péng guī nián huáng cháng luō diǎn huáng dù zhōu nán fù lín dà zhōng chén kuí huáng fǔ zhān tǐ rén
彭龟年黄裳罗点黄度（周南附） 林大中陈骙黄黼詹体仁
péng guī nián zì zi shòu lín jiāng jūn qīng jiāng rén
彭龟年，字子寿，临江军清江人。
qī suì ér gū shì mǔ jìn xiào
七岁而孤，事母尽孝。
xìng yǐng yì dú shū néng jiě dà yì
性颖异，读书能解大义。
jí zhǎng de chéng shì yì dú zhī zhì wàng qǐn shí cóng zhū xī zhāng shì zhì yí ér xué yì míng
及长，得程氏《易》读之，至忘寝食，从朱熹、张栻质疑，而学益明。
dēng qián dào wǔ nián jìn shì dì shòu yuán zhōu qiě chūn wèi jí zhōu ān fú chéng
登乾道五年进士第，授袁州且春尉、吉州安福丞。
zhèng qiáo zhāng jìn tóng jiàn chú tài xué bó shì
郑侨、张枃同荐，除太学博士。
diàn zhōng shì yù shǐ liú guāng zǔ yǐ lùn dài yù qì xiè wú duān xǐ tài fǔ shǎo qīng guī nián shàng shū qǐ fù qí wèi yí shū zǎi xiàng yún zǔ zōng cháng gǎi yì chà chú yǐ shēn tái jiàn zhī qì bù wén gǎi yì tái jiàn yǐ shēn xìng chén zhī sī
殿中侍御史刘光祖以论带御器械吴端，徙太府少卿，龟年上疏乞复其位，贻书宰相云："祖宗尝改易差除以伸台谏之气，不闻改易台谏以伸幸臣之私。
jiān wèi wáng fǔ jiào shòu qiān guó zi jiān chéng
"兼魏王府教授，迁国子监丞。
yǐ shì yù shǐ lín dà zhōng jiàn wèi yù shǐ tái zhǔ bù
以侍御史林大中荐，为御史台主簿。
gǎi sī nóng sì chéng jìn mì shū láng jiān jiā wáng fǔ zhí jiǎng
改司农寺丞，进秘书郎兼嘉王府直讲。
guāng zōng cháng qīn jiāo zhí bào fēng yǔ gǎn jí dà chén xī de jìn jiàn
光宗尝亲郊，值暴风雨感疾，大臣希得进见。
jiǔ zhī jí píng yóu nǐ wèi bù cháo zhòng huá gōng
久之，疾平，犹疑畏不朝重华宫。
guī nián yǐ shū qiáo zhào rǔ yú qiě shàng shū yán shòu huáng zhī shì gāo zōng bèi jí zǐ dào cǐ bì xià suǒ qīn dǔ yě
龟年以书谯赵汝愚，且上疏言："寿皇之事高宗，备极子道，此陛下所亲睹也。
kuàng shòu huáng jīn rì zhǐ yǒu bì xià yī rén shèng xīn quán quán bù yán kě zhī
况寿皇今日止有陛下一人，圣心拳拳，不言可知。
tè yù guò gōng rì fēn bì xià huò chí qí xíng zé shòu huáng bù róng bù jiàng miǎn dào gōng zhī zhǐ gài wèi bì xià cí zé yú rén shǐ rén bù dé yǐ qiè yì bì xià qí xīn fēi bù yuàn bì xià zhī lái
特遇过宫日分，陛下或迟其行，则寿皇不容不降免到宫之旨，盖为陛下辞责于人，使人不得以窃议陛下，其心非不愿陛下之来。
zì gǔ rén jūn chù gǔ ròu zhī jiān duō bù yǔ wài chén móu ér yǔ xiǎo rén móu zhī suǒ yǐ jiāo dòu rì shēn yí xì rì dà
自古人君处骨肉之间，多不与外臣谋，而与小人谋之，所以交斗日深，疑隙日大。
jīn rì liǎng gōng wàn wàn wú cǐ
今日两宫万万无此。
rán chén suǒ yōu zhě wài wú hán qí fù bì lǚ huì sī mǎ guāng zhī chén ér xiǎo rén zhī zhōng yǐ yǒu rèn shǒu zhōng zhě zài yān wéi bì xià cái chá
然臣所忧者，外无韩琦、富弼、吕诲、司马光之臣，而小人之中，已有任守忠者在焉，惟陛下裁察。
yòu yán shǐ bì xià kuī guò gōng dìng xǐng zhī lǐ jiē zuǒ yòu xiǎo rén jiàn dié zhī zuì
又言："使陛下亏过宫定省之礼，皆左右小人间谍之罪。
zǎi zhí shì cóng dàn néng tuī fù zǐ zhī ài tiáo tíng zhòng huá
宰执侍从但能推父子之爱，调停重华；
tái jiàn dàn néng zhàng fù zǐ zhī yì zé wàng rén shēng
台谏但能仗父子之义，责望人生。
zhì yú yí jiàn zhī gēn pán gù bù qù céng wú yī yǔ jí zhī
至于疑间之根，盘固不去，曾无一语及之。
jīn nèi shì jiàn dié liǎng gōng zhě gù fēi yī rén dú chén yuán zài shòu huáng cháo dé zuì zhì zhòng jìn fù jìn yòng wài rén jiē wèi lí jiàn zhī jī bì zì yuán shǐ
今内侍间谍两宫者固非一人，独陈源在寿皇朝得罪至重，近复进用，外人皆谓离间之机必自源始。
yi jí fā wēi duàn shǒu zhú chén yuán rán hòu sù mìng luán yú fù zuì yǐn tè yǐ xiè shòu huáng shǐ fù zǐ huān rán zōng shè yǒu yǒng gù bù xìng yú
宜亟发威断，首逐陈源，然后肃命銮舆，负罪引慝，以谢寿皇，使父子欢然，宗社有永，顾不幸欤？
jū wáng hé guāng zōng cháo zhòng huá dōu rén huān yuè
"居亡何，光宗朝重华，都人欢悦。
xún chú qǐ jū shè rén rù xiè guāng zōng yuē cǐ guān yǐ dài yǒu xué shí rén niàn fēi qīng wú kě zhě
寻除起居舍人，入谢，光宗曰："此官以待有学识人，念非卿无可者。
guī nián shù zǔ zōng zhī fǎ wèi nèi zhì shèng jiàn yǐ jìn
龟年述祖宗之法为《内治圣鉴》以进。
guāng zōng yuē zǔ zōng jiā fǎ shén shàn
光宗曰："祖宗家法甚善。
guī nián yuē chén shì shū dà dǐ wèi huàn guān nǚ yè zhī fáng cǐ cáo ruò jiàn kǒng bù dé shù jīng yù lǎn
"龟年曰："臣是书大抵为宦官、女谒之防，此曹若见，恐不得数经御览。
guāng zōng yuē bù zhì shì
"光宗曰："不至是。
tā rì guī nián zòu chén suǒ jū zhī guān yǐ jì zhù rén jūn yán dòng wèi zhí chē jià bù guò gōng wèn ān rú cǐ shū zhě yòu shù shí yǐ kǒng fēi suǒ yǐ shì hòu
"他日，龟年奏："臣所居之官，以记注人君言动为职，车驾不过宫问安，如此书者又数十矣，恐非所以示后。
yǒu zhǐ xìng yù jīn yuán guī nián zòu bù fèng sān gōng ér dú chū yàn yóu fēi lǐ yě
"有旨幸玉津园，龟年奏："不奉三宫，而独出宴游，非礼也。
yòu yán bì xià wù yǐ chén chōng jiā wáng fǔ jiǎng dú guān zhèng yù chén děng jiào yǐ jūn chén fù zǐ zhī dào
"又言："陛下误以臣充嘉王府讲读官，正欲臣等教以君臣父子之道。
chén wén yǒu shēn jiào yǒu yán jiào bì xià yǐ shēn jiào chén yǐ yán jiào zhě yě yán qǐ ruò shēn zhī qiè zāi
臣闻有身教，有言教，陛下以身教，臣以言教者也，言岂若身之切哉。
shào xī wǔ nián wǔ yuè shòu huáng bù yù jí jìn gé guī nián lián sān shū qǐng duì bù huò mìng
绍熙五年五月，寿皇不豫，疾浸革，龟年连三疏请对，不获命。
shǔ shàng shì cháo guī nián bù lí bān wèi fú dì kòu é jiǔ bù yǐ xuè zì qiū pì
属上视朝，龟年不离班位，伏地扣额久不已，血渍鹙甓。
guāng zōng yuē sù zhī qīng zhōng zhí yù hé yán
光宗曰："素知卿忠直，欲何言？
guī nián zòu jīn rì wú dà yú bù guò gōng
"龟年奏："今日无大于不过宫。
guāng zōng yuē xū yòng qù
"光宗曰："须用去。
guī nián yán bì xià lǚ xǔ chén yī rù gōng zé yòu bù rán
"龟年言："陛下屡许臣，一入宫则又不然。
nèi wài bù tōng chén shí tòng xīn
内外不通，臣实痛心。
tóng zhī shū mì yuàn yú duān lǐ yuē kòu é lóng chí qǔ zhì zhōng kěn chén zǐ zhì cǐ wèi de yǐ yá
"同知枢密院余端礼曰："扣额龙墀，曲致忠恳，臣子至此，为得已邪？
shàng yún zhī zhī
"上云："知之。
xiào zōng bēng níng zōng shòu shàn shì xī zhào duì níng zōng cù é yún qián dàn wén jiàn chǔ zhī yì qǐ zhī jù jiàn dà wèi qì cí bù huò zhì jīn zhèn jì
孝宗崩，宁宗受禅，是夕召对，宁宗蹙额云："前但闻建储之义，岂知遽践大位，泣辞不获，至今震悸。
guī nián zòu cǐ nǎi zōng shí suǒ xì bì xià ān dé cí jīn rì dàn dāng jìn rén zi shì qīn zhī chéng ér yǐ
"龟年奏："此乃宗祏所系，陛下安得辞，今日但当尽人子事亲之诚而已。
yīn nǐ qǐ jū zhá zǐ qǐ rì jìn yī tòng
"因拟起居札子，乞日进一通。
yòu yǔ yì shàn huáng cháng tóng zòu wǎng cháo nán nèi yīn dìng guò gōng zhī lǐ qǐ xiān yī rì rù zòu lǜ bǎi guān gōng xiè
又与翊善黄裳同奏往朝南内，因定过宫之礼，乞先一日入奏，率百官恭谢。
níng zōng cháo tài ān gōng zhì zé qǐn mén yǐ bì bài biǎo ér tuì
宁宗朝泰安宫，至则寝门已闭，拜表而退。
shí yì yù bié jiàn tài ān gōng ér guāng zōng wú xǐ gōng zhī yì
时议欲别建泰安宫，而光宗无徙宫之意。
guī nián yán gǔ rén pī jīng jí lì cháo tíng shàng kě bù zhèng chū lìng kuàng zhòng huá yī gōng qǐ wèi bù zú zāi
龟年言："古人披荆棘立朝廷，尚可布政出令，况重华一宫岂为不足哉？
bì xià jū xiá chù tài shàng jū kuān chù tiān xià zhī rén bì yǒu liàng bì xià zhī xīn zhě
陛下居狭处，太上居宽处，天下之人必有谅陛下之心者。
yú shì gōng bù guǒ jiàn
"于是宫不果建。
qiān zhōng shū shè rén
迁中书舍人。
liú qìng zǔ yǐ dài yáo jùn chéng xuān shǐ ér yǐ tài shàng suí lóng rén luò jiē guān guī nián jiǎo zòu níng zōng pī kě yǔ shū xíng
刘庆祖已带遥郡承宣使，而以太上随龙人落阶官，龟年缴奏，宁宗批："可与书行。
guī nián zòu chén fēi wéi qìng zǔ xī cǐ yī guān wèi cháo tíng xī cǐ yī mén ěr
"龟年奏："臣非为庆祖惜此一官，为朝廷惜此一门耳。
fu kě yǔ shū xíng jìn shì bì lìng yě shǐ qí kě xíng chén jí shū yǐ shǐ bù kě xíng qǐ gǎn yīn zài lìng ér suì shū zāi
夫'可与书行'，近世弊令也，使其可行，臣即书矣，使不可行，岂敢因再令而遂书哉？
níng zōng cháng wèi tuì cháo wú shì kǒng zì dài duò fēi duō dú shū bù kě
"宁宗尝谓："退朝无事，恐自怠惰，非多读书不可。
guī nián zòu rén jūn zhī xué yǔ shū shēng yì wéi néng xū xīn shòu jiàn qiān shàn gǎi guò nǎi shèng xué zhōng dì yī shì qǐ zài duō zāi
"龟年奏："人君之学与书生异，惟能虚心受谏，迁善改过，乃圣学中第一事，岂在多哉！
yī rì yù bǐ shū zhū xī huáng cháng chén fu liáng péng guī nián huáng yóu chén yǒu kāi li yǎn jīng tāng huáng ài shān rì shí rén xìng míng shì guī nián yún shí rén kě chōng jiǎng guān fǒu
一日，御笔书朱熹、黄裳、陈傅良、彭龟年、黄由、沈有开、李𪩘、京镗、黄艾、邓驲十人姓名示龟年云："十人可充讲官否？
guī nián duì yuē bì xià ruò zhāo lái yī shì zhī jié rú zhū xī bèi fāng yàn rén wàng bù kě zhuān yǐ qián dǐ xué guān wèi zhī
"龟年对曰："陛下若招来一世之杰如朱熹辈，方厌人望，不可专以潜邸学官为之。
xún chú shì jiǎng qiān lì bù shì láng shēng jiān shì dú
"寻除侍讲，迁吏部侍郎，升兼侍读。
guī nián zhī shì shì jiāng biàn huì bào yǔ zhèn léi yīn jí chén xiǎo rén qiè quán hào lìng bù shí zhī bì
龟年知事势将变，会暴雨震雷，因极陈小人窃权、号令不时之弊。
qiǎn chōng jīn guó diào jì jiē sòng bàn shǐ
遣充金国吊祭接送伴使。
chū zhū xī yǔ guī nián yuē gòng lùn hán tuō zhòu zhī jiān huì guī nián hù kè xī yǐ shàng shū jiàn chù guī nián wén zhī fù zòu yún shǐ chén yuē xī tóng lùn cǐ shì
初，朱熹与龟年约共论韩侂胄之奸，会龟年护客，熹以上疏见绌，龟年闻之，附奏云："始臣约熹同论此事。
jīn xī jì ba chén yi bìng chì
今熹既罢，臣宜并斥。
bù bào
"不报。
dài guī jiàn tuō zhòu yòng shì quán shì zhòng yú zǎi xiàng yú shì tiáo shù qí jiān wèi jìn tuì dà chén gēng yì yán guān jiē chū zhèng zuì guān dà tǐ zhě
迨归，见侂胄用事，权势重于宰相，于是条数其奸，谓："进退大臣，更易言官，皆初政最关大体者。
dà chén huò bù néng zhī ér tuō zhòu zhī zhī jiǎ tuō shēng shì qiè nòng wēi fú bù qù bì wèi hòu huàn
大臣或不能知，而侂胄知之，假托声势，窃弄威福，不去必为后患。
shàng lǎn zòu shén hài yuē tuō zhòu zhèn zhī fèi fǔ xìn ér bù yí bù wèi rú cǐ
"上览奏甚骇，曰："侂胄朕之肺腑，信而不疑，不谓如此。
pī xià zhōng shū yǔ tuō zhòu cí yǐ nǎi fù rù
"批下中书，予侂胄祠，已乃复入。
guī nián shàng shū qiú qù zhào tuō zhòu yǔ nèi cí guī nián yǔ jùn yǐ huàn zhāng gé dài zhì zhī jiāng líng fǔ hú běi ān fǔ shǐ
龟年上疏求去，诏侂胄与内祠，龟年与郡，以焕章阁待制知江陵府、湖北安抚使。
guī nián gài cí qìng yuán èr nián yǐ lǚ fěi yán luò zhí
龟年丐祠，庆元二年，以吕棐言落职；
yǐ ér zhuī sān guān lè tíng
已而追三官，勒停。
jiā tài yuán nián fù yuán guān
嘉泰元年，复元官。
qǐ zhī gàn zhōu yǐ jí cí chú jí yīng diàn xiū zhuàn tí jǔ chōng yòu guān
起知赣州，以疾辞，除集英殿修撰、提举冲佑观。
kāi xǐ èr nián yǐ dài zhì bǎo mó gé zhì shì zú
开禧二年，以待制宝谟阁致仕，卒。
guī nián xué shí zhèng dà yì lùn jiǎn zhí shàn è shì fēi biàn xī shén yán qí ài jūn yōu guó zhī chén xiān jiàn zhī shi gǎn yán zhī qì jiē rén suǒ nán
龟年学识正大，议论简直，善恶是非，辨析甚严，其爱君忧国之忱，先见之识，敢言之气，皆人所难。
wǎn jì tóu xián yōu rán zì dé jī wēi bú jiàn yú yán miàn
晚既投闲，悠然自得，几微不见于颜面。
zì wěi xué yǒu jìn shì dà fū xiān bù biàn zhě guī nián yú guān luò shū yì jiā hán yǒng biǎn suǒ jū yuē zhǐ táng zhe zhǐ táng xùn méng gài shǐ zhōng tè lì zhě yě
自伪学有禁，士大夫鲜不变者，龟年于关、洛书益加涵泳，扁所居曰止堂，著《止堂训蒙》，盖始终特立者也。
wén sū shī dàn jiàn jié yuē cǐ hán shì zhī yáng hǔ qí huò hán shì bì yǐ
闻苏师旦建节，曰："此韩氏之阳虎，其祸韩氏必矣。
jí wén yòng bīng yuē huò qí zài cǐ hu
"及闻用兵，曰："祸其在此乎？
suǒ zhù shū yǒu jīng jiě jì yí wǔ zhì lù zòu yì wài zhì
"所著书有《经解》、《祭仪》、《五致录》、奏议、外制。
tuō zhòu zhū lín dà zhōng lóu lún jiē bái qí zhōng níng zōng zhào zèng bǎo mó gé zhí xué shì
侂胄诛，林大中、楼𬬭皆白其忠，宁宗诏赠宝谟阁直学士。
zhāng yǐng děng qǐng yì míng cì shì zhōng sù
章颖等请易名，赐谥忠肃。
shàng wèi yǐng děng yuē péng guī nián zhōng gěng kě jiā yi de shì
上谓颖等曰："彭龟年忠鲠可嘉，宜得谥。
shǐ rén rén rú cǐ bì néng nà jūn yú wú guò zhī de
使人人如此，必能纳君于无过之地。
wèi jǐ jiā zèng lóng tú gé xué shì ér zhuó yòng qí zi qīn
"未几，加赠龙图阁学士，而擢用其子钦。
huáng cháng zì wén shū lóng qìng fǔ pǔ chéng rén
黄裳，字文叔，隆庆府普成人。
shǎo yǐng yì néng zhǔ wén
少颖异，能属文。
dēng qián dào wǔ nián jìn shì dì diào bā zhōu tōng jiāng wèi
登乾道五年进士第，调巴州通江尉。
yì wu jìn xué wén cí jiǒng chū liú bèi rén jiàn zhī yuē fēi fù qián rì wén shū yǐ
益务进学，文词迥出流辈，人见之曰："非复前日文叔矣。
shí shǔ zhōng xiǎng shī míng wéi hé dí shí zé qǔ mín
时蜀中饷师，名为和籴，实则取民。
shang fù hàn zhōng xíng fěng zǒng lǐng li fán fán wèi ba dí mín biàn zhī
裳赋《汉中行》，讽总领李蘩，蘩为罢籴，民便之。
gǎi xìng yuán fǔ lù shì cān jūn
改兴元府录事参军。
yǐ sì chuān zhì zhì shǐ liú zhèng jiàn zhào duì lùn shǔ bīng mín dà jì
以四川制置使留正荐，召对，论蜀兵民大计。
qiān guó zi bó shì yǐ mǔ sāng qù
迁国子博士，以母丧去。
zǎi xiàng jìn nǐ tā guān shàng wèn shang ān zài cì qián qī shí wàn
宰相进拟他官，上问裳安在，赐钱七十万。
chú sàng fù zhào
除丧，复召。
shí guāng zōng dēng jí shang jìn duì wèi zhōng xīng guī mó yǔ shǒu chéng bù tóng chū gōng rù shǒu dāng jù lì biàn zhī shì bù kě bù dìng xíng dū
时光宗登极，裳进对，谓："中兴规模与守成不同，出攻入守，当据利便之势，不可不定行都。
fù guó qiáng bīng dāng qiú gōng lì zhī shí bù kě bù kè lì zhì
富国强兵，当求功利之实，不可不课吏治。
hàn nèi yù wài dāng yǒu huǎn jí zhī bèi bù kě bù lì zhòng zhèn
捍内御外，当有缓急之备，不可不立重镇。
qí lùn xíng dōu yǐ wéi jiù biàn lì zhī shì mò ruò jiàn kāng
"其论行都，以为就便利之势，莫若建康。
qí lùn lì zhì wèi lì pǐn shì yǐ kè qí gōng jì zī kǎo yǐ jiǔ qí rèn
其论吏治，谓立品式以课其功，计资考以久其任。
qí lùn zhòng zhèn wèi zì wú zhì shǔ mián gèn wàn lǐ yuē hàn zhōng yuē xiāng yáng yuē jiāng líng yuē è zhǔ yuē jīng kǒu dāng wèi wǔ zhèn yǐ jiàng xiàng dà chén shǒu zhī wǔ zhèn qiáng zé guó tǐ zhòng yǐ
其论重镇，谓自吴至蜀，绵亘万里，曰汉中，曰襄阳，曰江陵，曰鄂渚，曰京口，当为五镇，以将相大臣守之，五镇强则国体重矣。
chú tài xué bó shì jìn mì shū láng
除太学博士，进秘书郎。
qiān jiā wáng fǔ yì shàn jiǎng chūn qiū wáng zhēng yuè yuē zhōu zhī wáng jí jīn zhī dì yě
迁嘉王府翊善，讲《春秋》"王正月"曰："周之王，即今之帝也。
wáng bù néng hào lìng zhū hóu zé wáng bù zú wèi wáng
王不能号令诸侯，则王不足为王；
dì bù néng tǒng yù jùn zhèn zé dì bù zú wèi dì
帝不能统御郡镇，则帝不足为帝。
jīn zhī jùn xiàn jí gǔ zhū hóu yě
今之郡县，即古诸侯也。
zhōu zhī wáng wéi bù néng hào lìng zhū hóu gù chūn qiū bì shū wáng zhēng yuè suǒ yǐ yī zhū hóu zhī zhēng shuò
周之王惟不能号令诸侯，故《春秋》必书'王正月'，所以一诸侯之正朔。
jīn tiān xià jìng tǔ bǐ zǔ zōng shí bù néng shí zhī sì rán yóu kuà wú shǔ jīng guǎng mǐn yuè èr bǎi zhōu rèn wú mín zhě èr bǎi zhōu shǒu yě rèn wú bīng zhě jiǔ dū tǒng yě gǒu bù néng tǒng yù zé hé yǐ fú zhī
今天下境土，比祖宗时不能十之四，然犹跨吴、蜀、荆、广、闽、越二百州，任吾民者，二百州守也，任吾兵者，九都统也，苟不能统御，则何以服之？
wáng yuē hé wèi jiǔ dū tǒng
"王曰："何谓九都统？
shang yuē táng tài zōng nián shí bā qǐ yì bīng píng huò luàn
"裳曰："唐太宗年十八起义兵，平祸乱。
jīn dài wáng nián guò zhī ér guó jiā jiǔ dū tǒng zhī shuō yóu yǒu wèi zhī qí kě bù jí jí yú xué hu
今大王年过之，而国家九都统之说犹有未知，其可不汲汲于学乎？
tā rì wáng zhuó yòng dōng gōng jiù rén wú duān duān yì wáng xiè wáng jiē zhī zhōng jié
他日，王擢用东宫旧人吴端，端诣王谢，王接之中节。
shang yīn jiǎng zuǒ shì lǐ yǒu děng shuāi wèn wáng bǐ dài wú duān de zhòng qīng zhī jié yǒu zhī hu
裳因讲《左氏》"礼有等衰"，问王："比待吴端得重轻之节，有之乎？
wáng yuē yǒu zhī
"王曰："有之。
shang yuē wáng zhě zhī xué zhèng dāng jiàn zhū xíng shì
"裳曰："王者之学，正当见诸行事。
jīn wáng lín shì yǒu qū bié shì de děng cuī zhī yì yǐ
今王临事有区别，是得等衰之义矣。
wáng yì yì xiàng xué
"王意益向学。
yú shì zuò bā tú yǐ xiàn yuē tài jí yuē sān cái běn xìng yuē huáng dì wáng bó xué shù yuē jiǔ liú xué shù yuē tiān wén yuē dì lǐ yuē dì wáng shào yùn yǐ bǎi guān zhōng yān gè shù dà zhǐ chén zhī
于是作八图以献：曰太极，曰三才本性，曰皇帝王伯学术，曰九流学术，曰天文，曰地理，曰帝王绍运，以百官终焉，各述大旨陈之。
měi jìn yán yuē wéi xué zhī dào dāng tǐ zhī yǐ xīn
每进言曰："为学之道，当体之以心。
wáng yi yǐ xīn wèi yán shī yú xīn yǒu yī háo bù ān zhě bù kě wèi yě
王宜以心为严师，于心有一毫不安者，不可为也。
qiě yǐn qián dài wēi wáng zhī shì yǐ wéi jǐng jiè
"且引前代危亡之事以为儆戒。
wáng wèi rén yuē huáng yì shàn zhī yán rén suǒ nán kān wéi wǒ néng shòu zhī
王谓人曰："黄翊善之言，人所难堪，惟我能受之。
tā rì wáng guò zhòng huá gōng shòu huáng wèn suǒ dú shū wáng jǔ yǐ duì shòu huáng yuē shù bù tài duō hu
"他日，王过重华宫，寿皇问所读书，王举以对，寿皇曰："数不太多乎？
wáng yuē jiǎng guān xùn shuō míng bái chén xīn lè zhī bù zhī qí duō yě
"王曰："讲官训说明白，忱心乐之，不知其多也。
shòu huáng yuē huáng yì shàn zhì chéng suǒ jiǎng xū dì tīng zhī
"寿皇曰："黄翊善至诚，所讲须谛听之。
shang jiǔ shì wáng dǐ měi suì dàn jié zé chén shī yǐ yù fěng
裳久侍王邸，每岁诞节，则陈诗以寓讽。
chū cháng zhì hún tiān yí yú dì tú yòu yǐ shī zhāng yù wáng guān xiàng zé zhī jìn xué rú tiān yùn zhī bù xī pī tú zé sī zǔ zōng jìng tǔ bàn xiàn yú yì yù ér wèi guī
初尝制浑天仪、舆地图，侑以诗章，欲王观象则知进学，如天运之不息，披图则思祖宗境土半陷于异域而未归。
qí hòu yòu yǐ wáng suǒ jiǎng sān jīng wèi shī sān zhāng yǐ jìn
其后又以王所讲三经为诗三章以进。
wáng xǐ wèi zhì jiǔ shǒu shū qí shī yǐ cì zhī
王喜，为置酒，手书其诗以赐之。
wáng cháng shì yàn gōng zhōng cóng róng wèi guāng zōng sòng jiǔ gào yuē cǐ huáng yì shàn suǒ jiào yě
王尝侍宴宫中，从容为光宗诵《酒诰》，曰："此黄翊善所教也。
guāng zōng zhào láo shang shang yuē chén bù jí zhū xī xī xué wèn sì shí nián ruò zhào zhì fǔ liáo yi yǒu bì yì
"光宗诏劳裳，裳曰："臣不及朱熹，熹学问四十年，若召置府寮，宜有裨益。
guāng zōng jiā nà
"光宗嘉纳。
shang měi quàn jiǎng bì yá gǔ zhèng jīn jí shì míng lǐ fán kě yǐ kāi dǎo wáng xīn zhě wú bù yán yě
裳每劝讲，必援古证今，即事明理，凡可以开导王心者，无不言也。
shào xī èr nián qiān qǐ jū shè rén
绍熙二年，迁起居舍人。
zòu yuē zì gǔ rén jūn bù néng cóng jiàn zhě qí bì yǒu sān yī yuē sī xīn èr yuē shèng xīn sān yuē fèn xīn
奏曰："自古人君不能从谏者，其蔽有三：一曰私心，二曰胜心，三曰忿心。
shì gǒu bù chū yú gōng ér yǐ jǐ jiàn zhí zhī wèi zhī sī xīn
事苟不出于公，而以己见执之，谓之私心；
sī xīn shēng zé yǐ jiàn zhě wèi bìng ér qiú yǐ shèng zhī
私心生，则以谏者为病，而求以胜之；
shèng xīn shēng zé yǐ jiàn zhě wèi chóu ér qiú yǐ zhú zhī
胜心生，则以谏者为仇，而求以逐之。
yīn sī ér shēng shèng yīn shèng ér shēng fèn fèn xīn shēng zé shì yǒu bù dé qí lǐ zhě yān
因私而生胜，因胜而生忿，忿心生，则事有不得其理者焉。
rú pān jǐng guī cháng cái yě bì xià gù yì yǐ cháng rén yù zhī tè yǐ tái jiàn gōng zhī bù yǐ zhì bì xià bì zhī yù lì shì shì xiāng jī nǎi zhì yú cǐ
如潘景珪，常才也，陛下固亦以常人遇之，特以台谏攻之不已，致陛下庇之愈力，事势相激，乃至于此。
yi yīn shì jìng chá shǐ xīn wú suǒ xì zé wén tái jiàn zhī yán wú bù yuè ér wú yù shèng zhī xīn dài tái jiàn zhī xīn wú bù chéng ér wú jiā fèn zhī yì yǐ
宜因事静察，使心无所系，则闻台谏之言无不悦，而无欲胜之心，待台谏之心无不诚，而无加忿之意矣。
sān nián shì zhōng shū shè rén
三年，试中书舍人。
shí wǔ bèi qǐn chí shang shàng shū yuē shòu huáng zài wèi sān shí nián fǔ xún jiàng shì shì cháng hèn bù dé xiào sǐ yǐ bào
时武备寝弛，裳上疏曰："寿皇在位三十年，拊循将士，士常恨不得效死以报。
bì xià chéng néng liú yì wǔ shì sān jūn zhī shì shú bù gǎn jī yuàn wèi bì xià yòng hu
陛下诚能留意武事，三军之士孰不感激愿为陛下用乎？
yòu lùn jīng xiāng xíng shì jū wú shǔ zhī zhōng qí de sì píng ruò jīn rén dǎo xiāng yáng jù jiāng líng àn bīng yǐ shǒu zé wú shǔ zhōng duàn cǐ jīn rì biān bèi zhī zuì kě yōu yě
"又论："荆、襄形势居吴、蜀之中，其地四平，若金人捣襄阳，据江陵，按兵以守，则吴、蜀中断，此今日边备之最可忧也。
yi fēn è zhǔ bīng yī èr wàn rén zhūn xiāng hàn zhī jiān yǐ zhāng xíng shì ér zhuàng zhòng dì
宜分鄂渚兵一二万人屯襄、汉之间，以张形势而壮重地。
shí cháo tíng fāng yàn ān shang suǒ yán duō bù xǐng
"时朝廷方宴安，裳所言多不省。
wèi jǐ chú jǐ shì zhōng
未几，除给事中。
zhào rǔ yú chú tóng zhī shū mì yuàn jiān chá yù shǐ wāng yì duān yán zǔ zōng zhī fǎ zōng shì bù wéi zhí zhèng zài shū chǒu dǐ rǔ yú rǔ yú qǐ miǎn guān
赵汝愚除同知枢密院，监察御史汪义端言祖宗之法，宗室不为执政，再疏丑诋汝愚，汝愚乞免官。
shang zòu rǔ yú shì fù xiào shì jūn zhōng jū guān lián
裳奏："汝愚事父孝，事君忠，居官廉。
yōu guó ài mín chū yú tiān xìng rú qīng tiān bái rì nú lì zhī qí qīng míng
忧国爱民，出于天性，如青天白日，奴隶知其清明。
yì duān suǒ jiàn jiē nú lì zhī bù rú bù kě yǐ jū cháo liè
义端所见，皆奴隶之不如，不可以居朝列。
yú shì yì duān yǔ jùn
"于是义端与郡。
shang zài suǒ tà fǔ yī yuè fēng bó wú lǜ shí shù
裳在琐闼甫一月，封驳无虑十数。
hán tuō zhòu luò jiē guān zhèng rǔ xié chú lì bù shì láng shang jiē jiǎo qí mìng
韩侂胄落阶官，郑汝谐除吏部侍郎，裳皆缴其命。
gǎi bīng bù shì láng bù bài suì yǐ xiǎn mó gé dài zhì chōng yì shàn
改兵部侍郎，不拜，遂以显谟阁待制充翊善。
xiān shì guāng zōng yǐ yōu yí chéng jí bù guò zhòng huá gōng shang rù shū qǐng wǔ rì yī zhāo zhì shì fù kǔ yán zhī
先是，光宗以忧疑成疾，不过重华宫，裳入疏请五日一朝，至是复苦言之。
shàng yuē nèi shì yáng shùn qīng gào zhèn wù guò gōng
上曰："内侍杨舜卿告朕勿过宫。
shang qǐng zhǎn shùn qīng qiě yǐ bā shì zhī mù wéi zòu yuē niàn ēn shì yuàn biàn chán qù yí zé jǐ wèi tiān fáng luàn gǎi guò
"裳请斩舜卿，且以八事之目为奏，曰念恩，释怨，辨谗，去疑，责己，畏天，防乱，改过。
bù bào
不报。
shang cháng bìng jū jí shì yōu fèn chuàng fù zuò yòu zòu
裳尝病疽，及是忧愤，创复作，又奏：
bì xià zhī yú shòu huáng wèi jìn xiào jìng zhī dào yì zhě bì yǒu suǒ yí yě
陛下之于寿皇，未尽孝敬之道，意者必有所疑也。
chén qiè tuī zhì yí zhī yīn bì xià wú nǎi yǐ fén lǐn jùn jǐng zhī shì wéi yōu hu
臣窃推致疑之因，陛下毋乃以焚廪、浚井之事为忧乎？
fu fén lǐn jùn jǐng zài dāng shí huò yǒu zhī
夫焚廪、浚井，在当时或有之。
shòu huáng zhī zǐ wéi bì xià yī rén shòu huáng zhī xīn tuō bì xià shén zhòng ài bì xià shèn zhì gù yōu bì xià shén qiè
寿皇之子惟陛下一人，寿皇之心，托陛下甚重，爱陛下甚至，故忧陛下甚切。
wéi yù zhī jì ruò xiāng zhù tiān wèi bì xià qí dǎo
违豫之际，焫香祝天，为陛下祈祷。
ài zǐ rú cǐ zé fén lǐn jùn jǐng zhī xīn chén yǒu yǐ zhī qí bì wú yě bì xià hé yí yān
爱子如此，则焚廪、浚井之心，臣有以知其必无也，陛下何疑焉？
yòu wú nǎi yǐ sù zōng zhī shì wéi yōu hu
又无乃以肃宗之事为忧乎？
sù zōng jí wèi líng wǔ fēi míng huáng yì gù bù néng wú yí
肃宗即位灵武，非明皇意，故不能无疑。
shòu huáng dāng wèi juàn qín qīn qiè shén qì shòu zhī bì xià yī xùn zhī fēng tóng fú yáo shùn yǔ míng huáng zhī shì bù kě tóng rì ér yǔ míng yǐ bì xià hé yí yān
寿皇当未倦勤，亲挈神器授之陛下，揖逊之风，同符尧、舜，与明皇之事不可同日而语明矣，陛下何疑焉？
yòu wú nǎi yǐ wèi zhé zhī shì wéi yōu hu
又无乃以卫辄之事为忧乎？
zhé yǔ kuǎi kuì fù zǐ zhēng guó
辄与蒯聩，父子争国。
shòu huáng lǎo qiě bìng nǎi yí shén běi gōng yǐ bǎo kāng níng ér yǐ tiān xià shì fù zhī bì xià fēi yǒu zhēng xīn yě bì xià hé yí yān
寿皇老且病，乃颐神北宫，以保康宁，而以天下事付之陛下，非有争心也，陛下何疑焉？
yòu wú nǎi yǐ mèng zǐ zé shàn wèi yí hu
又无乃以孟子责善为疑乎？
fù zǐ zé shàn běn shēng yú ài wèi zi zhě néng zhī cǐ lǐ zé hé zhì yú xiāng yí
父子责善，本生于爱，为子者能知此理，则何至于相夷。
shòu huáng yuàn bì xià wèi shèng dì zé shàn zhī xīn chū yú zhōng ài fēi zéi ēn yě bì xià hé yí yān
寿皇愿陛下为圣帝，责善之心出于忠爱，非贼恩也，陛下何疑焉？
cǐ sì zhě huò zhě zhī suǒ yǐ wèi yí chén yǐ lǐ tuī zhī chū wú yī zhī kě yí zhě
此四者，或者之所以为疑，臣以理推之，初无一之可疑者。
zì fù zǐ zhī jiān xiǎo yǒu cāi yí cǐ xīn yī méng fāng cùn suì luàn
自父子之间，小有猜疑，此心一萌，方寸遂乱。
gù tiān biàn zé yí ér bù zhī wèi mín kùn zé yí ér bù zhī xù yí zǎi zhí zhuān quán zé bù lǐ dà chén yí tái jiàn shēng shì zé bù shòu zhōng jiàn yí shì yù wú hài zé jìn jiǔ sè yí jūn zǐ yǒu dǎng zé bì xiǎo rén
故天变则疑而不知畏，民困则疑而不知恤，疑宰执专权则不礼大臣，疑台谏生事则不受忠谏，疑嗜欲无害则近酒色，疑君子有党则庇小人。
shì yǒu bù xū yí zhě mò bù yǐ wéi yí
事有不须疑者，莫不以为疑。
nǎi ruò guì wèi tiān zǐ bù yǐ xiào wén dí guó wén zhī jiāng sì qīng wǔ cǐ kě yí yě ér bì xià zé bù yí
乃若贵为天子，不以孝闻，敌国闻之，将肆轻侮，此可疑也，而陛下则不疑；
xiǎo rén jiāng qǐ wéi luàn cǐ kě yí yě ér bì xià zé bù yí
小人将起为乱，此可疑也，而陛下则不疑；
zhōng wài guān jūn qǐ wú tā zhì cǐ kě yí yě ér bì xià zé bù yí
中外官军，岂无他志，此可疑也，而陛下则不疑。
shì zhī kě yí zhě fǎn bù yǐ wèi yí diān dǎo cuò luàn mò shén yú cǐ huò luàn zhī méng jìn zài dàn xī
事之可疑者，反不以为疑，颠倒错乱，莫甚于此，祸乱之萌，近在旦夕。
yi jí jīn fān rán gǎi guò zhěng shèng jià yè liǎng gōng yǐ jiāo fù zǐ zhī huan zé sì yí xiàng fēng tiān xià mù yì yǐ
宜及今幡然改过，整圣驾，谒两宫，以交父子之欢，则四夷向风，天下慕义矣。
huì shòu huáng bù yù zhōng wài yōu wēi shang kàng shēng jiàn
会寿皇不豫，中外忧危，裳抗声谏。
shàng qǐ rù gōng shang wǎn qí jū suí zhī zhì gōng mén huī tì ér chū
上起入宫，裳挽其裾随之至宫门，挥涕而出。
nǎi lián zhāng qǐng wài wèi chén zhí yǒu sān yuē dài zhì yuē shì jiǎng yuē yì shàn
乃连章请外，谓："臣职有三：曰待制，曰侍讲，曰翊善。
jīn shǐ gòng dài zhì zhī zhí hu
今使供待制之职乎？
zé dāng rì xī qiú duì yǐ jiù zhǔ shī jīn bù guò gōng yǒu kuī zǐ dào qián hòu sān jiàn ér bù jiā tīng shì dài zhì zhī zhí kě fèi yě
则当日夕求对以救主失，今不过宫，有亏子道，前后三谏而不加听，是待制之职可废也。
jiāng shǐ gòng shì jiǎng zhī zhí hu
将使供侍讲之职乎？
zé dāng yǐn jīng yuán gǔ quàn jūn yǐ xiào jīn bù wèn ān bù shì jí dà yì yǐ sàng fù jiǎng hé shū hu
则当引经援古，劝君以孝，今不问安，不视疾，大义已丧，复讲何书乎？
shì shì jiǎng zhī zhí kě fèi yě
是侍讲之职可废也。
jiāng shǐ gōng yì shàn zhī zhí hu
将使供翊善之职乎？
dāng jiū yì lǐ jiào huáng zi yǐ xiào bì xià bù néng yǐ xiào shì shòu huáng chén jiāng hé shuō yǐ quàn huáng zǐ hu
当究义理，教皇子以孝，陛下不能以孝事寿皇，臣将何说以劝皇子乎？
shì yì shàn zhī zhí kě fèi yě
是翊善之职可废也。
yīn chū guān dài mìng
"因出关待命。
jí wén shòu huáng yí zhào nǎi jí rù lín
及闻寿皇遗诏，乃亟入临。
níng zōng jí wèi shang bìng bù néng cháo
宁宗即位，裳病不能朝。
gǎi lǐ bù shàng shū xún jiān shì dú
改礼部尚书，寻兼侍读。
lì jí rù xiè zòu yuē
力疾入谢，奏曰：
kǒng zǐ yuē yǒu shǐ yǒu zú zhě qí wéi shèng rén hu
孔子曰："有始有卒者，其惟圣人乎？
yòu shī yuē mǐ bù yǒu chū xiǎn kè yǒu zhōng
"又《诗》曰："靡不有初，鲜克有终。
suǒ wèi yǒu shǐ yǒu zú zhě yóu qí chí xīn zhī yī yě
"所谓"有始有卒"者，由其持心之一也；
suǒ wèi xiǎn kè yǒu zhōng zhě yóu qí chí xīn zhī bù yī yě
所谓"鲜克有终"者，由其持心之不一也。
bì xià jīn rì chū zhèng gù shàn yǐ néng bǎo tā rì cháng rú cǐ hu
陛下今日初政固善矣，能保他日常如此乎？
qǐng lüè jǔ yǐ xíng zhī shì lùn zhī
请略举已行之事论之。
bì xià chū lǐ wàn jī wěi rèn dà chén cǐ zhèng dé rén jūn chí yào zhī dào
陛下初理万机，委任大臣，此正得人君持要之道。
shǐ dà chén dé rén cháng rú jīn rì zé bì xià suī zhōng shēn shǒu zhī kě yě
使大臣得人，常如今日，则陛下虽终身守之可也。
chén kǒng shù nián zhī hòu yì yù chū yì zuò wéi gōng qīn tīng duàn zuǒ yòu yíng hé yīn wèi bì xià shì jué wài tíng quán bù guī shàng bì xià néng bù fú rán yú xīn hu
臣恐数年之后，亦欲出意作为，躬亲听断，左右迎合，因谓陛下事决外庭，权不归上，陛下能不咈然于心乎？
chén kǒng shì shí wěi rèn dà chén bù néng rú jīn rì zhī zhuān yǐ
臣恐是时委任大臣，不能如今日之专矣。
fu yǐ wàn jī zhī zhòng fēi yī rén suǒ néng chóu zuò gǒu bù wěi rèn dà chén zé bì jiè zhù zuǒ yòu xiǎo rén dé zhì yīn qiè zhǔ quán yǐn yòng xié dǎng qí wèi huò huàn hé suǒ bù zhì chén zhī suǒ yōu zhě yī yě
夫以万机之众，非一人所能酬酢，苟不委任大臣，则必借助左右，小人得志，阴窃主权，引用邪党，其为祸患，何所不至，臣之所忧者一也。
bì xià jiǎng yòng tái jiàn yán wú bù tīng cǐ zhèng de zǔ zōng shè guān zhī yì
陛下奖用台谏，言无不听，此正得祖宗设官之意。
shǐ tái jiàn dé rén cháng rú jīn rì zé bì xià zhōng shēn shǒu zhī yì kě yě
使台谏得人，常如今日，则陛下终身守之亦可也。
rán chén kǒng zì jīn yǐ wǎng tái jiàn zhī yán rì guān shèng tīng huò chì xiǎo rén zhī guò shǐ bì xià yù yòng zhī ér bù néng huò bào jìn xí zhī zuì shǐ bì xià yù qīn zhī ér bù kě
然臣恐自今以往，台谏之言日关圣听，或斥小人之过，使陛下欲用之而不能，或暴近习之罪，使陛下欲亲之而不可。
nì ěr zhī yán bù néng wú yàn zuǒ yòu yíng hé yīn wèi bì xià jiǎng yòng tái jiàn yù wén dǎng lùn ér qí liú bì zhì shǐ rén zhǔ bù néng zì yóu bì xià néng bù fú rán yú xīn hu
逆耳之言，不能无厌，左右迎合，因谓陛下奖用台谏，欲闻谠论，而其流弊，致使人主不能自由，陛下能不咈然于心乎？
chén kǒng shì shí jiǎng yòng tái jiàn bù néng rú jīn rì zhī zhòng yǐ
臣恐是时奖用台谏，不能如今日之重矣。
fu cháo tíng suǒ shì yǐ fēn bié shàn è zhě zhuān zài tái jiàn bì xià gǒu yàn qí duō yán zé wèi tái jiàn zhě jiāng zé shé bì kǒu wú suǒ lùn liè
夫朝廷所恃以分别善恶者，专在台谏，陛下苟厌其多言，则为台谏者，将咋舌闭口，无所论列。
jūn zǐ rì tuì xiǎo rén rì jìn ér tiān xià luàn yǐ chén zhī suǒ yōu zhě èr yě
君子日退，小人日进，而天下乱矣，臣之所忧者二也。
èr shì cháo tíng zhī dà zhě
二事，朝廷之大者。
yòu yǐ sān shì zhī qiè yú bì xià zhī shēn yán zhī yuē dǔ yú xiào ài qín yú xué wèn báo yú shì hào
又以三事之切于陛下之身言之：曰笃于孝爱，勤于学问，薄于嗜好。
bì xià jīn jiē xíng zhī yǐ wèi zhī shù nián zhī hòu néng bǎo cháng rú jīn rì hu
陛下今皆行之矣，未知数年之后，能保常如今日乎？
yòu yǐn wèi zhēng shí jiàn yǐ wéi jiè kěn kěn shù qiān yán
又引魏征十渐以为戒，恳恳数千言。
yòu zòu yán bì xià jìn rì suǒ wéi pō yì qián rì chú shòu zhī jì dà chén duō yǒu bù zhī chén wén zhī yōu shèn ér bìng jù
又奏言："陛下近日所为颇异前日，除授之际，大臣多有不知，臣闻之忧甚而病剧。
gài shì shí hán tuō zhòu yǐ qián nòng wēi bǐng ér zǎi xiàng zhào rǔ yú wèi zhī jué gù shang xiān shì yán zhī
"盖是时韩侂胄已潜弄威柄，而宰相赵汝愚未之觉，故裳先事言之。
jí jí gé shí shí dú yǔ yuē wǔ nián zhī gōng wú shǐ yī rì huài zhī dù wú yǐ bù kě wèi hòu zhī jūn zǐ bì yǒu néng rèn qí zé zhě
及疾革，时时独语，曰："五年之功，无使一日坏之，度吾已不可为，后之君子必有能任其责者。
suì kǒu zhàn yí biǎo ér zú nián sì shí jiǔ
"遂口占遗表而卒，年四十九。
shàng wén zhī jīng dào zèng zī zhèng diàn xué shì
上闻之惊悼，赠资政殿学士。
shang wéi rén jiǎn yì duān chún měi jiǎng dú suí shì nà zhōng shàng yuán gǔ yì xià kuí rén qíng qì píng ér cí qiè shì gāi ér lǐ jǐn
裳为人简易端纯，每讲读，随事纳忠，上援古义，下揆人情，气平而辞切，事该而理尽。
dǔ yú xiào yǒu yú rén yán qīng jìn dǐ yùn
笃于孝友，与人言倾尽底蕴。
chǐ yī shū bù dú yī wù bù zhī
耻一书不读，一物不知。
tuī xián lè shàn chū hū tiān xìng
推贤乐善，出乎天性。
suǒ wéi wén míng bái tiáo dá
所为文，明白条达。
yǒu wáng fǔ chūn qiū jiǎng yì jí jiān shān jí lùn tiān rén zhī lǐ xìng mìng zhī yuán jiē zú yǐ fā míng yī luò zhī zhǐ
有《王府春秋讲义》及《兼山集》，论天人之理，性命之源，皆足以发明伊、洛之旨。
cháng yǔ qí xiāng rén chén píng fù xiōng dì jiǎng xué píng fù zhāng shì zhī mén rén yě shī yǒu yuān yuán gài yǒu zì lái yún
尝与其乡人陈平父兄弟讲学，平父，张栻之门人也，师友渊源，盖有自来云。
jiā dìng zhōng shì zhōng wén
嘉定中，谥忠文。
zi jǐn dà zōng zhèng chéng jiān xíng bù láng guān
子瑾，大宗正丞兼刑部郎官。
sūn zi mǐn xíng bù láng guān
孙子敏，刑部郎官。
luō diǎn zì chūn bó fǔ zhōu chóng rén rén
罗点字春伯，抚州崇仁人。
liù suì néng wén
六岁能文。
dēng yóu xī sān nián jìn shì dì shòu dìng jiāng jié dù tuī guān
登游熙三年进士第，授定江节度推官。
lèi qiān jiào shū láng jiān guó shǐ yuàn biān xiū guān
累迁校书郎兼国史院编修官。
suì hàn zhào qiú yán diǎn shàng fēng shì wèi jīn shí jiān yú rì shén yì lùn fán lòu
岁旱，诏求言，点上封事，谓："今时奸谀日甚，议论凡陋。
wú suǒ kě fǒu zé yuē dé tǐ
无所可否，则曰得体；
yǔ shì fú shěn zé yuē yǒu liàng
与世浮沈，则曰有量；
zhòng jiē mò jǐ dú yán zé yuē gū míng
众皆默，己独言，则曰沽名；
zhòng jiē zhuó jǐ dú qīng zé yuē lì yì
众皆浊，己独清，则曰立异。
cǐ fēng bù gé bì xià suī yù dà yǒu wéi yú tiān xià wèi jiàn qí kě yě
此风不革，陛下虽欲大有为于天下，未见其可也。
zì hàn tàn wèi nüè bì xià dǎo qún cí shè yǒu zuì céng bù zú yǐ gǎn dòng
自旱叹为虐，陛下祷群祠，赦有罪，曾不足以感动。
jí cháo qiú dǎng yán xī de gān yǔ tiān xīn suǒ shì zhāo rán bù wū
及朝求谠言，夕得甘雨，天心所示，昭然不诬。
dú bù zhī bì xià zhī qiú yán guǒ yù yòng zhī fǒu hu
独不知陛下之求言，果欲用之否乎？
rú yù yòng zhī zé yuàn yǐ suǒ shàng fēng shì fǎn fù xiáng shú dāng zhě shěn ér hòu xíng yí zhě zī ér hòu jué rú cǐ zé zhì xiàng rì zhe ér luàn méng zì xiāo yǐ
如欲用之，则愿以所上封事，反复详熟，当者审而后行，疑者咨而后决，如此则治象日著，而乱萌自消矣。
qiān mì shū láng jiān huáng tài zǐ gōng xiǎo xué jiào shòu
"迁秘书郎兼皇太子宫小学教授。
níng zōng shí yǐ huáng sūn fēng yīng guó gōng diǎn jiān jiào shòu rù jiǎng zhì bū shí bù chuò zuǒ yòu qǐng shǎo qì diǎn yuē guó gōng wu xué bù xiū nài hé zhǐ zhī
宁宗时以皇孙封英国公，点兼教授，入讲至晡时不辍，左右请少憩，点曰："国公务学不休，奈何止之。
yòu zhí gǔ shì quàn jiè wèi jiàn gǔ lù yǐ jìn
"又摭古事劝戒，为《鉴古录》以进。
gāo zōng bēng xiào zōng zài liàng àn huáng tài zǐ cān jué shù wù diǎn shí yǐ hù bù yuán wài láng jiān tài zǐ shì jiǎng chū shǐ zhè yòu qiān qǐ jū shè rén gǎi tài cháng shǎo qīng jiān shì lì xiū zhù guān bèi mìng shǐ jīn gào dēng bǎo wèi
高宗崩，孝宗在谅暗，皇太子参决庶务，点时以户部员外郎兼太子侍讲，出使浙右，迁起居舍人，改太常少卿兼侍立修注官，被命使金告登宝位。
huì jīn yǒu guó sāng pò diǎn yì jīn dài diǎn yuē dēng wèi jí shì yě bì yǐ jí fú cóng shì
会金有国丧，迫点易金带，点曰："登位吉事也，必以吉服从事。
yǒu sǐ ér yǐ dài bù kě yì
有死而已，带不可易。
yòu jí diǎn bù dàng chēng bǎo wèi diǎn yuē shèng rén dà bǎo yuē wèi bù jiā bǎo zì hé yǐ bié zhì zūn
"又诘点不当称"宝位"，点曰："圣人大宝曰位，不加'宝"字，何以别至尊。
jīn rén bù néng duó
"金人不能夺。
shàng cháng wèi diǎn qīng jiù wèi gōng liáo fēi tā rén bǐ yǒu suǒ yù yán wú dàn qǐ gào
上尝谓点："卿旧为宫僚，非他人比，有所欲言，毋惮启告。
diǎn yán jūn zǐ dé zhì cháng shǎo xiǎo rén dé zhì cháng duō
"点言："君子得志常少，小人得志常多。
gài jūn zǐ zhì zài tiān xià guó jiā ér bù zài yī jǐ xíng bì zhí dào yán bì zhèng lùn wǎng wǎng bù wǔ rén zhǔ zé wǔ guì jìn bù wǔ dāng lù zé wǔ shí sú
盖君子志在天下国家，而不在一己，行必直道，言必正论，往往不忤人主，则忤贵近，不忤当路，则忤时俗。
xiǎo rén zhì zài yī jǐ ér bù zài tiān xià guó jiā suǒ xíng suǒ yán jiē qǔ yuè zhī dào
小人志在一己，而不在天下国家，所行所言，皆取悦之道。
yòng qí suǒ yǐ qǔ wǔ zhě qí dé zhì xiān yǐ
用其所以取忤者，其得志鲜矣；
yòng qí suǒ yǐ qǔ yuè zhě qí bù dé zhì yì xiān yǐ
用其所以取悦者，其不得志亦鲜矣。
ruò xī míng zhǔ niàn jūn zǐ zhī nán jìn zé jí suǒ yǐ zhǔ zhāng ér fù hù zhī
若昔明主，念君子之难进，则极所以主张而覆护之；
niàn xiǎo rén zhī nán tuì zé jǐn suǒ yǐ zhú chá ér dī fáng zhī
念小人之难退，则尽所以烛察而堤防之。
huáng zǐ jiā wáng nián jí ruò guàn diǎn yán cǐ zhèng qīn shī yǒu jìn dé yè zhī shí yi zé duān liáng zhōng zhí zhī shì cān shì yàn jiān
皇子嘉王年及弱冠，点言："此正亲师友、进德业之时，宜择端良忠直之士，参侍燕间。
suì chú huáng cháng wèi yì shàn
"遂除黄裳为翊善。
yòu yán rén zhǔ yōu qín zé chén xià xié xīn
又言："人主忧勤，则臣下协心；
rén zhǔ tōu ān zé chén xià jiě tǐ
人主偷安，则臣下解体。
jīn dào tú zhī yán jiē wèi bì xià měi dàn shì cháo miǎn qiǎng tīng duàn yì bù zài shì
今道涂之言，皆谓陛下每旦视朝，勉强听断，意不在事。
zǎi zhí zòu chén bèi lǐ yìng dá shì cóng shù liáo bèi lǐ dēng duì ér gōng zhōng yàn yóu zhī lè xī jī shē chǐ zhī fèi yǐ téng yú zhòng kǒu
宰执奏陈，备礼应答，侍从庶僚，备礼登对，而宫中燕游之乐，锡赍奢侈之费，已腾于众口。
qiáng dí duì jìng cǐ shēng qǐ kě chū zāi
强敌对境，此声岂可出哉！
shào xī sān nián shí yī yuè rì cháng zhì chē jià jiāng cháo hè zhòng huá gōng jì ér zhōng chuò
绍熙三年十一月日长至，车驾将朝贺重华宫，既而中辍。
diǎn yán zì tiān zǐ dá shù rén jié xù bài qīn wú yǒu quē zhě sān gāng wǔ cháng suǒ xì shén dà bù dàng yǐ wéi cháng shì ér hū zhī
点言："自天子达庶人，节序拜亲，无有阙者，三纲五常，所系甚大，不当以为常事而忽之。
shàng guò gōng yì wèi jué diǎn zòu bì xià yǐ juān rì guò gōng shòu huáng bì yǐn lǐng yǐ sì bì xià
"上过宫意未决，点奏："陛下已涓日过宫，寿皇必引领以俟陛下。
cháng rén yú péng yǒu qiě bù kě yǐ wú xìn kuàng rén zhǔ zhī shì qīn hu
常人于朋友且不可以无信，况人主之事亲乎？
jīn bì xià jiǔ quē wēn qìng shòu huáng yù jiàn bù kě de wàn yī yōu sī gǎn jí bì xià jiāng hé yǐ zì jiě yú tiān xià
今陛下久阙温凊，寿皇欲见不可得，万一忧思感疾，陛下将何以自解于天下？
cháng zhào duì biàn diàn diǎn yán jìn zhě zhōng wài xiāng chuán huò wèi bì xià nèi yǒu suǒ zhì bù néng jù chū ruò yú jiǔ sè bù xù zhèng shì guǒ yǒu zhī hu
尝召对便殿，点言："近者中外相传，或谓陛下内有所制，不能遽出，溺于酒色，不恤政事，果有之乎？
shàng yuē wú shì
"上曰："无是。
diǎn yuē chén gù zhī zhī
"点曰："臣固知之。
qiè yì gōng jìn jiàn huò yǒu yīng fú zhī shì gū yǐ jiǔ zì qiǎn ěr
窃意宫禁间或有撄拂之事，姑以酒自遣耳。
fu lǘ yán pǐ fū chù guī mén nì jìng róng yǒu zòng jiǔ zì fàng zhě
夫闾阎匹夫，处闺门逆境，容有纵酒自放者。
rén zhǔ zǎi zhì tiān xià cǐ xīn rú qīng tiān bái rì dāng fēng yǔ léi diàn jì jì zhī yú chén rán xū míng qǐ róng fù yǒu xiān jiè tíng liú zāi
人主宰制天下，此心如青天白日，当风雨雷电既霁之余，湛然虚明，岂容复有纤芥停留哉？
shàng yóu wèi guò gōng
"上犹未过宫。
diǎn yòu zòu qiè wén jiā wáng shēng cháo chēng shòu jìn zhōng yǐ bào qú láo zhī dé fù zǐ huān qià níng bù dòng xīn shàng niàn liǎng gōng yán wàng zhī yì
点又奏："窃闻嘉王生朝，称寿禁中，以报劬劳之德，父子欢洽，宁不动心，上念两宫延望之意。
shí yī yuè diǎn yǐ yán bú jiàn tīng qiú qù bù xǔ
"十一月，点以言不见听，求去，不许。
shí èr yuè shì bīng bù shàng shū
十二月，试兵部尚书。
wǔ nián sì yuè shàng jiàng xìng yù jīn yuán diǎn qǐng xiān guò zhòng huá yòu zòu yuē bì xià wéi shòu huáng zǐ sì shí yú nián yī wú xián yán zhǐ yuán chū jiāo wéi yù shòu huáng cháng zhì nán nèi dū guò zuǒ yòu zhī rén zì cǐ chán jiān suì shēng yōu yí
五年四月，上将幸玉津园，点请先过重华，又奏曰："陛下为寿皇子，四十余年一无闲言，止缘初郊违豫，寿皇尝至南内督过，左右之人自此谗间，遂生忧疑。
yǐ chén guān zhī shòu huáng yǔ tiān xià xiāng wàng jiǔ yǐ
以臣观之，寿皇与天下相忘久矣。
jīn dà chén tóng xīn fǔ zhèng bǎi zhí shì fèng fǎ xún lǐ zōng shì qī lǐ sān jūn wàn xìng jiē wú èr zhì shè yǒu lí jiàn zhū zhī bù yí
今大臣同心辅政，百执事奉法循理，宗室、戚里、三军、万姓皆无贰志，设有离间，诛之不疑。
nǎi ruò shēn jū bù chū jiǔ kuī zǐ dào zhòng kǒu bàng dú huò huàn jiāng zuò bù kě yǐ bù lǜ
乃若深居不出，久亏子道，众口谤讟，祸患将作，不可以不虑。
shàng yuē qīng děng kě wèi zhèn tiáo hù zhī
"上曰："卿等可为朕调护之。
huáng cháng duì yuē fù zǐ zhī qīn hé sì tiáo hù
"黄裳对曰："父子之亲，何俟调护。
diǎn yuē bì xià yī chū jí dāng shì rán
"点曰："陛下一出，即当释然。
shàng yóu wèi xíng
"上犹未行。
diǎn nǎi lǜ jiǎng guān yán zhī shàng yuē zhèn xīn wèi cháng bù sī shòu huáng
点乃率讲官言之，上曰："朕心未尝不思寿皇。
duì yuē bì xià jiǔ quē dìng xǐng suī yǒu cǐ xīn hé yǐ zì bái hu
"对曰："陛下久阙定省，虽有此心，何以自白乎？
jí shòu huáng bù yù diǎn yòu suí zǎi zhí bān jìn jiàn
"及寿皇不豫，点又随宰执班进谏。
gé mén lì zhǐ zhī diǎn huà zhī ér rù
阁门吏止之，点叱之而入。
shàng fú yī qǐ zǎi zhí yǐn shàng jū diǎn jí qián qì zòu yuē shòu huáng jí shì yǐ wēi bù jí jīn yī jiàn hòu huǐ hé jí
上拂衣起，宰执引上裾，点亟前泣奏曰："寿皇疾势已危，不及今一见，后悔何及。
qún chén suí shàng rù zhì fú níng diàn nèi shì hé mén zhòng tòng kū ér tuì
"群臣随上入至福宁殿，内侍阖门，众恸哭而退。
yuè sān rì diǎn suí zǎi zhí bān qǐ jū zhào dú yǐn diǎn rù
越三日，点随宰执班起居，诏独引点入。
diǎn zòu qián rì pò qiè xiàn zhōng jǔ cuò shī lǐ bì xià shè ér bù zhū rán yǐn jū yì gù shì yě
点奏："前日迫切献忠，举措失礼，陛下赦而不诛，然引裾亦故事也。
shàng yuē yǐn jū kě yě hé de zhé rù gōng jìn hu
"上曰："引裾可也，何得辄入宫禁乎？
diǎn yǐn xīn pí shì yǐ xiè qiě yán shòu huáng zhǐ yǒu yī zi jì fù shén qì wéi kǒng jiàn zhī bù sù ěr
"点引辛毗事以谢，且言："寿皇止有一子，既付神器，惟恐见之不速耳。
shòu huáng bēng diǎn qǐng shàng bēn sāng xǔ ér bù chū bài yí zhào yú zhòng huá gōng
寿皇崩，点请上奔丧，许而不出，拜遗诏于重华宫。
qián hòu yǔ shì cóng liè zòu jiàn qǐng dì guò gōng zhě fán sān shí wǔ shū zì shàng zòu zhě yòu shí liù zhāng ér zòu shū zhòng huá shàng shū jiā wáng jí miàn duì kǒu zòu bù yù yān
前后与侍从列奏谏请帝过宫者凡三十五疏，自上奏者又十六章，而奏疏重华，上书嘉王及面对口奏不预焉。
níng zōng sì wèi rén xīn shǐ dìng
宁宗嗣位，人心始定。
bài diǎn duān míng diàn xué shì qiān shū shū mì yuàn shì
拜点端明殿学士、签书枢密院事。
shàng yǒu shì míng táng diǎn hù cóng zhāi gōng de jí zú nián sì shí wǔ
上有事明堂，点扈从斋宫，得疾卒，年四十五。
zèng tài bǎo shì wén gōng
赠太保，谥文恭。
diǎn tiān xìng xiào yǒu wú jiǎo jī yá yì zhī xíng ér duān jiè yǒu shǒu yì lì zhī biàn jiǎo rú
点天性孝友，无矫激崖异之行，而端介有守，义利之辨皎如。
huò wèi tiān xià shì fēi cái bù bàn diǎn yuē dāng xiān lùn qí xīn xīn gǒu bù zhèng cái suī guò rén guǒ hé qǔ zāi
或谓天下事非才不办，点曰："当先论其心，心苟不正，才虽过人，果何取哉！
zǎi xiàng zhào rǔ yú cháng qì wèi níng zōng yuē huáng cháng luō diǎn xiāng jì lún xiè èr chén bù xìng tiān xià zhī bù xìng yě
"宰相赵汝愚尝泣谓宁宗曰："黄裳、罗点相继沦谢，二臣不幸，天下之不幸也。
huáng dù zì wén shū shào xīng xīn chāng rén
黄度，字文叔，绍兴新昌人。
hào xué dú shū mì shū láng zhāng yuān jiàn qí wén wèi sì céng kǒng
好学读书，秘书郎张渊见其文，谓似曾恐。
lóng xīng yuán nián jìn shì zhī jiā xīng xiàn
隆兴元年进士，知嘉兴县。
rù jiān dēng wén gǔ yuàn xíng guó zi jiān bù
入监登闻鼓院，行国子监簿。
yán jīn rì yǎng bīng wèi jù huàn jiù huàn zhī cè yi shǐ mín tún tián yīn fù fǔ wèi yǐ xiāo mù bīng
言："今日养兵为巨患，救患之策，宜使民屯田，阴复府卫以销募兵。
jù tún tián fǔ wèi shí liù piān shàng zhī
"具《屯田》、《府卫》十六篇上之。
shào xī sì nián shǒu jiān chá yù shǐ
绍熙四年，守监察御史。
shǔ jiāng wú tǐng sǐ dù yán tǐng zǐ xī bì nà lù qiú xí wèi ruò yīn ér shòu zhī kǒng wèi tā rì huàn qǐ fēn qí bīng bǐng
蜀将吴挺死，度言："挺子曦必纳赂求袭位，若因而授之，恐为他日患，乞分其兵柄。
zǎi xiàng nán zhī
"宰相难之。
hòu xī gē guān wài sì zhōu lù jīn rén qiú wáng shǔ guǒ rú dù yán
后曦割关外四州赂金人求王蜀，果如度言。
guāng zōng yǐ jí bù guò zhòng huá gōng dù shàng shū qiē jiàn lián shū jí chén fù zǐ xiāng qīn zhī yì qiě yán tài bái zhòu jiàn fàn tiān guān yíng huò gōu máng xíng rù tài wēi qí zhàn wéi luàn bīng rù gōng
光宗以疾不过重华宫，度上书切谏，连疏极陈父子相亲之义，且言："太白昼见犯天关，荧惑、勾芒行入太微，其占为乱兵入宫。
yǐ jiàn bù tīng qǐ bà qù
"以谏不听，乞罢去。
yòu yán yǐ xiào shì jūn zé zhōng
又言："以孝事君则忠。
chén fù nián chuí bā shí shū shuǐ bù qīn dòng jīng suì yuè shì qīn rú cǐ hé yǐ wéi shì jūn zhī zhōng
臣父年垂八十，菽水不亲，动经岁月，事亲如此，何以为事君之忠。
gài tuō yǐ wèi yù jì yīn yǒu yǐ gǎn wù shàng xīn
"盖托已为谕，冀因有以感悟上心。
yòu yǔ tái jiàn guān hé nèi shì chén yuán yáng shùn qīng lín yì nián sān rén wéi jīn rì huò gēn zuì dà yú li fǔ guó
又与台谏官劾内侍陈源、杨舜卿、林亿年三人为今日祸根，罪大于李辅国。
yòu yán kǒng zǐ chēng tiān xià yǒu dào zé shù rén bù yì
又言："孔子称'天下有道，则庶人不议。
fū rén zhǔ yǒu guò gōng qīng dài fū jiàn ér gǎi zé guò bù zhāng shù rén xī yì yān
'夫人主有过，公卿大夫谏而改，则过不彰，庶人奚议焉。
wéi jiàn ér bù gǎi shī bù kě gài shǐ lǘ xiàng xiǎo rén jiē de wàng yì fēn rán luàn shēng gù shèng guǎng huáng cháo zhī liú yì yú xià guó jiē suí yǐ wáng
惟谏而不改，失不可盖，使闾巷小人皆得妄议，纷然乱生，故胜、广、黄巢之流议于下，国皆随以亡。
jīn tiān xià wú bù yì shèng dé zhě chén qiè wēi zhī
今天下无不议圣德者，臣窃危之。
shàng yóu bù tīng
"上犹不听。
suì chū xiū mén shàng yù shǐ ān zhí
遂出修门，上谕使安职。
dù zòu yǒu yán zé zhě bù dé qí yán zé qù lǐ nán fù rù
度奏："有言责者，不得其言则去，理难复入。
níng zōng jí wèi zhào fù wèi yù shǐ gǎi yòu zhèng yán
"宁宗即位，诏复为御史，改右正言。
hán tuō zhòu yòng shì chéng xiàng liú zhèng qù guó tuō zhòu zhī dù cháng yǔ zhèng lùn shì bù hé yù fěng shǐ jǐ zhī
韩侂胄用事，丞相留正去国，侂胄知度尝与正论事不合，欲讽使挤之。
dù yǔ tóng liè yuē chéng xiàng yǐ qù jǐ zhī yì ěr rán zhǎng xiǎo rén shēng yàn kě hu
度语同列曰："丞相已去，挤之易耳，然长小人声焰可乎？
tuō zhòu zhòu qiè zhèng bǐng yǐ yì suǒ hào wù wèi wēi fú
"侂胄骤窃政柄，以意所好恶为威福。
dù jù shū jiāng lùn qí jiān wèi tuō zhòu suǒ jué yù bǐ jù chú dù zhí xiǎn mó gé zhī píng jiāng fǔ
度具疏将论其奸，为侂胄所觉，御笔遽除度直显谟阁、知平江府。
dù yán cài jīng shàn quán tiān xià suǒ yóu yǐ luàn
度言："蔡京擅权，天下所由以乱。
jīn tuō zhòu jiǎ yù bǐ zhú chén shǐ fǔ shǒu qù bù dé xiào yī yán fēi wéi guó zhī lì yě
今侂胄假御笔逐臣，使俯首去，不得效一言，非为国之利也。
gù cí
"固辞。
chéng xiàng zhào rǔ yú xiù qí shū rù bái zhào yǐ chōng yòu lù guī yǎng
丞相赵汝愚袖其疏入白，诏以冲佑禄归养。
é zhī wù zhōu zuò bù fā jué xiàn lìng zhāng yuán bì zàng zuì jiàng ba
俄知婺州，坐不发觉县令张元弼脏罪，降罢。
zì shì jì gāng yī biàn dà quán jǐn chū tuō zhòu ér dǎng lùn qǐ yǐ
自是纪纲一变，大权尽出侂胄，而党论起矣。
rán tuō zhòu sù yán dàn dù bù gǎn jiā hài
然侂胄素严惮度，不敢加害。
qǐ zhī quán zhōu cí nǎi jìn bǎo wén gé fèng cí rú gù
起知泉州，辞，乃进宝文阁，奉祠如故。
tuō zhòu zhū tiān zǐ sī ér zhào zhī chú tài cháng shǎo qīng xún jiān guó shǐ yuàn biān xiū guān shí lù yuàn jiǎn tǎo guān
侂胄诛，天子思而召之，除太常少卿，寻兼国史院编修官、实录院检讨官。
cháo lùn yù hán tuō zhòu shǒu yǐ sì zhōu wǔ qiān rén hái jīn dù yǐ wéi rǔ guó fēi zhī
朝论欲函侂胄首以泗州五千人还金，度以为辱国非之。
quán lì bù shì láng jiān xiū yù dié tóng xiū guó shǐ shí lù yuàn tóng xiū zhuàn lǚ yí jí yǐ jí yīng diàn xiū zhuàn zhī fú zhōu qiān bǎo mó gé dài zhì
权吏部侍郎兼修玉牒、同修国史、实录院同修撰，屡移疾，以集英殿修撰知福州，迁宝谟阁待制。
shǐ zhì sòng dié rì qiān yú dù suí shì cái jué rì wèi zhōng ér bì
始至，讼牒日千余，度随事裁决，日未中而毕。
jìn lóng tú gé zhī jiàn kāng fǔ jiān jiāng huái zhì zhì shǐ cì jīn dài yǐ xíng
进龙图阁，知建康府兼江、淮制置使，赐金带以行。
zhì jīn líng ba kē dí shū sòng zhī rǎo huó jī mín bǎi wàn kǒu chú jiàn shuì èr shí yú wàn jī jiàng dào biàn zhěng zhǎn dào hú hǎi shǒu yǐ xiàn zhāo guī yè zhě jiǔ wàn jiā
至金陵，罢科籴输送之扰，活饥民百万口，除见税二十余万，击降盗卞整，斩盗胡海首以献，招归业者九万家。
tuō zhòu cháng mù xióng huái jūn yǐ shōu cì zhě shí yú wàn rén bié tún shù qiān rén wèi yǒu suǒ shǔ dù yōu qí wéi huàn rén gěi qián sì wàn fù qí yì qiǎn zhī
侂胄尝募雄淮军，已收刺者十余万人，别屯数千人未有所属，度忧其为患，人给钱四万，复其役遣之。
qiān bǎo mó gé zhí xué shì
迁宝谟阁直学士。
dù yǐ rén wù wéi jǐ rèn tuī wǎn bù xiū měi yuē wú yǐ bào guó wéi yǒu cǐ ěr
度以人物为己任，推挽不休，每曰："无以报国，惟有此耳。
shí shàng yǐn nián zhī qǐng bù xǔ wèi lǐ bù shàng shū jiān shì dú
"十上引年之请，不许，为礼部尚书兼侍读。
qù rù jìn lùn yì zǔ chuí wàn shì zhī tǒng yī yuē chún yòng rú shēng èr yuē wu xī mín lì
趣入觐，论艺祖垂万世之统，一曰纯用儒生，二曰务惜民力。
shàng nà qí yán
上纳其言。
xiè bìng gài qù suì yǐ huàn zhāng gé xué shì zhī lóng xīng fǔ
谢病丐去，遂以焕章阁学士知隆兴府。
guī yuè tí jǔ wàn shòu gōng
归越，提举万寿宫。
jiā dìng liù nián shí yuè zú jìn lóng tú gé xué shì zèng tōng fèng dài fū
嘉定六年十月卒，进龙图阁学士，赠通奉大夫。
dù zhì zài jīng shì ér yǐ xué wèi běn
度志在经世，而以学为本。
zuò shī shū zhōu lǐ shuō
作《诗》、《书》、《周礼说》。
zhe shǐ tōng yì tiě qiè cún dà fēn bié wèi biān nián bù yòng qián shǐ fǎ
著《史通》，抑僣窃，存大分，别为编年，不用前史法。
zhì yú tiān wén dì lǐ jǐng tián bīng fǎ jí jìn yàn yuǎn kě yǐ jù yī wú yū lòu qiān hé zhī bìng
至于天文、地理、井田、兵法，即近验远，可以据依，无迂陋牵合之病。
yòu yǒu yì zǔ xiàn jiān rén huáng cóng jiàn lù tún tián pián yí lì dài biān fáng xíng yú shì
又有《艺祖宪监》、《仁皇从谏录》、《屯田便宜》、《历代边防》行于世。
xù zhōu nán
婿周南。
zhōu nán zì nán zhòng píng jiāng rén
周南字南仲，平江人。
nián shí liù yóu xué wú xià shì shí rén yè kē jǔ xīn lòu zhī
年十六，游学吴下，视时人业科举，心陋之。
cóng yè shì jiǎng xué dùn wù jié de
从叶适讲学，顿悟捷得。
wéi wén cí yǎ lì jīng qiè ér jiē dá yú shí yòng měi yǐ shì dào xīng fèi wéi jǐ rèn
为文词，雅丽精切，而皆达于时用，每以世道兴废为己任。
dēng shào xī yuán nián jìn shì dì wèi chí zhōu jiào shòu
登绍熙元年进士第，为池州教授。
huì dù yǐ yán wǔ dāng lù yù shǐ hé dù bìng nán ba zhī
会度以言忤当路，御史劾度，并南罢之。
dù yǔ nán jù rù wěi xué dǎng
度与南俱入伪学党。
kāi xǐ sān nián zhào shì guǎn zhí
开禧三年，召试馆职。
nán duì cè dǐ quán yào yán zhě hé nán ba zhī zú yú jiā
南对策诋权要，言者劾南，罢之，卒于家。
nán duān xíng gǒng lì chǐ cùn yǒu chéng zhǔn
南端行拱立，尺寸有程准。
zì cì dì shòu wén lín láng zhōng shēn bù jìn guān liǎng wèi guǎn zhí shù yuè zhǐ
自赐第授文林郎，终身不进官，两为馆职，数月止。
jì jué yì dāng shì bì yī è shí jiā shū wàng zhòu yè yuē cǐ suǒ yǐ yí wú lǎo sì wú sǐ yě
既绝意当世，弊衣恶食，挟书忘昼夜，曰："此所以遗吾老，俟吾死也。
lín dà zhōng zì hé shū wù zhōu yǒng kāng rén
林大中，字和叔，婺州永康人。
rù tài xué dēng shào xīng sān shí nián jìn shì dì zhī fǔ zhōu jīn xī xiàn
入太学，登绍兴三十年进士第，知抚州金谿县。
jùn dū shū fù jí dà zhōng qǐng kuān qí qī bù tīng nà gào chì tóu hé ér guī
郡督输赋急，大中请宽其期，不听，纳告敕投劾而归。
yǐ ér zhǔ tài cháng sì bù
已而主太常寺簿。
guāng zōng shòu shàn chú jiān chá yù shǐ
光宗受禅，除监察御史。
dà zhōng wèi guó zhī dà shì zài sì yán xí bù zhèng fēi suǒ yǐ yán diǎn lǐ tuǒ shén míng
大中谓："国之大事在祀，沿袭不正，非所以严典礼，妥神明。
shàng shū yán chén zuó bù zhèng fèng cháng shí péi miào sì jiàn qí zhù yú shén zhě huò chuǎn yú wén
"上疏言："臣昨簿正奉常，实陪庙祀，见其祝于神者，或舛于文；
chēng yú shén zhě huò é qí zì
称于神者，或讹其字；
suǒ yí hòu zhě huò jiǎn bù qián
所宜厚者，或简不虔；
suǒ yí xiān zhě huò fèi bù yòng
所宜先者，或废不用；
gēng zhì qì fú huò suì yuè tài shū
更制器服，或岁月太疏；
sù xīng xíng shì huò shí kè tài zǎo shì jiē lǐ yì suǒ wèi shùn rén qíng suǒ wèi ān yě
夙兴行事，或时刻太早：是皆礼意所未顺，人情所未安也。
yī rì yù zhá shì dà zhōng wèi yán shì jué chá yi zūn jiù lì
"一日，御札示大中，谓言事觉察，宜遵旧例。
dà zhōng yuē tái chén bù dàng yú fèn shǒu gù rú shèng xùn rán bì kàng zhí gǎn yán nǎi wèi chèn zhí
大中曰："台臣不当逾分守，固如圣训，然必抗直敢言，乃为称职。
qiān diàn zhōng shì yù shǐ
迁殿中侍御史。
zòu yán jìn tuì rén cái dāng guān qí qù xiàng zhī dà tǐ bù dàng zé qí xíng shì zhī xiǎo jié
奏言："进退人才，当观其趣向之大体，不当责其行事之小节。
qù xiàng guǒ zhèng suī xiǎo jié kě zé bù shī wéi jūn zǐ
趣向果正，虽小节可责，不失为君子；
qù xiàng bù zhèng suī xiǎo jié kě xǐ bù shī wéi xiǎo rén
趣向不正，虽小节可喜，不失为小人。
yòu lùn jīn rì zhī shì mò dà yú chóu chǐ wèi fù
"又论："今日之事，莫大于仇耻未复。
cǐ shì wèi jiù zé cǐ niàn bù kě wàng
此事未就，则此念不可忘。
cǐ niàn cún yú xīn yú yǐ lái tiān xià zhī cái zuò tiān xià zhī qì chàng tiān xià zhī yì
此念存于心，于以来天下之才，作天下之气，倡天下之义。
cǐ yì jì míng zé shì zhī tiáo mù kě de ér yán zhì gōng kě de ér chéng yǐ
此义既明，则事之条目可得而言，治功可得而成矣。
chén gǔ yǐ jìng jiāng shǒu chén rù zòu dà zhōng jí lùn qí yōng huí wáng shí cháng biǎo guǒ wáng huái chuàng wéi dào xué zhī mù yīn fèi zhèng rén
"陈贾以静江守臣入奏，大中极论其"庸回亡识，尝表裹王淮，创为道学之目，阴废正人。
tǎng xǔ rù zòu bì zài liú zhōng shàn lèi wén zhī fēn rán yǐn qù fēi suǒ yǐ jìng guó
傥许入奏，必再留中，善类闻之，纷然引去，非所以靖国。
mìng suì qǐn
"命遂寝。
shào xī èr nián chūn léi diàn jiāo zuò yǒu zhǐ fǎng shí zhèng quē shī
绍熙二年春，雷电交作，有旨访时政阙失。
dà zhōng yǐ shì duō zhōng chū nǎi shàng shū yuē zhòng chūn léi diàn dà xuě jì zuò yǐ lèi qiú zhī zé yīn shèng yáng zhī míng yàn yě
大中以事多中出，乃上疏曰："仲春雷电，大雪继作，以类求之，则阴胜阳之明验也。
gài nán wèi yáng ér nǚ wèi yīn jūn zǐ wèi yáng ér xiǎo rén wèi yīn
盖男为阳，而女为阴，君子为阳，而小人为阴。
dāng biàn xié zhèng wú shǐ xiǎo rén dé yǐ jiān jūn zǐ
当辨邪正，毋使小人得以间君子。
dāng sī zhèng shǐ zhī dào wú shǐ nǚ yè zhī de xíng
当思正始之道，毋使女谒之得行。
sī jiàn shān rì yǐ yán shì yí jiāng zuò jiān dà zhōng yán tái jiàn yǐ lùn shì bù hé ér qiān chén kǒng tiān xià yǐ bì xià wèi bù néng róng
司谏邓驲以言事移将作监，大中言："台谏以论事不合而迁，臣恐天下以陛下为不能容。
shǒu shì yù shǐ jiān shì jiǎng
"守侍御史兼侍讲。
zhī tán zhōu zhào shàn jùn de zhǐ zòu shì dà zhōng shàng shū hé shàn jùn ér yán zōng shì rǔ yú zhī xián dāng zhào
知潭州赵善俊得旨奏事，大中上疏劾善俊，而言宗室汝愚之贤当召。
shàng yòng qí yán zhào rǔ yú ér chū shàn jùn yǔ jùn
上用其言，召汝愚而出善俊与郡。
shí jiāng huái jīng xiāng wèi guó jù píng ér quán rèn pō qīng
时江、淮、荆、襄为国巨屏，而权任颇轻。
dà zhōng yán yi xuǎn xíng shí cái lüè zhī rén fù yǐ jiāng huái jīng xiāng jīng lǐ zhī rèn
大中言："宜选行实材略之人，付以江、淮、荆、襄经理之任。
jiù zhì hé běi shǎn xī fēn wéi sì lù yǐ wén chén wèi dà shuài wǔ chén fù zhī
旧制河北、陕西分为四路，以文臣为大帅，武臣副之。
zhōng xīng chū yán jiāng zhì zhì zhì shǐ
中兴初，沿江置制置使。
zì qín guì ba sān dà jiàng bīng quán zhuān guī wǔ chén ér jiāng dōng jīng xiāng shuài chén bù fù lǐng zhì zhì zhī zhí
自秦桧罢三大将兵权，专归武臣，而江东、荆、襄帅臣不复领制置之职。
yi réng jiù zhì zhì ér yǐ zhū jiāng wèi fù jiǔ qí rèn zhòng qí quán zé biān fáng lì ér guó shì zhāng yǐ
宜仍旧制置，而以诸将为副，久其任，重其权，则边防立而国势张矣。
jiāng zhè sì lù mín kǔ shé bó hé mǎi zhòng shū dà zhōng yuē yǒu chǎn zé yǒu shuì yú shuì juàn ér kē shé bó yóu kě yán yě rú hé mǎi shé bó zé zhòng wèi mín hài
江、浙四路民苦折帛和买重输，大中曰："有产则有税，于税绢而科折帛，犹可言也，如和买折帛则重为民害。
gài zì xián píng mǎ yuán fāng jiàn yán yú chūn yù zhī běn qián jì qí fá jué zhì xià qiū shǐ zhī shū nà zé shì xiān zhī qián ér hòu shū juàn
盖自咸平马元方建言于春预支本钱济其乏绝，至夏秋使之输纳，则是先支钱而后输绢。
qí hòu zé qián yán fèn gěi yòu qí hòu zé zhí qǔ yú mín jīn yòu lìng nà shé bó qián yǐ liǎng jiān zhé yī jiān zhī zhí dà shī lì fǎ chū yì
其后则钱盐分给，又其后则直取于民，今又令纳折帛钱，以两缣折一缣之直，大失立法初意。
cháo tíng yǐ qí yán wèi jiǎn suǒ shū zhě sān suì
"朝廷以其言为减所输者三岁。
mǎ dà tóng wèi hù bù dà zhōng hé qí yòng fǎ jùn
马大同为户部，大中劾其用法峻。
shàng yù yì zhì tā bù dà zhōng yuē shì cháng wèi xíng bù gù yǐ shēn kè chēng
上欲易置他部，大中曰："是尝为刑部，固以深刻称。
zhāng sān shàng bù bào
"章三上不报。
yòu lùn dà lǐ shǎo qīng sòng zhī ruì zhāng sì shàng yòu bù bào
又论大理少卿宋之瑞，章四上，又不报。
dà zhōng yǐ yán bù xíng qiú qù gǎi lì bù shì láng cí bù bài nǎi chú dà zhōng zhí bǎo mó gé ér dà tóng zhī ruì jù yǔ jùn
大中以言不行，求去，改吏部侍郎，辞不拜，乃除大中直宝谟阁，而大同、之瑞俱与郡。
chū zhān xīng zhě wèi zhū xī yuē mǒu xīng shì biàn zhèng rén dāng zhī qí zài lín hé shū yé
初，占星者谓朱熹曰："某星示变，正人当之，其在林和叔耶？
zhì shì xī yí shū cháo shì yuē wén lín hé shū rù tái wú yī shì bù zhōng de qù guó yī jié fēng yì lǐn rán dāng yú gǔ rén zhōng qiú zhī
"至是，熹贻书朝士曰："闻林和叔入台，无一事不中的，去国一节，风义凛然，当于古人中求之。
jǐ shì zhōng yóu mào zhōng shū shè rén lóu yào shàng shū yún dà zhōng yán guān dāng yǔ bèi lùn zhě yǒu bié
"给事中尤袤、中书舍人楼钥上疏云："大中言官，当与被论者有别。
xún mìng zhī níng guó fǔ yòu yí gàn zhōu
"寻命知宁国府，又移赣州。
níng zōng jí wèi zhào hái shì zhōng shū shè rén qiān jǐ shì zhōng xún jiān shì jiǎng
宁宗即位，召还，试中书舍人，迁给事中，寻兼侍讲。
zhī gé mén shì hán tuō zhòu lái yè dà zhōng jiù zhī wú tā yǔ yīn qǐng nèi jiāo dà zhōng xiào ér què zhī tuō zhòu yuàn yóu cǐ shǐ
知阁门事韩侂胄来谒，大中救之，无他语，阴请内交，大中笑而却之，侂胄怨由此始。
huì lì bù shì láng péng guī nián kàng lùn tuō zhòu tuō zhòu zhuǎn yī guān yǔ nèi cí guī nián chú huàn zhāng gé dài zhì yǔ jùn
会吏部侍郎彭龟年抗论侂胄，侂胄转一官与内祠，龟年除焕章阁待制与郡。
dà zhōng tóng zhōng shū shè rén lóu yào jiǎo zòu yuē bì xià juàn lǐ liáo jiù yī dàn lóng fēi yán wèn wú xū rì
大中同中书舍人楼钥缴奏曰："陛下眷礼僚旧，一旦龙飞，延问无虚日。
bù sān shù yuè jiān huò sǐ huò chì lài guī nián yī rén shàng liú jīn yòu qù zhī sì fāng wèi qí yǐ jìn yán dé zuì kǒng shāng zhèng tǐ
不三数月间，或死或斥，赖龟年一人尚留，今又去之，四方谓其以尽言得罪，恐伤政体。
qiě yī qù yī liú ēn yì bù móu
且一去一留，恩意不侔。
qù zhě rì yuǎn bù fù shì zuǒ yòu
去者日远，不复侍左右。
liú zhě nèi cí zé zhào jiàn wú shí
留者内祠，则召见无时。
qǐng liú guī nián jīng yán ér mìng tuō zhòu yǐ wài rèn zé shì tǐ shì píng rén wú kě yán zhě
请留龟年经筵，而命侂胄以外任，则事体适平，人无可言者。
yǒu zhǐ guī nián yǐ wèi yōu yì tuō zhòu běn wú guò yóu kě bìng shū xíng
"有旨："龟年已为优异，侂胄本无过尤，可并书行。
dà zhōng fù tóng zòu guī nián chú zhí yǔ jùn yǐ wéi yōu yì zé tuō zhòu zhī zhuǎn chéng xuān shǐ fēi yōu yì hu
"大中复同奏："龟年除职与郡以为优异，则侂胄之转承宣使非优异乎？
ruò wèi tuō zhòu běn wú guò yóu zé guī nián lùn shì shí chū yú ài jūn zhī chén qǐ de wèi guò
若谓侂胄本无过尤，则龟年论事实出于爱君之忱，岂得为过？
guī nián jì yǐ jué qù tuō zhòu nán yú dú liú yi bì wài rèn huò wài cí yǐ wèi gōng yì
龟年既以决去，侂胄难于独留，宜畀外任或外祠，以慰公议。
bù tīng
"不听。
tài fǔ sì chéng lǚ zǔ jiǎn yǐ shàng shū gōng tuō zhòu zhé zhì sháo zhōu dà zhōng jū zhī
太府寺丞吕祖俭以上书攻侂胄，谪置韶州，大中捄之。
wāng yì duān qǐng wèi yù shǐ yǐ lùn zhào rǔ yú qù zhì shì tuō zhòu yǐn wèi yòu shǐ dà zhōng bó zhī
汪义端顷为御史，以论赵汝愚去，至是侂胄引为右史，大中驳之。
gǎi lì bù shì láng bù bài yǐ huàn zhāng gé dài zhì zhī qìng yuán fǔ
改吏部侍郎，不拜，以焕章阁待制知庆元府。
chéng nán mín tián cháo yì bù kě zhǒng dà zhōng juān gōng tǎng zhì shí zhù zhī mín bù zhī yì ér méng qí lì
城南民田，潮溢不可种，大中捐公帑治石筑之，民不知役而蒙其利。
jùn é yán yè yǒu yāo dà zhōng wèi cǐ bì xiá zéi suǒ wéi lì bǔ qíng zhī rén qíng suì ān
郡讹言夜有妖，大中谓此必黠贼所为，立捕黥之，人情遂安。
gài cí de qǐng
丐祠，得请。
jǐ shì zhōng xǔ jí zhī jiǎo bó suì xuē zhí
给事中许及之缴驳，遂削职。
hòu tí jǔ chōng yòu guān
后提举冲佑观。
qǐ xiū zhì fù yuán zhí
乞休致，复元职。
jiān zōng yù shǐ lín cǎi lùn liè zài luò zhí xún fù zhī
监宗御史林采论列，再落职，寻复之。
dà zhōng bà guī bǐng jū shí èr nián wèi cháng yǐ de sàng guān qí xīn zuò yuán guī tán zhī shàng kè zhì xié qǐ jú qǔ xī yú shāng jiǔ fù shī shí shì yī bù yǐ guà kǒu
大中罢归，屏居十二年，未尝以得丧关其心，作园龟潭之上，客至，撷杞菊，取溪鱼，觞酒赋诗，时事一不以挂口。
kè huò quàn dà zhōng tōng tuō zhòu shū dà zhōng yuē wú wèi xī láng shí yī yán chéng yì qǐ xián jū zhì jīn rì yé
客或劝大中通侂胄书，大中曰："吾为夕郎时，一言承意，岂闲居至今日耶？
kè yuē zòng bù qiú fù hé yì miǎn huò
"客曰："纵不求福，盍亦免祸。
dà zhōng yuē fú bù kě qiú ér de huò kě jù ér miǎn yé
"大中曰："福不可求而得，祸可惧而免耶？
tuō zhòu jì zhào bīng pàn dà zhōng wèi jīn rì yù ān mín fēi xī bīng bù kě
"侂胄既召兵畔，大中谓："今日欲安民，非息兵不可；
yù xī bīng fēi qù tuō zhòu bù kě
欲息兵，非去侂胄不可。
jí tuō zhòu zhū jí zhào jiàn luò zhì shì shì lì bù shàng shū yán lǚ zǔ jiǎn yǐ yán tuō zhòu dé zuì sǐ yú zhàng xiāng suī zèng guān bì zhí ér gōng yì wèi yàn
及侂胄诛，即召见，落致仕，试吏部尚书，言："吕祖俭以言侂胄得罪，死于瘴乡，虽赠官畀职，而公议未厌。
péng guī nián miàn zòu tuō zhòu guò yóu zhū xī lùn tuō zhòu qiè nòng wēi bǐng jiē wèi zhòng shāng jiàng guān juān zhí zú yǐ lǎo sǐ yi yōu jiā jīng biǎo
彭龟年面奏侂胄过尤，朱熹论侂胄窃弄威柄，皆为中伤，降官镌职，卒以老死，宜优加旌表。
qí tā yīn jī qiē tuō zhòu yǐ dé zuì zhě wàng liàng qí qīng zhòng ér jīng bié zhī yǐ shēn bèi zuì zhě zhī yuān
其他因讥切侂胄以得罪者，望量其轻重而旌别之，以伸被罪者之冤。
chú duān míng diàn xué shì qiān shū shū mì yuàn shì
"除端明殿学士、签书枢密院事。
jiā dìng gǎi yuán jiān tài zǐ bīn kè
嘉定改元，兼太子宾客。
cháng yì jiǎng hé shì shàng yuē zhèn bù dàn qū jǐ wèi mín jiǎng hé zhī hòu yì yù yǔ qīng děng gé tuō zhòu bì zhèng zuò jiā huó ěr
尝议讲和事，上曰："朕不惮屈己为民，讲和之后，亦欲与卿等革侂胄弊政作家活耳。
dà zhōng dùn shǒu yuē bì xià yán jí cǐ zōng shè shēng líng zhī fú yě
"大中顿首曰："陛下言及此，宗社生灵之福也。
měi yǔ suǒ qīn yún wú nián chuí bā shí qǐ kān láo yì tú yǐ hé yì wèi chéng sī tǐ chéng shèng xùn yǐ gé bì xìng wèi jīng jiǔ zhī jì
"每语所亲云："吾年垂八十，岂堪劳勚，徒以和议未成，思体承圣训，以革弊幸为经久之计。
tǎng chū zhì lüè suì jí qǐ shēn ér guī yǐ
傥初志略遂，即乞身而归矣。
shì nián liù yuè zú nián qī shí yǒu bā zèng zī zhèng diàn xué shì zhèng fèng dài fū shì zhèng huì
"是年六月卒，年七十有八，赠资政殿学士、正奉大夫，谥正惠。
dà zhōng qīng xiū guǎ yù tuì rán rú bù shèng yī jí qí yù shì ér fā lǐn hu bù kě fàn
大中清修寡欲，退然如不胜衣，及其遇事而发，凛乎不可犯。
zì shǎo lì xué qù xiàng bù fán
自少力学，趣向不凡。
suǒ zhe yǒu zòu yì wài zhì wén jí sān shí juǎn
所著有奏议、外制、文集三十卷。
chén kuí zì shū jìn tāi zhōu lín hǎi rén
陈骙，字叔进，台州临海人。
shào xīng èr shí sì nián shì chūn guān dì yī qín guì dāng guó yǐ qín xūn jū qí shàng
绍兴二十四年，试春官第一，秦桧当国，以秦埙居其上。
lèi guān qiān jiāng zuò shǎo jiān shǒu mì shū shǎo jiān jiān tài zǐ yù dé
累官迁将作少监、守秘书少监兼太子谕德。
tài zǐ yǐn lín ān kuí wèi chǔ gōng xià qīn xì wù bù dé zhuān yú xué fēi suǒ yǐ yù dé yě
太子尹临安，骙谓："储宫下亲细务，不得专于学，非所以毓德也。
tài zǐ jué rán jí cí
"太子矍然，亟辞。
cuī yuān yǐ wài qi zhāng shuō jìn chú mì shū láng jiān jīn bù láng kuí fēng hái cí tóu
崔渊以外戚张说进，除秘书郎兼金部郎，骙封还词头。
wèi jǐ chū zhī gàn zhōu yì xiù zhōu
未几，出知赣州，易秀州。
zhào hái shǒu yán bì xià ruì yì tú zhì qún xià jí yú zì méi zhēng xiàn qiáng bīng lǐ cái zhī jì jí bì yǐ zhí bào xiào miè wén
召还，首言："陛下锐意图治，群下急于自媒，争献强兵理财之计，及畀以职，报效蔑闻。
yi dù xié chǎn zhī lù
宜杜邪谄之路。
zài guī gù guān qiān mì shū jiān jiān chóng zhèng diàn shuō shū
"再归故官，迁秘书监兼崇政殿说书。
chún xī wǔ nián shì zhōng shū shè rén jiān shì jiǎng tóng xiū guó shǐ
淳熙五年，试中书舍人兼侍讲、同修国史。
shàng yù cǎi jìn sòng yǐ xià xīng wáng lǐ luàn zhī dà duān yuē wèi yī shū wèi kuí yuē wéi qīng yǔ zhōu bì dà kě rèn cǐ shì
上欲采晋、宋以下兴亡理乱之大端，约为一书，谓骙曰："惟卿与周必大可任此事。
yán zhě jì ér gōng zhī shàng liú zhāng bù xià shòu tí jǔ tài píng xīng guó gōng
"言者忌而攻之，上留章不下，授提举太平兴国宫。
qǐ zhī níng guó fǔ gǎi zhī tài píng zhōu jiā jí yīng diàn xiū zhuàn
起知宁国府，改知太平州，加集英殿修撰。
yǐ yán zhě ba
以言者罢。
qǐ zhī yuán zhōu
起知袁州。
guāng zōng shòu shàn zhào shì lì bù shì láng
光宗受禅，召试吏部侍郎。
shào xī yuán nián tóng zhī gòng jǔ jiān shì jiǎng
绍熙元年，同知贡举兼侍讲。
èr nián chūn léi xuě zhào chén shí zhèng dé shī kuí shū sān shí tiáo rú gōng wéi zhī fēn bù yán zé quán bǐng yí
二年春，雷雪，诏陈时政得失，骙疏三十条，如宫闱之分不严，则权柄移；
nèi yè zhī jiàn bù dù zé míng duàn xi
内谒之渐不杜，则明断息；
móu tái jiàn yú dāng lù zé sī dǎng zhí
谋台谏于当路，则私党植；
zī jiàng shuài yú jìn xí zé huì lù xíng
咨将帅于近习，则贿赂行；
bù qiú dǎng lùn zé guò shī zhāng
不求谠论，则过失彰；
bù jǐn jiù zhāng zé qǔ shě cuò
不谨旧章，则取舍错；
yàn yǐn bù shí zé jīng shén hūn
宴饮不时，则精神昏；
cì yǔ wú jié zé cái yòng jié
赐予无节，则财用竭。
jiē qiè yú shí bìng
皆切于时病。
sān nián sān yuè quán lǐ bù shàng shū
三年三月，权礼部尚书。
liù yuè tóng zhī shū mì yuàn shì
六月，同知枢密院事。
sì nián èr yuè cān zhī zhèng shì
四年二月，参知政事。
guāng zōng yǐ jí bù cháo chuí huá gōng huì qìng jié chēng shòu yòu bù guǒ wǎng
光宗以疾不朝垂华宫，会庆节称寿又不果往。
kuí sān rù zòu tíng chén shàng shū zhě yǐ bǎi shù shàng gǎn wù yǐ dōng zhì rì cháo zhòng huá
骙三入奏，廷臣上疏者以百数，上感悟，以冬至日朝重华。
wǔ nián zhēng yuè shuò dàn chēng shòu yú cí fú gōng
五年正月朔旦，称寿于慈福宫。
xiào zōng bēng guāng zōng yǐ jí wèi lín sàng kuí qǐng zhèng chǔ wèi yǐ ān rén xīn
孝宗崩，光宗以疾未临丧，骙请正储位以安人心。
qī yuè shè xíng sān xǐng shì
七月，摄行三省事。
níng zōng jí wèi zhī shū mì yuàn shì jiān cān zhī zhèng shì
宁宗即位，知枢密院事兼参知政事。
zhào rǔ yú wèi yòu chéng xiàng kuí sù suǒ bù kuài wèi cháng tóng táng yǔ
赵汝愚为右丞相，骙素所不快，未尝同堂语。
rǔ yú nǐ chú liú guāng zǔ shì yù shǐ kuí zòu yuē liú guāng zǔ jiù yǔ chén yǒu xì guāng zǔ rù tái chén qǐng bì zhī
汝愚拟除刘光祖侍御史，骙奏曰："刘光祖旧与臣有隙，光祖入台，臣请避之。
rǔ yú è ér zhǐ
"汝愚愕而止。
shí hán tuō zhòu shì chuán yán zhī láo qián qiè guó bǐng
时韩侂胄恃传言之劳，潜窃国柄。
lì bù shì láng péng guī nián lùn tuō zhòu jiāng wèi guó huàn bù bào
吏部侍郎彭龟年论侂胄将为国患，不报。
yú shì guī nián tuō zhòu jù qǐng cí kuí yuē yǐ gé mén qù jīng yán hé yǐ shì tiān xià
于是龟年、侂胄俱请祠，骙曰："以阁门去经筵，何以示天下？
guī nián jìng wài bǔ
"龟年竟外补。
tuō zhòu yǔ rén yuē péng shì láng bù tān hǎo guān gù yě yuán shū yì yù wèi hǎo rén yé
侂胄语人曰："彭侍郎不贪好官，固也，元枢亦欲为好人耶？
suì yǐ zī zhèng diàn dà xué shì yǔ jùn cí zhào tí jǔ dòng xiāo gōng
"遂以资政殿大学士与郡，辞，诏提举洞霄宫。
qìng yuán èr nián zhī wù zhōu
庆元二年，知婺州。
gào lǎo shòu guān wén diàn xué shì tí jǔ dòng xiāo gōng
告老，授观文殿学士、提举洞霄宫。
jiā tài sān nián zú nián qī shí liù
嘉泰三年卒，年七十六。
zèng shǎo fù shì wén jiǎn
赠少傅，谥文简。
huáng fǔ zì yuán zhāng lín ān yú háng rén yě
黄黼，字元章，临安余杭人也。
shǎo yóu tài xué dì jìn shì lèi qiān tài cháng bó shì
少游太学，第进士，累迁太常博士。
lún duì yán zhōu yǐ fǔ yì zhī chén chū rèn fāng bó hàn yǐ mù shǒu zhī zuì zhuó bài gōng qīng táng bù lì biān rèn bù bài zǎi xiàng běn cháo bù wéi sān sī děng shǔ bù chú qīng wàng guān
轮对，言："周以辅翼之臣出任方伯，汉以牧守之最擢拜公卿，唐不历边任，不拜宰相，本朝不为三司等属，不除清望官。
rén zōng shí hán qí fàn zhòng yān páng jí jiē cháng jīng lüè xi shì jiǔ lì biān rèn shǐ chú zhí zhèng
仁宗时，韩琦、范仲淹、庞籍皆尝经略西事，久历边任，始除执政。
biān zòu fù jǐng fàn zhòng yān zhì zài qǐng xíng
边奏复警，范仲淹至再请行。
bèi zhōu zhī biàn wén yàn bó qīn zì tǎo zéi
贝州之变，文彦博亲自讨贼。
qǐ yú shí wàng jìn chén zhōng zé cái lüè móu lǜ kě yǐ rèn zhòng zhì yuǎn zhě huò bì shàng liú huò wěi fāng miàn xí zhī biān fáng lì hài dì xíng xiǎn è zhōng wài jūn mín yì fú qí ēn xìn shú qí wēi míng
乞于时望近臣中，择才略谋虑可以任重致远者，或畀上流，或委方面，习知边防利害，地形险厄，中外军民亦孚其恩信，熟其威名。
tiān xià wú shì zé qǔ fēng jì xiǎn zhù zhě bù cì chú bài yǐ zūn cháo tíng
天下无事则取风绩显著者不次除拜，以尊朝廷。
biān bǐ yǒu jǐng zé rèn yǐ zhòng jì bǐ zhì fāng miàn
边鄙有警，则任以重寄，俾制方面。
chū jiàng rù xiàng hé suǒ bù kě
出将入相，何所不可。
shàng jiā jiǎng yuē rú qīng yán kě wèi jǐn yòng rén zhī dào
"上嘉奖曰："如卿言，可谓尽用人之道。
xíng tài cháng chéng jìn mì shū láng tí jǔ jiāng dōng cháng píng chá yán zhào wèi hù bù yuán wài láng
行太常丞，进秘书郎、提举江东常平茶盐，召为户部员外郎。
xún chú zhí mì gé liǎng zhè lù zhuǎn yùn pàn guān jìn zhí lóng tú gé shēng fù shǐ cí gǎi zhí xiǎn mó gé
寻除直秘阁、两浙路转运判官，进直龙图阁，升副使，辞，改直显谟阁。
zhè dōng bīn hǎi zhī tián yǐ hàn lào gào cháng píng chǔ xù bù zú fǔ juān cáo jì dài zhī
浙东濒海之田，以旱涝告，常平储蓄不足，黼捐漕计贷之。
pí líng jī mín qǔ kāng bǐ zá cǎo gēn yǐ chōng shí jùn xiàn bù yǐ wén fǔ qǔ mín shí yǐ jìn qǐ juān sēng dié mín qián zhèn jì suǒ quán huó shén zhòng
毗陵饥民取糠粃杂草根以充食，郡县不以闻，黼取民食以进，乞捐僧牒、缗钱振济，所全活甚众。
chú zhōng shū mén xià jiǎn zhèng zhū fáng gōng shì shǒu diàn zhōng shì yù shǐ jiān shì jiǎng qiān shì yù shǐ xíng qǐ jū láng jiān quán xíng bù shì láng
除中书门下检正诸房公事，守殿中侍御史兼侍讲，迁侍御史，行起居郎兼权刑部侍郎。
yǐ liú dé xiù lùn hé fèng cí ér zú
以刘德秀论劾，奉祠而卒。
zhān tǐ rén zì yuán shàn jiàn níng pǔ chéng rén
詹体仁，字元善，建宁浦城人。
fù tīng yǔ hú hóng liú zi huī yóu diào gàn zhōu xìn fēng wèi
父𬘩，与胡宏、刘子翚游，调赣州信丰尉。
jīn rén yū méng tīng jiàn zhāng jùn lùn miè jīn mì jì jùn pì wèi shǔ
金人渝盟，𬘩见张浚论灭金秘计，浚辟为属。
tǐ rén dēng lóng xìng yuán nián jìn shì dì diào ráo zhōu fú liáng wèi
体仁登隆兴元年进士第，调饶州浮梁尉。
jùn shàng tǐ rén huò dào gōng zhuàng dāng shǎng tǐ rén yuē yǐ shì shòu shǎng fēi qí yuàn yě
郡上体仁获盗功状当赏，体仁曰："以是受赏，非其愿也。
xiè bù jiù
"谢不就。
wèi quán zhōu jìn jiāng chéng
为泉州晋江丞。
zǎi xiàng liáng kè jiā quán rén yě jiàn yú cháo
宰相梁克家，泉人也，荐于朝。
rù wèi tài xué lù shēng tài xué bó shì tài cháng bó shì qiān tài cháng chéng shè jīn bù láng guān
入为太学录，升太学博士、太常博士，迁太常丞，摄金部郎官。
guāng zōng jí wèi tí jǔ zhè xi cháng píng chú hù bù yuán wài láng hú guǎng zǒng lǐng jiù shēng sī nóng shǎo qīng
光宗即位，提举浙西常平，除户部员外郎、湖广总领，就升司农少卿。
zòu juān zhū jùn fù shū jī qiàn bǎi yú wàn
奏蠲诸郡赋输积欠百余万。
yǒu táo zú qiān rén rù dà yě yīn tiě zhù qián piāo lüè wèi biàn
有逃卒千人入大冶，因铁铸钱，剽掠为变。
tǐ rén yǔ róng shuài cǐ qù jīng shī qiān yú lǐ ruò bǐ shàng qǐng de bào zéi shì zhāng yǐ
体仁语戎帅："此去京师千余里，若比上请得报，贼势张矣。
yi sù jiā zhū tǎo
宜速加诛讨。
shuài yòng qí yán qún dǎng xī sàn
"帅用其言，群党悉散。
chú tài cháng shǎo qīng bì duì shǒu chén fù zǐ zhì ēn zhī shuō wèi yì yú jiā rén zhī hòu cì zhī yǐ kuì kuì zhī shàng jiǔ yuē jiàn shǐ fù tú zǎi guǐ yī chē xiān zhāng zhī hú hòu shuō zhī hú fěi kòu hūn gòu wǎng yù yǔ zé jí
除太常少卿，陛对，首陈父子至恩之说，谓："《易》于《家人》之后次之以《睽》，《睽》之上九曰：'见豕负涂，载鬼一车，先张之弧，后说之弧，匪寇婚媾，往，遇雨则吉。
fu yí jí ér huò fán suǒ jiàn zhě jiē yǐ wéi kòu ér bù zhī shí qí qīn yě
'夫疑极而惑，凡所见者皆以为寇，而不知实其亲也。
kǒng zǐ shì zhī yuē yù yǔ zé jí qún yí wáng yě
孔子释之曰：'遇雨则吉，群疑亡也'。
gài rén lún tiān lǐ yǒu jiàn gé ér wú duàn jué fāng qí wèi tōng yě yān yù fán fèn ruò bù kě yǐ zhōng rì
盖人伦天理，有间隔而无断绝，方其未通也，湮郁烦愤，若不可以终日；
jí qí xǐng rán ér wù pàn rán ér shì rú yù yǔ yān hé qí hé yuè ér dí dàng yě
及其醒然而悟，泮然而释，如遇雨焉，何其和悦而条畅也。
fú wéi bì xià shén xīn zhāo róng shèng dù huī huō fán jué yí qíng yī zhāo huàn rán ruò jiē rì yuè ér kāi yún wù
伏惟陛下神心昭融，圣度恢豁，凡厥疑情，一朝涣然若揭日月而开云雾，。
pī xù yí lún yǐ chéng liǎng gōng zhī huan yǐ sāi zhào mín zhī wàng
丕叙彝伦，以承两宫之欢，以塞兆民之望"。
shí shàng yǐ jī yí chéng jí jiǔ bù guò zhòng huá gōng gù tǐ rén yǐn yì kuì hú zhī yì yǐ kāi guǎng shèng yì
时上以积疑成疾，久不过重华宫，故体仁引《易》睽弧之义，以开广圣意。
xiào zōng bēng tǐ rén lǜ tóng liè kàng shū qǐng jià yì zhòng huá gōng qīn lín xiáng jì cí yì kěn qiè
孝宗崩，体仁率同列抗疏，请驾诣重华宫亲临祥祭，辞意恳切。
shí zhào rǔ yú jiāng dìng dà cè wài tíng wú yù móu zhě mì lìng tǐ rén jí zuǒ sī láng guān xú yì dá yì shǎo bǎo wú jū qǐng xiàn shèng tài hòu chuí lián wèi yuán lì jì
时赵汝愚将定大策，外庭无预谋者，密令体仁及左司郎官徐谊达意少保吴琚，请宪圣太后垂帘为援立计。
níng zōng dēng jí tiān xià yàn rán tǐ rén yǔ zhū xián mì zàn rǔ yú zhī lì yě
宁宗登极，天下晏然，体仁与诸贤密赞汝愚之力也。
shí yì dà xíng huáng dì shì tǐ rén yán shòu huáng shèng dì shì dé shòu èr shí yú nián jí tiān xià zhī yǎng liàng yīn sān nián bù yù cháng fú hàn táng yǐ lái wèi zhī yǒu yi shì yuē xiào
时议大行皇帝谥，体仁言："寿皇圣帝事德寿二十余年，极天下之养，谅阴三年，不御常服，汉、唐以来未之有，宜谥曰'孝'。
zú yòng qí yán
"卒用其言。
xiào zōng jiāng fù tǔ tǐ rén yán yǒng fù líng dì shì bēi xià fēi suǒ yǐ tuǒ ān shén líng
孝宗将复土，体仁言："永阜陵地势卑下，非所以妥安神灵。
yǔ zǎi xiàng yì yì chú tài fǔ qīng
"与宰相异议，除太府卿。
xún zhí lóng tú gé zhī fú zhōu yán zhě jìng yǐ qián lùn shān líng shì ba zhī
寻直龙图阁、知福州，言者竟以前论山陵事罢之。
tuì jū zhá chuān rì yǐ jīng shǐ zì yú rén mò kuī qí jì
退居霅川，日以经史自娱，人莫窥其际。
shǐ tǐ rén shǐ zhè yòu shí sū shī dàn yǐ xū lì zhí yì hòu yǐ tuō zhòu liè jī dà guān zhì shì qiǎn jiè tōng yīn qín
始，体仁使浙右，时苏师旦以胥吏执役，后倚侂胄躐跻大官，至是遣介通殷勤。
tǐ rén yuē xiǎo rén chéng jūn zǐ zhī qì huò zhì wú rì yǐ wū dé yǐ wū wǒ
体仁曰："小人乘君子之器，祸至无日矣，乌得以污我！
wèi jǐ guǒ bài
"未几，果败。
fù zhí lóng tú gé zhī jìng jiāng fǔ gé shí xiàn shuì qián yī wàn sì qiān juān zá fù bā qiān
复直龙图阁、知静江府，阁十县税钱一万四千，蠲杂赋八千。
yí shǒu è zhōu chú sī nóng qīng fù zǒng hú guǎng xiǎng shì
移守鄂州，除司农卿，复总湖广饷事。
shí suì xiōng jiān shí jí yǐ biàn yi fā lǐn zhèn jū ér hòu yǐ wén
时岁凶艰食，即以便宜发廪振捄而后以闻。
tuō zhòu jiàn yì kāi biān yī shí zhēng tán bīng yǐ guī jìn yòng
侂胄建议开边，一时争谈兵以规进用。
tǐ rén yí shū miào táng yán bīng bù kě qīng dòng yi zūn yǎng sì shí
体仁移书庙堂，言兵不可轻动，宜遵养俟时。
huáng fǔ bīn zì yǐ jiāng jiā zi hǎo yán bīng tǐ rén yǔ liáo shǔ wèi bīn bì bài yǐ ér guǒ rán
皇甫斌自以将家子，好言兵，体仁语僚属，谓斌必败，已而果然。
kāi xǐ èr nián zú nián liù shí sì
开禧二年卒，年六十四。
tǐ rén yǐng mài tè lì bó jí qún shū
体仁颖迈特立，博极群书。
shǎo cóng zhū xī xué yǐ cún chéng shèn dú wéi zhǔ
少从朱熹学，以存诚慎独为主。
wéi wén míng chàng xī gēn zhū lǐ
为文明畅，悉根诸理。
zhōu bì dà dāng guó tǐ rén cháng shū jiàn sān shí yú rén jiē dāng shì zhī míng shì
周必大当国，体仁尝疏荐三十余人，皆当世知名士。
jùn rén zhēn dé xiù zǎo cóng qí yóu cháng wèn jū guān lì mín zhī fǎ tǐ rén yuē jìn xīn píng xīn ér yǐ jìn xīn zé wú kuì píng xīn zé wú piān
郡人真德秀早从其游，尝问居官莅民之法，体仁曰："尽心、平心而已，尽心则无愧，平心则无偏。
shì fú qí què lùn yún
"世服其确论云。
lùn yuē péng guī nián huáng cháng luō diǎn yǐ qīng gōng shī bǎo zhī jiù jìn yán wú yǐn
论曰：彭龟年、黄裳、罗点以青宫师保之旧，尽言无隐。
huáng dù lín dà zhōng yì néng shǒu zhèng bù ē jìn tuì yù rú
黄度、林大中亦能守正不阿，进退裕如。
cǐ shù chén zhě jiē néng tuī míng suǒ xué wu yǐn jūn yǐ dāng dào kě wèi cuì rán jūn zǐ yǐ
此数臣者，皆能推明所学，务引君以当道，可谓粹然君子矣。
chén kuí lùn shì pō qiè shí bìng zhān tǐ rén shēn yú lǐ xué jiē yǒu zú chēng zhě
陈骙论事颇切时病，詹体仁深于理学，皆有足称者。
rán kuí cháng dǐ jī lǚ zǔ qiān zhì shì zhào rǔ yú liú guāng zǔ wèi chóu ér tǐ rén nǎi néng yǐ zhū xī zhēn dé xiù wèi shī yǒu jí qí suǒ hào wù ér èr rén zhī xié zhèng yú shì kě zhī yān
然骙尝诋讥吕祖谦，至视赵汝愚、刘光祖为仇，而体仁乃能以朱熹、真德秀为师友，即其所好恶，而二人之邪正，于是可知焉。