rú lín wǔ
◎儒林五
fàn chōng zhū zhèn hú ān guó zi yín hóng níng
○范冲朱震胡安国（子寅宏宁）
fàn chōng zì yuán zhǎng dēng shào shèng jìn shì dì
范冲，字元长，登绍圣进士第。
gāo zōng jí wèi zhào wèi yú bù yuán wài láng é chū wèi liǎng huái zhuǎn yùn fù shǐ
高宗即位，召为虞部员外郎，俄出为两淮转运副使。
shào xīng zhōng lóng yòu huáng hòu dàn rì shàng zhì jiǔ gōng zhōng cóng róng yǔ jí qián cháo shì hòu yuē wú lǎo yǐ yǒu suǒ huái wèi guān jiā yán zhī
绍兴中，隆祐皇后诞日，上置酒宫中，从容语及前朝事，后曰："吾老矣，有所怀为官家言之。
wú dǎi shì xuān rén shèng liè huáng hòu cōng míng mǔ yí gǔ jīn wèi jiàn qí bǐ
吾逮事宣仁圣烈皇后，聪明母仪，古今未见其比。
nǎng yīn jiān chén wū bàng yǒu diàn shèng dé jiàn yán chū suī xià zhào biàn míng ér shǐ lù wèi jīng shān dìng wú yǐ chuán xìn hòu shì ér wèi zài tiān zhī líng yě
曩因奸臣诬谤，有玷圣德，建炎初虽下诏辨明，而史录未经删定，无以传信后世，而慰在天之灵也。
shàng sǒng rán jí zhào chóng xiū shén zhé liǎng cháo shí lù zhào chōng wèi zōng zhèng shǎo qīng jiān zhí shǐ guǎn
"上悚然，亟诏重修神、哲两朝《实录》，召冲为宗正少卿兼直史馆。
chōng fù zǔ yǔ yuán yòu zhōng cháng xiū shén zōng shí lù jǐn shū wáng ān shí zhī guò yǐ míng shén zōng zhī shèng
冲父祖禹，元祐中尝修《神宗实录》，尽书王安石之过，以明神宗之圣。
qí hòu ān shí xù cài biàn è zhī zǔ yǔ zuò zhé sǐ lǐng biǎo
其后安石婿蔡卞恶之，祖禹坐谪死岭表。
zhì shì fù yǐ mìng chōng shàng wèi zhī yuē liǎng cháo dà diǎn jiē wèi jiān chén suǒ huài gù yǐ shǔ qīng
至是复以命冲，上谓之曰："两朝大典，皆为奸臣所坏，故以属卿。
chōng yīn lùn xī níng chuàng zhì yuán yòu fù gǔ shào shèng yǐ jiàng chí zhāng bù yī běn mò xiān hòu gè yǒu suǒ yīn
"冲因论熙宁创置，元祐复古，绍圣以降弛张不一，本末先后，各有所因。
yòu jí yán wáng ān shí biàn fǎ dù zhī fēi cài jīng wù guó zhī zuì
又极言王安石变法度之非，蔡京误国之罪。
shàng jiā nà zhī qiān qǐ jū láng
上嘉纳之，迁起居郎。
é kāi jiǎng yán shēng jiān shì dú
俄开讲筵，升兼侍读。
shàng yǎ hǎo zuǒ shì chūn qiū mìng chōng yǔ zhū zhèn zhuān jiǎng
上雅好《左氏春秋》，命冲与朱震专讲。
chōng fū yǎn jīng zhǐ yīn yǐ guī fěng shàng wèi cháng bù chēng shàn
冲敷衍经旨，因以规讽，上未尝不称善。
huì huáng zǐ jiàn guó gōng yuàn chū jiù fù shǒu mìng chōng yǐ huī yóu gé dài zhì tí jǔ jiàn lóng guān wèi zī shàn táng yì shàn ér zhū zhèn jiān zàn dú
会皇子建国公瑗出就傅，首命冲以徽猷阁待制提举建隆观，为资善堂翊善，而朱震兼赞读。
zhào yuē zhèn wèi zōng miào shè jì dà jì bù gǎn sī yú yī shēn xuǎn yú shǔ jí de yì zǔ qī shì sūn jū zhī gōng zhōng
诏曰："朕为宗庙社稷大计，不敢私于一身，选于属籍，得艺祖七世孙鞠之宫中。
cí zé gāng chén chū jiù wài fù yi yǒu duān liáng zhī shì yǐ chōng fǔ dǎo zhī guān bó guān zài tíng wú yǐ yì rǔ chōng dé xíng wén xué wéi shí zhèng rén
兹择刚辰，出就外傅，宜有端良之士以充辅导之官，博观在廷，无以易汝冲，德行文学，为时正人。
nǎi zǔ fā yì jiā yòu zhī chū nǎi fù nà zhōng yuán yòu zhī jì fū qiú shì shì shàng yǒu diǎn xíng
乃祖发议嘉祐之初，乃父纳忠元祐之际，敷求是似，尚有典刑。
gù zī shàn zhī kāi shǐ guǎn jīng yán gū réng jué jiù
顾资善之开，史馆经筵，姑仍厥旧。
zhèn fāng qiú duō wén zhī yì ěr shí jiān shù qì zhī zhǎng shī jí tóng méng chuò yǒu yú yù
朕方求多闻之益，尔实兼数器之长，施及童蒙，绰有余裕。
bì zì zhèn zhì yi jí ān zhī
蔽自朕志，宜即安之。
shí zhāng jùn zài cháng shā yì jiàn chōng zhèn kě bèi xùn dǎo
"时张浚在长沙，亦荐冲、震可备训导。
chōng zhèn jiē yī shí míng dé lǎo chéng jí tiān xià zhī xuǎn shàng mìng jiàn guó gōng jiàn yì shàn zàn dú jiē nà bài
冲、震皆一时名德老成，极天下之选，上命建国公见翊善、赞读，皆纳拜。
é qiān hàn lín xué shì jiān shì dú chōng lì cí gǎi hàn lín shì dú xué shì yòng qí fù gù shì yě
俄迁翰林学士兼侍读，冲力辞，改翰林侍读学士，用其父故事也。
xún yǐ lóng tú gé zhí xué shì fèng cí
寻以龙图阁直学士奉祠。
zú nián qī shí wǔ
卒，年七十五。
chōng zhī xiū shén zōng shí lù yě wèi kǎo yì yī shū míng shì qù qǔ jiù wén yǐ mò shū shān qù zhě yǐ huáng shū xīn xiū zhě yǐ zhū shū shì hào zhū mò shǐ
冲之修《神宗实录》也，为《考异》一书，明示去取，旧文以墨书，删去者以黄书，新修者以朱书，世号"朱墨史"。
jí xiū zhé zōng shí lù bié wèi yī shū míng biàn wū lù
及修《哲宗实录》，别为一书，名《辨诬录》。
chōng xìng hǎo yì lè shàn sī mǎ guāng jiā shǔ jiē yī chōng suǒ chōng fǔ yù zhī
冲性好义乐善，司马光家属皆依冲所，冲抚育之。
wèi guāng biān lèi jì wén shí juǎn zòu yù qǐng yǐ guāng zhī zú zēng sūn zōng zhào zhǔ guāng sì
为光编类《记闻》十卷奏御，请以光之族曾孙宗召主光祀。
yòu cháng jiàn yǐn tūn zì dài yún
又尝荐尹焞自代云。
zhū zhèn zì zi fā jīng mén jūn rén
朱震，字子发，荆门军人。
dēng zhèng hé jìn shì dì shì zhōu xiàn yǐ lián chēng
登政和进士第，仕州县以廉称。
hú ān guó yī jiàn dà qì zhī jiàn yú gāo zōng zhào wèi sī xūn yuán wài láng zhèn chēng jí bù zhì
胡安国一见大器之，荐于高宗，召为司勋员外郎，震称疾不至。
huì jiāng xī zhì zhì shǐ zhào dǐng rù wèi cān zhī zhèng shì shàng zī yǐ dāng shì rén cái dǐng yuē chén suǒ zhī zhū zhèn xué shù shēn bó lián zhèng shǒu dào shì zhī guān miǎn shǐ wèi jiǎng dú bì yǒu yì yú bì xià
会江西制置使赵鼎入为参知政事，上谘以当世人才，鼎曰："臣所知朱震，学术深博，廉正守道，士之冠冕，使位讲读，必有益于陛下。
shàng nǎi zhào zhī
"上乃召之。
jì zhì shàng wèn yǐ yì chūn qiū zhī zhǐ zhèn jù yǐ suǒ xué duì
既至，上问以《易》、《春秋》之旨，震具以所学对。
shàng shuō zhuó wèi cí bù yuán wài láng jiān chuān shǎn jīng xiāng dū du fǔ xiáng yì guān
上说，擢为祠部员外郎，兼川、陕、荆、襄都督府详议官。
zhèn yīn yán jīng xiāng zhī jiān yán hàn shàng xià gāo yú zhī tián qī bǎi yú lǐ ruò xuǎn liáng jiàng lǐng bù qǔ zhèn zhī zhāo jí liú wáng wù nóng zhǒng gǔ kòu lái zé yù kòu qù zé gēng bù guò sān nián bīng shí zì zú
震因言："荆、襄之间，沿汉上下，膏腴之田七百余里，若选良将领部曲镇之，招集流亡，务农种谷，寇来则御，寇去则耕，不过三年，兵食自足。
yòu gěi chá yán chāo yú jūn zhōng mù rén zhōng dí kě yǐ xià jiāng xi zhī zhōu tōng xiāng zhōng zhī sù
又给茶盐钞于军中，募人中籴，可以下江西之舟，通湘中之粟。
guān xìn ér dòng xí juǎn hé nán cǐ yǐ yì dài láo wàn quán jì yě
观衅而动，席卷河南，此以逸待劳，万全计也。
qiān mì shū shǎo jiān jiān shì jīng yán zhuǎn qǐ jū láng
迁秘书少监兼侍经筵，转起居郎。
jiàn guó gōng chū jiù fù yǐ zhèn wèi zàn dú réng cì wǔ pǐn fú
建国公出就傅，以震为赞读，仍赐五品服。
qiān zhōng shū shè rén jiān yì shàn
迁中书舍人兼翊善。
shí guō qiān lǐ chú jiāng zuò jiān chéng zhèn yán qiān lǐ qīn duó mín tián céng jīng àn zhì yuàn qǐn xīn mìng
时郭千里除将作监丞，震言："千里侵夺民田，曾经按治，愿寝新命。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
zhuǎn gěi shì zhōng jiān zhí xué shì yuàn qiān hàn lín xué shì
转给事中兼直学士院，迁翰林学士。
shì shí qián zhōu mín wèi dào tiān zǐ yǐ wéi yōu xuǎn liáng tài shǒu wǎng wèi fǔ zhī
是时，虔州民为盗，天子以为忧，选良太守往慰抚之。
jiāng xíng zhèn yuē shǐ jū guān zhě lián ér bù rǎo zé bǎi xìng zì ān suī yòu zhī wèi dào yì bù wéi yǐ
将行，震曰："使居官者廉而不扰，则百姓自安，虽诱之为盗，亦不为矣。
yuàn zhào xīn tài shǒu dào guān zhī rì tiáo jù běn jùn jí shǔ xiàn guān lì yǒu tān mò wú zhuàng zhě yī qiè bà qù tīng qí zì zé cí xiáng rén huì zhī rén yǒu zhì xiào zhě yōu jiā jiǎng quàn
愿诏新太守到官之日，条具本郡及属县官吏有贪墨无状者，一切罢去，听其自择慈祥仁惠之人，有治效者优加奖劝。
shàng cóng qí yán
"上从其言。
gù shì dāng sàng wú xiǎng miào zhī lǐ
故事，当丧无享庙之礼。
shí huī zōng wèi fù miào tài cháng shǎo qīng wú biǎo chén zòu xíng míng táng zhī jì
时徽宗未祔庙，太常少卿吴表臣奏行明堂之祭。
zhèn yīn yán wáng zhì sàng sān nián bù jì wéi tiān dì shè jì wèi yuè fú ér xíng shì
震因言："《王制》：'丧三年不祭，惟天地社稷为越绋而行事。
chūn qiū shū xià wǔ yuè yǐ yǒu jí dì yú zhuāng gōng gōng yáng zhuàn yuē jī shǐ bù sān nián yě
'《春秋》书'夏五月乙酉，吉，禘于庄公'，《公羊传》曰：'讥始不三年也。
guó cháo jǐng dé èr nián zhēn zōng jū míng dé huáng hòu sàng jì yì yuè ér chú fú míng nián suì xiǎng tài miào hé sì tiān dì yú yuán qiū
'国朝景德二年，真宗居明德皇后丧，既易月而除服，明年遂享太庙，合祀天地于圜丘。
dāng shí wèi xíng sān nián zhī sàng zhuān xíng yǐ rì yì yuè zhī zhì kě yě zài jīn rì xíng zhī zé fēi yě
当时未行三年之丧，专行以日易月之制可也，在今日行之则非也。
zhào shì cóng tái jiàn lǐ guān cān yì zú yòng yù shǐ zhào huàn lǐ bù shì láng chén gōng fǔ yán dà xiǎng míng táng
"诏侍从、台谏、礼官参议，卒用御史赵涣、礼部侍郎陈公辅言，大飨明堂。
qī nián zhèn xiè bìng gài cí xuán zhī lǐ bù gòng jǔ huì jí zú
七年，震谢病丐祠，旋知礼部贡举，会疾卒。
zhèn jīng xué shēn chún yǒu hàn shàng yì jiě yún chén tuán yǐ xiān tiān tú chuán zhǒng fàng fàng chuán mù xiū mù xiū chuán li zhī cái zhī cái chuán shào yōng
震经学深醇，有《汉上易解》云："陈抟以《先天图》传种放，放传穆修，穆修传李之才，之才传邵雍。
fàng yǐ hé tú luò shū chuán li gài gài chuán xǔ jiān xǔ jiān chuán fàn è chāng è chāng chuán liú mù
放以《河图》、《洛书》传李溉，溉传许坚，许坚传范谔昌，谔昌传刘牧。
mù xiū yǐ tài jí tú chuán zhōu dūn yí dūn yí chuán chéng hào chéng yí
穆修以《太极图》传周惇颐，惇颐传程颢、程颐。
shì shí zhāng zài jiǎng xué yú èr chéng shào yōng zhī jiān
是时，张载讲学于二程、邵雍之间。
gù yōng zhe huáng jí jīng shì shū mù chén tiān dì wǔ shí yǒu wǔ zhī shù dūn yí zuò tōng shū chéng yí zhe yì zhuàn zài zào tài hé cān liǎng piān
故雍著《皇极经世书》，牧陈天地五十有五之数，惇颐作《通书》，程颐著《易传》，载造《太和》、《参两》篇。
chén jīn yǐ yì zhuàn wèi zōng hé huì yōng zài zhī lùn shàng cǎi hàn wèi wú jìn xià dǎi yǒu táng jí jīn bāo kuò yì tóng shù jī dào lí ér fù hé
臣今以《易传》为宗，和会雍、载之论，上采汉、魏、吴、晋，下逮有唐及今，包括异同，庶几道离而复合。
gài qí xué yǐ wáng bì jǐn qù jiù shuō zá yǐ zhuāng lǎo zhuān shàng wén cí wèi fēi shì gù qí yú xiàng shù jiā xiáng yān
"盖其学以王弼尽去旧说，杂以庄、老，专尚文辞为非是，故其于象数加详焉。
qí lùn tú shū shòu shòu yuán wěi rú cǐ gài mò zhī qí suǒ zì yún
其论《图》、《书》授受源委如此，盖莫知其所自云。
hú ān guó zì kāng hòu jiàn níng chóng ān rén
胡安国，字康侯，建宁崇安人。
rù tài xué yǐ chéng yí zhī you zhū zhǎng wén jí yǐng chuān jìn cái zhī wèi shī
入太学，以程颐之友朱长文及颍川靳裁之为师。
cái zhī yǔ lùn jīng shǐ dà yì shēn qí zhòng zhī
裁之与论经史大义，深奇重之。
sān shì yú lǐ bù zhōng shào shèng sì nián jìn shì dì
三试于礼部，中绍圣四年进士第。
chū tíng shì kǎo guān dìng qí cè dì yī zǎi zhí yǐ wú dǐ yuán yòu yǔ suì yǐ hé chāng yán guān fāng tiān ruò cì zhī yòu yù yǐ zǎi xiàng zhāng dūn zi cì tiān ruò
初，廷试考官定其策第一，宰职以无诋元祐语，遂以何昌言冠，方天若次之，又欲以宰相章惇子次天若。
shí fā cè dà yào chóng fù xī níng yuán fēng zhī zhì ān guó tuī míng dà xué yǐ jiàn fù sān dài wéi duì
时发策大要崇复熙宁、元丰之制，安国推明《大学》，以渐复三代为对。
zhé zōng mìng zài dú zhī zhù tīng chēng shàn zhě shù sì qīn zhuó wèi dì sān
哲宗命再读之，注听称善者数四，亲擢为第三。
wèi tài xué bó shì zú bù niè quán mén
为太学博士，足不蹑权门。
tí jǔ hú nán xué shì yǒu zhào jǔ yí yì ān guó yǐ yǒng zhōu bù yī wáng huì shān zhāng yìng zhào
提举湖南学事，有诏举遗逸，安国以永州布衣王绘、邓璋应诏。
èr rén lǎo bù xíng ān guó qǐng mìng zhī guān yǐ quàn wéi xué zhě
二人老不行，安国请命之官，以劝为学者。
líng líng bù chēng èr rén dǎng rén fàn chún rén kè ér liú rén zōu hào suǒ qǐng tuō yě
零陵簿称二人党人范纯仁客，而流人邹浩所请托也。
cài jīng sù è ān guó yǔ jǐ yì de bù yán dà xǐ mìng hú nán tí xíng zhì yù tuī zhì yòu yí hú běi zài jū zú wú yàn ān guó jìng chú míng
蔡京素恶安国与己异，得簿言，大喜，命湖南提刑置狱推治，又移湖北再鞫，卒无验，安国竟除名。
wèi jǐ bù yǐ tā zuì dǐ fǎ tái chén zhí qián shì fù ān guó yuán guān
未几，簿以他罪抵法，台臣直前事，复安国元官。
zhèng hé yuán nián zhāng shāng yīng xiāng chú tí jǔ chéng dū xué shì
政和元年，张商英相，除提举成都学事。
èr nián dīng nèi jiān yí jiāng dōng
二年，丁内艰，移江东。
fù méi zhōng sàng wèi zǐ dì yuē wú xī wèi qīn ér shì jīn suī yǒu lù wàn zhōng jiāng hé suǒ shī
父没终丧，谓子弟曰："吾昔为亲而仕，今虽有禄万钟，将何所施？
suì chēng jí bù shì zhù shì mù bàng gēng zhòng qǔ gěi gài jiāng zhōng shēn yān
"遂称疾不仕，筑室墓傍，耕种取给，盖将终身焉。
xuān hé mò li mí dà wú mǐn tán shì jī hé jiàn chú tún tián láng cí
宣和末，李弥大、吴敏、谭世𪟝合荐，除屯田郎，辞。
jìng kāng yuán nián chú tài cháng shǎo qīng cí
靖康元年，除太常少卿，辞；
chú qǐ jū láng yòu cí
除起居郎，又辞。
cháo zhǐ lǚ qù xíng zhì jīng shī yǐ jí zài gào
朝旨屡趣行，至京师，以疾在告。
yī rì fāng wǔ qīn zōng jí zhào jiàn ān guó zòu yuē míng jūn yǐ wu xué wèi jí shèng xué yǐ zhèng xīn wèi yào
一日方午，钦宗亟召见，安国奏曰："明君以务学为急，圣学以正心为要。
xīn zhě wàn shì zhī zōng zhèng xīn zhě kuí shì zǎi wù zhī quán
心者万事之宗，正心者揆事宰物之权。
yuàn zhuó míng rú míng yú zhì guó píng tiān xià zhī běn zhě xū huái fǎng wèn shēn fā dú zhì
愿擢名儒明于治国平天下之本者，虚怀访问，深发独智。
yòu yán wèi tiān xià guó jiā bì yǒu yí dìng bù kě yì zhī jì móu yì jì dìng jūn chén gù shǒu gù yǒu zhì bì chéng zhì gōng kě lì
"又言："为天下国家必有一定不可易之计，谋议既定，君臣固守，故有志必成，治功可立。
jīn nán xiàng shì cháo bàn nián yǐ ér jì gāng shàng wěn fēng sú yì shuāi shī zhì guāi fāng jǔ dòng fán rǎo
今南向视朝半年矣，而纪纲尚紊，风俗益衰，施置乖方，举动烦扰。
dà chén zhēng jìng ér péng dǎng zhī huàn méng
大臣争竞，而朋党之患萌；
bǎi zhí kuī yú ér jìn rùn zhī jiān zuò
百执窥觎，而浸润之奸作。
yòng rén shī dàng ér míng qì yù qīng
用人失当，而名器愈轻；
chū lìng shù gèng ér shì mín bù xìn
出令数更，而士民不信。
ruò bù sǎo chú jiù jì chéng shì gēng zhāng qiè kǒng dà shì yī qīng bù kě fù zhèng
若不扫除旧迹，乘势更张，窃恐大势一倾，不可复正。
qǐ fǎng dà chén gè lìng zhǎn jìn dǐ yùn huà yī jù jìn
乞访大臣，各令展尽底蕴，画一具进。
xiān xuān shì tái jiàn shǐ suí shì shū bó
先宣示台谏，使随事疏驳。
ruò dà chén yì chù zé cān yòng tái jiàn zhī yán
若大臣议绌，则参用台谏之言；
ruò shū bó bù dàng zé zhuān shǒu dà chén zhī cè
若疏驳不当，则专守大臣之策。
réng jí yì yú cháo duàn zì chén zhōng àn wèi guó lùn yǐ cì shī xíng
仍集议于朝，断自宸衷，按为国论，以次施行。
gǎn yǒu dòng yáo bì fá wú shè
敢有动摇，必罚无赦。
shù jī xīn zhèng yǒu jīng kě jì zhōng xīng
庶几新政有经，可冀中兴。
qīn zōng yuē bǐ liú cí yè xiāng dài yǐ mìng zhào qīng shì yǐ
"钦宗曰："比留词掖相待，已命召卿试矣。
yǔ wèi jìng rì zè shǔ shén hàn qià shàng yī suì tuì
"语未竟，日昃暑甚，汗洽上衣，遂退。
shí mén xià shì láng gěng nán zhòng yǐ pān fù ēn fán yǔ jǐ bù hé zhě jí zhǐ wèi péng dǎng
时门下侍郎耿南仲倚攀附恩，凡与己不合者，即指为朋党。
jiàn ān guó lùn zòu yùn yuē zhōng xīng rú cǐ ér yuē jì xiào wèi jiàn shì bàng shèng dé yě
见安国论奏，愠曰："中兴如此，而曰绩效未见，是谤圣德也。
nǎi yán ān guó yì kuī jīng yán bù yí zhào shì
"乃言安国意窥经筵，不宜召试。
qīn zōng bù dá
钦宗没有理睬南仲之言。
ān guó lǚ cí nán zhòng yòu yán ān guó bù chén
安国屡辞，南仲又言安国不臣。
qīn zōng wèn qí zhuàng nán zhòng yuē wǎng bù shì shàng huáng jīn yòu bù shì bì xià
钦宗问其状，南仲曰："往不事上皇，今又不事陛下。
qīn zōng yuē qú zì yǐ bìng cí chū fēi yǒu xiàng bèi yě
"钦宗曰："渠自以病辞，初非有向背也。
měi chén liáo dēng duì qīn zōng jí wèn shi hú ān guó fǒu zhōng chéng xǔ hàn yuē zì cài jīng de zhèng shì dà fū wú bù shòu qí lǒng luò chāo rán yuǎn jì bù wéi suǒ wū rú ān guó zhě shí xiān
"每臣僚登对，钦宗即问识胡安国否，中丞许翰曰："自蔡京得政，士大夫无不受其笼络，超然远迹不为所污如安国者实鲜。
qīn zōng tàn xī qiǎn zhōng shū shè rén zhāo shuō zhī xuān zhǐ lìng miǎn shòu mìng qiě yuē tā rì yù qù jí bù qiǎng liú
"钦宗叹息，遣中书舍人晁说之宣旨，令勉受命，且曰："他日欲去，即不强留。
jì shì chú zhōng shū shè rén cì sān pǐn fú
"既试，除中书舍人，赐三品服。
nán zhòng fěng tái jiàn lùn qí jī mìng bù gōng yi cóng chù xuē
南仲讽台谏论其稽命不恭，宜从黜削。
shū zòu bù xià ān guó nǎi jiù zhí
疏奏不下，安国乃就职。
nán zhòng jì qīng zǎi xiàng wú mǐn shū mì shǐ li gāng yòu wèi xǔ jǐng héng zhāo shuō zhī shì dà chén shēng chù wèi qù jiù huái jiān xùn sī bìng chù zhī
南仲既倾宰相吴敏、枢密使李纲，又谓许景衡、晁说之视大臣升黜为去就，怀奸徇私，并黜之。
ān guó yán èr rén wéi qù jiù bì yǒu chén lùn
安国言："二人为去就，必有陈论。
huái jiān xùn sī bì yǒu shí jì
怀奸徇私，必有实迹。
qǐ xiáng fù běn shěng zài zhū cí mìng
乞降付本省，载诸词命。
bù bào
"不报。
yè mèng dé zhī yìng tiān fǔ zuò wèi cài jīng suǒ zhī luò zhí fèng cí
叶梦得知应天府，坐为蔡京所知，落职奉祠。
ān guó yán jīng zuì yǐ zhèng zǐ sūn biān zhì jiā cái mò rù yǐ wú cài shì yǐ
安国言："京罪已正，子孙编置，家财没入，已无蔡氏矣。
zé xiàng wèi jīng suǒ yǐn zhě jīn jiē cháo tíng zhī rén ruò gèng zhǐ wèi jīng dǎng zé rén cái jiàn qì zhě zhòng dǎng lùn hé shí ér mǐ
则向为京所引者，今皆朝廷之人，若更指为京党，则人才见弃者众，党论何时而弭！
nǎi chú mèng de xiǎo jùn
"乃除梦得小郡。
zhōng shū shì láng hé xī mù jiàn yì fēn tiān xià wèi sì dào zhì sì dōu zǒng guǎn gè fù yī miàn yǐ wèi wáng shì hàn qiáng dí
中书侍郎何｛卤木｝建议分天下为四道，置四都总管，各付一面，以卫王室、捍强敌。
ān guó yán nèi wài zhī shì shì píng zé ān piān zhòng zé wēi
安国言："内外之势，适平则安，偏重则危。
jīn zhōu jùn tài qīng lǐ yi tōng biàn
今州郡太轻，理宜通变。
yī dàn yǐ èr shí sān lù zhī guǎng fēn wéi sì dào shì de zhuān jué cái de zhuān yòng guān de pì zhì bīng de zhū shǎng quán kǒng tài zhòng
一旦以二十三路之广，分为四道，事得专决，财得专用，官得辟置，兵得诛赏，权恐太重。
wàn yī kàng héng bá hù hé yǐ dài zhī
万一抗衡跋扈，何以待之？
qǐ jù jiàn jīn èr shí sān lù shuài fǔ xuǎn zé zhòng chén fù yǐ dōu zǒng guǎn zhī quán zhuān zhì jūn lǚ
乞据见今二十三路帅府，选择重臣，付以都总管之权，专治军旅。
huò yǒu jǐng jí jí gè lǜ suǒ shǔ shǒu jiāng yìng yuán zé yī jǔ liǎng dé yǐ
或有警急，即各率所属守将应援，则一举两得矣。
xún yǐ zhào yě zǒng běi dào ān guó yán wèi dū dì zhòng yě bì wù wěi jì
"寻以赵野总北道，安国言魏都地重，野必误委寄。
shì dōng jīn rén dà rù yě dùn wèi qún dào suǒ shā xī dào wáng xiāng yōng zhòng bù fù běi gù rú ān guó yán
是冬，金人大入，野遁，为群盗所杀，西道王襄拥众不复北顾，如安国言。
li gāng ba zhōng shū shè rén liú jué xíng cí wèi gāng yǒng yú bào guó shù zhì bài nǜ
李纲罢，中书舍人刘珏行词，谓纲勇于报国，数至败衄。
lì bù shì láng féng xiè yán jué wèi gāng yóu shuì jué zuò biǎn
吏部侍郎冯澥言珏为纲游说，珏坐贬。
ān guó fēng hái cí tóu yǐ wéi shì cóng suī dāng xiàn nà zhì yú dàn jī guān xié bì guī fēng xiàn
安国封还词头，以为"侍从虽当献纳，至于弹击官邪必归风宪。
jīn tái jiàn wèi yǒu jiān mò bù yán zhī jiù ér xiè yuè zhí cǐ lù ruò kāi chén kǒng lì yú cháo zhě gè yǐ hào wù xié chí qīng xiàn fēi suǒ yǐ jìng cháo zhe
今台谏未有缄默不言之咎，而澥越职，此路若开，臣恐立于朝者各以好恶胁持倾陷，非所以靖朝著。
nán zhòng dà nù hé xī mù cóng ér jǐ zhī zhào yǔ jùn
"南仲大怒，何｛卤木｝从而挤之，诏与郡。
xī mù yǐ ān guó sù kǔ zú jí ér hǎi mén de bēi shī nǎi chú ān guó yòu wén diàn xiū zhuàn zhī tōng zhōu
｛卤木｝以安国素苦足疾，而海门地卑湿，乃除安国右文殿修撰、知通州。
ān guó zài shěng yī yuè duō zài gào zhī rì jí chū bì yǒu suǒ lùn liè
安国在省一月，多在告之日，及出必有所论列。
huò yuē shì zhī xiǎo zhě hé gū zhì zhī
或曰："事之小者，盍姑置之？
ān guó yuē shì zhī dà zhě wú bù qǐ yú xì wēi jīn yǐ xiǎo shì wèi bù bì yán zhì yú dà shì yòu bù gǎn yán shì wú shí ér kě yán yě
"安国曰："事之大者无不起于细微，今以小事为不必言，至于大事又不敢言，是无时而可言也！
ān guó jì qù yú xún jīn rén báo dū chéng
安国既去逾旬，金人薄都城。
zi yín wèi láng zài chéng zhōng kè huò yōu zhī ān guó qiǎo rán yuē zhǔ shàng zài chóng wéi zhōng hào lìng bù chū qīng dài fū hèn xiào zhōng wú lù gǎn niàn zi hu
子寅为郎，在城中，客或忧之，安国愀然曰："主上在重围中，号令不出，卿大夫恨效忠无路，敢念子乎！
dí wéi yì jí qīn zōng jí zhào ān guó jí xǔ jǐng héng zhào jìng bù dá
"敌围益急，钦宗亟召安国及许景衡，诏竟不达。
gāo zōng jí wèi yǐ jǐ shì zhōng zhào
高宗即位，以给事中召。
ān guó yán zuó yīn jiǎo zòu biàn chù quán guì jīn bì xià jiāng jiàn zhōng xìng ér zhèng shì chí zhāng rén cái shēng chù shàng wèi hé yí chén ruò yī yī xíng qí zhí shǒu bì yǐ wàng fā gān fàn diǎn xíng
安国言："昨因缴奏，遍触权贵，今陛下将建中兴，而政事弛张，人才升黜，尚未合宜，臣若一一行其职守，必以妄发，干犯典刑。
huáng qián shàn fěng jǐ shì zhōng kāng zhí quán lùn qí tuō jí ba zhī
"黄潜善讽给事中康执权论其托疾，罢之。
sān nián shū mì zhāng jùn jiàn ān guó kě dà yòng zài chú jǐ shì zhōng
三年，枢密张浚荐安国可大用，再除给事中。
cì qí zi qǐ jū láng yín shǒu zhá lìng yǐ shàng yì cuī cù
赐其子起居郎寅手札，令以上意催促。
jì cì chí zhōu wén jià xìng wú yuè yǐn jí hái
既次池州，闻驾幸吴、越，引疾还。
shào xīng yuán nián chú zhōng shū shè rén jiān shì jiǎng qiǎn shǐ qù zhào ān guó yǐ shí zhèng lùn èr shí yī piān xiān xiàn zhī
绍兴元年，除中书舍人兼侍讲，遣使趣召，安国以《时政论》二十一篇先献之。
lùn rù fù chú jǐ shì zhōng
论入，复除给事中。
èr nián qī yuè rù duì gāo zōng yuē wén qīng dà míng kě yú xiāng jiàn hé wéi lèi zhào bù zhì
二年七月入对，高宗曰："闻卿大名，渴于相见，何为累诏不至？
ān guó cí xiè qǐ yǐ suǒ jìn èr shí yī piān zhě shī xíng
"安国辞谢，乞以所进二十一篇者施行。
qí lùn zhī mù yuē dìng jì jiàn dū shè xiǎn zhì guó xù mín lì zhèng hé shí shàng zhì zhèng xīn yǎng qì hóng dù kuān yǐn
其论之目，曰《定计》、《建都》、《设险》、《制国》、《恤民》、《立政》、《核实》、《尚志》、《正心》、《养气》、《宏度》、《宽隐》。
lùn dìng jì lüè yuē bì xià lǚ jí liù nián yǐ jiàn dū zé wèi yǒu bì shǒu bù yí zhī jū
论《定计》略曰："陛下履极六年，以建都，则未有必守不移之居；
yǐ tǎo zéi zé wèi yǒu bì cāo bù biàn zhī shù
以讨贼，则未有必操不变之术；
yǐ lì zhèng zé wèi yǒu bì xíng bù fǎn zhī lìng
以立政，则未有必行不反之令；
yǐ rèn guān zé wèi yǒu bì xìn bù yí zhī chén
以任官，则未有必信不疑之臣。
shě jīn bù tú hòu huǐ hé jí
舍今不图，后悔何及！
lùn jiàn dū wèi yi dìng dū jiàn kāng yǐ bǐ guān zhōng hé nèi wèi xīng fù zhī jī
"论《建都》谓："宜定都建康以比关中、河内，为兴复之基。
lùn shè xiǎn wèi yù gù shàng liú bì bǎo hàn miǎn
"论《设险》谓："欲固上流，必保汉、沔；
yù gù xià liú bì shǒu huái sì
欲固下流，必守淮、泗；
yù gù zhōng liú bì yǐ zhòng bīng zhèn ān lù
欲固中流，必以重兵镇安陆。
lùn shàng zhì wèi dāng bì zhì yú huī fù zhōng yuán zhī fèng líng qǐn
"论《尚志》谓："当必志于恢复中原，祗奉陵寝；
bì zhì yú sǎo píng chóu dí yíng fù liǎng gōng
必志于扫平仇敌，迎复两宫。
lùn zhèng xīn wèi kān dìng huò luàn suī jí yú róng wù ér cái jué róng wù bì běn yú fāng cùn
"论《正心》谓："戡定祸乱，虽急于戎务，而裁决戎务，必本于方寸。
yuàn xuǎn zhèng chén duō wén shi yǒu zhì lǜ gǎn zhí yán zhě zhì zhū zuǒ yòu rì xī tǎo lùn yǐ zhái jué xīn
愿选正臣多闻识、有志虑、敢直言者置诸左右，日夕讨论，以宅厥心。
lùn yǎng qì wèi yòng bīng zhī shèng fù jūn lǚ zhī qiáng ruò jiàng shuài zhī yǒng qiè xì rén jūn suǒ yǎng zhī qì qū zhí hé rú
"论《养气》谓："用兵之胜负，军旅之强弱，将帅之勇怯，系人君所养之气曲直何如。
yuàn qiáng yú wéi shàn yì xīn jué dé shǐ xìn yú zhū xià wén yú yí dí zhě wú qū kě yì zé zhì gāng kě yǐ sāi liǎng jiān yī nù kě yǐ ān tiān xià yǐ
愿强于为善，益新厥德，使信于诸夏、闻于夷狄者，无曲可议，则至刚可以塞两间，一怒可以安天下矣。
ān guó cháng wèi suī zhū gě fù shēng wèi jīn rì jì bù néng yì cǐ lùn yě
"安国尝谓："虽诸葛复生，为今日计，不能易此论也。
jū xún rì zài jiàn yǐ jí kěn qiú qù
居旬日，再见，以疾恳求去。
gāo zōng yuē wén qīng shēn yú chūn qiū fāng yù jiǎng lùn
高宗曰："闻卿深于《春秋》，方欲讲论。
suì yǐ zuǒ shì chuán fù ān guó diǎn jù zhèng yīn
"遂以《左氏传》付安国点句正音。
ān guó zòu chūn qiū jīng shì dà diǎn jiàn zhū xíng shì fēi kōng yán bǐ
安国奏："《春秋》经世大典，见诸行事，非空言比。
jīn fāng sī jì jiān nán zuǒ shì fán suì bù yí xū fèi guāng yīn dān wán wén cǎi mò ruò qián xīn shèng jīng
今方思济艰难，《左氏》繁碎，不宜虚费光阴，耽玩文采，莫若潜心圣经。
gāo zōng chēng shàn
"高宗称善。
xún chú ān guó jiān shì dú zhuān jiǎng chūn qiū
寻除安国兼侍读，专讲《春秋》。
shí jiǎng guān sì rén yuán lì qǐ gè zhuān yī jīng
时讲官四人，援例乞各专一经。
gāo zōng yuē tā rén tōng jīng qǐ hú ān guó bǐ
高宗曰："他人通经，岂胡安国比。
bù xǔ
"不许。
huì chú gù xiāng zhū shèng fēi tóng dū du jiāng huái jīng zhè zhū jūn shì ān guó zòu shèng fēi yǔ huáng qián shàn wāng bó yàn tóng zài zhèng fǔ jiān mò fù huì xún zhì dù jiāng
会除故相朱胜非同都督江、淮、荆、浙诸军事，安国奏："胜非与黄潜善、汪伯彦同在政府，缄默附会，循致渡江。
zūn yòng zhāng bāng chāng jié hǎo jīn guó lún miè sān gāng tiān xià fèn yù
尊用张邦昌结好金国，沦灭三纲，天下愤郁。
jí zhèng wèi zhǒng sī miáo liú sì nì tān shēng gǒu róng rǔ dǎi jūn fù
及正位冢司，苗、刘肆逆，贪生苟容，辱逮君父。
jīn qiáng dí píng líng pàn chén bù jì yòng rén dé shī xì guó ān wēi shēn kǒng shèng fēi shàng wù dà jì
今强敌凭陵，叛臣不忌，用人得失，系国安危，深恐胜非上误大计。
shèng fēi gǎi chú shì dú ān guó chí lù huáng bù xià zuǒ xiāng lǚ yí hào tè lìng jiǎn zhèng huáng guī nián shū xíng
"胜非改除侍读，安国持录黄不下，左相吕颐浩特令检正黄龟年书行。
ān guó yán yǒu guān shǒu zhě bù dé qí zhí zé qù
安国言："'有官守者，不得其职则去'。
chén jīn dài zuì wú bǔ jì shī qí zhí dāng qù shén míng
臣今待罪无补，既失其职，当去甚明。
kuàng shèng fēi xì chén lùn liè zhī rén jīn zhāo tíng nǎi chēng shèng fēi chǔ miáo liú zhī biàn néng tiáo hù shèng gōng
况胜非系臣论列之人，今朝廷乃称胜非处苗、刘之变，能调护圣躬。
xī gōng yáng shì yán jì zhòng fèi jūn wéi xíng quán xiān rú lì pái qí shuō
昔公羊氏言祭仲废君为行权，先儒力排其说。
gài quán yí fèi zhì fēi suǒ shī yú jūn fù chūn qiū dà fǎ yóu jǐn yú cǐ
盖权宜废置非所施于君父，《春秋》大法，尤谨于此。
jiàn yán zhī shī jié zhě jīn suī tè shì ér bù wèn yòu jiā xuǎn zhuó xí sú jì chéng dà fēi jūn fù zhī lì
建炎之失节者，今虽特释而不问，又加选擢，习俗既成，大非君父之利。
chén yǐ chūn qiū rù shì ér yǔ shèng fēi wéi liè yǒu wéi jīng xùn
臣以《春秋》入侍，而与胜非为列，有违经训。
suì wò jiā bù chū
"遂卧家不出。
chū yí hào dū du jiāng shàng hái cháo yù qù yì jǐ zhě wèi de qí cè
初，颐浩都督江上还朝，欲去异己者，未得其策。
huò jiào zhī zhǐ wèi péng dǎng qiě yuē dǎng kuí zài suǒ wéi dāng xiān qù zhī
或教之指为朋党，且曰："党魁在琐闱，当先去之。
yí hào dà xǐ jí yǐn shèng fēi wéi zhù ér jiàng zhǐ yuē hú ān guó lǚ zhào yǎn jiǎn bù zhì jīn shǐ zào cháo yòu shù yǒu qǐng
"颐浩大喜，即引胜非为助，而降旨曰："胡安国屡召，偃蹇不至，今始造朝，又数有请。
chū yán shèng fēi bù kě tóng dū du jí gǎi mìng jīng yán yòu yǐ wéi fēi qǐ bù yǐ shí jiān bù kěn jìn cuì nǎi yù qiú wēi zuì ér qù qí zì wèi móu zé shàn rú guó jì hé
初言胜非不可同都督，及改命经筵，又以为非，岂不以时艰不肯尽瘁，乃欲求微罪而去，其自为谋则善，如国计何？
luò zhí tí jǔ xiān dōu guān
"落职，提举仙都观。
shì xī huì chū dōng nán
是夕，彗出东南。
yòu xiāng qín guì sān shàng zhāng qǐ liú zhī bù bào jí jiě xiāng yìn qù
右相秦桧三上章乞留之，不报，即解相印去。
shì yù shǐ jiāng jī shàng shū jí yán shèng fēi bù kě yòng ān guó bù dàng zé
侍御史江跻上疏，极言胜非不可用，安国不当责。
yòu sī jiàn wú biǎo chén yì yán ān guó fú bìng jiàn jūn yù xíng suǒ xué jīn wú gù zuì qù kǒng fēi suǒ yǐ shì tiān xià
右司谏吴表臣亦言安国扶病见君，欲行所学，今无故罪去，恐非所以示天下。
bù bào
不报。
yí hào jí chù jǐ shì zhōng chéng yǔ qǐ jū shè rén zhāng dào jí jī děng èr shí yú rén yún yìng tiān biàn chú jiù bù xīn zhī xiàng
颐浩即黜给事中程瑀、起居舍人张焘及跻等二十余人，云应天变除旧布新之象。
tái shěng yī kōng shèng fēi suì xiāng ān guó jìng guī
台省一空，胜非遂相，安国竟归。
wǔ nián chú huī yóu gé dài zhì zhī yǒng zhōu ān guó cí
五年，除徽猷阁待制、知永州，安国辞。
zhào yǐ jīng yán jiù chén zhòng mǐn láo zhī tè cóng qí qǐng tí jǔ jiāng zhōu tài píng guān lìng zuǎn xiū suǒ zhe chūn qiū chuán
诏以经筵旧臣，重闵劳之，特从其请，提举江州太平观，令纂修所著《春秋传》。
shū chéng gāo zōng wèi shēn de shèng rén zhī zhǐ chú tí jǔ wàn shòu guān jiān shì dú
书成，高宗谓深得圣人之旨，除提举万寿观兼侍读。
wèi xíng jiàn guān chén gōng fǔ shàng shū dǐ jiǎ tuō chéng yí zhī xué zhě
未行，谏官陈公辅上疏诋假托程颐之学者。
ān guó zòu yuē kǒng mèng zhī dào bù chuán jiǔ yǐ zì yí xiōng dì shǐ fā míng zhī rán hòu zhī qí kě xué ér zhì
安国奏曰："孔、孟之道不传久矣，自颐兄弟始发明之，然后知其可学而至。
jīn shǐ xué zhě shī kǒng mèng ér jīn bù dé cóng yí xué shì rù shì ér bù yóu hù
今使学者师孔、孟，而禁不得从颐学，是入室而不由户。
běn cháo zì jiā yòu yǐ lái xī dōu yǒu shào yōng chéng hào jí qí dì yí guān zhōng yǒu zhāng zài jiē yǐ dào dé míng shì gōng qīng dài fū suǒ qīn mù ér shī zūn zhī
本朝自嘉祐以来，西都有邵雍、程颢及其弟颐，关中有张载，皆以道德名世，公卿大夫所钦慕而师尊之。
huì wáng ān shí cài jīng děng qū jiā pái yì gù qí dào bù xíng
会王安石、蔡京等曲加排抑，故其道不行。
wàng xià lǐ guān tǎo lùn gù shì jiā zhī fēng jué zài zài sì diǎn bǐ yú xún yáng hán shì réng zhào guǎn gé póu qí yí shū jiào zhèng bān xíng shǐ xié shuō zhě bù dé zuò
望下礼官讨论故事，加之封爵，载在祀典，比于荀、杨、韩氏，仍诏馆阁裒其遗书，校正颁行，使邪说者不得作。
zòu rù gōng fǔ yǔ zhōng chéng zhōu mì shì yù shǐ shí gōng kuí chéng wàng zǎi xiàng fēng zhǐ jiāo zhāng lùn ān guó xué shù pō pì
"奏入，公辅与中丞周秘、侍御史石公揆承望宰相风旨，交章论安国学术颇僻。
chú zhī yǒng zhōu cí fù tí jǔ tài píng guān jìn bǎo wén gé zhí xué shì zú nián liù shí wǔ
除知永州，辞，复提举太平观，进宝文阁直学士，卒，年六十五。
zhào zèng sì guān yòu jiàng zhào jiā fù cì tián shí qǐng xù qí gū shì yuē wén dìng gài fēi cháng gé yě
诏赠四官，又降诏加赙，赐田十顷恤其孤，谥曰文定，盖非常格也。
ān guó qiáng xué lì xíng yǐ shèng rén wèi biāo dì zhì yú kāng jì shí jiān jiàn zhōng yuán lún mò yí lí tú tàn cháng ruò tòng qiè yú qí shēn
安国强学力行，以圣人为标的，志于康济时艰，见中原沦没，遗黎涂炭，常若痛切于其身。
suī shù yǐ zuì qù qí ài jūn yōu guó zhī xīn yuǎn ér mí dǔ měi yǒu jūn mìng jí zhì jiā shì bù wèn
虽数以罪去，其爱君忧国之心远而弥笃，每有君命，即置家事不问。
rán fēng dù níng yuǎn xiāo rán chén biǎo shì tiān xià wàn wù wú yī zú yǐ yīng qí xīn
然风度凝远，萧然尘表，视天下万物无一足以婴其心。
zì dēng dì qì xiè shì sì shí nián zài guān shí lì bù jí liù zài
自登第迄谢事，四十年在官，实历不及六载。
zhū zhèn bèi zhào wèn chū chù zhī yi ān guó yuē zi fā xué yì èr shí nián cǐ shì dāng sù dìng yǐ
朱震被召，问出处之宜，安国曰："子发学《易》二十年，此事当素定矣。
shì jiān wéi jiǎng xué lùn zhèng bù kě bù qiè qiè xún jiū zhì yú xíng jǐ dà zhì qù jiù yǔ mò zhī jǐ rú rén yǐn shí qí jī bǎo hán wēn bì zì zhēn zhuó bù kě jué zhū rén yì fēi rén suǒ néng jué yě
世间惟讲学论政，不可不切切询究，至于行己大致，去就语默之几，如人饮食，其饥饱寒温，必自斟酌，不可决诸人，亦非人所能决也。
wú píng shēng chū chù jiē nèi duàn yú xīn fú shì lì míng rú miè měng guò qián hé zú dào zāi
吾平生出处皆内断于心，浮世利名如蠛蠓过前，何足道哉！
gù dù jiāng yǐ lái rú zhě jìn tuì hé yì yǐ ān guó yǐn tūn wèi chēng shǒu
"故渡江以来，儒者进退合义，以安国、尹焞为称首。
hóu zhòng liáng yán bì chēng èr chéng xiān shēng tā wú suǒ xǔ kě
侯仲良言必称二程先生，他无所许可。
hòu jiàn ān guó tàn yuē wú yǐ wéi zhì zài tiān xià shì bú yì fù guì zhēn rú fú yún zhě èr chéng xiān shēng ér yǐ bù yì fù yǒu sī rén yě
后见安国，叹曰："吾以为志在天下，视不义富贵真如浮云者，二程先生而已，不意复有斯人也。
ān guó suǒ yǔ yóu zhě yóu cù xiè liáng zuǒ yáng shí jiē chéng mén gāo dì
安国所与游者，游酢、谢良佐、杨时皆程门高弟。
liáng zuǒ cháng yǔ rén yuē hú kāng hòu rú dà dōng yán xuě bǎi cǎo wèi sǐ ér sōng bǎi tǐng rán dú xiù zhě yě
良佐尝语人曰："胡康侯如大冬严雪，百草萎死，而松柏挺然独秀者也。
ān guó zhī shǐ hú běi yě shí fāng wèi fǔ jiào shòu liáng zuǒ wèi yìng chéng zǎi ān guó zhì yí fǎng dào lǐ zhī shén gōng měi lái yè ér qù bì duān hù zhèng lì mù sòng zhī
"安国之使湖北也，时方为府教授，良佐为应城宰，安国质疑访道，礼之甚恭，每来谒而去，必端笏正立目送之。
zì wáng ān shí fèi chūn qiū bù liè yú xué guān ān guó wèi xiān shèng shǒu suǒ bǐ xuē zhī shū nǎi shǐ rén zhǔ bù dé wén jiǎng shuō xué shì bù dé xiāng chuán xí luàn lún miè lǐ yòng xià biàn yí dài yóu hu cǐ
自王安石废《春秋》不列于学官，安国谓："先圣手所笔削之书，乃使人主不得闻讲说，学士不得相传习，乱伦灭理，用夏变夷，殆由乎此。
gù qián xīn shì shū èr shí yú nián yǐ wéi tiān xià shì wù wú bù bèi yú cǐ
"故潜心是书二十余年，以为天下事物无不备于此。
měi tàn yuē cǐ chuán xīn yào diǎn yě
每叹曰："此传心要典也。
ān guó shǎo yù yǐ wén zhāng míng shì jì xué dào nǎi bù fù cuò yì
安国少欲以文章名世，既学道，乃不复措意。
yǒu wén jí shí wǔ juǎn zī zhì tōng jiàn jǔ yào bǔ yí yī bǎi juǎn
有文集十五卷、《资治通鉴举要补遗》一百卷。
sān zi yín hóng níng
三子，寅、宏、宁。
yín zì míng zhòng ān guó dì zhī zǐ yě
寅字明仲，安国弟之子也。
yín jiāng shēng dì fù yǐ duō nán yù bù jǔ ān guó qī mèng dà yú yuè pén shuǐ zhōng jí wǎng qǔ ér zi zhī
寅将生，弟妇以多男欲不举，安国妻梦大鱼跃盆水中，急往取而子之。
shǎo jié xiá nán zhì fù bì zhī kōng gé qí shàng yǒu zá mù yín jǐn kè wéi rén xíng
少桀黠难制，父闭之空阁，其上有杂木，寅尽刻为人形。
ān guó yuē dāng yǒu yǐ yí qí xīn
安国曰："当有以移其心。
bié zhì shū shù qiān juǎn yú qí shàng nián yú yín xī chéng sòng bù yí yī juàn
"别置书数千卷于其上，年余，寅悉成诵，不遗一卷。
yóu pì yōng zhōng xuān hé jìn shì jiǎ kē
游辟雍，中宣和进士甲科。
jìng kāng chū yǐ yù shǐ zhōng chéng hé xī mù jiàn zhào chú mì shū shěng jiào shū láng
靖康初，以御史中丞何｛卤木｝荐，召除秘书省校书郎。
yáng shí wéi jì jiǔ yín cóng zhī shòu xué
杨时为祭酒，寅从之受学。
qiān sī mén yuán wài láng
迁司门员外郎。
jīn rén xiàn jīng shī yì lì yì xìng yín yǔ zhāng jùn zhào dǐng táo tài xué zhōng bù shū yì zhuàng
金人陷京师，议立异姓，寅与张浚、赵鼎逃太学中，不书议状。
zhāng bāng chāng wěi lì yín qì guān guī yán zhě hé qí lí cì jiàng yī guān
张邦昌伪立，寅弃官归，言者劾其离次，降一官。
jiàn yán sān nián gāo zōng xìng jīn líng shū mì shǐ zhāng jùn jiàn wèi jià bù láng guān xún zhuó qǐ jū láng
建炎三年，高宗幸金陵，枢密使张浚荐为驾部郎官，寻擢起居郎。
jīn rén nán qīn zhào yì yí bì zhī suǒ yín shàng shū yuē
金人南侵，诏议移跸之所，寅上书曰：
zuó bì xià yǐ qīn wáng jiè dì chū shī hé běi èr shèng jì qiān zé dāng jiū hé yì shī běi xiàng yíng qǐng
昨陛下以亲王、介弟出师河北，二圣既迁，则当纠合义师，北向迎请。
ér jù yīng yì dài jí jū zūn wèi zhǎn lù zhí chén yǐ dù yán lù
而遽膺翊戴，亟居尊位，斩戮直臣，以杜言路。
nán xún huái hǎi tōu ān suì yuè dí rù guān shǎn màn bù hàn yù
南巡淮海，偷安岁月，敌入关陕，漫不捍御。
dào zéi héng kuì mò gǎn shuí hé yuán yuán wú gū bǎi wàn tú dì
盗贼横溃，莫敢谁何，元元无辜，百万涂地。
fāng qiě zhì zào wén wù jiǎng xíng jiāo bào zì wèi zhōng xīng
方且制造文物，讲行郊报，自谓中兴。
jīn rén chéng xū zhí dǎo xíng zài pǐ mǎ nán dù huái diàn liú xiě
金人乘虚直捣行在，匹马南渡，淮甸流血。
dài jí fǎn zhèng bǎo wèi yí bì jiàn kāng bù wéi jiǔ tú yī xiàng wèi suō yuǎn bì
迨及返正宝位，移跸建康，不为久图，一向畏缩远避。
cǐ jiē shī rén xīn zhī dà zhě yě
此皆失人心之大者也。
zì gǔ zhōng xīng zhī zhǔ suǒ yǐ néng kè fù jiù wù zhě mò bù běn yú fèn chǐ hèn nù bù néng bào yuàn zhōng bù gǒu yǐ
自古中兴之主所以能克复旧物者，莫不本于愤耻恨怒，不能报怨，终不苟已。
wèi yǒu chéng shuāi wēi quē jué zhī hòu gù lòu yǐ wéi róng gǒu qiě yǐ wéi ān ér néng jiǔ cháng wú huò zhě yě
未有乘衰微阙绝之后，固陋以为荣，苟且以为安，而能久长无祸者也。
huáng qián shàn yǔ wāng bó yàn fāng yǐ rǔ yù hù chì zǐ zhī shù dài bì xià yuē shàng huáng zhī zǐ sān shí rén jīn suǒ cún wéi shèng tǐ bù kě bù zì zhòng ài
黄潜善与汪伯彦方以乳妪护赤子之术待陛下，曰："上皇之子三十人，今所存惟圣体，不可不自重爱。
céng bù sī zōng miào zé cǎo mǎng yīn zhī líng què zé běn chā jīng zhī táng táng zhōng huá róng mǎ shēng zhī qián shàn bó yàn suǒ yǐ wù bì xià xiàn líng miào cù tǔ yǔ sàng shēng líng zhě kě shèng zuì hu
"曾不思宗庙则草莽湮之，陵阙则畚锸惊之，堂堂中华戎马生之，潜善、伯彦所以误陛下、陷陵庙、蹙土宇、丧生灵者，可胜罪乎！
běn chū sì fú jì bù wéi yíng èr shèng zhī cè yīn xún yuǎn shòu yòu bù wéi shǒu zhōng guó zhī móu
本初嗣服，既不为迎二圣之策，因循远狩，又不为守中国之谋。
yǐ zhì yú jīn dé yì bù fú hào lìng bù xíng xíng fá bù wēi jué shǎng bù quàn
以致于今德义不孚，号令不行，刑罚不威，爵赏不劝。
ruò bù gèng zhé yǐ jiù chuí wáng zé bì xià yǒng fù xiào tì zhī qiān cháng yǒu fù xiōng zhī zé
若不更辙以救垂亡，则陛下永负孝悌之愆，常有父兄之责。
rén xīn yī qù tiān mìng nán shì suī yù jī qī shān hǎi kǒng fēi wéi zì quán zhī jì
人心一去，天命难恃，虽欲羁栖山海，恐非为自全之计。
yuàn xià zhào yuē jì shào dà tǒng chū yú chén shù zhī chǎn ér bù wù qí fēi
愿下诏曰："继绍大统，出于臣庶之谄，而不悟其非；
xún shòu dōng nán chū yú jiǎo xìng zhī xīn ér bù yú qí huò
巡狩东南，出于侥幸之心，而不虞其祸。
jīn rén nì tiān luàn lún zhèn yì bù gòng tiān zhì sī xuě chǐ
金人逆天乱伦，朕义不共天，志思雪耻。
fù xiōng lǚ bó líng qǐn huāng cán zuì nǎi zài yǔ wú suǒ táo zé
父兄旅泊，陵寝荒残，罪乃在予，无所逃责。
yǐ cǐ hào zhào sì hǎi sǒng dòng rén xīn jué yì jiǎng wǔ róng yī lín zhèn
"以此号召四海，耸动人心，决意讲武，戎衣临阵。
àn xíng huái xiāng shōu qí háo yīng shì yǐ zhàn fá
按行淮、襄，收其豪英，誓以战伐。
tiān xià zhōng yì wǔ yǒng bì yún hé xiǎng yìng
天下忠义武勇，必云合响应。
bì xià fán suǒ yù wèi shú bù rú zhì
陛下凡所欲为，孰不如志？
qí yǔ tuì bǎo wú yuè qǐ kě tóng nián ér yǔ zāi
其与退保吴、越，岂可同年而语哉！
zì gǔ zhōng guó qiáng shèng rú hàn wǔ dì táng tài zōng qí dé zhì sì yí bì bìng tūn sǎo miè jí qí bīng lì ér hòu yǐ
自古中国强盛如汉武帝、唐太宗，其得志四夷，必并吞扫灭，极其兵力而后已。
zhōng guó lǐ yì suǒ zì chū yě shì qiáng líng ruò qiě rú cǐ
中国礼义所自出也，恃强凌弱且如此。
jīn nǎi yǐ rén cí zhī dào jūn zǐ zhǎng zhě zhī shì wàng yú xiōng wán zhī zhān hǎn qǐ yǒu shì lǐ zāi
今乃以仁慈之道、君子长者之事，望于凶顽之粘罕，岂有是理哉！
jīn rì tú fù zhōng xīng zhī cè mò dà yú ba jué hé yì yǐ shǐ mìng zhī bì wèi yǎng bīng zhī zī
今日图复中兴之策，莫大于罢绝和议，以使命之币，为养兵之资。
bù rán zé pì chǔ dōng nán wàn shì bù jìng
不然，则僻处东南，万事不竞。
nà lù zé shú fù yú jīng shì
纳赂则孰富于京室？
nà zhì zé shú zhòng yú èr shèng
纳质则孰重于二圣？
fǎn fù jì zhī suǒ wèi qǐ hé jué wú kě chéng zhī lǐ
反复计之，所谓乞和，决无可成之理。
fu dà luàn zhī hòu fēng sú mǐ rán yù pī biàn zhī zài yú wù shí xiào qù xū wén
夫大乱之后，风俗靡然，欲丕变之，在于务实效，去虚文。
zhì bīng zé jiāng shì kān dà duì zhě xiào dì zhī shí yě
治兵择将，誓戡大憝者，孝弟之实也；
qiǎn shǐ qǐ hé jì xìng wàn yī zhě xū wén yě
遣使乞和，冀幸万一者，虚文也。
qū jǐ qiú xián xìn yòng qún cè zhě qiú xián zhī shí yě
屈己求贤，信用群策者，求贤之实也；
wài shì lǐ mào bù yòng qí yán zhě xū wén yě
外示礼貌，不用其言者，虚文也。
bù wéi miàn cóng bì jiāng xīn gǎi gǒu lì yú guó jí rì xíng zhī zhě nà jiàn zhī shí yě
不惟面从，必将心改，苟利于国，即日行之者，纳谏之实也；
hé yán fàn shòu nèi è qiē zhí zhě xū wén yě
和颜泛受，内恶切直者，虚文也。
zhuó zhì yǒng zhōng zhí zhī rén dài yù yǐ ēn wēi jié yuē yǐ chéng xìn zhě rèn jiāng zhī shí yě
擢智勇忠直之人，待御以恩威，结约以诚信者，任将之实也；
qīn hòu yōng nú děng wēi bù lì zhě xū wén yě
亲厚庸奴，等威不立者，虚文也。
tài pí ruò zé zhuàng yǒng zú qí yī shí shēn míng jiē jí yǐ biàn qí jiāo hàn zhī xí zhě zhì jūn zhī shí yě
汰疲弱，择壮勇，足其衣食，申明阶级，以变其骄悍之习者，治军之实也；
jiào xí ér xì jì lǜ dàng rán zhě xū wén yě
教习儿戏，纪律荡然者，虚文也。
lín xuǎn shǒu cì jiǔ yú qí guān tòng yì jiān zāng guǎng xíng kuān xù zhě ài mín zhī shí yě
遴选守刺，久于其官，痛刈奸赃，广行宽恤者，爱民之实也；
jūn xū róng jù zhēng qiú qǔ bàn juān zū shè lìng gǒu yǐ qī zhī zhě xū wén yě
军须戎具，征求取办，蠲租赦令，苟以欺之者，虚文也。
ruò fú bǎo zōng miào líng qǐn tǔ dì rén mín yǐ cǐ liù shí zhě xíng hu qí jiān zé wèi zhōng xīng zhī shí zhèng yě
若夫保宗庙、陵寝、土地、人民，以此六实者行乎其间，则为中兴之实政也。
líng miào huāng pǐ tǔ yǔ rì cù yì guān qián shǒu wèi xuè wèi ròu yǐ cǐ liù xū zhě xíng hu qí jiān zé wèi jīn rì xū wén
陵庙荒圮，土宇日蹙，衣冠黔首，为血为肉，以此六虚者行乎其间，则为今日虚文。
bì xià dài huáng wū jiàn wò diàn zhì míng niǎn chū fáng zhì shàn jīn lú jiā shì liǎng bì zhàng mǎ wèi bīng yǎn fēn yí shì zàn zhě yǐn bǎi guān rù fèng qǐ jū yǐ cǐ dù rì
陛下戴黄屋，建幄殿，质明辇出房，雉扇金炉夹侍两陛，仗马卫兵俨分仪式，赞者引百官入奉起居，以此度日。
bǐ zhān hǎn zhě zhòu yè lì bīng kuà hé yuè dài diàn sǎo zhōng tǔ suì yǒu tūn xī jiāng hú róu jiàn héng huò zhī yì
彼粘罕者，昼夜厉兵，跨河越岱，电扫中土，遂有吞吸江湖，蹂践衡霍之意。
wú fāng yōng xū qì máng rán wèi zhī suǒ zhī
吾方拥虚器，茫然未知所之。
jūn zǐ xiǎo rén shì bù liǎng lì
君子小人，势不两立。
rén zōng huáng dì zài wèi de jūn zi zuì duō
仁宗皇帝在位，得君子最多。
xiǎo rén yì shí jiàn yòng rán zuì zhě zé chì
小人亦时见用，然罪者则斥；
jūn zǐ yì huò jiàn fèi rán zhōng xiǎn zé shōu
君子亦或见废，然忠显则收。
gù qí chéng dāng shì zhī gōng yí hòu rén zhī fǔ zhě jiē jūn zǐ yě
故其成当世之功，贻后人之辅者，皆君子也。
zhì wáng ān shí zé bù rán chì jué jūn zǐ yī qù ér bù hái
至王安石则不然，斥绝君子，一去而不还；
chóng xìn xiǎo rén yī rèn zé bù gǎi
崇信小人，一任则不改。
gù qí bài dāng shí zhī zhèng wèi hòu shì zhī hài zhě jiē xiǎo rén yě
故其败当时之政，为后世之害者，皆小人也。
rén zōng huáng dì suǒ yǎng zhī jūn zǐ jì rì yuǎn ér xiāo wáng yǐ
仁宗皇帝所养之君子，既日远而销亡矣。
ān shí suǒ zhì zhī xiǎo rén fāng fán xi ér wèi ài yě
安石所致之小人，方蕃息而未艾也。
suǒ yǐ wù guó pò jiā zhì dú zhì liè yǐ zhì èr shèng qū rǔ yì mǎng shàn cháo fú jié sǐ nàn zhě bù guò yī èr rén
所以误国破家，至毒至烈，以致二圣屈辱，羿、莽擅朝，伏节死难者不过一二人。
cǐ fú huá qīng bó zhī hài míng zhǔ zhī suǒ wèi ér shēn jiè zhě yě
此浮华轻薄之害，明主之所畏而深戒者也。
gǔ zhī chēng zhōng xīng zhě yuē bō luàn shì fǎn zhī zhèng
古之称中兴者曰："拨乱世，反之正。
jīn zhī luàn yì yún shén yǐ qí fǎn zhèng ér xìng zhī zài bì xià
"今之乱亦云甚矣，其反正而兴之，在陛下；
qí suì ling chi bù zhèn yì zài bì xià
其遂陵迟不振，亦在陛下。
xī zōng zé yī lǎo cóng guān ěr yóu néng tuī chéng gǎn dòng qún zéi běi lián huái wèi tóng yíng èr shèng kè qī mì yīng zhě wú lǜ shù shí wàn rén
昔宗泽一老从官耳，犹能推诚感动群贼，北连怀、卫，同迎二圣，克期密应者，无虑数十万人。
hé kuàng bì xià shēn wéi zǐ dì yù běi xiàng ér yǒu wéi jiāng jiàn jǔ sì hǎi wèi bì xià yòng qī yǐ shí nián bì néng sǎo chú yāo lì yuǎn yà fù xiōng chēng sòng zhōng xīng
何况陛下身为子弟，欲北向而有为，将见举四海为陛下用，期以十年，必能扫除妖沴，远迓父兄，称宋中兴。
qí yǔ tì xī dùn cáng dǎo wēi fù chǐ rú jīn rì qǐ bù tiān dì xiāng jué zāi
其与惕息遁藏，蹈危负耻如今日，岂不天地相绝哉！
shū rù zǎi xiàng lǚ yí hào è qí qiē zhí chú zhí lóng tú gé zhǔ guǎn jiāng zhōu tài píng guān
疏入，宰相吕颐浩恶其切直，除直龙图阁、主管江州太平观。
èr nián wǔ yuè zhào nèi wài guān gè yán shěng fèi yù guó qiáng bīng xī mín zhī cè yín yǐ shí shì yìng zhào yuē xiū zhèng shì bèi biān chuí zhì jūn lǚ yòng rén cái chú dào zéi xìn shǎng fá lǐ cái yòng hé míng shí píng yú nìng qù jiān tè
二年五月，诏内外官各言省费、裕国、强兵、息民之策，寅以十事应诏，曰修政事、备边陲、治军旅、用人才、除盗贼、信赏罚、理财用、核名实、屏谀佞、去奸慝。
shū shàng bù bào xún mìng zhī yǒng zhōu
疏上不报，寻命知永州。
shào xīng sì nián shí èr yuè fù zhào wèi qǐ jū láng qiān zhōng shū shè rén cì sān pǐn fú
绍兴四年十二月，复召为起居郎，迁中书舍人，赐三品服。
shí yì qiǎn shǐ rù yún zhōng yín shàng shū yán
时议遣使入云中，寅上疏言：
nǚ zhēn jīng dòng líng qǐn cán huǐ zōng miào jié zhì èr shèng nǎi wú guó zhī dà chóu yě
女真惊动陵寝，残毁宗庙，劫质二圣，乃吾国之大仇也。
qīng zhě wù guó zhī chén qiǎn shǐ qiú hé yǐ gǒu suì yuè jiǔ nián yú zī qí xiào rú hé
顷者，误国之臣遣使求和，以苟岁月，九年于兹，其效如何？
xìng bì xià zhuó jiàn xié yán jiàn tú huī fù zhōng chén yì shì wén fēng xīng qǐ gè sī zì xiào
幸陛下灼见邪言，渐图恢复，忠臣义士闻风兴起，各思自效。
jīn wú gù dǎo yōng chén zhī zhé wàng fù chóu zhī yì chén zì rǔ zhī cí chén qiè wèi bì xià bù qǔ yě
今无故蹈庸臣之辙，忘复仇之义，陈自辱之辞，臣切为陛下不取也。
ruò wèi bù shǎo biǎn qū rú èr shèng hé
若谓不少贬屈，如二圣何？
zé zì dīng wèi yǐ zhì jiǎ yín suǒ wéi bēi cí hòu lǐ yǐ wèn ān yíng qǐng wèi míng ér qiǎn shǐ zhě bù zhī jǐ rén yǐ zhī èr shèng zhī suǒ zài zhě shuí yú
则自丁未以至甲寅，所为卑辞厚礼以问安迎请为名而遣使者，不知几人矣，知二圣之所在者谁欤？
wén èr shèng zhī shēng yīn zhě shuí yú
闻二圣之声音者谁欤？
de nǚ zhēn zhī yào lǐng ér xī bīng zhě shuí yú
得女真之要领而息兵者谁欤？
chén dàn jiàn bǐng wǔ ér hòu tōng hé zhī shǐ guī wèi xī jiān ér huáng hé cháng huái dà jiāng xiāng jì shī xiǎn yǐ
臣但见丙午而后，通和之使归未息肩，而黄河、长淮、大江相继失险矣。
fu nǚ zhēn zhī zhōng guó suǒ zhòng zài èr shèng suǒ jù zài jié zhì suǒ wèi zài yòng bīng ér zhōng guó zuò shòu cǐ ěr jì jiǔ ér bù wù yě
夫女真知中国所重在二圣，所惧在劫质，所畏在用兵，而中国坐受此饵，既久而不悟也。
tiān xià wèi zì shì bì gǎi tú yǐ hé wéi fù chū cǐ miù jì yá
天下谓自是必改图矣，何为复出此谬计邪？
dāng jīn zhī shì mò dà yú jīn rén zhī yuàn
当今之事，莫大于金人之怨。
yù bào cǐ yuàn bì tiǎn cǐ chóu
欲报此怨，必殄此仇。
yòng fù chóu zhī yì ér bù yòng jiǎng hé zhī zhèng shǐ tiān xià jiē zhī nǚ zhēn wèi bù gòng dài tiān zhī chóu rén rén yǒu zhì sǐ zhī xīn rán hòu èr shèng zhī yuàn kě píng bì xià rén zǐ zhī zhí jǔ yǐ
用复仇之议，而不用讲和之政，使天下皆知女真为不共戴天之仇，人人有致死之心，然后二圣之怨可平，陛下人子之职举矣。
gǒu wèi bù rán bǐ huò yuàn yǔ bì xià shà méng sì shuǐ zhī shàng bù zhī hé yǐ dài zhī
苟为不然，彼或愿与陛下歃盟泗水之上，不知何以待之？
wàng shèng yì zhí yǐ shì chóu wú kě tōng zhī yì qǐn bà shǐ mìng
望圣意直以世仇无可通之义，寝罢使命。
gāo zōng jiā nà yún hú yín lùn shǐ shì cí zhǐ kǎi qiē shēn de xiàn nà lùn sī zhī tǐ
高宗嘉纳，云："胡寅论使事，词旨剀切，深得献纳论思之体。
zhào zhì dōu táng yù zhǐ réng jiàng zhào jiǎng yù
"召至都堂谕旨，仍降诏奖谕。
jì ér yòu pú yè zhāng jùn zì jiāng shàng hái zòu qiǎn shǐ wèi bīng jiā jī quán jìng fǎn qián zhǐ
既而右仆射张浚自江上还，奏遣使为兵家机权，竟反前旨。
yín fù zòu shū yán jīn rì dà jì zhī hé míng fù chóu zhī yì yòng xián xiū dé xī bīng xùn mín yǐ tú běi xiàng
寅复奏疏言："今日大计，只合明复仇之义，用贤修德，息兵训民，以图北向。
tǎng huò wèi kě zé jiān shǒu dài shí
傥或未可，则坚守待时。
ruò fú èr sān qí dé wú yí dìng zhī lùn bì bù néng yǒu suǒ lì
若夫二三其德，无一定之论，必不能有所立。
yín jì yǔ jùn yì suì qǐ biàn jùn jiù yǎng
"寅既与浚异，遂乞便郡就养。
shǐ yín shàng yán jìn nián shū mìng duō chū cí chén hào wù zhī sī shǐ rén zhǔ mìng dé tǎo zuì zhī cí wèi miǎn wán rén sàng dé zhī shī qǐ mìng cí chén yǐ shì qíng xiāng yuè hán nù xiāng zī wèi jiè
始，寅上言："近年书命多出词臣好恶之私，使人主命德讨罪之词，未免玩人丧德之失，乞命词臣以饰情相悦、含怒相訾为戒。
gù yín suǒ zhuàn cí duō gào jiè yú shì jì jí zhě zhòng
"故寅所撰词多诰诫，于是忌嫉者众。
cháo tíng biàn xuān rén shèng liè zhī wū xíng qiǎn zhāng dūn cài biàn jiē zǎi chén miàn shòu shàng zhǐ lìng yín zhuàn jìn
朝廷辨宣仁圣烈之诬，行遣章惇、蔡卞，皆宰臣面授上旨，令寅撰进。
chú huī yóu gé dài zhì zhī shào zhōu cí
除徽猷阁待制、知邵州，辞。
gǎi jí yīng diàn xiū zhuàn fù yǐ dài zhì gǎi zhī yán zhōu yòu gǎi zhī yǒng zhōu
改集英殿修撰，复以待制改知严州，又改知永州。
huī zōng huáng dì níng dé huáng hòu fù zhì cháo tíng yòng gù shì yǐ rì yì yuè yín shàng shū yán lǐ chóu bù fù zé fú bù chú
徽宗皇帝、宁德皇后讣至，朝廷用故事以日易月，寅上疏言："礼：仇不复则服不除。
yuàn jiàng zhào zhǐ yòng sàng sān nián yī mò lín róng yǐ huà tiān xià
愿降诏旨，用丧三年，衣墨临戎，以化天下。
xún chú lǐ bù shì láng jiān shì jiǎng jiān zhí xué shì yuàn
"寻除礼部侍郎、兼侍讲兼直学士院。
dīng fù yōu miǎn sàng shí qín guì dāng guó chú huī yóu gé zhí xué shì tí jǔ jiāng zhōu tài píng guān
丁父忧，免丧，时秦桧当国，除徽猷阁直学士、提举江州太平观。
é qǐ zhì shì suì guī héng zhōu
俄乞致仕，遂归衡州。
guì jì jì yín suī gào lǎo yóu fèn zhī zuò yǔ li guāng shū jī shàn cháo zhèng luò zhí
桧既忌寅，虽告老，犹愤之，坐与李光书讥讪朝政落职。
yòu zhèng yán zhāng fù hé yín bù chí běn shēng mǔ fú bù xiào jiàn tōng lín hǎo bù zhōng zé shòu guǒ zhōu tuán liàn fù shǐ xīn zhōu ān zhì
右正言章复劾寅不持本生母服不孝，谏通邻好不忠，责授果州团练副使、新州安置。
guì sǐ zhào zì biàn xún fù qí guān
桧死，诏自便，寻复其官。
shào xīng èr shí yī nián zú nián wǔ shí jiǔ
绍兴二十一年卒，年五十九。
yín zhì jié háo mài chū zhuó dì zhōng shū shì láng zhāng bāng chāng yù yǐ nǚ qī zhī bù xǔ
寅志节豪迈，初擢第，中书侍郎张邦昌欲以女妻之，不许。
shǐ ān guó pō zhòng qín guì zhī dà jié jí guì shàn guó yín suì yǔ zhī jué
始，安国颇重秦桧之大节，及桧擅国，寅遂与之绝。
xīn zhōu zhé mìng xià jí rì jiù dào
新州谪命下，即日就道。
zài zhé suǒ zhe dú shǐ guǎn jiàn shù shí wàn yán jí lún yǔ xiáng shuō jiē xíng yú shì
在谪所著《读史管见》数十万言，及《论语详说》，皆行于世。
qí wéi wén gēn zhe yì lǐ yǒu fěi rán jí sān shí juǎn
其为文根著义理，有《斐然集》三十卷。
hóng zì rén zhòng yòu shì yáng shí hóu zhòng liáng ér zú chuán qí fù zhī xué
宏字仁仲，幼事杨时、侯仲良，而卒传其父之学。
yōu yóu héng shān xià yú èr shí nián wán xīn shén míng bù shě zhòu yè
优游衡山下余二十年，玩心神明，不舍昼夜。
zhāng shì shī shì zhī
张栻师事之。
shào xīng jiān shàng shū qí lüè yuē
绍兴间上书，其略曰：
zhì tiān xià yǒu běn rén yě
治天下有本，仁也。
hé wèi rén
何谓仁？
xīn yě
心也。
xīn guān máng máng mò zhī qí xiāng ruò wéi zhī qí tǐ hu
心官茫茫，莫知其乡，若为知其体乎？
yǒu suǒ bù chá zé bù zhī yǐ
有所不察则不知矣。
yǒu suǒ gù lǜ yǒu suǒ wèi jù zé suī yǒu néng zhī néng chá zhī liáng xīn yì jìn xiāo wáng ér bù zì zhī cǐ chén zhī suǒ dà yōu yě
有所顾虑，有所畏惧，则虽有能知能察之良心，亦浸消亡而不自知，此臣之所大忧也。
fu dí guó jù xíng shèng zhī de nì chén tiě wèi yú zhōng yuán mù mǎ qīn qīn yù zhēng tiān xià
夫敌国据形胜之地，逆臣僣位于中原，牧马骎骎，欲争天下。
chén bú shì jù ér yǐ liáng xīn wèi dà yōu zhě gài liáng xīn chōng yú yī shēn tōng yú tiān dì zǎi zhì wàn shì tǒng shè yì zhào zhī běn yě
臣不是惧，而以良心为大忧者，盖良心充于一身，通于天地，宰制万事，统摄亿兆之本也。
chá tiān lǐ mò rú píng yù cún liáng xīn mò rú lì zhì
察天理莫如屏欲，存良心莫如立志。
bì xià yì yǒu cháo tíng zhèng shì bù gàn yú lǜ pián bì zhì qiǎo bù chén yú qián fēi pín jiā lì bù xìng yú zuǒ yòu shí yǐ
陛下亦有朝廷政事不干于虑，便嬖智巧不陈于前，妃嫔佳丽不幸于左右时矣。
bì xià shì yú cǐ shí chén sī jìng lǜ fāng jīn zhī shì dāng bì xià zhī shēn shì shú wèi dà hu
陛下试于此时沉思静虑，方今之世，当陛下之身，事孰为大乎？
shú wèi jí hu
孰为急乎？
bì yǒu qiàn rán ér něi cè rán ér tòng zuò qǐ páng huáng bù néng zì ān zhě zé liáng xīn kě chá ér chén yán kě xìn yǐ
必有歉然而馁，恻然而痛，坐起彷徨不能自安者，则良心可察，而臣言可信矣。
xī shùn yǐ pǐ fū wèi tiān zǐ gǔ sǒu yǐ pǐ fū wèi tiān zǐ fù shòu tiān xià zhī yǎng qǐ bù zú yú qióng yuē zāi
昔舜以匹夫为天子，瞽叟以匹夫为天子父，受天下之养，岂不足于穷约哉？
ér gǔ sǒu yóu bú yuè
而瞽叟犹不悦。
zì cháng qíng guān zhī shùn kě yǐ miǎn yǐ ér shùn cù rán yǒu yōu zhī jǔ tiān xià zhī dà wú zú yǐ jiě yōu zhě
自常情观之，舜可以免矣，而舜蹙然有忧之，举天下之大无足以解忧者。
huī zōng huáng dì shēn xiǎng tiān xià zhī fèng jǐ sān shí nián
徽宗皇帝身享天下之奉几三十年。
qīn zōng huáng dì shēng yú shēn gōng xiǎng shèng yú zhī cì yǐ zhì wèi dì
钦宗皇帝生于深宫，享乘舆之次，以至为帝。
yī dàn jié yú chóu dí yuǎn shì qióng huāng yī qiú shī sī fú zhī zhì yǐn shí shī shàn fū zhī wèi jū chǔ shī gōng diàn zhī ān fēi pín zhī hǎo dòng wú wēi yán xīn kǔ diàn ài
一旦劫于仇敌，远适穷荒，衣裘失司服之制，饮食失膳夫之味，居处失宫殿之安、妃嫔之好，动无威严，辛苦垫隘。
qí yuàn bì xià jiā bīng dí guó xīn mù kuí kuí yóu jī kě zhī yú yǐn shí
其愿陛下加兵敌国，心目睽睽，犹饥渴之于饮食。
shù jī yī de shēng huán fù zǐ xiōng dì xiāng chí ér qì huān ruò píng shēng
庶几一得生还，父子兄弟相持而泣，欢若平生。
yǐn lǐng dōng wàng jiǔ nián yú cǐ yǐ
引领东望，九年于此矣。
fu yǐ shū jiàn niàn cǐ tòng xīn dāng shí zé yì wèi cháng bù tóu zhù ér qǐ sī yù yǒu wéi kuàng bì xià dāng qí rèn hu
夫以疏贱，念此痛心，当食则嗌，未尝不投箸而起，思欲有为，况陛下当其任乎？
ér zài tíng zhī chén bù néng duì yáng tiān xīn chōng bì xià rén xiào zhī zhì fǎn yǐ tiān zǐ zhī zūn běi miàn chóu dí
而在廷之臣，不能对扬天心，充陛下仁孝之志，反以天子之尊，北面仇敌。
bì xià zì niàn yǐ cǐ shì qīn yú shùn hé rú yě
陛下自念，以此事亲，于舜何如也？
qiě qún chén zhì móu qiǎn duǎn zì dù bù zú yǐ rèn dà shì gù yù tōu ān jiāng zuǒ tān tú chǒng róng jiē wéi shēn móu ěr
且群臣智谋浅短，自度不足以任大事，故欲偷安江左，贪图宠荣，皆为身谋尔。
bì xià nǎi xìn zhī yǐ wéi bì chí shì kě yǐ jìn fǔ zhōng yuán zhǎn shěng líng miào lái guī liǎng gōng yì hé wù yé
陛下乃信之，以为必持是可以进抚中原，展省陵庙，来归两宫，亦何误耶！
wàn shì bù mó zhī rǔ chén zǐ bì bào zhī chóu zǐ sūn zhī suǒ yǐ qǐn shān zhěn gē fú yǔ gòng tiān xià zhě yě
万世不磨之辱，臣子必报之仇，子孙之所以寝苫枕戈，弗与共天下者也；
ér bì xià gù lǜ wèi jù wàng zhī bù gǎn yǐ wéi chóu
而陛下顾虑畏惧，忘之不敢以为仇。
chén xià tiě nì yǒu míng mù zhāng dǎn xiǎn wèi fù pàn zhě yǒu xié zàn luàn zéi wèi zhī yǔ hàn zhě yǒu yī suí liǎng duān yù yǐ zhōng lì zì miǎn zhě ér bì xià gù lǜ wèi jù kuān zhī bù gǎn yǐ wéi tǎo
臣下僣逆，有明目张胆显为负叛者，有协赞乱贼为之羽翰者，有依随两端欲以中立自免者，而陛下顾虑畏惧，宽之不敢以为讨。
shǒu cǐ bù gǎi shì zǔ zōng zhī líng zhōng tiān bào lù wú yǔ fù cún yě
守此不改，是祖宗之灵，终天暴露，无与复存也；
fù xiōng zhī shēn zhōng tiān kùn rǔ ér qiú guī zhī wàng jué yě
父兄之身，终天困辱，而求归之望绝也；
zhōng yuán shì mín méi shēn tú tàn wú suǒ fù sù yě
中原士民，没身涂炭，无所赴诉也。
bì xià niàn yì jí cǐ hu
陛下念亦及此乎？
wǔ ān shí qīng yòng jǐ sī fēn gēng fǎ lìng qì chéng ér huái zhà xìng lì ér wàng yì shàng gōng ér bèi dào rén jiē zhī ān shí fèi zǔ zōng fǎ lìng bù zhī qí bìng yǔ zǔ zōng zhī dào fèi zhī yě
五安石轻用己私，纷更法令，弃诚而怀诈，兴利而忘义，尚功而悖道，人皆知安石废祖宗法令，不知其并与祖宗之道废之也。
xié shuō jì xíng zhèng lùn bǐng qì gù jiān yú gǎn xié shào shù zhī yì yǐ chěng qí sī xià wū jūn fù shàng qī zǔ zōng wū bàng xuān rén fèi qiān lóng yòu
邪说既行，正论屏弃，故奸谀敢挟绍述之义以逞其私，下诬君父，上欺祖宗，诬谤宣仁，废迁隆祐。
shǐ wǒ guó jiā jūn chén fù zǐ zhī jiān dùn shēng cī lì sān gāng fèi huài shén huà zhī dào mǐn rán jiāng miè
使我国家君臣父子之间，顿生疵疠，三纲废坏，神化之道泯然将灭。
suì shǐ dí guó wài héng dào zéi nèi hòng wáng shī shāng bài zhōng yuán xiàn méi èr shèng yuǎn qī yú shā mò huáng yú pì jì yú dōng wú áo áo wàn xìng wèi zhī yōu dǐ huò zhì kù yě
遂使敌国外横，盗贼内讧，王师伤败，中原陷没，二圣远栖于沙漠，皇舆僻寄于东吴，嚣嚣万姓，未知攸底，祸至酷也。
ruò yóu xí yú yīn xún dàn yú gēng biàn wáng sān gāng zhī běn xìng mèi shén huà zhī liáng néng shàng yǐ lì shì yòu xià xià yǐ zhì shù gàn shàng
若犹习于因循，惮于更变，亡三纲之本性，昧神化之良能，上以利势诱下，下以智术干上。
shì fēi yóu cǐ bù gōng míng shí yóu cǐ bù hé shǎng fá yóu cǐ shī dàng luàn chén zéi zǐ yóu cǐ dé zhì rén jì yóu cǐ bù xiū tiān xià wàn shì dào xíng nì shī rén yù sì ér tiān lǐ miè yǐ
是非由此不公，名实由此不核，赏罚由此失当，乱臣贼子由此得志，人纪由此不修，天下万事倒行逆施，人欲肆而天理灭矣。
jiāng hé yǐ yì yú xiān cháo qiú jiù huò luàn ér zhì shēng píng hu
将何以异于先朝，求救祸乱而致升平乎？
mò yán
末言：
bì xià jí wèi yǐ lái zhōng zhèng xié nìng gèng jìn gèng tuì wú jiān dìng bù yì zhī chéng
陛下即位以来，中正邪佞，更进更退，无坚定不易之诚。
rán chén dōng yǐ zhí jiàn sǐ yú qián mǎ shēn yǐ zhèng lùn sǐ yú hòu ér wèi wén zhū yī jiān xié chù yī yú nìng hé cuī zhōng zhèng zhī lì ér qù jiān xié zhī nán yě
然陈东以直谏死于前，马伸以正论死于后，而未闻诛一奸邪，黜一谀佞，何摧中正之力，而去奸邪之难也？
cǐ suī dāng shí fǔ xiāng zhī zuì rán zhōng zhèng zhī shì nǎi bì xià fù xīn ěr mù nài hé yǐ tiān zǐ zhī wēi wò yì zhào zhī mìng nǎi bù néng bǎo quán èr sān fù xīn ěr mù zhī chén yǐ zì fǔ zhù ér lìng jiān xié de ér shā zhī yú shuí zé ér kě hu
此虽当时辅相之罪，然中正之士乃陛下腹心耳目，奈何以天子之威，握亿兆之命，乃不能保全二三腹心耳目之臣以自辅助，而令奸邪得而杀之，于谁责而可乎？
chén qiè tòng xīn shāng bì xià wēi quán zhī bù zài jǐ yě
臣窃痛心，伤陛下威权之不在己也。
gāo kāng wèi guó zǐ sī yè qǐng xìng tài xué hóng jiàn qí biǎo zuò shū zé zhī yuē
高闶为国子司业，请幸太学，宏见其表，作书责之曰：
tài xué míng rén lún zhī suǒ zài yě
太学，明人伦之所在也。
xī chǔ huái wáng bù fǎn chu rén lián zhī rú bēi qīn qī
昔楚怀王不返，楚人怜之，如悲亲戚。
gài fèn qín zhī yǐ qiáng lì zhà qí jūn shǐ bù dé qí sǐ qí cǎn shèng yú jiā zhī yǐ rèn yě
盖忿秦之以强力诈其君，使不得其死，其惨胜于加之以刃也。
tài shàng huáng dì jié zhì yú qiáng dí shēng wǎng sǐ guī cǐ chén zǐ tòng xīn qiè gǔ wò xīn cháng dǎn yi sī suǒ yǐ bì bào yě
太上皇帝劫制于强敌，生往死归，此臣子痛心切骨，卧薪尝胆，宜思所以必报也。
ér bǐng chén nǎi gǎn qī tiān wǎng rén yǐ dà chóu wèi dà ēn hu
而柄臣乃敢欺天罔人，以大仇为大恩乎？
xī sòng gōng wèi chu suǒ zhí jí chu zi shì zhī kǒng zǐ bǐ xuē chūn qiū nǎi yuē xǔ hóu méng yú báo shì sòng gōng
昔宋公为楚所执，及楚子释之，孔子笔削《春秋》，乃曰："许侯盟于薄，释宋公。
bù xǔ chu rén zhì zhōng guó zhī mìng yě
"不许楚人制中国之命也。
tài mǔ tiān xià zhī mǔ qí zòng shì nǎi zài jīn rén cǐ zhōng huá zhī dà rǔ chén zǐ suǒ bù rěn yán yě
太母，天下之母，其纵释乃在金人，此中华之大辱，臣子所不忍言也。
ér bǐng chén nǎi gǎn qī tiān wǎng rén yǐ dà rǔ wèi dà ēn hu
而柄臣乃敢欺天罔人，以大辱为大恩乎？
jìn cháo fèi tài hòu dǒng yǎng yóu tài xué shēng táng tàn yuē tiān xià zhī lǐ jì miè dà luàn jiāng zuò yǐ
晋朝废太后，董养游太学，升堂叹曰："天下之理既灭，大乱将作矣。
zé yǐn yuǎn ér qù
"则引远而去。
jīn gé xià zì dǔ wàng chóu miè lǐ běi miàn dí guó yǐ gǒu yàn ān zhī shì yóu yǎn rán wèi tiān xià shī rú zhī shǒu
今阁下自睹忘仇灭理，北面敌国，以苟宴安之事，犹偃然为天下师儒之首。
jì bù néng jiàn dà lùn míng tiān rén zhī lǐ yǐ zhèng jūn xīn
既不能建大论，明天人之理以正君心；
nǎi ē yú bǐng chén xī hé fēng zhǐ qiú jǔ tài píng zhī diǎn yòu wèi zhī cí yún yún qī tiān wǎng rén shú shén yān
乃阿谀柄臣，希合风旨，求举太平之典，又为之词云云，欺天罔人孰甚焉！
hóng chū yǐ yīn bǔ yòu chéng wù láng bù tiáo
宏初以荫补右承务郎，不调。
qín guì dāng guó yí shū qí xiōng yín wèn èr dì hé bù tōng shū yì yù yòng zhī
秦桧当国，贻书其兄寅，问二弟何不通书，意欲用之。
níng zuò shū zhǐ xù qì hǎo ér yǐ
宁作书止叙契好而已。
hóng shū cí shén lì rén wèn zhī hóng yuē zhèng kǒng qí zhào gù shì zhī yǐ bù kě zhào zhī duān
宏书辞甚厉，人问之，宏曰："政恐其召，故示之以不可召之端。
guì sǐ hóng bèi zhào jìng yǐ jí cí zú yú jiā
"桧死，宏被召，竟以疾辞，卒于家。
zhù shū yuē zhī yán
著书曰《知言》。
zhāng shì wèi qí yán yuē yì jīng dào xué zhī shū yào zhì zhì zhī shī guī yě
张栻谓其言约义精，道学之枢要，制治之蓍龟也。
yǒu shī wén wǔ juǎn huáng wáng dà jì bā shí juǎn
有诗文五卷、《皇王大纪》八十卷。
níng zì hé zhòng yǐ yīn bǔ guān
宁字和仲，以荫补官。
qín guì dāng guó zhào shì guǎn zhí chú chì lìng suǒ shān dìng guān
秦桧当国，召试馆职，除敕令所删定官。
qín xī zhī shū mì yuàn shì guì wèn níng yuē xī jìn chú wài yì yún hé
秦熺知枢密院事，桧问宁曰："熺近除，外议云何？
níng yuē wài yì yǐ wéi xiàng gōng bì bù wéi cài jīng zhī suǒ wéi yě
"宁曰："外议以为相公必不为蔡京之所为也。
qiān tài cháng chéng cí bù láng guān
"迁太常丞、祠部郎官。
chū yǐ níng fù xiōng gù zhào yòng jí yín yǔ guì wǔ nǎi chū níng wèi kuí lù ān fǔ sī cān yì guān
初，以宁父兄故召用，及寅与桧忤，乃出宁为夔路安抚司参议官。
chú zhī lǐ zhōu bù fù
除知澧州，不赴。
zhǔ guǎn tāi zhōu chóng dào guàn zú
主管台州崇道观，卒。
ān guó zhī chuán chūn qiū yě xiū zuǎn jiǎn tǎo jǐn chū níng shǒu
安国之传《春秋》也，修纂检讨尽出宁手。
níng yòu zhe chūn qiū tōng zhǐ yǐ yǔ yì qí shū yún
宁又著《春秋通旨》，以羽翼其书云。