
jīn tiān xià yǒu xǐ yú gǎn wéi yǒu lè yú wú shì
今天下有喜于敢为，有乐于无事。
bǐ yǐ cǐ wéi liú sú cǐ yǐ bǐ wéi luàn cháng
彼以此为流俗，此以彼为乱常。
wèi yì zhě yǐ jìn qǔ wèi kě chǐ shì lì zhě yǐ shǒu dào wèi wú néng
畏义者以进取为可耻，嗜利者以守道为无能。
cǐ fēng jìn chéng hàn táng dǎng huò bì qǐ yǐ
此风浸成，汉、唐党祸必起矣。
wéi jūn zǐ wèi néng tōng tiān xià zhī zhì
惟君子为能通天下之志。
chén yuàn bì xià xū xīn píng tīng shěn chá hào wù qián rì yì yǐ wéi shì zhě jīn gèng chá qí fēi
臣愿陛下虚心平听，审察好恶，前日意以为是者，今更察其非；
qián rì yì yǐ wéi duǎn zhě jīn gèng yòng qí zhǎng
前日意以为短者，今更用其长。
shāo yì xū huá qīng wěi zhì jìn wàng yuǎn xìng yú gǒu hé zhī rén jiàn chá zhōng hòu shèn zhòng nan jin yi tui kě yǔ yǒu wéi zhī shì
稍抑虚哗轻伪、志近忘远、幸于苟合之人，渐察忠厚慎重、难进易退、可与有为之士。
shōu guò yǔ bù jí zhī sú shǐ huì yú dà zhōng zhī dào zé shī shè biàn huà wéi bì xià hào lìng zhī ér yǐ
收过与不及之俗，使会于大中之道，则施设变化，惟陛下号令之而已。
yòu lùn lǜ qián zhù yì guān zì gù rén yǒu shí hài qí lüè yuē tiān xià zhōu xiàn hù yì xū shí zhòng qīng bù tóng
又论率钱助役、官自雇人有十害，其略曰："天下州县户役，虚实重轻不同。
jīn děng yǐ wéi lǜ zé fēi yī fǎ suǒ néng qí
今等以为率，则非一法所能齐；
suí qí suǒ yi gè zì lì fǎ zé fēn rǎo sàn shū hé yǐ tǒng shuài
随其所宜，各自立法，则纷扰散殊，何以统率？
yī yě
一也。
xīn fǎ wèi bǎn jí bù shí gù lìng bié lì děng dì
新法谓版籍不实，故令别立等第。
qiě jiù jí jì bù kě xìn jīn hé yǐ de qí wú shī
且旧籍既不可信，今何以得其无失？
bù dú sāo rǎo shēng shì huàn jiāng shǐ fù shū shǎo pín shū duō èr yě
不独搔扰生事患，将使富输少，贫输多，二也。
tiān xià shàng hù shǎo zhōng hù duō
天下上户少，中户多。
shàng hù yì shù ér zhòng gù yǐ zhù qián wèi xìng
上户役数而重，故以助钱为幸。
zhōng hù yì jiǎn ér qīng xià hù yì suǒ bù jí
中户役简而轻，下户役所不及。
jīn gài shǐ shū qián zé wèi bù xìng sān yě
今概使输钱，则为不幸，三也。
yǒu sī yù duō de gù qián ér huàn shàng hù zhī guǎ gù bù yòng jiù jí lín shí shēng jiàng shǐ mín hé yǐ kān mìng
有司欲多得雇钱，而患上户之寡，故不用旧籍，临时升降，使民何以堪命？
sì yě
四也。
suì yǒu fēng xiōng ér yì rén yǒu dìng shù zhù qián bù kě quē
岁有丰凶，而役人有定数，助钱不可阙。
fēi ruò shuì fù yǒu yǐ gé jiǎn fàng zhī qī wǔ yě
非若税赋有倚阁、减放之期，五也。
gǔ mài bù bó suì yǒu suǒ chū ér zhù fǎ bì shū jiàn qián liù yě
谷、麦、布、帛，岁有所出，而助法必输见钱，六也。
èr shuì kē mǎi sè mù yǐ duō yòu gài lǜ qián yǐ jié qí suǒ yǒu sī mín wú yǒu yuè ér yuàn wèi nóng zhě hù kǒu dāng rì hào shī qī yě
二税科买，色目已多，又概率钱以竭其所有，斯民无有悦而愿为农者，户口当日耗失，七也。
jiǎo xìng zhě yòu jiāng yuán fǎ shēng jiān rú jìn rì liǎng zhè bèi kē qián shù zì yǐ wéi gōng bā yě
侥幸者又将缘法生奸，如近日两浙倍科钱数，自以为功，八也。
chà fǎ jìn zhě shí yú nián yuǎn huò èr shí nián nǎi yī chōng yì mín ān xí zhī jiǔ yǐ
差法近者十余年，远或二十年，乃一充役，民安习之久矣。
jīn guān zì gù rén zhí zhòng zé mín bù kān qīng zé rén bù yuàn bù miǎn yǐ lì ōu zhī jiù yì jiǔ yě
今官自雇人，直重则民不堪，轻则人不愿，不免以力殴之就役，九也。
qiě yì rén bì yòng xiāng hù jiā yǒu cháng chǎn zé bì zhī zì ài
且役人必用乡户，家有常产，则必知自爱；
xìng jì yú shí zé hǎn yǒu dào qī
性既愚实，则罕有盗欺。
jīn yī qiè gù mù dàn de qīng huá fú wěi zhī rén qiǎo zhà xiāng zī hé suǒ bù zhì
今一切雇募，但得轻猾浮伪之人，巧诈相资，何所不至？
shí yě
十也。
huì yù shǐ zhōng chéng yáng huì yì yán qí fēi ān shí shǐ zhāng hǔ zuò shí nán yǐ jí zhī hǔ cí bù wéi sī nóng céng bù qǐng wèi zhī
会御史中丞杨绘亦言其非，安石使张琥作十难以诘之，琥辞不为，司农曾布请为之。
jì zuò shí nán qiě hé zhì huì qī dàn huái xiàng bèi
既作十难，且劾挚、绘欺诞怀向背。
zhào wèn zhuàng huì jù xiè zuì
诏问状，绘惧谢罪。
zhì fèn yuē wéi rén chén qǐ kě yā yú quán shì shǐ tiān zǐ bù zhī lì hài zhī shí
挚奋曰："为人臣岂可压于权势，使天子不知利害之实！
jí tiáo duì suǒ nán yǐ shēn qí shuō
"即条对所难，以伸其说。
qiě yuē chén dài zuì yán zé cǎi shì mín zhī shuō yǐ wén yú shàng zhí yě
且曰："臣待罪言责，采士民之说以闻于上，职也。
jīn yǒu sī jù lìng fēn xī shì shǐ zhī jiào shì fēi zhēng shèng fù jiāo kǒu xiāng zhí wú nǎi rǔ bì xià ěr mù zhī rèn zāi
今有司遽令分析，是使之较是非，争胜负，交口相直，无乃辱陛下耳目之任哉！
suǒ wèi xiàng bèi zé chén suǒ xiàng zhě yì suǒ bèi zhě lì
所谓向背，则臣所向者义，所背者利；
suǒ xiàng zhě jūn fù suǒ bèi zhě quán chén
所向者君父，所背者权臣。
yuàn yǐ chén zhāng bìng sī nóng zòu xuān shì bǎi guān kǎo dìng dāng fǒu
愿以臣章并司农奏宣示百官，考定当否。
rú chén yán yǒu qǔ xìng zǎo shī xíng ruò shāo shè qī wǎng gān jiù cuàn zhú
如臣言有取，幸早施行，若稍涉欺罔，甘就窜逐。
bù bào
"不报。
zhì míng rì fù shàng shū yuē bì xià qǐ jū yán dòng gōng dǎo dé lǐ sù yè lì jīng yǐ qīn shù zhèng
挚明日复上疏曰："陛下起居言动，躬蹈德礼，夙夜厉精，以亲庶政。
tiān xià wèi zhì yú ān qiě zhì zhě shuí zhì zhī yé
天下未至于安且治者，谁致之耶？
bì xià zhù yì yǐ wàng tài píng ér zì yǐ tài píng wéi jǐ rèn de jūn zhuān zhèng zhě shì yě
陛下注意以望太平，而自以太平为己任，得君专政者是也。
èr sān nián jiān kāi hé dòng yáo jǔ tiān xià wú yī wù de ān qí suǒ zhě
二三年间，开阖动摇，举天下无一物得安其所者。
gài zì qīng miáo zhī yì qǐ ér tiān xià shǐ yǒu jù liǎn zhī yí
盖自青苗之议起，而天下始有聚敛之疑；
qīng miáo zhī yì wèi yǔn ér jūn shū zhī fǎ xíng
青苗之议未允，而均输之法行；
jūn shū zhī fǎ fāng rǎo ér biān bǐ zhī móu dòng
均输之法方扰，而边鄙之谋动；
biān bǐ zhī huò wèi ài ér zhù yì zhī shì xìng
边鄙之祸未艾，而助役之事兴。
zhì yú qiú shuǐ lì xíng yū tián bīng zhōu xiàn xīng shì qǐ xīn nán yǐ biàn jǔ
至于求水利，行淤田，并州县，兴事起新，难以遍举。
qí yì cái zé shì jǐng tú fàn zhī rén jiē zhào zhì zhèng shì táng
其议财，则市井屠贩之人，皆召至政事堂。
qí zhēng lì zé xià zhì lì rì ér guān zì yù zhī
其征利，则下至历日，而官自鬻之。
tuī cǐ ér wǎng bù kě jiū yán
推此而往，不可究言。
qīng yòng míng qì xiáo hùn xián fǒu zhōng hòu lǎo chéng zhě bìn zhī wèi wú néng
轻用名器，淆混贤否：忠厚老成者，摈之为无能；
xiá shǎo xuān biàn zhě qǔ zhī wèi kě yòng
狭少儇辩者，取之为可用；
shǒu dào yōu guó zhě wèi zhī liú sú
守道忧国者，谓之流俗；
bài cháng hài mín zhě wèi zhī tōng biàn
败常害民者，谓之通变。
fán zhèng fǔ móu yì jīng huà chú yòng jìn tuì dú yǔ yī yuàn shǔ jué zhī rán hòu luò bǐ
凡政府谋议经画，除用进退，独与一掾属决之，然后落笔。
tóng liè yù wén fǎn zài qí hòu
同列预闻，反在其后。
gù bēn zǒu qǐ gài zhī rén qí mén rú shì
故奔走乞丐之人，其门如市。
jīn xī xià zhī kuǎn wèi rù fǎn cè zhī bīng wèi ān sān biān chuāng yí liú kuì wèi dìng
今西夏之款未入，反侧之兵未安，三边疮痍，流溃未定。
hé běi dà hàn zhū lù dà shuǐ mín láo cái fá xiàn guān jiǎn hào
河北大旱，诸路大水，民劳财乏，县官减耗。
shèng shàng yōu qín niàn zhì zhī shí ér zhèng shì rú cǐ jiē dà chén wù bì xià ér dà chén suǒ yòng zhě wù dà chén yě
圣上忧勤念治之时，而政事如此，皆大臣误陛下，而大臣所用者，误大臣也。
shū zòu ān shí yù cuàn zhī lǐng wài shén zōng bù tīng dàn zhé jiān héng zhōu yán cāng
"疏奏，安石欲窜之岭外，神宗不听，但谪监衡州盐仓。
huì chū zhī zhèng zhōu hǔ yì luò zhí
绘出知郑州，琥亦落职。
zhì qǐ yì yùn qiān zàng rán hòu bēn fù biǎn suǒ xǔ zhī
挚乞诣郓迁葬，然后奔赴贬所，许之。
xiān shì cāng lì yǔ gāng bīng jiān lì xiāng shì yán zhōng zá yǐ wěi è yuǎn rén wèi cháng shí shàn yán
先是，仓吏与纲兵奸利相市，盐中杂以伪恶，远人未尝食善盐。
zhì xī yì hé shì qiě chǔ qí xiàn yǐ wéi shǎng bì jiǎn shén qī
挚悉意核视，且储其羡以为赏，弊减什七。
fù lǎo mù wéi xué shì yán
父老目为"学士盐"。
jiǔ zhī qiān shū nán jīng pàn guān
久之，签书南京判官。
huì sī nóng xīn lìng jǐn chì mài tiān xià cí miào yī fāng chǎng hé dù fǎ shōu jìng lì
会司农新令，尽斥卖天下祠庙，依坊场河度法收净利。
nán jīng è bó miào suì qián sì shí liù guàn wēi zǐ miào shí sān guàn
南京阏伯庙岁钱四十六贯，微子庙十三贯。
zhì tàn yuē yī zhì yú cǐ
挚叹曰："一至于此！
wǎng jiàn liú shǒu zhāng fāng píng yuē dú bù néng wèi cháo tíng yán zhī yé
"往见留守张方平曰："独不能为朝廷言之耶？
fāng píng qú rán tuō zhì wèi zòu yuē è bó qiān shāng qiū zhǔ sì dà huǒ huǒ wèi guó jiā shèng dé suǒ chéng lì shì zūn wèi dà sì
"方平瞿然，托挚为奏曰："阏伯迁商丘，主祀大火，火为国家盛德所乘，历世尊为大祀。
wēi zǐ sòng shǐ fēng zhī jūn kāi guó cǐ dì běn cháo shòu mìng jiàn hào suǒ yīn
微子，宋始封之君，开国此地，本朝受命，建号所因。
yòu yǒu shuāng miào zhě táng zhāng xún xǔ yuǎn gū chéng sǐ zéi néng hàn dà huàn
又有双庙者，唐张巡、许远孤城死贼，能捍大患。
jīn ruò lìng chéng mǎi xiǎo rén guī lì rǒng xiè dú màn hé suǒ bù wéi suì shōu wēi xì shí sǔn dà tǐ
今若令承买小人规利，冗亵渎慢，何所不为，岁收微细，实损大体。
yù wàng liú cǐ sān miào yǐ wèi bāng rén chóng fèng zhī yì
欲望留此三庙，以慰邦人崇奉之意。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
yòu jiàn fāng píng chuán
又见《方平传》。
rù tóng zhī tài cháng lǐ yuàn
入同知太常礼院。
yuán fēng chū gǎi jí xián xiào lǐ zhī dà zōng zhèng sì chéng wèi kāi fēng fǔ tuī guān
元丰初，改集贤校理、知大宗正寺丞，为开封府推官。
shén zōng kāi tiān zhāng gé yì xīn guān zhì chú zhì lǐ bù láng zhōng yuē cǐ nán gōng shè rén fēi tā cáo bǐ wú chū liú zhì zhě
神宗开天章阁，议新官制，除至礼部郎中，曰："此南宫舍人，非他曹比，无出刘挚者。
jí mìng zhī
"即命之。
é qiān yòu sī láng zhōng
俄迁右司郎中。
chū zǎi yuàn měi yú zhí zhèng fēn tīng shí qǐng jiān bái shì duō chí liǎng duān cì yì zhǐ
初，宰掾每于执政分厅时，请间白事，多持两端伺意指。
zhì shǐ qǐng yǐ gōng lǐ jù jiàn gòng jué kě fǒu
挚始请以公礼聚见，共决可否。
huò bù biàn zhì suǒ qǐng zuò yǐ kāi fēng bù zhì lì shì bà guī
或不便挚所请，坐以开封不置历事罢归。
míng nián qǐ zhī huá zhōu
明年，起知滑州。
zhé zōng jí wèi xuān rén hòu tóng tīng zhèng zhào wèi lì bù láng zhōng gǎi mì shū shǎo jiān zhuó shì yù shǐ
哲宗即位，宣仁后同听政，召为吏部郎中，改秘书少监，擢侍御史。
shàng shū yuē xī zhě zhōu chéng wáng yòu chōng jiàn zuò shī bǎo zhī chén zhōu gōng tài gōng qí rén yě
上疏曰："昔者周成王幼冲践祚，师保之臣，周公、太公其人也。
rén zōng huáng dì shèng nián sì fú yòng lǐ wéi yàn shū wèi shì dú sūn shì féng yuán wèi shì jiǎng tīng duàn zhī xiá zhào shǐ rù shì
仁宗皇帝盛年嗣服，用李维、晏殊为侍读，孙奭、冯元为侍讲，听断之暇，召使入侍。
bì xià chūn qiū dǐng shèng zài suǒ zī yǎng
陛下春秋鼎盛，在所资养。
yuàn xuǎn zhōng xìn xiào tì dūn mào lǎo chéng zhī rén yǐ chōng quàn jiǎng jìn dú zhī rèn biàn diàn yàn zuò shí cì yán duì zhí jīng sòng shuō yǐ guǎng ruì zhì yǎng fù shàn jì qiú zhì zhī zhì
愿选忠信孝悌、惇茂老成之人，以充劝讲进读之任，便殿燕坐，时赐延对，执经诵说，以广睿智，仰副善继求治之志。
tā rì jiǎng yán jìn dú zhì rén zōng bù bì gēng xū lín diàn zhāng shì xùn shì dú yuē guó cháo gù shì duō bì guó yīn
他日讲筵进读，至仁宗不避庚戌临奠张士逊，侍读曰："国朝故事，多避国音。
guó cháo jiǎo yīn mù yě gù wèi gēng xīn
国朝角音，木也，故畏庚辛。
zhé zōng wèn guǒ dāng bì fǒu
"哲宗问："果当避否？
zhì jìn yuē yīn yáng jū jì shèng rén bù qǔ rú zhēng yuè qí gǔ bì yòng shàng xīn cǐ qǐ kě gǎi yě
"挚进曰："阴阳拘忌，圣人不取，如正月祈谷必用上辛，此岂可改也？
hàn zhāng dì yǐ fǎn zhī rì shòu zhāng zòu táng tài zōng yǐ chén rì kū zhāng gōng jǐn rén zōng bù bì gēng xū rì jiē bì xià suǒ yí qǔ fǎ
汉章帝以反支日受章奏，唐太宗以辰日哭张公谨，仁宗不避庚戌日，皆陛下所宜取法。
zhé zōng rán zhī
"哲宗然之。
zhì yòu yán jiàn guān yù shǐ yuán quē wèi bǔ jiān chá suī mǎn liù yuán zhuān yǐ chá zhì guān sī gōng shì ér bù yù yán zé
挚又言："谏官御史员缺未补，监察虽满六员，专以察治官司公事，而不预言责。
chén qǐng zēng bǔ tái jiàn bìng xǔ yán shì
臣请增补台谏，并许言事。
shí cài què zhāng dūn zài zhèng dì yǔ sī mǎ guāng bù xiāng néng
"时蔡确、章惇在政地，与司马光不相能。
zhì yīn jiǔ hàn shàng yán hóng fàn shù zhēng sù shí yǔ ruò
挚因久旱上言："《洪范》：'庶征肃，时雨若。
wǔ xíng chuán zhèng huǎn zé dōng hàn
'《五行传》：'政缓则冬旱。
jīn miào táng dà chén qíng zhì guāi kuí yì zhèng zhī jì yī wéi pái hěn yǔ bō yú wài kě wèi bù sù
'今庙堂大臣，情志乖暌，议政之际，依违排狠，语播于外，可谓不肃。
zhèng lìng èr sān shū huǎn bù zhèn
政令二三，舒缓不振。
bǐ rì rì qīng wú guāng fēng mái hūn yì shàng tiān jǐng gào jiē fēi xiǎo biàn
比日日青无光，风霾昏曀，上天警告，皆非小变。
yuàn jìn zhōng liáng tōng yōng sè yǐ dá tiān jiè
愿进忠良、通壅塞，以答天戒。
cài què wéi shān líng shǐ shén zōng líng jià fā yǐn qián xī bù rù sù zhì hé zhī bù bào
蔡确为山陵使，神宗灵驾发引前夕不入宿，挚劾之，不报。
jí shǐ huí jì cháo jí shì shì zhì yòu zòu què bù yǐn jiù zì hé
及使回，既朝即视事，挚又奏确不引咎自劾。
wú hé què shàng biǎo zì chén cháng qǐng shōu bá dāng shì zhī qí ài yǐ péi fǔ wáng shì juān shěng yǒu sī zhī fán suì yǐ wèi ān mín xīn
无何，确上表自陈，尝请收拔当世之耆艾，以陪辅王室，蠲省有司之烦碎，以慰安民心。
zhì wèi shǐ què chéng yǒu shì qǐng bù yán yú xiān cháo wèi bù zhōng zhī zuì
挚谓："使确诚有是请，不言于先朝，为不忠之罪；
yán yú jīn rì wèi qǔ róng zhī jì
言于今日，为取容之计。
chéng wú shì qǐng zé qī jūn mò dà yú cǐ
诚无是请，则欺君莫大于此。
yòu shū què guò è dà lüè yǒu shí lùn zhāng dūn xiōng hàn qīng tuì wú dà chén tǐ jiē bà qù
"又疏确过恶大略有十，论章惇凶悍轻侻，无大臣体，皆罢去。
chū shén zōng gēng xīn xué zhì yǎng shì yǐ qiān shù yǒu sī lì wèi yuē shù guò yú fán mì
初，神宗更新学制，养士以千数，有司立为约束，过于烦密。
zhì shàng shū yuē xué xiào wèi yù cái shǒu shàn zhī dì jiào huà suǒ cóng chū fēi xíng fǎ zhī suǒ
挚上疏曰："学校为育材首善之地，教化所从出，非行法之所。
suī qún jū zhòng jù shuài ér qí zhī bù kě wú fǎ yì yǒu lǐ yì cún yān
虽群居众聚，帅而齐之，不可无法，亦有礼义存焉。
xiān dì tǐ dào zhì fǎ chāo hàn yì táng yǎng shì zhī shèng bǐ lóng sān dài
先帝体道制法，超汉轶唐，养士之盛，比隆三代。
rán ér bǐ yǐ tài xué lǚ qǐ yù sòng yǒu sī yuán cǐ zào wéi fǎ jìn fán kē yù yú zhì yù tiáo mù duō yú fáng dào shàng xià yí èr yǐ qiú gǒu miǎn
然而比以太学屡起狱讼，有司缘此造为法禁，烦苛愈于治狱，条目多于防盗，上下疑贰，以求苟免。
shén kě guài zhě bó shì zhū shēng jìn bù xiāng jiàn jiào yù wú suǒ shī zhì wèn wú suǒ cóng yuè xún suǒ lì zhī zhāi ér yǐ
甚可怪者，博士、诸生禁不相见，教谕无所施，质问无所从，月巡所隶之斋而已。
zhāi shè jì bù yī suí jīng fēn lì zé yòu yì bó shì jiān xún lǐ zhāi shī bó shì jiān xún shū zhāi suǒ zhì bèi lǐ qǐng wèn xiāng yǔ yī nuò yì huò bù jiāo yī yán ér tuì yǐ fáng sī qǐng yǐ dù huì lù
斋舍既不一，随经分隶，则又《易》博士兼巡《礼》斋，《诗》博士兼巡《书》斋，所至备礼请问，相与揖诺，亦或不交一言而退，以防私请，以杜贿赂。
xué xiào rú cǐ qǐ xiān dì suǒ yǐ zào shì zhī yì zāi
学校如此，岂先帝所以造士之意哉？
zhì tiān xià zhě yù rén yǐ jūn zǐ zhǎng zhě zhī dào zé xià bì yǒu jūn zǐ zhǎng zhě zhī xíng ér yīng hu shàng
治天下者，遇人以君子、长者之道，则下必有君子、长者之行而应乎上。
ruò yǐ xiǎo rén quǎn zhì yù zhī bǐ jiāng yǐ xiǎo rén quǎn zhì zì wèi ér kuàng yǐ cǐ xíng yú xué xiào zhī jiān hu
若以小人、犬彘遇之，彼将以小人、犬彘自为，而况以此行于学校之间乎？
yuàn ba qí zhì
愿罢其制。
yòu qǐng zá yòng jīng yì shī fù qǔ shì fù xián liáng fāng zhèng kē ba cháng píng miǎn yì yǐn zhū guāng tíng wáng yán sōu wéi yán guān
"又请杂用经义、诗赋取士，复贤良方正科，罢常平、免役，引朱光庭、王岩叟为言官。
zhí xiàn shù yuè zhèng sè tán hé duō suǒ biǎn chù bǎi liáo jìng dàn shí rén yǐ bǐ bāo zhěng lǚ huì
执宪数月，正色弹劾，多所贬黜，百僚敬惮，时人以比包拯、吕晦。
yuán yòu yuán nián zhuó yù shǐ zhōng chéng
元祐元年，擢御史中丞。
zhì shàng shū yuē shàng zhī suǒ hào xià bì yǒu shèn
挚上疏曰："上之所好，下必有甚。
cháo tíng yì zài zǒng hé xià bì yǒu kè bó zhī xíng
朝廷意在总核，下必有刻薄之行；
cháo tíng wu zài kuān dà xià bì yǒu gǒu jiǎn zhī shì
朝廷务在宽大，下必有苟简之事。
xí sú huái lì yíng yì qū hé suǒ wéi jìn sì ér fēi shàng zhī yì běn rán yě
习俗怀利，迎意趋和，所为近似，而非上之意本然也。
jīn yīn gé zhī zhèng běn shū ér guān wàng zhī sú gù zài
今因革之政本殊，而观望之俗故在。
zuó chāi yì chū xíng jiān sī yǐ yǒu yíng hé zhēng xiān bù jiào lì hài yī gài dìng chà yí lù wèi zhī sāo dòng zhě
昨差役初行，监司已有迎合争先，不校利害，一概定差，一路为之骚动者。
cháo tíng chá qí rú cǐ gù yǐ chù zhī yǐ
朝廷察其如此，固已黜之矣。
yǐ shì guān zhī dà yuē lèi cǐ
以是观之，大约类此。
xiàng lái chù zé shù rén zhě jiē yǐ fēi fǎ póu kè shì jìn hài mín rán fēi yù shǐ zhī màn bù xǐng shì
向来黜责数人者，皆以非法掊克，市进害民，然非欲使之漫不省事。
mèi zhě bù dá jiǎo wǎng guò zhèng gù kě bù wèi zhī jìn zāi
昧者不达，矫枉过正，顾可不为之禁哉？
qǐng lì jiān sī kǎo jì zhī zhì
请立监司考绩之制。
bài shàng shū yòu chéng lián jìn zuǒ chéng zhōng shū shì láng qiān mén xià shì láng
拜尚书右丞，连进左丞、中书侍郎，迁门下侍郎。
hú zōng yù chú yòu chéng jiàn yì dài fū wáng dí shū qí fēi shì xuān rén hòu nù jiāng jiā shēn qiǎn
胡宗愈除右丞，谏议大夫王觌疏其非是，宣仁后怒，将加深谴。
zhì kāi jiù shén lì lián zhōng lì shēng yuē ruò yǒu rén yǐ mén xià shì láng wèi jiān xié gān shòu zhī fǒu
挚开救甚力，帘中厉声曰："若有人以门下侍郎为奸邪，甘受之否？
zhì yuē bì xià shěn chá huǐ yù měi rú cǐ tiān xià xìng shèn
"挚曰："陛下审察毁誉每如此，天下幸甚！
rán yuàn gù dà tǐ zōng yù jìn yòng zì yǒu gōng yì bì zhì biǎn jiàn guān ér hòu jìn kǒng zōng yù yì suǒ wèi ān
然愿顾大体，宗愈进用，自有公议，必致贬谏官而后进，恐宗愈亦所未安。
xuān rén hòu yì jiě dí de bǔ jùn shǒu
"宣仁后意解，觌得补郡守。
zhì yǔ tóng liè zòu shì lùn rén cái zhì yuē rén cái cái dé néng fǒu bù yī
挚与同列奏事论人才，挚曰："人才难得，能否不一。
xìng zhōng shí ér cái shí yǒu yú shàng yě
性忠实而才识有余，上也；
cái shí bù dǎi ér zhōng shí yǒu yú cì yě
才识不逮而忠实有余，次也；
yǒu cái ér nán bǎo kě jiè yǐ jí shì yòu qí cì yě
有才而难保，可借以集事，又其次也。
huái xié guān wàng suí shí shì gǎi biàn cǐ xiǎo rén yě zhōng bù kě yòng
怀邪观望，随时势改变，此小人也，终不可用。
zhé zōng jí xuān rén hòu yuē qīng cháng néng rú cǐ yòng rén guó jiā hé yōu
"哲宗及宣仁后曰："卿常能如此用人，国家何忧！
liù nián bài shàng shū yòu pú yè
"六年，拜尚书右仆射。
zhì xìng qiào zhí yǒu qì jié tōng dá míng ruì chù jī zhé fā bù wéi lì chù wēi yòu
挚性峭直，有气节，通达明锐，触机辄发，不为利怵威诱。
zì chū fǔ zhèng zhì wéi xiāng xiū yán xiàn fǎ biàn bái xié zhèng zhuān yǐ rén wù chǔ xīn gū lì yī yì bù shòu yè qǐng
自初辅政至为相，修严宪法，辨白邪正，专以人物处心，孤立一意，不受谒请。
zǐ dì qīn qī rù guān jiē lìng fù quán bù yǐ gé diào xuǎn wèi cháng yǐ gàn cháo tíng
子弟亲戚入官，皆令赴铨部以格调选，未尝以干朝廷。
yǔ lǚ dà fáng tóng wèi guó jiā dà shì duō jué yú dà fáng wéi jìn tuì shì dà fū shí zhí qí bǐng
与吕大防同位，国家大事，多决于大防，惟进退士大夫，实执其柄。
rán chí xīn shǎo shù yǒng yú qù è jìng wèi péng chán qí zhòng
然持心少恕，勇于去恶，竟为朋谗奇中。
xiān shì xíng shù zhé guān yǒng zhōu yǐ shū dǐ zhì
先是，邢恕谪官永州，以书抵挚。
zhì gù yǔ shù shàn dá qí shū yǒu yǒng zhōu jiā chǔ dì wǎng yǐ sì xiū fù zhī yǔ
挚故与恕善，答其书，有"永州佳处，第往以俟休复"之语。
pái àn guān rú dōng jì qīng xiǎn rén yě yǒu qiú yú zhì bù dé jiàn qí shū yīn lù yǐ shì yù shǐ zhōng chéng zhèng yōng shì yù shǐ yáng wèi
排岸官茹东济，倾险人也，有求于挚，不得，见其书，阴录以示御史中丞郑雍、侍御史杨畏。
èr rén fāng jiāo zhāng jī zhì suì jiān shì qí yǔ shàng zhī yuē xiū fù zhě yǔ chū zhōu yì yǐ sì xiū fù zhě sì tā rì tài huáng tài hòu fù zǐ míng bì yě
二人方交章击挚，遂笺释其语上之，曰："'休复'者，语出《周易》，'以俟休复'者，俟他日太皇太后复子明辟也。
yòu zhāng dūn zhū zǐ gù yǔ zhì zhī zǐ yóu zhì yì jiān yǔ zhī jiē
"又章惇诸子故与挚之子游，挚亦间与之接。
yōng wèi wèi yán jiàn jiē nà wèi láo lóng zhī jì yǐ jì hòu fú
雍、畏谓延见接纳，为牢笼之计，以冀后福。
xuān rén hòu yú shì miàn yù zhì yuē yán zhě wèi qīng jiāo tōng fěi rén wèi yì rì de qīng dāng yī xīn wáng shì
宣仁后于是面喻挚曰："言者谓卿交通匪人，为异日地，卿当一心王室。
ruò zhāng dūn zhě suī yǐ zǎi xiàng chù zhī wèi bì lè yě
若章惇者，虽以宰相处之，未必乐也。
zhì huáng jù tuì shàng zhāng zì biàn zhí zhèng yì wèi zhī yán
"挚皇惧退，上章自辨，执政亦为之言。
xuān rén hòu yuē chuí lián zhī chū zhì pái chì jiān xié shí wèi zhōng zhí
宣仁后曰："垂帘之初，挚排斥奸邪，实为忠直。
dàn cǐ èr shì fēi suǒ dāng wèi yě
但此二事，非所当为也。
yǐ guān wén diàn xué shì ba zhī yùn zhōu
"以观文殿学士罢知郓州。
jǐ shì zhōng zhū guāng tíng bó yún zhì zhōng yì zì fèn cháo tíng zhuó zhī dà wèi yī dàn yǐ yí ér ba tiān xià bú jiàn qí guò
给事中朱光庭驳云："挚忠义自奋，朝廷擢之大位，一旦以疑而罢，天下不见其过。
guāng tíng yì ba
"光庭亦罢。
qī nián xǐ dà míng yòu wèi yōng děng suǒ è xǐ zhī qīng zhōu
七年，徙大名，又为雍等所遏，徙知青州。
shào shèng chū lái zhī shào zhōu zhì lùn zhì biàn fǎ qì dì zuì duó zhí zhī huáng zhōu zài biǎn guāng lù qīng fēn sī nán jīng qí zhōu jū zhù
绍圣初，来之邵、周秩论挚变法、弃地罪，夺职知黄州，再贬光禄卿，分司南京，蕲州居住。
jiāng xíng yǔ zhū zǐ yuē shàng yòng zhāng dūn wú qiě dé zuì
将行，语诸子曰："上用章惇，吾且得罪。
ruò dūn gù guó shì bù qiān nù bǎi xìng dàn zé wú cáo sǐ wú suǒ hèn
若惇顾国事，不迁怒百姓，但责吾曹，死无所恨。
zhèng lǜ yì zài bào fù fǎ lìng yì jùn nài tiān xià hé
正虑意在报复，法令益峻，奈天下何！
yōu xíng yú sè wú yī yán jí qiān zhé yì
"忧形于色，无一言及迁谪意。
sì nián xiàn xíng shù zhī bàng biǎn dǐng zhōu tuán liàn fù shǐ xīn zhōu ān zhì
四年，陷邢恕之谤，贬鼎州团练副使，新州安置。
wéi yī zi cóng
惟一子从。
jiā rén tì qì yuàn shì jiē bù tīng
家人涕泣愿侍，皆不听。
zhì shù yuè yǐ jí zú nián liù shí bā
至数月，以疾卒，年六十八。
chū zhì yǔ lǚ dà fáng wèi xiāng wén jí fu jū sāng zài luò yuàn wàng fú chú kǒng bù dé jīng guān dǐ shū xíng shù yuē gǎi yuè suì chú rù cháo zhī jì wèi kě bì
初，挚与吕大防为相，文及甫居丧，在洛怨望，服除，恐不得京官，抵书邢恕曰："改月遂除，入朝之计未可必。
dāng tú cāi yuàn yú yīng yáng zhě yì shēn qí tú shí fán
当涂猜怨于鹰扬者益深，其徒实繁。
sī mǎ zhāo zhī xīn lù rén suǒ zhī yě jì zhī yǐ fěn kūn bì yù yǐ miǎo gōng wèi gān xīn kuài yì zhī de kě wèi hán xīn
司马昭之心，路人所知也，济之以'粉昆'，必欲以眇躬为甘心快意之地，可为寒心。
qí wèi sī mǎ zhāo zhě zhǐ lǚ dà fáng dú dāng guó jiǔ
"其谓司马昭者，指吕大防独当国久；
fěn kūn zhě shì yǐ fù mǎ dū wèi wèi fěn hòu hán jiā yàn shàng zhǔ yǐ xiōng zhōng yàn wèi fěn kūn yě
'粉昆'者，世以驸马都尉为'粉侯'，韩嘉彦尚主，以兄忠彦为'粉昆'也。
shù yǐ shū shì cài shuò cài wèi wèi shàng shū sòng zhì jí dà fáng děng shí yú rén xiàn qí fù què móu wēi zōng shè yǐn jí fu shū wèi zhèng
恕以书示蔡硕、蔡渭，渭上书讼挚及大防等十余人陷其父确，谋危宗社，引及甫书为证。
shí zhāng dūn cài biàn wū zào yuán yòu zhū rén shì bù yǐ yīn shì yù shā zhì jí liáng dào wáng yán sōu děng
时章惇、蔡卞诬造元祐诸人事不已，因是欲杀挚及梁焘、王岩叟等。
yǐ wéi zhì yǒu fèi lì zhī yì suì qǐ tóng wén guǎn yù yòng cài jīng ān dūn zá zhì dǎi wèn jí fu
以为挚有废立之意，遂起同文馆狱，用蔡京、安惇杂治，逮问及甫。
jí fu yuán yòu mò dé dà fáng chú quán shì láng yòu zhōng yàn suī ba zhé zōng juàn zhī wèi shuāi nǎi tuō qí wáng fù cháng shuō sī mǎ zhāo zhǐ liú zhì fěn wèi wáng yán sōu miàn bái rú fěn kūn wèi liáng dào zì kuàng zhī kuàng yóu xiōng yě
及甫元祐末德大防除权侍郎，又忠彦虽罢，哲宗眷之未衰，乃托其亡父尝说司马昭指刘挚，"粉"谓王岩叟面白如粉，"昆"谓梁焘字况之，"况"犹"兄"也。
yòu wèn shí zhuàng dàn yún yí qí shì shì rú cǐ
又问实状，但云："疑其事势如此。
huì zhì zú jīng zòu bù jí kǎo yàn suì miǎn qí zi guān yǔ jiā shǔ xǐ yīng zhōu fán sān nián sǐ yú zhàng zhě shí rén
"会挚卒，京奏不及考验，遂免其子官，与家属徙英州，凡三年，死于瘴者十人。
huī zōng lì zhào fǎn qí jiā shǔ yòng zi qí qǐng de guī zàng
徽宗立，诏反其家属，用子跂请，得归葬。
qí yòu fú què su jí fu zhī wū suì biǎn jí fu bìng wèi yú hú wài fù zhì zhōng dài fū
跂又伏阙诉及甫之诬，遂贬及甫并渭于湖外，复挚中大夫。
cài jīng wèi xiāng jiàng cháo sàn dài fū
蔡京为相，降朝散大夫。
hòu yòu fù guān wén diàn dà xué shì tài zhōng dài fū
后又复观文殿大学士、太中大夫。
shào xīng chū zèng shǎo shī shì yuē zhōng sù
绍兴初，赠少师，谥曰忠肃。
zhì shì shū zì yòu zhì lǎo wèi cháng shì juàn
挚嗜书，自幼至老，未尝释卷。
jiā cáng shū duō zì chóu jiào de shàn běn huò shǒu chāo lù zī zī wú juàn
家藏书多自雠校，得善本或手抄录，孜孜无倦。
shǎo hǎo lǐ xué qí jiū sān lǐ shì zhū jīng yóu cuì
少好《礼》学，其究《三礼》，视诸经尤粹。
wǎn hǎo chūn qiū kǎo zhū rú yì tóng biàn qí dé shī tōng shèng rén jīng yì wèi duō
晚好《春秋》，考诸儒异同，辨其得失，通圣人经意为多。
qí jiào zǐ sūn xiān xíng shí hòu wén yì
其教子孙，先行实，后文艺。
měi yuē shì dāng yǐ qì shí wèi xiān yī hào wéi wén rén wú zú guān yǐ
每曰："士当以器识为先，一号为文人，无足观矣。
qí néng wéi wén zhāng zāo dǎng shì wèi guān tuò luò jiā jū bì huò yǐ shòu zhōng
跂能为文章，遭党事，为官拓落，家居避祸，以寿终。
sū sòng zì zi róng quán zhōu nán ān rén
苏颂，字子容，泉州南安人。
fù shēn zàng rùn zhōu dān yáng yīn xǐ jū zhī
父绅，葬润州丹阳，因徙居之。
dì jìn shì lì sù zhōu guān chá tuī guān zhī jiāng níng xiàn
第进士，历宿州观察推官、知江宁县。
shí jiàn yè chéng lǐ shì hòu shuì fù tú jí yī jiē wú yì měi fā liǎn gāo xià chū lì shǒu
时建业承李氏后，税赋图籍，一皆无艺，每发敛，高下出吏手。
sòng yīn zhì xùn tā shì hù wèn mín lín lǐ dīng chǎn shi qí xiáng
颂因治讯他事，互问民邻里丁产，识其详。
jí dìng hù jí mín huò zì zhàn bù xī sòng jǐng zhī yuē rǔ yǒu mǒu dīng mǒu chǎn hé bù yán
及定户籍，民或自占不悉，颂警之曰："汝有某丁某产，何不言？
mín hài jù jiē bù gǎn yǐn suì chǎn tī sù dù chéng fù yī yì jiǎn ér yì xíng zhū lìng shì yǐ wéi fǎ zhì lǐng mǒu mín bài tíng xià yǐ xiè
"民骇惧，皆不敢隐，遂刬剔夙蠹，成赋一邑，简而易行，诸令视以为法，至领某民拜庭下以谢。
fán mín yǒu fèn zhēng sòng yù yǐ xiāng dǎng yi xiāng qīn shàn ruò yǐ xiǎo fèn ér shī huān xīn yī dàn huǎn jí jiāng hé lài yān
凡民有忿争，颂喻以乡党宜相亲善，若以小忿而失欢心，一旦缓急，将何赖焉。
mín wǎng wǎng xiè qù huò bàn tú sī qí yán ér zhǐ
民往往谢去，或半途思其言而止。
shí jiān sī wáng dǐng wáng chāo yáng hóng yú bù lì shǎo xǔ kě jí guān sòng shī shè zé yuē fēi wú suǒ jí yě
时监司王鼎、王绰、杨纮于部吏少许可，及观颂施设，则曰："非吾所及也。
diào nán jīng liú shǒu tuī guān liú shǒu ōu yáng xiū wěi yǐ zhèng yuē zi róng chǔ shì jīng shěn yī jīng yuè lǎn zé xiū bù fù shěng yǐ
调南京留守推官，留守欧阳修委以政，曰："子容处事精审，一经阅览，则修不复省矣。
shí dù yǎn lǎo jū suī yáng jiàn sòng shēn qì zhī yuē rú jūn zhēn suǒ wèi bù kě de ér qīn shū zhě
"时杜衍老居睢阳，见颂，深器之，曰："如君，真所谓不可得而亲疏者。
yǎn yòu zì wèi píng shēng rén hǎn jiàn qí yòng xīn chù suì zì xiǎo guān yǐ zhì wèi shì cóng zǎi xiàng suǒ yǐ shī shè chū chù xī yǐ yǔ sòng yuē yǐ zi xiāng zhī qiě zhī zi yì rì bì wèi cǐ guān lǎo fū fēi yǐ zì jīn yě
"衍又自谓平生人罕见其用心处，遂自小官以至为侍从、宰相所以施设出处，悉以语颂，曰："以子相知，且知子异日必为此官，老夫非以自矜也。
gù sòng hòu lì zhèng lüè shì yǎn yún
"故颂后历政，略似衍云。
huáng yòu wǔ nián zhào shì guǎn gé jiào kān tóng zhī tài cháng lǐ yuàn
皇祐五年，召试馆阁校勘，同知太常礼院。
zhì hé zhōng wén yàn bó wèi xiāng qǐng jiàn jiā miào shì xià tài cháng
至和中，文彦博为相，请建家庙，事下太常。
sòng yì yǐ wéi lǐ dài fū shì yǒu tián zé jì wú tián zé jiàn shì yǒu tǔ zhě nǎi wèi miào jì yě
颂议以为："礼，大夫士有田则祭，无田则荐，是有土者乃为庙祭也。
yǒu tián zé yǒu jué wú tǔ wú jué zé zǐ sūn wú yǐ jì chéng zōng sì shì yǒu miào zhě zhǐ yú qí gōng zǐ sūn wú jué jì nǎi fèi yě
有田则有爵，无土无爵，则子孙无以继承宗祀，是有庙者止于其躬，子孙无爵，祭乃废也。
ruò cān hé gǔ jīn zhī zhì yī yuē fēng jué zhī lìng wèi zhī děng chà xī yǐ tǔ tián rán hòu miào zhì kě yì
若参合古今之制，依约封爵之令，为之等差，锡以土田，然后庙制可议。
ruò yóu wèi yě jí qǐng kǎo àn táng xián qǐn táng cí xiǎng yí zhǐ yòng yàn qì cháng shí ér yǐ
若犹未也，即请考案唐贤寝堂祠飨仪，止用燕器常食而已。
jiā yòu zhōng zhào lǐ yuàn yì lì gù guō huáng hòu shén yù diàn yú jǐng líng gōng sòng wèi chì shū yún xiàng yīn fèn yù ǒu shī qiān gōng cǐ zé wú kě fèi zhī shì
嘉祐中，诏礼院议立故郭皇后神御殿于景灵宫，颂谓："敕书云：'向因忿郁，偶失谦恭'，此则无可废之事。
yòu yún zhèn niàn qí zì lì cháng qiū jǐn zhōu yī jì dǎi shì xiān hòu zhī fèng qǐn yuán cǐ zé yǒu bù dàng fèi zhī huǐ
又云：'朕念其自历长秋，仅周一纪，逮事先后，祗奉寝园'，此则有不当废之悔。
yòu yún kě zhuī fù huáng hòu qí fù miào shì cè bìng tíng
又云：'可追复皇后，其祔庙谥册并停。
cǐ zé yǒu hé fù miào jí shì cè zhī yì
'此则有合祔庙及谥册之义。
qǐng fù guō huáng hòu yú hòu miào yǐ chéng zhuī fù zhī dào
请祔郭皇后于后庙，以成追复之道。
zhòng lùn wèi dìng zǎi xiàng céng gōng liàng wèn yuē guō hòu shàng yuán fēi ruò fù miào zé shì tǐ zhòng yǐ
"众论未定，宰相曾公亮问曰："郭后，上元妃，若祔庙，则事体重矣。
sòng yuē guó cháo sān shèng hè yǐn pān jiē yuán fēi shì tǐ zhèng xiāng lèi
"颂曰："国朝三圣，贺、尹、潘皆元妃，事体正相类。
jīn zhǐ fù hòu miào zé qǐ de yǒu tóng yì zhī yán
今止祔后庙，则岂得有同异之言。
gōng liàng yuē yì zhě yǐ wèi yīn bī mǔ hòu shì kǒng wàn suì hòu pèi fù zhī yì
"公亮曰："议者以谓阴逼母后，是恐万岁后配祔之意。
sòng yuē ruò jiā yī huái āi mǐn zhī shì zé bù wèi bī yǐ
"颂曰："若加一'怀'、'哀'、'愍'之谥，则不为逼矣。
gōng liàng tàn zhòng
"公亮叹重。
qiān jí xián xiào lǐ biān dìng shū jí
迁集贤校理，编定书籍。
sòng zài guǎn xià jiǔ nián fèng zǔ mǔ jí mǔ yǎng gū zǐ mèi yǔ wài zú shù shí rén gān zhǐ róng yí hūn jià yǐ shí
颂在馆下九年，奉祖母及母，养姑姊妹与外族数十人，甘旨融怡，昏嫁以时。
qī zǐ yī shí cháng bù jí ér chù zhī yàn rú
妻子衣食常不及，而处之晏如。
fù bì cháng chēng sòng wèi gǔ jūn zǐ jí yǔ hán qí wèi xiāng tóng biǎo qí lián tuì yǐ zhī yǐng zhōu
富弼尝称颂为古君子，及与韩琦为相，同表其廉退，以知颍州。
tōng pàn zhào zhì zhōng běn biān jiǎo jiàng zhě suǒ zhì yǔ shǒu jìng sòng dài zhī yǐ lǐ jù jǐn chéng yì
通判赵至忠本边徼降者，所至与守竞，颂待之以礼，具尽诚意。
zhì zhōng gǎn qì yuē shēn suī yí rén rán jiàn yì zé fú píng shēng chéng fú zhě wéi gōng yǔ hán wèi gōng ěr
至忠感泣曰："身虽夷人，然见义则服，平生诚服者，唯公与韩魏公耳。
rén zōng bēng jiàn shān líng yǒu sī yǐ bù shí nán de zhī wù lì zhū jùn
仁宗崩，建山陵，有司以不时难得之物厉诸郡。
sòng yuē yí zhào wu cóng jiǎn yuē qǐ yǒu tǔ bù chǎn ér kě qiáng fù hu
颂曰："遗诏务从俭约，岂有土不产而可强赋乎？
liàng qí yǒu wú shì yì suí jí
量其有无，事亦随集。
yīng zōng jí wèi zhào tí diǎn kāi fēng fǔ jiè zhū xiàn zhèn gōng shì
"英宗即位，召提点开封府界诸县镇公事。
sòng yán zhōu zhì liù jūn chū yú liù xiāng zài sān jī sì jiāo zhī de
颂言："周制六军出于六乡，在三畿四郊之地；
táng shè shí èr wèi yì sàn bù jī nèi jùn xiàn yòu yǐ guān nèi zhū fǔ fēn lì zhī jiē suǒ yǐ lín zhì sì fāng wèi guó fān wèi
唐设十二卫，亦散布畿内郡县，又以关内诸府分隶之，皆所以临制四方，为国藩卫。
guó cháo jìn bīng duō zhūn jīng shī jí jī nèi dōng nán zhū xiàn suī kuì yùn wèi biàn ér xī biān wǔ bèi shū quē
国朝禁兵，多屯京师及畿内东南诸县，虽馈运为便，而西边武备殊阙。
jīn zhōng mù cháng yuán dōu mén yào chōng èr bǐ yì zhì jiē yóu cǐ ér jiù bù tún bīng qù wú fáng shǒu qǐng zhì yíng yì bīng yǐ bèi fēi cháng
今中牟、长垣都门要冲，二鄙驿置皆由此，而旧不屯兵，阒无防守，请置营益兵，以备非常。
míng nián jī mín guǒ chéng xū fàn cháng yuán qiāng guān lì rú sòng lǜ
"明年，饥民果乘虚犯长垣，戕官吏，如颂虑。
sòng yòu qǐng yǐ huò dào duō guǎ wèi xiàn lìng diàn zuì fǎ yǐ wèi xún jiǎn xiàn wèi dàn néng bǔ dào ér bù néng shǐ rén bù wéi dào
颂又请以获盗多寡为县令殿最法，以谓："巡检、县尉，但能捕盗，而不能使人不为盗；
néng shǐ qí bù wéi dào zhě xiàn lìng yě
能使其不为盗者，县令也。
qiě mín lí piāo jié zhī hài ér zhǎng guān bù rèn qí zé kě hu
且民罹剽劫之害，而长官不任其责，可乎？
qiān dù zhī pàn guān
迁度支判官。
sòng qì dān shǐ sù ēn zhōu yì shè huǒ zuǒ yòu qǐng chū bì sòng bù dòng
送契丹使，宿恩州，驿舍火，左右请出避，颂不动。
zhōu bīng yù rù jiù bì mén bù nà xú shǐ fáng zú pū miè zhī
州兵欲入救，闭门不纳，徐使防卒扑灭之。
chū huǒ shí jùn rén xiōng xiōng chàng shǐ zhě yǒu biàn jiù bīng yì yù yīn ér shēng shì lài sòng ān jìng ér zhǐ
初火时，郡人汹汹，唱使者有变，救兵亦欲因而生事，赖颂安静而止。
suì wén jīng shī shén zōng yí yān
遂闻京师，神宗疑焉。
sòng shǐ hái rù zòu chēng shàn jiǔ zhī
颂使还，入奏，称善久之。
mìng wèi huái nán zhuǎn yùn shǐ
命为淮南转运使。
zhào xiū qǐ jū zhù zhuó zhī zhì gào zhī tōng jìn yín tái sī zhī shěn xíng yuàn
召修起居注，擢知制诰、知通进银台司、知审刑院。
shí zhī jīn zhōu zhāng zhòng xuān zuò wǎng fǎ zāng zuì zhì sǐ fǎ guān yuán li xī fǔ lì zhàng jǐ qíng pèi hǎi dǎo
时知金州张仲宣坐枉法赃罪至死，法官援李希辅例，杖脊黥配海岛。
sòng zòu yuē xī fǔ zhòng xuān jūn wèi wǎng fǎ qíng yǒu qīng zhòng
颂奏曰："希辅、仲宣均为枉法，情有轻重。
xī fǔ zhī tái shòu qiú shù bǎi qiān é wài dù sēng
希辅知台，受赇数百千，额外度僧。
zhòng xuān suǒ bù jīn kēng fā xí xún jiǎn tǐ jiū qí lì shèn wēi tǔ rén dàn xīng zuò yǐ jīn bā liǎng shǔ zhòng xuān bù chà guān bǐ xiào zhǐ xì wéi lìng kě bǐ kǒng hē tiáo shì xī fǔ yǒu jiàn yǐ
仲宣所部金坑，发檄巡检体究，其利甚微，土人惮兴作，以金八两属仲宣，不差官比校，止系违令，可比恐喝条，视希辅有间矣。
shén zōng yuē miǎn zhàng ér qíng zhī kě hu
"神宗曰："免杖而黥之，可乎？
sòng yuē gǔ zhě xíng bù shàng dài fū zhòng xuān guān wǔ pǐn jīn dài sǐ ér qíng zhī shǐ yǔ tú lì wéi wǔ suī qí rén wú kě qín suǒ zhòng zhě wū rǔ yì guān ěr
"颂曰："古者刑不上大夫，仲宣官五品，今贷死而黥之，使与徒隶为伍，虽其人无可矜，所重者，污辱衣冠耳。
suì miǎn zhàng qíng liú hǎi wài suì wèi dìng fǎ
"遂免仗黥，流海外，遂为定法。
yòu yán tí jǔ qīng miáo guān bù néng tǐ cháo tíng zhī yì yāo gōng zhēng lì wu wèi fán rǎo
又言："提举青苗官不能体朝廷之意，邀功争利，务为烦扰。
qiě yǔ zhū sī bù xiāng lín tǒng wén yí tóng yì zhōu xiàn mò zhī shì cóng
且与诸司不相临统，文移同异，州县莫知适从。
qǐ yǔ cháng píng zhòng yì yī qiè fù zhī jiān sī gǎi tí jǔ wèi zhī shǔ zé shì yǒu tǒng yī ér yú gēng zhāng zhī zhèng wú suǒ sǔn yě
乞与常平、众役一切付之监司，改提举为之属，则事有统一，而于更张之政无所损也。
bù cóng
"不从。
dà chén jiàn xiù zhōu pàn guān li dìng zhào jiàn zhuó tài zǐ zhōng yǔn chú jiān chá yù shǐ lǐ xíng
大臣荐秀州判官李定，召见，擢太子中允，除监察御史里行。
sòng mǐn qiú zhī zhì gào fēng hái cí tóu
宋敏求知制诰，封还词头。
fù xià sòng dāng zhì sòng zòu zǔ zōng cháo tiān xià chū dìng gù bù qǐ gū yuǎn ér dēng xiǎn yào zhě
复下，颂当制，颂奏："祖宗朝，天下初定，故不起孤远而登显要者。
zhēn zōng yǐ lái suī yǒu yōu rén yì xíng yì bù zhì chāo yuè zī pǐn
真宗以来，虽有幽人异行，亦不至超越资品。
jīn dìng bù yóu quán kǎo zhuó shòu cháo liè
今定不由铨考，擢授朝列；
bù yuán yù shǐ jiàn zhì xiàn tái
不缘御史，荐置宪台。
suī cháo tíng jí yú yòng cái dù yuè cháng gé rán huī wěn fǎ zhì suǒ yì zhě xiǎo suǒ sǔn zhě dà wèi gǎn jù cǎo
虽朝廷急于用才，度越常格，然隳紊法制，所益者小，所损者大，未敢具草。
cì zhì li dà lín yì fēng hái
"次至李大临，亦封还。
shén zōng yuē qù nián zhào tái guān yǒu quē wěi yù shǐ tái zòu jǔ bù jū guān zhí gāo xià
神宗曰："去年诏，台官有阙，委御史台奏举，不拘官职高下。
sòng yǔ dà lín duì yuē cóng qián tái guān yú tài cháng bó shì yǐ shàng zhōng xíng yuán wài láng yǐ xià jǔ chōng
"颂与大临对曰："从前台官，于太常博士以上、中行员外郎以下举充。
hòu wéi nán de zī xù xiāng dāng gù cháo tíng tè kāi cǐ zhì
后为难得资叙相当，故朝廷特开此制。
zhǐ shì bù xiàn bó shì yuán láng fēi wèi xuǎn rén yì xǔ zòu jǔ
止是不限博士、员郎，非谓选人亦许奏举。
ruò bù jū guān zhí gāo xià bìng xuǎn rén zài qí jiān zé shì xiù zhōu pàn guān yì kě wèi lǐ xíng bù bì gēng gǎi zhōng yǔn yě
若不拘官职高下，并选人在其间，则是秀州判官亦可为里行，不必更改中允也。
jīn dìng gǎi jīng guān yǐ shì yōu ēn gèng chù zhī xiàn tái xiān cháo yǐ lái wèi yǒu cǐ bǐ
今定改京官，已是优恩，更处之宪台，先朝以来，未有此比。
xìng mén yī qǐ zé shì tu bēn jìng zhī rén xī wàng bù cì zhī zhuó cháo tíng míng qì yǒu xiàn yān dé rén rén mǎn qí yì zāi
幸门一启，则士涂奔竞之人，希望不次之擢，朝廷名器有限，焉得人人满其意哉！
zhí zòu bù yǐ yú shì bìng luò zhī zhì gào guī gōng bù láng zhōng bān tiān xià wèi sòng jí mǐn qiú dà lín wèi sān shè rén
"执奏不已，于是并落知制诰，归工部郎中班，天下谓颂及敏求、大临为"三舍人"。
suì yú zhī wù zhōu
岁余，知婺州。
fāng sù tóng lú jiāng shuǐ bào xùn zhōu héng yù fù mǔ zài zhōu zhōng jǐ ruò yǐ sòng āi háo fù shuǐ jiù zhī zhōu hū zì zhèng
方溯桐庐，江水暴迅，舟横欲覆，母在舟中几溺矣，颂哀号赴水救之，舟忽自正。
mǔ fu jí àn zhōu nǎi fù rén yǐ wéi chún xiào suǒ gǎn
母甫及岸，舟乃覆，人以为纯孝所感。
xǐ bó zhōu yǒu háo fù zuì dāng zhàng ér bìng měi xún jiǎn zhī wèi yù qiáo bù shān yuán fú wèi sòng zǐ yuē zūn gōng gāo míng yǐ zhèng chēng qǐ kě wèi yī fù suǒ dài
徙亳州，有豪妇罪当杖而病，每旬检之，未愈，谯簿邓元孚谓颂子曰："尊公高明以政称，岂可为一妇所绐。
dàn yù yī rú fǎ jiǎn zì bù wū yǐ
但谕医如法检，自不诬矣。
sòng yuē wàn shì fù gōng yì hé róng xīn yān
"颂曰："万事付公议，何容心焉。
ruò yán yǔ qīng zhòng zé rén yǒu guān wàng huò zhì yǒu huǐ
若言语轻重，则人有观望，或致有悔。
jì ér fù sǐ yuán fú cán yuē wǒ bèi xiá xiǎo qǐ kě cè gōng zhī yòng xīn yě
"既而妇死，元孚惭曰："我辈狭小，岂可测公之用心也。
jiā jí xián yuàn xué shì zhī yìng tiān fǔ
"加集贤院学士、知应天府。
lǚ huì qīng cháng yǔ rén yuē zi róng wú xiāng lǐ xiān jìn gǒu yī yì wǒ zhí zhèng kě de yě
吕惠卿尝语人曰："子容，吾乡里先进，苟一诣我，执政可得也。
sòng wén zhī xiào ér bù yīng
"颂闻之，笑而不应。
fán gèng sān shè dà lín hái shì cóng sòng cái shòu mì shū jiān zhī tōng jìn yín tái sī
凡更三赦，大临还侍从，颂才授秘书监、知通进银台司。
wú yuè jī xuǎn zhī háng zhōu
吴越饥，选知杭州。
yī rì chū yù bǎi yú rén āi sù yuē mǒu yǐ zhuǎn yùn sī zé bū shì yì mín qián yè qiú zhòu xì suī sǐ wú yǐ cháng
一日，出遇百余人，哀诉曰："某以转运司责逋市易缗钱，夜囚昼系，虽死无以偿。
sòng yuē wú shì rǔ shǐ rǔ yíng shēng fèng yī shí zhī yú xī yǐ cháng guān qī yǐ suì yuè ér zú kě hu
"颂曰："吾释汝，使汝营生，奉衣食之余，悉以偿官，期以岁月而足，可乎？
jiē xiè bù gǎn fù guǒ rú qī ér zú
"皆谢不敢负，果如期而足。
sòng yàn kè yǒu měi táng huò gào jiàng bīng yù luàn sòng mì shǐ bǔ qú lǐng shí bèi hé xiào fù yù zhōng dài xī huì sàn zuò kè bù zhī yě
颂宴客有美堂，或告将兵欲乱，颂密使捕渠领十辈，荷校付狱中，迨夕会散，坐客不知也。
jí xiū liǎng cháo zhèng shǐ zhuǎn yòu jiàn yì dài fū
及修两朝正史，转右谏议大夫。
shǐ qì dān yù dōng zhì qí guó lì hòu sòng lì yī rì
使契丹，遇冬至，其国历后宋历一日。
běi rén wèn shú wéi shì sòng yuē lì jiā suàn shù xiǎo yì chí sù bù tóng rú hài shí jié qì jiāo yóu shì jīn xī
北人问孰为是，颂曰："历家算术小异，迟速不同，如亥时节气交，犹是今夕；
ruò yú shù kè zé shǔ zǐ shí wèi míng rì yǐ
若逾数刻，则属子时，为明日矣。
huò xiān huò hòu gè cóng qí lì kě yě
或先或后，各从其历可也。
běi rén yǐ wéi rán
"北人以为然。
shǐ hái yǐ zòu shén zōng jiā yuē zhèn cháng sī zhī cǐ zuì nán chǔ qīng suǒ duì shū shàn
使还以奏，神宗嘉曰："朕尝思之，此最难处，卿所对殊善。
yīn wèn qí shān chuān rén qíng xiàng bèi duì yuē bǐ jiǎng hé rì jiǔ pō qiè zhōng guó diǎn zhāng lǐ yì yǐ wéi chí qí zhèng shàng xià xiāng ān wèi yǒu lí èr zhī yì
"因问其山川、人情向背，对曰："彼讲和日久，颇窃中国典章礼义，以维持其政，上下相安，未有离贰之意。
xī hàn wǔ dì zì wèi gāo huáng dì yí zhèn píng chéng zhī yōu suī jiǔ qín zhēng tǎo ér xiōng nú zhōng bù fú
昔汉武帝自谓：'高皇帝遗朕平城之忧，虽久勤征讨，而匈奴终不服。
zhì xuān dì hū hán chán yú qǐ shǒu chēng fān
'至宣帝，呼韩单于稽首称藩。
táng zì zhōng yè yǐ hòu hé huáng xiàn yú tǔ bō xiàn zōng měi dú zhēn guàn zhèng yào kǎi rán yǒu shōu fù yì
唐自中叶以后，河湟陷于吐蕃，宪宗每读《贞观政要》，慨然有收复意。
zhì xuān zōng shí nǎi yǐ sān guān qī zhōu guī yú yǒu sī
至宣宗时，乃以三关、七州归于有司。
yóu cǐ guān zhī wài guó zhī pàn fú bù cháng bù xì zhōng guó zhī shèng shuāi yě
由此观之，外国之叛服不常，不系中国之盛衰也。
sòng yì gài yǒu suǒ fěng shén zōng rán zhī
"颂意盖有所讽，神宗然之。
yuán fēng chū quán zhī kāi fēng fǔ pō yán biān piáo
元丰初，权知开封府，颇严鞭朴。
wèi jīng shī hào ráng xū tán yā dāng yǐ zhù hòu huì wén zhì zhī fēi bó yǐng wò zhì zhī bǐ
谓京师浩穰，须弹压，当以柱后惠文治之，非亳、颍卧治之比。
yǒu sēng fàn fǎ shì lián xiáng fú lìng lǐ chún sòng zhì bù zhì
有僧犯法，事连祥符令李纯，颂置不治。
yù shǐ shū dǎn jiū qí gù zòng biǎn mì shū jiān zhī háo zhōu
御史舒亶纠其故纵，贬秘书监、知濠州。
chū sòng zài kāi fēng guó zǐ bó shì chén shì rú qī li è shì rú shù mǔ yù qí sǐ yǔ qún bì yuē bó shì yī rì chí sàng dāng hòu xiǎng rǔ bèi
初，颂在开封，国子博士陈世儒妻李恶世儒庶母，欲其死，语群婢曰："博士一日持丧，当厚饷汝辈。
jì ér mǔ wèi bì suǒ shā kāi fēng zhì yù fǎ lì wèi li bù míng yán shǐ shā gū fǎ bù zhì sǐ
"既而母为婢所杀，开封治狱，法吏谓李不明言使杀姑，法不至死。
huò zèn sòng yù kuān shì rú fū fù dì zhào sòng yuē cǐ rén lún dà è dāng qióng jìng
或谮颂欲宽世儒夫妇，帝召颂曰："此人伦大恶，当穷竟。
duì yuē shì zài yǒu sī chén gù bù gǎn yán kuān yì bù gǎn yù zhī shǐ zhòng
"对曰："事在有司，臣固不敢言宽，亦不敢谕之使重。
yù jiǔ bù jué
"狱久不决。
zhì shì yí zhī dà lǐ
至是，移之大理。
yì sòng qián cì qǐng qiú yí yù shǐ tái dǎi sòng duì
意颂前次请求，移御史台逮颂对。
yù shǐ yuē gōng sù zì yán wú zhòng kùn rǔ
御史曰："公速自言，毋重困辱。
sòng yuē wū rén sǐ bù kě wèi yǐ ruò zì wū yǐ huò zuì hé shāng hu
"颂曰："诬人死，不可为已，若自诬以获罪，何伤乎？
jí shǒu shū shù bǎi yán fú qí jiù
"即手书数百言伏其咎。
dì lǎn zòu dú yǐ wéi yí fǎn fù jiū shí nǎi dà lǐ chéng gǔ zhòng mín zēng jiǎn qí wén fù zhì yě yóu shì shì de bái
帝览奏牍，以为疑，反复究实，乃大理丞贾种民增减其文傅致也，由是事得白。
tóng liè yóu yǐ cháng yīn rén yǔ jí shì rú wéi bó shì sòng yīng yuē rán
同列犹以尝因人语及世儒帷薄事，颂应曰："然。
yǐ shì wèi xiè yù qíng ba jùn
"以是为泄狱情，罢郡。
wèi jǐ zhī hé yáng gǎi zhī cāng zhōu
未几，知河阳，改知沧州。
rù cí dì yuē zhèn zhī qīng jiǔ rán měi yù yòng zhé wéi shì duó mìng yě fū
入辞，帝曰："朕知卿久，然每欲用，辄为事夺，命也夫！
qīng zhí dào jiǔ ér zì míng
卿直道，久而自明。
sòng dùn shǒu xiè
"颂顿首谢。
zhào pàn shàng shū lì bù jiān xiáng dìng guān zhì
召判尚书吏部兼详定官制。
táng zhì lì bù zhǔ wén xuǎn bīng bù zhǔ wǔ xuǎn
唐制，吏部主文选，兵部主武选；
shén zōng wèi sān dài liǎng hàn běn wú wén wǔ zhī bié yì zhě bù zhī suǒ chǔ
神宗谓三代、两汉本无文武之别，议者不知所处。
sòng yán táng zhì lì bù yǒu sān quán zhī fǎ fēn pǐn zhì ér zhǎng xuǎn shì
颂言："唐制吏部有三铨之法，分品秩而掌选事。
jīn yù wén wǔ yī guī lì bù zé yi fēn zuǒ yòu cáo zhǎng zhī měi xuǎn gèng yǐ pǐn zhì fēn zhì
今欲文武一归吏部，则宜分左右曹掌之，每选更以品秩分治。
yú shì lì bù shǐ yǒu sì xuǎn fǎ
"于是吏部始有四选法。
yīn bì duì shén zōng wèi sòng yuē yù xiū yī shū fēi qīng bù kě
因陛对，神宗谓颂曰："欲修一书，非卿不可。
qì dān tōng hǎo bā shí yú nián méng shì pìn shǐ lǐ bì yí shì jiē wú suǒ kǎo jù dàn huàn xiū shū zhě qiān yán bù zǎo chéng ěr
契丹通好八十余年，盟誓、聘使、礼币、仪式，皆无所考据，但患修书者迁延不早成耳。
rán yǐ qīng dù cǐ shū hé shí kě jiù
然以卿度，此书何时可就？
sòng yuē xū yī èr nián
"颂曰："须一二年。
yuē guǒ rán fēi qīng bù néng rú shì zhī mǐn yě
"曰："果然，非卿不能如是之敏也。
jí shū chéng dì dú xù yǐn xǐ yuē zhèng lèi xù guà zhī wén
"及书成，帝读《序引》，喜曰："正类《序卦》之文。
cì míng lǔ wèi xìn lù
"赐名《鲁卫信录》。
dì cháng wèn zōng zǐ zhǔ jì chéng zhòng zhī yì sòng duì yuē gǔ zhě guì jiàn bù tóng lǐ zhū hóu dài fū shì yǒu jué lù gù yǒu dà zōng xiǎo zōng zhǔ jì chéng zhòng zhī yì zé sāng fú cóng ér yì zhì pǐ shì shù rén yì hé yù yān
帝尝问宗子主祭、承重之义，颂对曰："古者贵贱不同礼，诸侯、大夫世有爵禄，故有大宗、小宗、主祭、承重之义，则丧服从而异制，匹士庶人亦何预焉。
jìn dài bu shi jué zōng miào yīn ér bù lì zūn bēi yì wú suǒ tǒng qí zhǎng zǐ sūn yǔ zhòng zǐ sūn wú yǐ yì yě
近代不世爵，宗庙因而不立，尊卑亦无所统，其长子孙与众子孙无以异也。
jīn wǔ fú chì dí sūn wèi zǔ fù wèi zhǎng zǐ yóu zhǎn shuāi sān nián shēng ér qíng lǐ zé yī sǐ ér sāng fú dú yì kǒng fēi xiān wáng zhì lǐ zhī běn yì
今《五服敕》，嫡孙为祖、父为长子犹斩衰三年，生而情礼则一，死而丧服独异，恐非先王制礼之本意。
shì sú zhī lùn nǎi yǐ sān nián zhī sàng wèi chéng zhòng bù zhī wèi chéng dà zōng zhī zhòng yě
世俗之论，乃以三年之丧为承重，不知为承大宗之重也。
chén wén qìng lì zhōng cháo tíng yì bǎi liáo yīng rèn zǐ zhě zhǎng zǐ yǔ zhǎng sūn chà yōu yǔ guān yú jiē jiàng shā yì jìn gǔ lì zōng zhī fǎ
臣闻庆历中，朝廷议百僚应任子者，长子与长孙差优与官，余皆降杀，亦近古立宗之法。
qǐ zhào lǐ guān bó shì cān yì lǐ lǜ hé chéng zhòng zhě zhuó gǔ jīn shōu zú zhǔ jì zhī lǐ lì wèi zōng zǐ jì zǔ zhě yǐ yì yú zhòng zǐ sūn zhī fǎ
乞诏礼官、博士参议礼律，合承重者，酌古今收族主祭之礼，立为宗子继祖者，以异于众子孙之法。
shì shù rén bù dàng tóng yòng yī lǜ shǐ rén zhī zūn zǔ bù wéi lǐ jiào yě
士庶人不当同用一律，使人知尊祖，不违礼教也。
chú lì bù shì láng qiān guāng lù dài fu
"除吏部侍郎，迁光禄大夫。
zāo mǔ sāng dì qiǎn zhōng guì rén yàn láo cì bái jīn qiān liǎng
遭母丧，帝遣中贵人唁劳，赐白金千两。
yuán yòu chū bài xíng bù shàng shū qiān lì bù jiān shì dú
元祐初，拜刑部尚书，迁吏部兼侍读。
zòu guó cháo diǎn zhāng yán xí táng jiù qǐ zhào shǐ guān cǎi xīn jiù táng shū zhōng jūn chén suǒ xíng rì jìn shù shì yǐ bèi shèng lǎn
奏："国朝典章，沿袭唐旧，乞诏史官采《新》、《旧唐书》中君臣所行，日进数事，以备圣览。
suì zhào jīng yán guān yù fēi jiǎng dú rì jìn hàn táng gù shì èr tiáo
"遂诏经筵官遇非讲读日，进汉、唐故事二条。
sòng měi jìn kě wèi guī jiè yǒu bǔ shí shì zhě bì shù jǐ yì fǎn fù yán zhī
颂每进可为规戒、有补时事者，必述己意，反复言之。
yòu wèi rén zhǔ cōng míng bù kě yǒu suǒ xiàng yǒu zé piān piān zé wéi huàn dà yǐ
又谓："人主聪明，不可有所向，有则偏，偏则为患大矣。
jīn shǒu chéng zhī jì yīng zhī yǐ wú xīn zé wú bù zhì
今守成之际，应之以无心，则无不治。
měi jìn dú zhì mǐ bīng xī mín bì yuán yǐn gǔ jīn yǐ dòng rén zhǔ zhī yì
"每进读至弭兵息民，必援引古今，以动人主之意。
jì yòu qǐng bié zhì hún yí yīn mìng sòng tí jǔ
既又请别制浑仪，因命颂提举。
sòng jì suì yú lǜ lì yǐ lì bù lìng shǐ hán gōng lián xiǎo suàn shù yǒu qiǎo sī zòu yòng zhī
颂既邃于律历，以吏部令史韩公廉晓算术，有巧思，奏用之。
shòu yǐ gǔ fǎ wèi tái sān céng shàng shè hún yí zhōng shè hún xiàng xià shè sī chén guàn yǐ yī jī jī shuǐ zhuàn lún bù jiǎ rén lì
授以古法，为台三层，上设浑仪，中设浑象，下设司辰，贯以一机，激水转轮，不假人力。
shí zhì kè lín zé sī chén chū gào
时至刻临，则司辰出告。
xīng chén chán dù suǒ cì zhàn hòu zé yàn bù chà guǐ kè zhòu yè huì míng jiē kě tuī jiàn qián cǐ wèi yǒu yě
星辰緾度所次，占候则验，不差晷刻，昼夜晦明，皆可推见，前此未有也。
sòng qián hòu zhǎng sì xuǎn wǔ nián měi xuǎn rén gǎi guān lì qiú gòu xiá gù wèi jī zhì
颂前后掌四选五年，每选人改官，吏求垢瑕，故为稽滞。
sòng chì lì yuē mǒu guān yuán mǒu shì dāng huì mǒu chù réng yǐn hé yòng tiáo gé jù wěi wú lòu luò zhuàng tóng shàng
颂敕吏曰：某官缘某事当会某处，仍引合用条格，具委无漏落状同上。
zì shì lì bù dé chěng
自是吏不得逞。
měi su zhě zhì bì qǔ àn dú shǐ zì xǐng yuè su zhě fú nǎi tuì
每诉者至，必取按牍使自省阅，诉者服，乃退；
qí bù fú sòng bì wǎng fù jié nán dù kě xíng xíng zhī gǒu yǒu yí zé wèi zòu qǐng huò jiàn bái dōu táng
其不服，颂必往复诘难，度可行行之，苟有疑，则为奏请，或建白都堂。
gù xuǎn guān duō gǎn dé qí bù dé suǒ yù zhě yì xīn fú ér qù
故选官多感德，其不得所欲者，亦心服而去。
qiān hàn lín xué shì chéng zhǐ
迁翰林学士承旨。
wǔ nián zhuó shàng shū zuǒ chéng
五年，擢尚书左丞。
cháng xíng shū mì shì
尝行枢密事。
biān shuài qiǎn zhǒng pǔ rù zòu de dié yán ā lǐ gǔ yǐ sǐ guó rén wèi zhī suǒ lì
边帅遣种朴入奏："得谍言，阿里骨已死，国人未知所立。
qì dān guān zhào chún zhōng zhě jǐn xìn kě rèn yuàn chéng qí wèi dìng yǐ jìn bīng shù qiān yōng chún zhōng rù qí guó lì zhī
契丹官赵纯忠者，谨信可任，愿乘其未定，以劲兵数千，拥纯忠入其国立之。
zhòng yì rú qí qǐng
"众议如其请。
sòng yuē shì wèi kě zhī qí yuè jìng lì jūn shǐ bǐ jù ér bù nà dé wú sǔn wēi zhòng hu
颂曰："事未可知，其越境立君，使彼拒而不纳，得无损威重乎？
xú guān qí biàn sì qí dìng ér fǔ jí zhī wèi wǎn yě
徐观其变，俟其定而抚辑之，未晚也。
yǐ ér ā lǐ gǔ guǒ wú yàng
"已而阿里骨果无恙。
qī nián bài yòu pú yè jiān zhōng shū mén xià shì láng
七年，拜右仆射兼中书门下侍郎。
sòng wèi xiāng wu zài fèng xíng gù shì shǐ bǎi guān shǒu fǎ zūn zhí
颂为相，务在奉行故事，使百官守法遵职。
liàng néng shòu rèn dù jué jiǎo xìng zhī yuán shēn jiè jiāng chǎng zhī chén yāo gōng shēng shì
量能授任，杜绝侥幸之原，深戒疆场之臣邀功生事。
lùn yì yǒu wèi ān zhě yì rán lì zhēng zhī
论议有未安者，毅然力争之。
gǔ yì chú zhī sū zhōu sòng yán yì zài yù shǐ míng gǎn yán jì wèi jiān sī yǐ jīn yīn shè lìng fǎn xià qiān wèi zhōu bù kě
贾易除知苏州，颂言："易在御史名敢言，既为监司矣，今因赦令，反下迁为州，不可。
zhēng lùn wèi jué
"争论未决。
jiàn guān yáng wèi lái zhī shào wèi jī liú zhào mìng sòng suì shàng zhāng cí wèi ba wèi guān wén diàn dà xué shì jí xǐ guān shǐ jì chū zhī yáng zhōu
谏官杨畏、来之邵谓稽留诏命，颂遂上章辞位，罢为观文殿大学士、集禧观使，继出知扬州。
tú hé nán cí bù xíng gào lǎo yǐ zhōng tài yī gōng shǐ jū jīng kǒu
徒河南，辞不行，告老，以中太一宫使居京口。
shào shèng sì nián bài tài zǐ shǎo shī zhì shì
绍圣四年，拜太子少师致仕。
fāng sòng zhí zhèng shí jiàn zhé zōng nián yòu zhū chén tài fēn yún cháng yuē jūn zhǎng shuí rèn qí jiù yé
方颂执政时，见哲宗年幼，诸臣太纷纭，常曰："君长，谁任其咎耶？
měi dà chén zòu shì dàn qǔ jué yú xuān rén hòu zhé zōng yǒu yán huò wú duì zhě
"每大臣奏事，但取决于宣仁后，哲宗有言，或无对者。
wéi sòng zòu xuān rén hòu bì zài bǐng zhé zōng
惟颂奏宣仁后，必再禀哲宗；
yǒu xuān yù bì gào zhū chén yǐ tīng shèng yǔ
有宣谕，必告诸臣以听圣语。
jí biǎn yuán yòu gù chén yù shǐ zhōu zhì hé sòng
及贬元祐故臣，御史周秩劾颂。
zhé zōng yuē sòng zhī jūn chén zhī yì wú qīng yì cǐ lǎo
哲宗曰："颂知君臣之义，无轻议此老。
huī zōng lì jìn tài zǐ tài bǎo jué lèi zhào jùn gōng
"徽宗立，进太子太保，爵累赵郡公。
jiàn zhōng jìng guó yuán nián xià zhì zì cǎo yí biǎo míng rì zú nián bā shí èr
建中靖国元年夏至，自草遗表，明日卒，年八十二。
zhào chuò shì cháo èr rì zèng sī kōng
诏辍视朝二日，赠司空。
sòng qì jú hóng yuǎn bù yǔ rén xiào duǎn cháng yǐ lǐ fǎ zì chí
颂器局闳远，不与人校短长，以礼法自持。
suī guì fèng yǎng rú hán shì
虽贵，奉养如寒士。
zì shū qì yǐ lái jīng shǐ jiǔ liú bǎi jiā zhī shuō zhì yú tú wěi lǜ lǚ xīng guān suàn fǎ shān jīng běn cǎo wú suǒ bù tōng
自书契以来，经史、九流、百家之说，至于图纬、律吕、星官、算法、山经、本草，无所不通。
yóu míng diǎn gù xǐ wéi rén yán wěi wěi bù jué
尤明典故，喜为人言，亹亹不绝。
cháo tíng yǒu suǒ zhì zuò bì jiù ér zhèng yān
朝廷有所制作，必就而正焉。
cháng yì xué xiào yù bó shì fēn jīng
尝议学校，欲博士分经；
kè shì zhū shēng yǐ xíng yì wèi shēng jùn zhī lù
课试诸生，以行艺为升俊之路。
yì gòng jǔ yù xiān xíng shí ér hòu wén yì qù fēng mí téng lù zhī fǎ shǐ yǒu sī cān kǎo qí sù xíng zhī zì zhōu xiàn shǐ shù jī fù xiāng gòng lǐ xuǎn zhī qiǎn fàn
议贡举，欲先行实而后文艺，去封弥、誊录之法，使有司参考其素，行之自州县始，庶几复乡贡里选之遣范。
lùn zhě wěi zhī
论者韪之。
lùn yuē dà fáng zhòng hòu zhì gǔ gěng sòng yǒu dé liàng
论曰：大防重厚，挚骨鲠，颂有德量。
sān rén zhě jiē xiāng yú mǔ hòu chuí lián tīng zhèng zhī qiū ér néng shǐ yuán yòu zhī zhì bǐ lóng jiā yòu qí gōng qǐ yì zhì zāi
三人者，皆相于母后垂帘听政之秋，而能使元祐之治，比隆嘉祐，其功岂易致哉！
dà fáng shū sòng jiā fǎ bā shì yán fēi yì měi shì wèi wàn shì jīn shì
大防疏宋家法八事，言非溢美，是为万世矜式。
zhì zhèng xié zhī biàn shén yán zhōng yǐ zhí dào yùn yú qún xiǎo suì yǔ dà fáng bìng sǐ yú biǎn shì lùn yuān zhī
挚正邪之辨甚严，终以直道愠于群小，遂与大防并死于贬，士论冤之。
sòng dú kuī rán gāo nián wèi cháng wèi jiān xié suǒ wū shì chēng qí míng zhé bǎo shēn
颂独岿然高年，未尝为奸邪所污，世称其明哲保身。
rán guān qí lùn zhī zhōu zhāng zhòng xuān shòu jīn shì fàn yán biàn qí qíng zuì zhòng qīng yòu chén xíng bù shàng dài fū zhī yì zú miǎn zhòng xuān yú qíng
然观其论知州张仲宣受金事，犯颜辨其情罪重轻，又陈刑不上大夫之义，卒免仲宣于黥。
zì shì sòng shì mìng guān fàn zāng dǐ sǐ zhě lì bù jiā xíng qǐ fēi suǒ wéi duō yǎ dé jūn zǐ zhī shì zào wù zhě zì yǒu yǐ xiāng zhī yú
自是宋世命官犯赃抵死者，例不加刑，岂非所为多雅德君子之事，造物者自有以相之欤？