rú lín qī
◎儒林七
chéng jiǒng liú qīng zhī zhēn dé xiù wèi le wēng liáo dé míng
○程迥刘清之真德秀魏了翁廖德明
chéng jiǒng zì kě jiǔ yìng tiān fǔ níng líng rén
程迥，字可久，应天府宁陵人。
jiā yú shā suí jìng kāng zhī luàn xǐ shào xīng zhī yú yáo
家于沙随，靖康之乱，徙绍兴之余姚。
nián shí wǔ dīng nèi wài jiān gū pín piāo bó wú yǐ zì zhèn
年十五，丁内外艰，孤贫飘泊，无以自振。
èr shí yú shǐ zhī dú shū shí luàn fu dìng xī běi shì dà fū duō zài qián táng jiǒng dé yǐ kǎo dé wèn yè yān
二十余，始知读书，时乱甫定，西北士大夫多在钱塘，迥得以考德问业焉。
dēng lóng xìng yuán nián jìn shì dì lì yáng zhōu tài xīng wèi
登隆兴元年进士第，历扬州泰兴尉。
xùn wǔ láng yáng dà liè yǒu tián shí qǐng sǐ ér qī nǚ cún
训武郎杨大烈有田十顷，死而妻女存。
é yǒu sòng qí qī fēi zhèng shì zhě guān méi qí zī qiě zhuī shí nián suǒ rù zū
俄有讼其妻非正室者，官没其赀，且追十年所入租。
bù shǐ zhě yǐ wěi jiǒng jiǒng yuē dà liè sǐ zī chǎn dāng guī qí nǚ
部使者以诿迥，迥曰："大烈死，赀产当归其女。
nǚ sǐ dāng guī suǒ shēng mǔ kě yě
女死，当归所生母可也。
diào ráo zhōu dé xīng chéng
调饶州德兴丞。
dào rù xiàn mín qí jū jiā píng sù suǒ bù kuài zhě jiē juàn kuā dǎi yù
盗入县民齐匊家，平素所不快者，皆罥絓逮狱。
zhōu shǔ jiǒng jué jìn qiú biàn qí yuān zhě zòng qiǎn zhī
州属迥决禁囚，辨其冤者纵遣之。
jū sòng bù yǐ
匊讼不已。
huì huò dào níng guó jū yóu sòng hái suǒ zòng zhī rén jiǒng yuē dào jì huò yǐ zài lìng zhuī bǔ huò sǐ yú dào lù shǐ qí gǔ ròu hé yī qǐ shěn yuān zhī dào zāi
会获盗宁国，匊犹讼还所纵之人，迥曰："盗既获矣，再令追捕，或死于道路，使其骨肉何依，岂审冤之道哉！
táng sù zōng shí xiàn yǒu chéng shì nǚ qí fù xiōng wèi dào suǒ shā yīn lüè nǚ qù yǐn rěn shí yú nián shǒu rèn jǐn zhū qí dǎng kū qí gān xīn yǐ jì qí fù xiōng
"唐肃宗时，县有程氏女，其父兄为盗所杀，因掠女去，隐忍十余年，手刃尽诛其党，刳其肝心以祭其父兄。
jiǒng qǔ chūn qiū fù chóu zhī yì sòng zhī yuē dà ér de qí zhèng zhě yě
迥取《春秋》复仇之义，颂之曰："大而得其正者也。
biǎo zhī yuē yīng xiào chéng liè nǚ
"表之曰"英孝程烈女"。
gǎi zhī lóng xīng fǔ jìn xián xiàn
改知隆兴府进贤县。
shěng fú xià zhī píng jiāng fǔ wáng zuǒ jué chén cháng nián zhé sī mài tián qí cóng zǐ su yǒu sī shí yǒu bā nián mǔ yú shì nián qī shí zuò yù
省符下，知平江府王佐决陈长年辄私卖田，其从子诉有司十有八年，母鱼氏年七十坐狱。
tíng biàn àn fǎ zhuī zhèng lìng hou mǔ sǐ fú què rì lǐ wèi jǐ fēn lìng tiān xià jùn xiàn shì cǐ wéi fǎ
廷辨按法追正，令候母死服阕日，理为己分，令天下郡县视此为法。
jiǒng wèi yì yuē tiān xià zhī rén shú wú mǔ cí
迥为议曰："天下之人孰无母慈？
zi ruò sūn yi dìng xǐng wēn qìng bù yí yǒu sī cái yě
子若孙宜定省温凊，不宜有私财也。
zài lǜ bié jí zhě yǒu jìn yì cái zhě yǒu jìn
在律，别籍者有禁，异财者有禁。
dāng bào dié zhī chū xiàn lìng zhàng ér qiǎn zhī shǐ tīng mìng yú qí mǔ kě yǐ hé jī zhì biàn su yǒu sī ér dá yú dēng wén yuàn hu
当报牒之初，县令杖而遣之，使听命于其母可矣，何稽滞遍诉有司，而达于登闻院乎？
chūn qiū gǔ liáng zhuàn zhù yuē chén wú sòng jūn zhī dào wèi wèi hóu zhèng yǔ yuán xuǎn fā lùn yě
《春秋谷梁传》注曰：'臣无讼君之道'，为卫侯郑与元咺发论也。
fū zhū hóu zhī yú mìng dà fu yóu ruò cǐ zǐ sūn zhī yú mǔ nǎi shǐ zuò yù yǐ duì lì ài qí qīn zhě wén zhī bù jué qì tì zhī héng jí yě
夫诸侯之于命大夫犹若此，子孙之于母乃使坐狱以对吏，爱其亲者闻之，不觉泣涕之横集也。
àn lìng wén fēn cái chǎn wèi zǔ fù mǔ fù mǔ fú què yǐ qián suǒ yǒu zhě
按令文：分财产，谓祖父母、父母服阕已前所有者。
rán zé mǔ zài zǐ sūn bù dé yǒu sī cái
然则母在，子孙不得有私财。
jiè shǐ qí mǔ yī zhāo jǐn fèi qí zǐ sūn yì bù dé wéi jiào lìng yě
借使其母一朝尽费，其子孙亦不得违教令也。
jì shǐ guī yú qí mǔ qí rì qián suǒ fèi nǎi bēi yòu zhé yòng zūn zhǎng wù fǎ xū wǔ nián zūn cháng gào nǎi wéi lǐ
既使归于其母，其日前所费，乃卑幼辄用尊长物，法须五年尊长告乃为理。
hé zhì yù qī mǔ sǐ yòu kāi tā rì zhēng sòng zhī duān yě
何至豫期母死，又开他日争讼之端也？
yì yì ān zhī bù lìng zhī zǐ sūn bù sǐ yú mǔ zhī qián hu
抑亦安知不令之子孙不死于母之前乎？
shǒu lìng zhě mín zhī shī shuài zhèng jiào zhī suǒ yóu chū
守令者，民之师帅，政教之所由出。
chéng yi zhèng shǒu lìng bù zhí zhī qiān yǔ zǐ sūn bù xiào zhī zuì yǐ jìng tiān xià zhī wéi rén mǔ zhě
诚宜正守令不职之愆与子孙不孝之罪，以敬天下之为人母者。
mín jī fǔ xí yǒu su bì dí jí tiào yǔ shāng gǔ zhě jiǒng jí lùn bào zhī yuē lì tián zhī rén xì mǐ měi dòu cái jiǔ shí wǔ wén bī yú shuì fù shì yǐ chū tiào fēi shàng hù yě
民饥，府檄有诉闭籴及粜与商贾者，迥即论报之曰："力田之人，细米每斗才九十五文，逼于税赋，是以出粜，非上户也。
xiàn jìng bù chū huò bǎo gǒu bù yǔ wài rén jiāo yì shū guān zhī qián hé yóu ér de
县境不出货宝，苟不与外人交易，输官之钱何由而得？
jīn qiáng zhě qún jù xié chí qǔ qián ōu shāng rén zhě shén zhòng mín bù gǎn rù shì zuò zhì quē shí
今强者群聚，胁持取钱，殴伤人者甚众，民不敢入市，坐致缺食。
shēn lùn zài sān jiàn cóng nǎi yǐ
"申论再三，见从乃已。
xiàn dà shuǐ wáng dào mài jùn juān zū shuì zhì báo jiǒng bái yú fǔ yuē shì qū mín liú xǐ ěr
县大水，亡稻麦，郡蠲租税至薄，迥白于府曰："是驱民流徙耳！
fù bù kě de tú cún qiàn jí
赋不可得，徒存欠籍。
nǎi xī juān zhī
"乃悉蠲之。
jùn liáo yóu yuē dù jiāng hòu lái wèi cháng quán fàng kǒng hù bù bù cóng
郡僚犹曰："度江后来，未尝全放，恐户部不从。
jiǒng lì lùn zhī yuē táng rén sǔn qī zé zū yōng diào jù miǎn
"迥力论之曰："唐人损七，则租、庸、调俱免。
jīn sǔn shí yǐ
今损十矣。
xià shuì yì qián bù miǎn shì yóu yòng qí èr yě bù kě wèi kuān
夏税、役钱不免，是犹用其二也，不可谓宽。
yì nǎi xi
"议乃息。
jìng nèi yǒu fù rén yòng shēn fǎng jì chōng bò yǐ yǎng qí gū
境内有妇人佣身纺绩舂簸，以养其姑。
gū gǎn fù xiào měi shòu shí jí yǐ shǒu jiā é yǎng tiān ér zhù zhī
姑感妇孝，每受食，即以手加额仰天而祝之。
qí zi wéi rén mù niú yì gān fàn yǐ xiǎng zǔ mǔ
其子为人牧牛，亦干饭以饷祖母。
jiǒng lián de zhī wèi jì qí shì bái yú jùn jùn gěi yǐ qián sù
迥廉得之，为纪其事，白于郡，郡给以钱粟。
diào xìn zhōu shàng ráo xiàn
调信州上饶县。
suì nà zū shù wàn shí jiù fǎ jiā bèi yòu qǔ hú miàn mǐ
岁纳租数万石，旧法加倍，又取斛面米。
jiǒng lì zhǐ jué zhī cháng yuē lìng yǔ lì fú shí zhě jiē cǐ bāng zhī mín gāo xuè yě
迥力止绝之，尝曰："令与吏服食者，皆此邦之民膏血也。
céng bú shì sī ér héng liǎn nüè mín guǐ shén qí wú zhī hu
曾不是思，而横敛虐民，鬼神其无知乎！
zhōu jùn dū suǒ jīng zǒng qián shén jí jiǒng yuē sī qián gǔ zhī chú mò zhī lèi jīn qí lèi nǎi sān bèi zhèng fù mín hé yǐ kān
"州郡督索经总钱甚急，迥曰："斯钱古之除陌之类，今其类乃三倍正赋，民何以堪？
fǎn fù yán zhī dāng lù
反复言之当路。
fèng cí yù jū fān yáng zhī xiāo sì
奉祠，寓居番阳之萧寺。
chéng xiáng zhě cóng bó fù dài zhì chāng yǔ lái jū fān yáng chāng yǔ sǐ suì shī suǒ yī
程祥者，从伯父待制昌禹来居番阳，昌禹死，遂失所依。
xiáng jì wáng xiáng qī dù shì yóu zhì mài lián jù yǐ fǔ yù gū zǐ jiǔ zhī qìng jié bīn sǐ lín jiā jiē mò shi qí miàn
祥继亡，祥妻度氏犹质卖奁具以抚育孤子，久之罄竭，濒死，邻家皆莫识其面。
yǒu yù jiào zhī zhě dù yuē wú r yòu ruò shì tā rén shǐ mǔ bù dé fǔ qí zi qǐ bù fù liáng rén hu
有欲醮之者，度曰："吾儿幼，若事他人，使母不得抚其子，岂不负良人乎？
zhōng cí yān
"终辞焉。
huò wèi jiǒng yán qí shì jiǒng zǒu gào yú jùn shǒu yuè gěi zhī qián sù
或为迥言其事，迥走告于郡守，月给之钱粟。
jiǒng jū guān lín zhī yǐ zhuāng zhèng kuān ér míng lìng jiǎn ér xìn suí qiáng fǔ ruò dǎo yǐ ēn yì
迥居官临之以庄，政宽而明，令简而信，绥强抚弱，导以恩义。
jī nián chóu sòng yī yǔ jiě qù
积年雠讼，一语解去。
huá lì jiān mín jiē yǐ gǎn jī jiǔ ér quān huǐ qī zhà yǐ gé
猾吏奸民，皆以感激，久而悛悔，欺诈以革。
xiá zé bīn lǐ xián shì cóng róng jìn huān jìn qí zǐ dì zhī xiù zhě yǔ zhī jūn lǐ wèi zhī chén shuō shī shū
暇则宾礼贤士，从容尽欢，进其子弟之秀者与之均礼，为之陈说《诗》、《书》。
zhì yí wèn nàn zhě bù wèn zǎo mù
质疑问难者，不问蚤暮。
shì wèi bù dé yǐ jiāo sī cí miào fēi diǎn sì bù yè
势位不得以交私，祠庙非典祀不谒。
yǐn dé qián shàn wú wèn yōu míng jiē biǎo ér chū zhī yǐ lì fēng sú
隐德潜善，无问幽明，皆表而出之，以励风俗。
huò zhōu qí qióng è bǐ quán jié xíng
或周其穷厄，俾全节行。
tīng jué yù sòng qī yú míng yǔn
听决狱讼，期于明允。
fán shàng guān suǒ wèi xī zhě bì zài sān kàng biàn bù wéi gǒu zhǐ
凡上官所未悉者，必再三抗辨，不为苟止。
guì xī mín wěi zuò wú jiàn míng wū sù xiàn lìng shí bāng yàn jiǒng yán nì míng shū bù dàng shòu zhuǎn yùn shǐ bù wèi rán suì xìng dà yù yǔ sǐ zhě shí yǒu sì rén
贵溪民伪作吴渐名，诬诉县令石邦彦，迥言匿名书不当受，转运使不谓然，遂兴大狱，瘐死者十有四人。
jí wén shěng sì qì bào rú jiǒng yán
及闻省寺，讫报如迥言。
jiǒng cháng shòu jīng xué yú kūn shān wáng bǎo jiā hé wén rén mào dé yán líng yù chū
迥尝授经学于昆山王葆、嘉禾闻人茂德、严陵喻樗。
suǒ zhe yǒu gǔ yì kǎo gǔ yì zhāng jù gǔ zhàn fǎ yì zhuàn wài biān chūn qiū chuán xiǎn wēi lì mù lún yǔ chuán mèng zǐ zhāng jù wén shǐ píng jīng shǐ shuō zhū lùn biàn tài xuán bǔ zàn hù kǒu tián zhì gòng fù shū qián dào zhèn jì lù yī jīng zhèng běn shū tiáo jù qián dào xīn shū dù liàng quán sān qì tú yì sì shēng yùn chún xī zá zhì nán zhāi xiǎo jí
所著有《古易考》、《古易章句》、《古占法》、《易传外编》、《春秋传显微例目》、《论语传》、《孟子章句》《文史评》、《经史说诸论辨》、《太玄补赞》、《户口田制贡赋书》、《乾道振济录》、《医经正本书》、《条具乾道新书》、《度量权三器图义》、《四声韵》、《淳熙杂志》、《南斋小集》。
zú guān
卒官。
cháo fèng láng zhū xī yǐ shū gào jiǒng zi xuàn yuē jìng wéi xiān dé bó wén zhì xíng zhuī pèi gǔ rén shì jīng dìng shǐ kāi wù hòu xué dāng shì zhī wu yòu suǒ tōng gāi fēi dú zhāng jù zhī rú ér yǐ
朝奉郎朱熹以书告迥子绚曰："敬惟先德，博闻至行，追配古人，释经订史，开悟后学，当世之务又所通该，非独章句之儒而已。
céng bù dé yī shì ér yǎn qì shèng shí cǐ yǒu zhì zhī shì suǒ wéi dào tàn zī jiē ér bù néng yǐ zhě
曾不得一试，而奄弃盛时，此有志之士所为悼叹咨嗟而不能已者。
rán zhù shū mǎn jiā zú yǐ chuán shì shì yì zú yǐ bù xiǔ
然著书满家，足以传世，是亦足以不朽。
xuàn yǐ zhì shì ēn diào bā líng wèi shè yì shì néng lǐ yuān yù
"绚以致仕恩调巴陵尉，摄邑事，能理冤狱。
sūn zhòng xióng yì yǒu míng
孙仲熊，亦有名。
liú qīng zhī zì zi chéng lín jiāng rén shòu yè yú xiōng jìng zhī gān pín lì xué bó jí shū chuán
刘清之，字子澄，临江人，受业于兄靖之，甘贫力学，博极书传。
dēng shào xīng èr shí qī nián jìn shì dì
登绍兴二十七年进士第。
diào yuán zhōu yí chūn xiàn zhǔ bù wèi shàng dīng fù yōu fú chú gǎi jiàn dé xiàn zhǔ bù
调袁州宜春县主簿，未上，丁父忧，服除，改建德县主簿。
qǐng yú zhōu bǐ mín zì shí qí hù
请于州，俾民自实其户。
yóu shì fù yì píng zhēng sòng xi
由是赋役平，争讼息。
diào wàn ān xiàn chéng
调万安县丞。
shí jiāng yòu dà qīn jùn xí shì hàn tú bù qiān mò qīn yǔ mín jiē fán suǒ juān chú jù de qí shí
时江右大侵，郡檄视旱，徒步阡陌，亲与民接，凡所蠲除，具得其实。
zhōu yì jiǎn cháng píng mǐ zhí qīng zhī yuē cǐ huì bù guò sān shí lǐ nèi ěr wài xiāng yuǎn mín shì qǐ néng lái
州议减常平米直，清之曰："此惠不过三十里内耳，外乡远民势岂能来？
lǎo yòu jí huàn zhī rén bì yǒu něi sǐ zhě
老幼疾患之人必有馁死者。
jīn yǒu sù zhī jiā bì bù kěn tiào shí kuī sì rǎng duó zhě zhòng yě
今有粟之家闭不肯粜，实窥伺攘夺者众也。
zài wǒ yǒu zhèng zé dà jiā de qián xì mín de mǐ liǎng shì qí biàn
在我有政，则大家得钱，细民得米，两适其便。
nǎi qǐng jūn jìng nèi zhī de wèi bā bǐ yǒu sù zhě fēn zhèn qí xiāng guān wéi zhǔ zhī
"乃请均境内之地为八，俾有粟者分振其乡，官为主之。
guī huà fáng xián mín shén lài zhī
规画防闲，民甚赖之。
shuài gōng mào liáng yǐ jiù huāng shí jì wén yú cháo yòu xié zhū gōng jiàn zhī
帅龚茂良以救荒实迹闻于朝，又偕诸公荐之。
fā yùn shǐ shǐ zhèng zhì àn bù zhì yún bǐ qīng zhī jū jí zhōu xiàn jī líng zhī fù qīng zhī bù kě
发运使史正志按部至筠，俾清之拘集州县畸零之赋，清之不可。
qīng zhī yǒu tóng nián shēng zài mù zhōng wèi yuē shì láng yīn zǐ yán wèi zǐ ài mín tè lì jiāng jiàn zi yǐ qí yǐ fá yuè lái
清之有同年生在幕中，谓曰："侍郎因子言，谓子爱民特立，将荐子矣，其以阀阅来。
qīng zhī yí zhī yǐ shū yuē suǒ wèi yíng zī zhě jiē zhōu xiàn qīn kè yú mín fǎ suǒ dāng jìn
"清之贻之以书曰："所谓赢资者，皆州县侵刻于民，法所当禁。
zòng yǒu yíng zī shì suǒ wèi xiàn yú yě xiàn zhī zì xià ér zhào zhǐ zhī jīn zé zhǐ ér qiú zhī nǎi zì shàng yān
纵有赢资，是所谓羡余也，献之自下而诏止之，今则止而求之，乃自上焉。
bù duó bù yàn qí bì yǒu bù kě shèng yán zhě
不夺不餍，其弊有不可胜言者。
yuàn shì láng zì qǐng yú cháo gū guī èr qīng zhī bān zhǔ dà nóng jīng fèi yǐ zuǒ guó jiā
愿侍郎自请于朝，姑归贰卿之班，主大农经费，以佐国家。
rú cǐ zé shì shú bù yuàn chū shì láng zhī mén
如此，则士孰不愿出侍郎之门？
bù rán mǒu chéng bù gǎn diàn shì láng zhī rén zhī jiàn
不然，某诚不敢玷侍郎知人之鉴。
yǐ jiàn zhě liǎng yǒu shěn chá zhī mìng qīng zhī jìng bú jiàn chéng xiàng yì lì bù quán dé zhī yí huáng xiàn
"以荐者两有审察之命，清之竟不见丞相，诣吏部铨，得知宜黄县。
mào liáng rù wèi cān zhī zhèng shì yǔ chéng xiàng zhōu bì dà jiàn qīng zhī yú xiào zōng
茂良入为参知政事，与丞相周必大荐清之于孝宗。
zhào rù duì shǒu lùn mín kùn bīng jiāo dà chén tuì tuō xiǎo chén gǒu tōu
召入对，首论："民困兵骄，大臣退托，小臣苟偷。
yuàn bì xià guǎng lǎn jiān tīng bìng móu hé zhì qīng míng ān dìng tí yào qiè gāng ér lì xíng zhī
愿陛下广览兼听，并谋合智，清明安定，提要挈纲而力行之。
gǔ jīn wèi yǒu sú bù kě biàn bì bù kě gé zhě biàn ér tōng zhī yì zài bì xià fāng cùn zhī jiān ěr
古今未有俗不可变、弊不可革者，变而通之，亦在陛下方寸之间耳。
yòu yán yòng rén sì shì yī yuē biàn xián fǒu
"又言用人四事："一曰辨贤否。
wèi dào yì zhī chén dà zhě kě dāng jīng lún xiǎo zhě kě wèi yí xíng
谓道义之臣，大者可当经纶，小者可为仪刑。
gōng míng zhī shì dà zhě kě shǐ lín zhèng xiǎo zhě kě shǐ lì shì
功名之士，大者可使临政，小者可使立事。
zhì yú zhuān móu fù guì lì dá ér yǐ zhě xià yě
至于专谋富贵利达而已者下也。
èr yuē zhèng míng shí
二曰正名实。
jīn bǎi yǒu sī zhí shǒu bù míng fēi kuàng qí guān zé shī zhī qīn bī
今百有司职守不明，非旷其官，则失之侵逼。
yuàn zhào shǐ guān kǎo jiū shè guān zhī běn yì gè zhǐ qí hé zhǔ hé shì zhì zhǐ qīn dìng zài zhī mìng shū yī kāi bǎo zhōng chà zhū zhōu tōng pàn gù shì shǐ rén rén xiǎo rán zhī zhī ér xíng shǎng fá yān
愿诏史官考究设官之本意，各指其合主何事，制旨亲定，载之命书，依开宝中差诸州通判故事，使人人晓然知之而行赏罚焉。
sān yuē shǐ cái néng
三曰使材能。
wèi jūn lǚ bì wǔ chén qián gǔ bì néng lì bì lín zhī yǐ zhōng xìn bù qī zhī shì shǐ liǎng rén zhě jiē dé yǐ xiào qí suǒ zhǎng
谓军旅必武臣，钱谷必能吏，必临之以忠信不欺之士，使两人者皆得以效其所长。
sì yuē tīng huàn shòu
四曰听换授。
wèi wén wǔ zhī guān bù kě yòng wéi qí cái rán bù dāng xǔ zhī zì liè yi lìng wén wǔ chén sì pǐn yǐ shàng gè yǐ xìng xíng cái lüè jí wén wǔ yì měi suì hù jǔ kān chōng zuǒ yòu xuǎn zhě yī rén yú hé rù zī gé wài shāo yǔ yōu jiǎng
谓文武之官不可用违其才，然不当许之自列，宜令文武臣四品以上，各以性行材略及文武艺，每岁互举堪充左右选者一人，于合入资格外，稍与优奖。
gǎi tài cháng sì zhǔ bù
改太常寺主簿。
dīng nèi jiān fú chú tōng pàn è zhōu
丁内艰，服除，通判鄂州。
è dà jūn suǒ zhù bīng jí duō wěi qīng zhī bái jùn jí zhū sī qǐng zì tōng pàn tīng shǐ bǐ wěi zhě yǐ shí zì yán ér zhèng zhī
鄂大军所驻，兵籍多伪，清之白郡及诸司，请自通判厅始，俾伪者以实自言而正之。
zhōu yǒu mín qī zhāng yǐ jié sǐ jiā yòu zhōng zhào fēng jīng dé xiàn jūn biǎo qí mù yuē liè nǚ zhōng gēng bīng huǒ zhì shì wú zhī qí mù zhě qīng zhī yǔ jùn shǒu luō yuàn fǎng ér cí zhī
州有民妻张以节死，嘉祐中，诏封旌德县君，表其墓曰"烈女"，中更兵火，至是无知其墓者，清之与郡守罗愿访而祠之。
è sú jì lì ér shàng guǐ jiā pín zǐ zhuàng zé chū zhuì xí wéi dāng rán ér yóu jǐn fèng dà hóng shān zhī cí bìng zhě bù yào ér tīng yú wū sǐ zé bù zàng ér bì zhū huǒ qīng zhī jiē yù zhǐ zhī
鄂俗计利而尚鬼，家贫子壮则出赘，习为当然，而尤谨奉大洪山之祠，病者不药而听于巫，死则不葬而畀诸火，清之皆谕止之。
chà quán fā qiǎn cháng zhōu gǎi héng zhōu
差权发遣常州，改衡州。
héng zì jiàn yán jūn xīng yǒu suǒ qǐng dà jūn yuè zhuāng guò hú qián zhě suì sòng cáo sī wú lǜ qī bā wàn mín yǐ sì yì suǒ rù qǔ yǐn qián jí jùn jì jī líng miáo mǐ shé nà chōng zhī
衡自建炎军兴，有所请大军月桩过湖钱者，岁送漕司，无虑七八万缗，以四邑所入曲引钱及郡计畸零苗米折纳充之。
jiù fǎ mín yǒu jí xiōng jù huì xǔ mǎi yǐn wèi jiǔ qū wèi zhī qǔ yǐn qián qí hòu zhí yǐ děng dì fū nà
旧法，民有吉凶聚会，许买引为酒曲，谓之曲引钱，其后直以等第敷纳。
héng yǒu wǔ yì dú fū qí sì
衡有五邑，独敷其四。
qǔ mín zhī cí bù zhèng liáng mín biàn shòu qí hài ér xiá mín wǎng wǎng wǔ yì qí shàng nǎi bìng yǔ cháng fù bù shū
取民之辞不正，良民遍受其害，而黠民往往侮易其上，乃并与常赋不输。
suī de qǔ yǐn qián sì wǔ wàn mín ér cháng fù zhī shī bù chì shù wàn mín yǐ
虽得曲引钱四五万缗，而常赋之失，不啻数万缗矣。
qīng zhī qǐng yú cháo yuàn yǔ zǒng lǐng suǒ zhuó sǔn bǔ yí jiàn tú juān jiǎn
清之请于朝，愿与总领所酌损补移，渐图蠲减。
bù bào
不报。
suì jiè zhū yì dǒng cháng fù huǎn zá zhēng gé jiù bū jiè yù zhé xīn bù jí jǐn tuī shōu dū gōu xiāo míng bū fù fáng dài chāo zhì wán gěng nǐ lì jiān rǎo hù cháng fèi yòng yǒu jié shèn lòu yǒu fáng jī kǎo yǒu zhèng bǔ zhì yǒu jiàn
遂戒诸邑：董常赋，缓杂征，阁旧逋，戒预折，新簿籍，谨推收，督勾销，明逋负，防带钞，治顽梗，柅吏奸，扰户长，费用有节，渗漏有防，稽考有政，补置有渐。
xiān shì jùn shì chú chuán yǐ shì cháng píng xíng yù èr shǐ zhě yuè yī huì jí hù zhì zhé kuì
先是，郡饰厨传以事常平、刑狱二使者，月一会集，互致折馈。
qīng zhī tàn yuē cǐ hé shí yě
清之叹曰："此何时也？
yǔ qí qǔ zhū mín shú ruò cái zhū gōng
与其取诸民，孰若裁诸公。
wú zhī suǒ yǐ shì shàng guān zhě wéi jiū xīn yú suǒ zhí wú fù yú wú mín zú yǐ
吾之所以事上官者，惟究心于所职，无负于吾民足矣。
qǐ yǐ jiǔ shí huò cái wèi qín zāi
岂以酒食货财为勤哉？
qīng zhī zì cháng lù wài xī guī zhī gōng tǎng yǐ zuǒ jīng yòng
"清之自常禄外，悉归之公帑，以佐经用。
zhì zhī rì bīng wú liáng guān wú fèng shàng gòng sòng shǐ wú kě bèi
至之日，兵无粮，官无奉，上供送使无可备。
yǐ ér jùn jì jiàn yù
已而郡计渐裕。
mín lì shāo sū
民力稍苏。
huò yǒu bào bái shǒu zì shū zhī lì bù yǔ yān
或有报白，手自书之，吏不与焉。
cháng zuò yù mín shū yī biān shǒu yán wèi tiān jī shàn qín lì wù běn nóng gōng shāng gǔ mò bù yǒu quàn jiào yǐ shì qīn mù zú jiào zǐ sì xiān jǐn shēn jié yòng lì wù jì rén hūn yīn yǐ shí sāng zàng yǐ lǐ
尝作《谕民书》一编，首言畏天积善，勤力务本，农工商贾莫不有劝，教以事亲睦族，教子祀先，谨身节用，利物济人，婚姻以时，丧葬以礼。
cí yì zhì zhí jiǎn ér yì cóng
词意质直，简而易从。
bāng rén jiā yǒu qí shū fēi lǐ zhī sòng rì wèi shuāi xī
邦人家有其书，非理之讼日为衰息。
niàn shì fēng wèi zhèn měi yīn yuè jiǎng fù jù jiǔ yáo yǐ yàn zhū shēng xiāng yǔ shū qíng lùn xué shè wèi yí wèn yǐ guān qí suǒ xiàng rán hòu cóng róng shì yǐ xiān hòu běn mò zhī xù
念士风未振，每因月讲，复具酒肴以燕诸生，相与输情论学，设为疑问，以观其所向，然后从容示以先后本末之序。
lái zhě rì zhòng zé zēng zhù lín zhēng jīng shè jū zhī
来者日众，则增筑临蒸精舍居之。
qí suǒ jiǎng xiān zhèng jīng cì xùn gǔ yīn shì cì shū xiān rú yì lùn cì shù jīn suǒ yì zhī shuō rán hòu gè zhǐ qí suǒ yi yòng rén jūn zhì tiān xià zhū hóu zhì yī guó xué zhě zhì xīn zhì shēn zhì jiā zhì rén què rán jiē yǒu kě jǔ ér cuò zhī zhī shí
其所讲，先正经，次训诂音释，次疏先儒议论，次述今所绎之说，然后各指其所宜用，人君治天下，诸侯治一国，学者治心治身治家治人，确然皆有可举而措之之实。
wèi yuè wǔ chǎng
为阅武场。
fán jìn jūn yì yú tā suǒ yǐn yú bǎi gōng zhě xī àn jūn jí bǐ yì xùn yuè
凡禁军役于他所，隐于百工者，悉按军籍俾诣训阅。
zuò zhū líng dào yuàn cí zhāng jiǔ líng hán yù kòu zhǔn zhōu dūn yí hú ān guó yú zuǒ cí jìn sǐ jié tài shǒu liú yì sòng sǐ jié nèi shǐ wáng yīng zhī yú yòu
作朱陵道院，祠张九龄、韩愈、寇准、周敦颐、胡安国于左，祠晋死节太守刘翼、宋死节内史王应之于右。
yǎ rú jí shì rì xiāng zhōu xuán qí jiān ér cān zuǒ móu lùn duō zài yān
雅儒吉士日相周旋其间，而参佐谋论多在焉。
liú xiào chāng zhě zhì zhī sūn yě pín bù zì lì qīng zhī mǎi tián yǐ gěi zhī
刘孝昌者，挚之孙也，贫不自立，清之买田以给之。
bù shǐ zhě yǐ qīng zhī bù néng mèi jǐ è zhī yí shū suǒ hòu tái chén wū yǐ láo mín yòng cái lùn ba zhǔ guǎn yún tái guān
部使者以清之不能媚己，恶之，贻书所厚台臣，诬以劳民用财，论罢，主管云台观。
guī zhù huái yīn jīng shě yǐ chù lái xué zhě
归，筑槐阴精舍以处来学者。
hú jìn chén zhèng qiáo yóu mào luō diǎn jiē lì jiàn qīng zhī yú shàng
胡晋臣、郑侨、尤袤、罗点皆力荐清之于上。
guāng zōng jí wèi qǐ zhī yuán zhōu ér qīng zhī jí zuò yóu yí shū zhí zhèng lùn guó shì
光宗即位，起知袁州，而清之疾作，犹贻书执政论国事。
zhū shēng wǎng hou jí bù fèi jiǎng lùn yǔ jí tiān xià zī zī tàn xī ruò rèn qí zé zhě
诸生往候疾，不废讲论，语及天下，孜孜叹息，若任其责者。
bìng qiě gé wéi shū yǐ bié xiàng wú péng guī nián fù èr shī yǐ bié zhū xī yáng wàn lǐ
病且革，为书以别向浯、彭龟年，赋二诗以别朱熹、杨万里。
qǔ gāo shì sòng zhōng lǐ yǐ shòu èr zǐ yuē zì liǎn zhì zàng shì cǐ cóng shì
取高氏《送终礼》以授二子曰："自敛至葬，视此从事。
zhōu bì dà lái shì jí wèi yuē zi chéng qí chéng lǜ
"周必大来视疾，谓曰："子澄其澄虑。
qīng zhī qì xī yǐ wēi yún wú lǜ kě chéng
"清之气息已微，云："无虑可澄。
suì zú
"遂卒。
chū qīng zhī jì jǔ jìn shì yù yīng bó xué hóng cí kē
初，清之既举进士，欲应博学宏词科。
jí jiàn zhū xī jǐn qǔ suǒ xí fén zhī kǎi rán zhì yú yì lǐ zhī xué
及见朱熹，尽取所习焚之，慨然志于义理之学。
lǚ bó gōng zhāng shì jiē shén jiāo xīn qì wāng yīng chén li dào yì jìng mù zhī
吕伯恭、张栻皆神交心契，汪应辰、李焘亦敬慕之。
mǔ bù dǎi yǎng měi zhǎn yuè shǒu zé tì sì jiāo yí
母不逮养，每展阅手泽，涕泗交颐。
cóng xiōng sù liú luò xīn wú zú fù yè yù dān yáng ài yù lín chuān jiē yíng yǎng zhī
从兄肃流落新吴，族父晔寓丹阳、艾寓临川，皆迎养之。
cóng zǔ zǐ qiáo wèi shào zhōu lù shì cān jūn sǐ wú xī zhī luàn qīng zhī qiǎn qí sūn jìn zhī zhì shū shào shǒu de qí yí gǔ guī zàng yān
从祖子侨为邵州录事参军，死吴锡之乱，清之遣其孙晋之致书邵守，得其遗骨归葬焉。
zú rén zì yuǎn lái guǎn liú zhī bù rěn shǐ zhī jù qù
族人自远来，馆留之，不忍使之遽去。
cháng xù fàn zhòng yān yì zhuāng guī ju quàn dà jiā zú zhòng zhě suí lì xíng zhī
尝序范仲淹《义庄规矩》，劝大家族众者随力行之。
běn zhī jiā fǎ cān qǔ xiān rú lǐ shū dìng wèi jì lǐ xíng zhī
本之家法，参取先儒礼书，定为祭礼行之。
gāo ān li hào gǔ yǐ zú rén yǒu yǐ cái wèi sòng jiàn qīng zhī yù zhāng qīng zhī wèi shuō sòng jiā rén èr guà hào gǔ tì rán jù shě suǒ sòng shì chéng shì yì yǐ guī zú wéi shàn shì
高安李好古以族人有以财为讼，见清之豫章，清之为说《讼》、《家人》二卦，好古惕然，遽舍所讼，市程氏《易》以归，卒为善士。
suǒ zhe yǒu zēng zǐ nèi wài zá piān xùn méng xīn shū wài shū jiè zǐ tōng lù mò zhuāng zǒng lù jì yí shí lìng shū xù shuō yuàn wén jí nóng shū
所著有《曾子内外杂篇》、《训蒙新书外书》、《戒子通录》、《墨庄总录》、《祭仪》、《时令书》、《续说苑》、文集、《农书》。
zhēn dé xiù zì jǐng yuán hòu gèng wéi xī yuán jiàn zhī pǔ chéng rén
真德秀，字景元，后更为希元，建之浦城人。
sì suì shòu shū guò mù chéng sòng
四岁受书，过目成诵。
shí wǔ ér gū mǔ wú shì lì pín jiào zhī
十五而孤，母吴氏力贫教之。
tóng jùn yáng guī jiàn ér yì zhī shǐ guī gòng zhū zǐ xué zú qī yǐ nǚ
同郡杨圭见而异之，使归共诸子学，卒妻以女。
dēng qìng yuán wǔ nián jìn shì dì shòu nán jiàn zhōu pàn guān
登庆元五年进士第，授南剑州判官。
jì shì zhōng bó xué hóng cí kē rù mǐn shuài mù zhào wèi tài xué zhèng jiā dìng yuán nián qiān bó shì
继试，中博学宏词科，入闽帅幕，召为太学正，嘉定元年迁博士。
shí hán tuō zhòu yǐ zhū rù duì shǒu yán quán chén kāi biān nán běi tú tàn jīn zī jì hǎo qǐ fēi tiān xià zhī fú
时韩侂胄已诛，入对，首言："权臣开边，南北涂炭，今兹继好，岂非天下之福？
rán rì zhě yǐ xíng rén zhī qiǎn jīn rén yù duō suì bì zhī shù ér wú yì yuē kě zēng
然日者以行人之遣，金人欲多岁币之数，而吾亦曰可增；
jīn rén yù de jiān chén zhī shǒu ér wú yì yuē kě yǔ
金人欲得奸臣之首，而吾亦曰可与。
wǎng lái zhī chēng wèi kào jūn zhī jīn bó gēn kuò guī míng liú xǐ zhī mín jiē chéng zhī wéi jǐn dé wú zī màn wǒ hu
往来之称谓，犒军之金帛，根括归明流徙之民，皆承之唯谨，得无滋嫚我乎？
yì shàn móu guó zhě bù guān dí qíng guān wú zhèng shì
抑善谋国者不观敌情，观吾政事。
jīn hào wèi gēng huà ér wú yǐ shǐ dí qíng zhī wèi fú zhèng kǒng bǐ zī wú suì lù yǐ hòu qí lì chéng wú bù bèi yǐ zhǎng qí móu yī dàn tiāo zhēng duān ér wú wú yǐ yīng cǐ yǒu shí suǒ wéi hán xīn
今号为更化，而无以使敌情之畏服，正恐彼资吾岁赂以厚其力，乘吾不备以长其谋，一旦挑争端而吾无以应，此有识所为寒心。
yòu yán tuō zhòu zì zhī bù wéi qīng yì suǒ dài zhì chéng yōu guó zhī shì zé míng yǐ hǎo yì yú shì zhōng liáng zhī shì chì ér zhèng lùn bù wén zhèng xīn chéng yì zhī xué zé wū yǐ hǎo míng yú shì wěi xué zhī lùn xìng ér zhèng dào bù xíng
"又言："侂胄自知不为清议所贷，至诚忧国之士则名以好异，于是忠良之士斥，而正论不闻，正心诚意之学则诬以好名，于是伪学之论兴，而正道不行。
jīn rì gǎi xián gēng zhāng zhèng dāng bāo chóng míng jié míng shì hào shàng
今日改弦更张，正当褒崇名节，明示好尚。
zhào shì xué shì yuàn gǎi mì shū shěng zhèng zì jiān jiǎn tǎo yù dié
召试学士院，改秘书省正字兼检讨玉牒。
èr nián qiān jiào shū láng
二年，迁校书郎。
yòu duì yán bào fēng yǔ báo yíng huò nǎn huáng zhī biàn jiē zāng lì suǒ zhì
又对，言暴风、雨雹、荧惑、蝻蝗之变，皆赃吏所致。
xún jiān yí wáng fǔ jiào shòu xué shì yuàn quán zhí
寻兼沂王府教授、学士院权直。
sān nián qiān mì shū láng
三年，迁秘书郎。
rù duì qǐ kāi gōng dào zhì páng xī yǐ yì xiǎo rén dào cháng zhī jiàn
入对，乞开公道，窒旁蹊，以抑小人道长之渐；
xuǎn liáng mù lì zhàn shì yǐ è qún dào fāng zhāng zhī ruì
选良牧，励战士，以扼群盗方张之锐。
sì nián xuǎn zhù zuò zuǒ láng
四年，选著作佐郎。
tóng liè xiāng jì chán zhī dé xiù tián bù yǔ jiào
同列相惎谗之，德秀恬不与较。
zǎi xiàng jiāng yòng dé xiù huì yán guān dǐ zhī dé xiù lì cí
宰相将用德秀，会言官牴之，德秀力辞。
jiān lǐ bù láng guān shàng shū yán jīn yǒu bì wáng zhī shì yì kě wèi zhōng guó yōu
兼礼部郎官，上疏言："金有必亡之势，亦可为中国忧。
gài jīn wáng zé shàng tián xià xī yōu bù zài dí ér zài wǒ duō shì zhī duān kǒng zì cǐ shǐ
盖金亡则上恬下嬉，忧不在敌而在我，多事之端恐自此始。
wǔ nián qiān jūn qì shǎo jiān shēng quán zhí
"五年，迁军器少监，升权直。
liù nián qiān qǐ jū shè rén zòu quán jiān shàn zhèng shí yǒu sì nián zhū xī péng guī nián yǐ kàng lùn zhú lǚ zǔ jiǎn zhōu duān cháo yǐ shàng shū chì dāng shí jìn chén yóu yǒu zhēng zhī zhě
六年，迁起居舍人，奏："权奸擅政十有四年，朱熹、彭龟年以抗论逐，吕祖俭、周端朝以上书斥，当时近臣犹有争之者。
qí hòu lǚ zǔ tài zhī biǎn fēi wéi jìn chén mò gǎn yán ér tái jiàn qiě chū lì yǐ jǐ zhī zé jiā tài zhī shī yǐ shēn yú qìng yuán yǐ
其后吕祖泰之贬，非惟近臣莫敢言，而台谏且出力以挤之，则嘉泰之失已深于庆元矣。
gēng huà zhī chū qún xián jiē de zì fèn
更化之初，群贤皆得自奋。
wèi jǐ fu bó chéng yǐ jiàn guān lùn shì qù cài yòu xué yǐ cí chén lùn shì qù zōu yìng lóng xǔ yì yòu jì yǐ fēng bó lùn shì qù
未几，傅伯成以谏官论事去，蔡幼学以词臣论事去，邹应龙、许奕又继以封驳论事去。
shì shù rén zhě fēi néng dà yǒu suǒ jiǎo fú yǐ jiē bù róng yú cháo
是数人者，非能大有所矫拂，已皆不容于朝。
gù rén wu zì quán yī cí bù cuò
故人务自全，一辞不措。
shè yǒu dà ān wēi dà lì hài qún chén yīn hēi rú cǐ qǐ bù dài zāi
设有大安危、大利害，群臣喑嘿如此，岂不殆哉！
jīn yù yǔ bì xià yán qín fǎng wèn guǎng móu yì míng chù zhì sān zhě ér yǐ
今欲与陛下言，勤访问、广谋议、明黜陟三者而已。
shí chāo fǎ chǔ lìng xíng gào jié fán xīng dǐ zuì zhě zhòng mò gǎn yǐ shàng wén
"时钞法楮令行，告讦繁兴，抵罪者众，莫敢以上闻。
dé xiù zòu huò yī fu zuò zuì ér bìng jí kūn dì zhī cái
德秀奏："或一夫坐罪，而并籍昆弟之财；
huò kuī mò sì qián ér mò rù bǎi wàn zhī zī
或亏陌四钱，而没入百万之赀。
zhì yú kē fù shì zhī qián jū yán shāng zhī zhōu shì chǎn gāo xià pèi mín cáng chǔ zhōu tián zhái yǐ shōu quàn zhě suī dà jiā bù néng miǎn shàng dé míng biàn mín zhī cè
至于科富室之钱，拘盐商之舟，视产高下，配民藏楮，鬻田宅以收券者，虽大家不能免，尚得名便民之策？
zì cǐ jí mò zhī chǎn yǐ jiàn gěi hái
"自此籍没之产以渐给还。
jiān tài cháng shǎo qīng
兼太常少卿。
yòu yán jīn rén bì wáng jūn chén shàng xià jiē dāng yǐ qí tiān yǒng mìng wèi xīn
又言金人必亡，君臣上下皆当以祈天永命为心。
chōng jīn guó hè dēng wèi shǐ jí xū yí wén jīn rén nèi biàn ér fǎn
充金国贺登位使，及盱眙，闻金人内变而返。
yán yú shàng yuē chén zì yáng zhī chu zì chu zhī xū yí wò rǎng wú jì bēi hú xiāng lián mín jiē jiān hàn qiáng rěn cǐ tiān cì wú guó yǐ píng zhàng dà jiāng shǐ qiáng bīng zú shí wèi jìn qǔ zī
言于上曰："臣自扬之楚，自楚之盱眙，沃壤无际，陂湖相连，民皆坚悍强忍，此天赐吾国以屏障大江，使强兵足食为进取资。
gù tián chóu bù pì gōu xù bù zhì xiǎn yào bù è dīng zhuàng bù liàn háo jié wǔ yǒng bù shōu shí yī dàn yǒu jǐng zé tú yǐ cháng jiāng wèi shì
顾田畴不辟，沟洫不治，险要不扼，丁壮不练，豪杰武勇不收拾，一旦有警，则徒以长江为恃。
qǐ rú jí jīn dà xiū kěn tián zhī zhèng zhuān wèi yī sī yǐ lǐng zhī shù nián zhī hòu jī chǔ chōng shí biān mín fù zǐ zhēng yù zì bǎo yīn qí shí wǔ lēi yǐ bīng fǎ bù dài liáng shí shàng jiē wèi jīng bīng
岂如及今大修垦田之政，专为一司以领之，数年之后，积储充实，边民父子争欲自保，因其什伍，勒以兵法，不待粮饣尚，皆为精兵。
yòu yán biān fáng yào shì
"又言边防要事。
shí shǐ mí yuǎn fāng yǐ jué lù mí tiān xià shì dé xiù kǎi rán wèi liú yuè yuē wú tú xū jí yǐn qù shǐ miào táng zhī shì yì yǒu bù kěn wéi cóng guān zhī rén
时史弥远方以爵禄縻天下士，德秀慨然谓刘爚曰："吾徒须急引去，使庙堂知世亦有不肯为从官之人。
suì lì qǐng qù chū wèi mì gé xiū zhuàn jiāng dōng zhuǎn yùn fù shǐ
"遂力请去，出为秘阁修撰、江东转运副使。
shān dōng dào qǐ cháo tíng yóu yǔ jīn tōng pìn dé xiù cháo cí zòu guó chǐ bù kě wàng lín dào bù kě qīng xìng ān zhī móu bù kě shì dǎo yú zhī yán bù kě tīng zhì gōng zhī lùn bù kě hū
山东盗起，朝廷犹与金通聘，德秀朝辞，奏："国耻不可忘，邻盗不可轻，幸安之谋不可恃，导谀之言不可听，至公之论不可忽。
níng zōng yuē qīng lì yǒu yú dào jiāng dōng rì wèi zhèn zǔn jié cái jì yǐ zhù biān yòng
"宁宗曰："卿力有余，到江东日为朕撙节财计，以助边用。
jiāng dōng hàn huáng guǎng dé tài píng wéi shèn dé xiù suì yǔ liú shǒu xiàn sī fēn suǒ bù jiǔ jùn dà jiǎng huāng zhèng ér zì lǐng guǎng dé tài píng
江东旱蝗，广德、太平为甚，德秀遂与留守、宪司分所部九郡大讲荒政，而自领广德、太平。
qīn zhì guǎng dé yǔ tài shǒu wèi xiàn tóng yǐ biàn yi fā lǐn shǐ jiào shòu lín xiáng zhèn gěi jùn shì ér hái
亲至广德，与太守魏岘同以便宜发廪，使教授林庠振给，竣事而还。
bǎi xìng shù qiān rén sòng zhī jiāo wài zhǐ dào bàng cóng zhǒng qì yuē cǐ jiē wǎng suì è sǐ zhě
百姓数千人送之郊外，指道傍丛冢泣曰："此皆往岁饿死者。
wēi gōng wǒ bèi yǐ xiāng suí rù cǐ yǐ
微公，我辈已相随入此矣。
suǒ huǐ tài píng zhōu sī chuàng zhī dà hú
"索毁太平州私创之大斛。
xīn huī zhōu shǒu lín yǎn wú lián shēng níng guó shǒu zhāng zhōng shù sī nì zhèn jì mǐ jiē hé zhī ér yǐ li dào chuán shè huī
新徽州守林琰无廉声，宁国守张忠恕私匿振济米，皆劾之，而以李道传摄徽。
xiān shì dū sī hú chū xuē zhěng měi qiào dé xiù yū rú shì yǐ shì bì bài zhì shì zhèng yù rì wén yīn chàng yán hàn shāng běn qīng jiān sī hǎo míng zhèn shàn tài guò shǐ xiàn hé xiáng yǐ hàn dé xiù
先是，都司胡䝙、薛拯每诮德秀迂儒，试以事必败，至是政誉日闻，因倡言旱伤本轻，监司好名，振赡太过，使岘劾庠以撼德秀。
dé xiù shàng zhāng zì míng cháo tíng wù yǔ xiàn cí shòu xiáng gàn guān ér dào chuán xún yì zhào hái
德秀上章自明，朝廷悟，与岘祠，授庠干官，而道传寻亦召还。
dé xiù yǐ yòu wén diàn xiū zhuàn zhī quán zhōu
德秀以右文殿修撰知泉州。
fān bó wèi kē zhēng zhì zhě suì bù sān sì dé xiù shǒu kuān zhī zhì zhě zhòu zēng zhì sān shí liù sōu
番舶畏苛征，至者岁不三四，德秀首宽之，至者骤增至三十六艘。
shū zū lìng mín zì gài tīng sòng wéi jiē shì xìng míng rén zì yì zhōu
输租令民自概，听讼惟揭示姓名，人自诣州。
quán duō dà jiā wèi lǘ lǐ huàn tòng shéng zhī
泉多大家，为闾里患，痛绳之。
yǒu sòng tián zhě zhì fén qí quàn bù gǎn zhēng
有讼田者，至焚其券不敢争。
hǎi zéi zuò luàn jiāng bī chéng guān jūn bài nǜ dé xiù jì bīng sǐ zhě nǎi qīn shòu fāng lüè qín zhī
海贼作乱，将逼城，官军败衄，德秀祭兵死者，乃亲授方略，禽之。
fù biàn xíng hǎi bīn shěn shì xíng shì zēng zhūn yào hài chù yǐ bèi bù yú
复遍行海滨，审视形势，增屯要害处，以备不虞。
shí èr nián yǐ jí yīng diàn xiū zhuàn zhī lóng xīng fǔ
十二年，以集英殿修撰知隆兴府。
chéng kuān chí zhī hòu nǎi shāo jì yǐ yán
承宽弛之后，乃稍济以严。
yóu liú yì jūn zhèng yù fēn è zhōu jūn tún wǔ chāng jí tōng guǎng yán yú gàn yǔ nán ān yǐ mǐ tīng gàn yán kòu
尤留意军政，欲分鄂州军屯武昌，及通广盐于赣与南安，以弭汀、赣盐寇。
wèi jí xíng yǐ mǔ sāng guī
未及行，以母丧归。
míng nián qí huáng shī shǒu dào qǐ nán ān tǎo zhī shù zài shǐ píng rén fú dé xiù xiān jiàn
明年，蕲、黄失守，盗起南安，讨之数载始平，人服德秀先见。
shí wǔ nián yǐ bǎo mó gé dài zhì hú nán ān fǔ shǐ zhī tán zhōu
十五年，以宝谟阁待制、湖南安抚使知潭州。
yǐ lián rén gōng qín sì zì lì liáo shǔ yǐ zhōu dūn yí hú ān guó zhū xī zhāng shì xué shù yuán liú miǎn qí shì
以"廉仁功勤"四字励僚属，以周惇颐、胡安国、朱熹、张栻学术源流勉其士。
ba què gū chú hú miàn mǐ shēn miǎn hé dí yǐ sū qí mín
罢榷酤，除斛面米，申免和籴，以苏其民。
mín jiān shí jì jí lì zhèn shàn zhī fù lì huì mín cāng wǔ wàn dàn shǐ suì chū tiào
民艰食，既极力振赡之，复立惠民仓五万石，使岁出粜。
yòu yì gǔ jiǔ wàn wǔ qiān dàn fēn shí èr xiàn zhì shè cāng yǐ biàn jí xiāng luò
又易谷九万五千石，分十二县置社仓，以遍及乡落。
bié lì cí yòu cāng lì yì qiān
别立慈幼仓立义阡。
huì zhèng bì jǔ
惠政毕举。
yuè shì zhū jūn shè juān qí huí yì zhī lì jí guān tián zū
月试诸军射，捐其回易之利及官田租。
fán yíng zhōng bìng zhě sǐ wèi zàng zhě yùn zhě jià qǔ zhě shàn gěi yǒu chà
凡营中病者、死未葬者、孕者、嫁娶者，赡给有差。
cháo tíng cóng shòu chāng zhū tuó qǐng yǐ fēi hǔ jūn shù shòu chāng bìng zhì qí jiā kǒu lì zhēng zhǐ zhī
朝廷从寿昌朱橐请，以飞虎军戍寿昌，并致其家口，力争止之。
jiāng huá xiàn zéi sū shī rù jìng shā jié xí guǎng xī gòng tǎo píng zhī
江华县贼苏师入境杀劫，檄广西共讨平之。
sī mǎ zūn shǒu wǔ gāng jī jūn biàn hé zūn ér zhū qí luàn zhě
司马遵守武冈，激军变，劾遵而诛其乱者。
lǐ zōng jí wèi zhào wèi zhōng shū shè rén xún zhuó lǐ bù shì láng zhí xué shì yuàn
理宗即位，召为中书舍人，寻擢礼部侍郎、直学士院。
rù jiàn zòu sān gāng wǔ cháng fú chí yǔ zhòu zhī dòng gàn diàn ān shēng mín zhī zhù shí
入见，奏："三纲五常，扶持宇宙之栋干，奠安生民之柱石。
jìn fèi sān gāng ér liú shí zhī biàn xìng táng fèi sān gāng ér ān lù shān zhī nán zuò
晋废三纲而刘、石之变兴，唐废三纲而安禄山之难作。
wǒ cháo lì guó xiān zhèng míng fēn
我朝立国，先正名分。
bì xià bù xìng chǔ rén lún zhī biàn liú wén sì fāng suǒ sǔn fēi qiǎn
陛下不幸处人伦之变，流闻四方，所损非浅。
zhá chuān zhī biàn fēi jì wáng běn zhì qián yǒu bì nì zhī jī hòu wén tǎo bǔ zhī móu qíng zhuàng běn mò zhuó rán kě kǎo
霅川之变，非济王本志，前有避匿之迹，后闻讨捕之谋，情状本末，灼然可考。
yuàn tǎo lùn yōng xī zhuī fēng qín wáng shè zuì xù gū gù shì jì wáng wèi yǒu zǐ xī yì wéi bì xià xīng miè jì jué
愿讨论雍熙追封秦王舍罪恤孤故事，济王未有子息，亦惟陛下兴灭继绝。
shàng yuē cháo tíng dài jì wáng yì zhì yǐ
"上曰："朝廷待济王亦至矣。
dé xiù yuē ruò wèi cǐ shì chǔ zhì jìn shàn chén wèi gǎn yǐ wéi rán
"德秀曰："若谓此事处置尽善，臣未敢以为然。
guān shùn suǒ yǐ chù xiàng zé bì xià bù jí shùn míng shén
观舜所以处象，则陛下不及舜明甚。
rén zhǔ dàn dāng yǐ èr dì sān wáng wèi shī
人主但当以二帝、三王为师。
shàng yuē yī shí cāng cù ěr
"上曰："一时仓猝耳。
dé xiù yuē cǐ yǐ wǎng zhī jiù wéi yuàn bì xià zhī yǒu cǐ shī ér yì jiǎng xué jìn dé
"德秀曰："此已往之咎，惟愿陛下知有此失而益讲学进德。
cì yán zhá chuān zhī yù wèi wén cān tīng yú gōng cháo huái shǔ èr kǔn nǎi chū yú qiān lùn suǒ qī zhī wài
"次言："霅川之狱，未闻参听于公朝，淮、蜀二阃乃出于佥论所期之外。
tiān xià zhī shì fēi yī jiā zhī sī hé xī bù yǔ zhòng gòng zhī
天下之事非一家之私，何惜不与众共之？
qiě yán qián dào chún xī jiān yǒu wèi yú cháo zhě yǐ kuì jí mén wèi chǐ shòu rèn yú wài zhě yǐ bāo jū rù dōu wèi xiū
"且言："乾道、淳熙间，有位于朝者以馈及门为耻，受任于外者以包苴入都为羞。
jīn kuì lù gōng xíng xūn rǎn chéng fēng tián bù zhī guài
今馈赂公行，薰染成风，恬不知怪。
yòu shū yán cháo tíng zhī shàng mǐn ruì zhī shì duō yú lǎo chéng suī cháng yǐ qí ài bāo fu bó chéng yáng jiǎn yǐ rú xué bāo chái zhōng xíng yǐ tián tuì yòng zhào fán liú zǎi zhì zhōng liàng gǎn yán rú chén mì xú qiáo jiē wèi méng lù yòng
"又疏言："朝廷之上，敏锐之士多于老成，虽尝以耆艾褒傅伯成、杨简，以儒学褒柴中行，以恬退用赵蕃、刘宰，至忠亮敢言如陈宓、徐侨，皆未蒙录用。
shàng wèn qiān lì dé xiù yǐ zhī yuán zhōu zhào zhèng fu duì qīn zhuó zhèng fū zhí mì gé wèi jiān sī
"上问谦吏，德秀以知袁州赵{政}夫对，亲擢{政}夫直秘阁、为监司。
jù shǒu zhá rù xiè yīn yán cuī yǔ zhī shuài shǔ yáng zhǎng rú shuài mǐn jiē yǒu lián shēng qǐ guǎng jiā zī fǎng
具手札入谢，因言崔与之帅蜀，杨长儒帅闽，皆有廉声，乞广加咨访。
shàng chū yù qīng shǔ diàn dé xiù yīn jīng yán shì shàng jìn yuē cǐ gāo xiào èr zǔ chǔ shén yàn xián zhī de yǎng zhān yíng jué dāng rú èr zǔ shí lín qí shàng
上初御清暑殿，德秀因经筵侍上，进曰："此高、孝二祖储神燕闲之地，仰瞻楹桷，当如二祖实临其上。
bì xià suǒ jū chù mì ěr dōng cháo wèi gǎn jù dāng rén zhǔ zhī fèng
陛下所居处密迩东朝，未敢遽当人主之奉。
jīn gōng gé zhī yì jìn bèi yǐ yī xīn ér shòu zhòng gōng wèi yǒu bù jìn yín ér dù shí zhě wéi xué kě yǐ míng cǐ xīn wéi jìng kě yǐ cún cǐ xīn wéi qīn jūn zǐ kě yǐ wéi chí cǐ xīn
今宫阁之义浸备，以一心而受众攻，未有不浸淫而蠹蚀者，惟学可以明此心，惟敬可以存此心，惟亲君子可以维持此心。
yīn jí chén gǔ zhě jū sāng zhī fǎ yǔ xiān dì shì cháo zhī qín
"因极陈古者居丧之法与先帝视朝之勤。
níng zōng xiǎo xiáng zhào qún chén fú chún jí dé xiù zhēng zhī yuē zì hàn wén dì lǜ qíng biàn gǔ wéi wǒ xiào zōng fāng shuāi fú sān nián cháo yī cháo guān jiē yǐ dà bù xī dāng shí bù bìng dìng chén xià zhí sàng zhī lǐ cǐ qiān zǎi wú qióng zhī hàn
宁宗小祥，诏群臣服纯吉，德秀争之曰："自汉文帝率情变古，惟我孝宗方衰服三年，朝衣朝冠皆以大布，惜当时不并定臣下执丧之礼，此千载无穷之憾。
xiào zōng bēng cóng chén luō diǎn děng yì lìng qún chén yì yuè zhī hòu wèi shì shuāi fú wéi cháo huì zhì shì quán yòng hēi dài gōng fú shí xù réng lín wèi zhì dà xiáng shǐ chú
孝宗崩，从臣罗点等议，令群臣易月之后，未释衰服，惟朝会治事权用黑带公服，时序仍临慰，至大祥始除。
tuō zhòu fāng zhèng shǐ yǐ xiǎo xiáng cóng jí
侂胄枋政，始以小祥从吉。
qiě dài bù yǐ jīn tīng bù yǐ hóng pèi bù yǐ yú ān jiào bù yǐ wén xiù
且带不以金，鞓不以红，佩不以鱼，鞍轿不以文绣。
cǐ yú qún chén hé sǔn
此于群臣何损？
cháo yí hé shāng
朝仪何伤？
yì suì gé
"议遂格。
dé xiù lǚ jìn gěng yán shàng jiē xū xīn kāi nà ér mí yuǎn yì yán dàn zhī nǎi móu suǒ yǐ xiāng hàn wèi gōng yì wèi gǎn fā
德秀屡进鲠言，上皆虚心开纳，而弥远益严惮之，乃谋所以相撼，畏公议，未敢发。
jǐ shì zhōng wáng xì shèng zhāng shǐ bó dé xiù suǒ zhǔ jì wáng zèng diǎn jì ér diàn zhōng shì yù shǐ mò zé hé zhī suì yǐ huàn zhāng gé dài zhì tí jǔ yù lóng gōng
给事中王塈、盛章始驳德秀所主济王赠典，继而殿中侍御史莫泽劾之，遂以焕章阁待制提举玉隆宫。
jiàn yì dài fū zhū duān cháng yòu hé zhī luò zhí bà cí
谏议大夫朱端常又劾之，落职罢祠。
jiān chá yù shǐ liáng chéng dà yòu hé zhī qǐng jiā cuàn jí
监察御史梁成大又劾之，请加窜殛。
shàng yuē zhòng ní bù wéi yǐ shèn
上曰："仲尼不为已甚。
nǎi zhǐ
"乃止。
jì guī xiū dú shū jì yǔ mén rén yuē cǐ rén jūn wèi zhì zhī mén rú yǒu yòng wǒ zhě zhí cǐ yǐ wǎng
既归，修《读书记》，语门人曰："此人君为治之门，如有用我者，执此以往。
tīng kòu qǐ dé xiù jiàn chén wěi yǒu wén wǔ cái gàn cháng píng shǐ zhě shǐ mí zhōng yán yú cháo suì qǐ wěi tǎo píng zhī
"汀寇起，德秀荐陈韡有文武才干，常平使者史弥忠言于朝，遂起韡讨平之。
shào dìng sì nián gǎi zhí yǔ cí
绍定四年，改职与祠。
wǔ nián jìn huī yóu gé zhī quán zhōu
五年，进徽猷阁、知泉州。
yíng zhě sāi lù shēn cūn bǎi suì lǎo rén yì fú zhàng ér chū chéng zhōng huān shēng dòng dì
迎者塞路，深村百岁老人亦扶杖而出，城中欢声动地。
zhū yì èr shuì fǎ yù jiè zhì liù qī nián dé xiù rù jìng shǒu jìn yù jiè
诸邑二税法预借至六七年，德秀入境，首禁预借。
zhū yì yǒu lěi yuè bù jiě yī qián zhě jùn jì chì lì bù kě wèi
诸邑有累月不解一钱者，郡计赤立不可为。
huò jiù kuān xù tài zhòu dé xiù wèi mín kùn rú cǐ níng shēn dài qí kǔ
或咎宽恤太骤，德秀谓民困如此，宁身代其苦。
jué sòng zì mǎo zhì shēn wèi yǐ
决讼自卯至申未已。
huò quàn sè yǎng jīng shén dé xiù wèi jùn bì wú lì huì mín jǐn yǒu zhèng píng sòng lǐ shì dāng miǎn
或劝啬养精神，德秀谓郡弊无力惠民，仅有政平、讼理事当勉。
jiàn yán chū zhì nán wài zōng zhèng sī yú quán gōng zú jǐn sān bǎi rén cáo sī yǔ běn zhōu gěi zhī ér cháo tíng suì zhù dù dié
建炎初置南外宗政司于泉，公族仅三百人，漕司与本州给之，而朝廷岁助度牒。
yǐ ér bù fù gěi ér zēng zhì èr qiān sān bǎi yú rén jùn zuò shì yù bù kě wèi
已而不复给，而增至二千三百余人，郡坐是愈不可为。
dé xiù qǐng yú cháo zhào gěi dù dié bǎi dào
德秀请于朝，诏给度牒百道。
mí yuǎn hōng shàng qīn zhèng yǐ xiǎn mó gé dài zhì zhī fú zhōu
弥远薨，上亲政，以显谟阁待制知福州。
jiè suǒ bù wú làn xíng héng liǎn wú xùn sī dú huò bà shì lìng sī yuē wù tóng zé jià tóng níng yǒu gōng sī zhī yì
戒所部无滥刑横敛，无徇私黩货，罢市令司，曰："物同则价同，宁有公私之异？
mǐn xiàn lǐ zhèng kǔ dū fù gé zhī
"闽县里正苦督赋，革之。
shǔ xiàn kǔ guì dí pián yí fā cháng píng zhèn zhī
属县苦贵籴，便宜发常平赈之。
hǎi kòu zòng héng cì dì qín tiǎn zhī
海寇纵横，次第禽殄之。
wèi jǐ wén jīn miè jīng hú shuài fèng lù bù tú shàng bā líng ér jiāng huái yǒu jìn qǔ tóng guān huáng hé zhī yì
未几，闻金灭，京湖帅奉露布图上八陵，而江、淮有进取潼关、黄河之议。
dé xiù yǐ wéi yōu shàng fēng shì yuē yí jiāng huái jiá bīng yǐ shǒu wú yòng zhī kōng chéng yùn jiāng huái jīn gǔ yǐ zhì bù gēng zhī fèi rǎng fù shù zhī xiào wèi qī gēn běn zhī bì lì jiàn
德秀以为忧，上封事曰："移江、淮甲兵以守无用之空城，运江、淮金谷以治不耕之废壤，富庶之效未期，根本之弊立见。
wéi bì xià shěn zhī zhòng zhī
惟陛下审之重之。
zhào wèi hù bù shàng shū rù jiàn shàng yíng wèi yuē qīng qù guó shí nián měi qiè sī xián
召为户部尚书，入见，上迎谓曰："卿去国十年，每切思贤。
nǎi yǐ dà xué yǎn yì jìn fù chén qí tiān yǒng mìng zhī shuō wèi jìng zhě dé zhī jù
"乃以《大学衍义》进，复陈祁天永命之说，谓"敬者德之聚。
yí dí zhī jiǔ nán wēi zhī sè pán yóu yì shè zhī yú qín shòu gǒu mǎ zhī wán yǒu yī yú zī jiē zú hài jìng
仪狄之酒，南威之色，盘游弋射之娱，禽兽狗马之玩，有一于兹，皆足害敬"。
shàng xīn rán jiā nà gǎi hàn lín xué shì zhī zhì gào shí zhèng duō suǒ lùn jiàn
上欣然嘉纳，改翰林学士、知制诰，时政多所论建。
yú nián zhī gòng jǔ yǐ de jí bài cān zhī zhèng shì tóng biān xiū chì lìng jīng wǔ yào lüè
逾年，知贡举，已得疾，拜参知政事，同编修敕令、《经武要略》。
sān qǐ cí lù shàng bù dé yǐ jìn zī zhèng diàn xué shì tí jǔ wàn shòu guān jiān shì dú cí
三乞祠禄，上不得已，进资政殿学士、提举万寿观兼侍读，辞。
jí jí guàn dài qǐ zuò qì xiè shì yóu shén shuǎng bù luàn
疾亟，冠带起坐，迄谢事，犹神爽不乱。
yí biǎo wén shàng zhèn dào chuò shì cháo zèng yín qīng guāng lù dài fu
遗表闻，上震悼，辍视朝，赠银青光禄大夫。
dé xiù cháng shēn guǎng é róng mào rú yù wàng zhī zhě wú bù yǐ gōng fǔ qī zhī
德秀长身广额，容貌如玉，望之者无不以公辅期之。
lì cháo bù mǎn shí nián zòu shū wú lǜ shù shí wàn yán jiē qiē dāng shì yào wu zhí shēng zhèn cháo tíng
立朝不满十年，奏疏无虑数十万言，皆切当世要务，直声震朝廷。
sì fāng rén shì sòng qí wén xiǎng jiàn qí fēng cǎi
四方人士诵其文，想见其风采。
jí huàn yóu suǒ zhì huì zhèng shēn qià bù kuì qí yán yóu shì zhōng wài jiāo sòng
及宦游所至，惠政深洽，不愧其言，由是中外交颂。
dū chéng rén shí jīng chuán qīng dòng bēn yōng chū guān yuē zhēn zhí yuàn zhì yǐ
都城人时惊传倾洞，奔拥出关曰："真直院至矣！
guǒ zhì zé yòu tián sāi jù guān bù zhì
"果至，则又填塞聚观不置。
shí xiāng yì yǐ cǐ jì zhī zhé bìn bù yòng ér shēng yù zhāng
时相益以此忌之，辄摈不用，而声愈彰。
jí guī cháo shì zhèng qīng zhī tiāo dí bīng mín sǐ zhě shù shí wàn zhōng wài dà hào yóu shì dào shēng jiàng zhì luàn zhī jī ér dé xiù zé jì shuāi yǐ
及归朝，适郑清之挑敌，兵民死者数十万，中外大耗，尤世道升降治乱之机，而德秀则既衰矣。
dù fàn fāng gōng qīng zhī wù guó qiě wèi qí tān dú gèng shén yú qián ér dé xiù nǎi zòu yán cǐ jiē qián quán chén wán qī zhī zuì jīn rì cuò zhì zhī shī pì rú hé biǎn jì yōng yī zhī hòu yī yào zhī wù dài wéi yōng yī shòu zé
杜范方攻清之误国，且谓其贪黩更甚于前，而德秀乃奏言："此皆前权臣玩凄之罪，今日措置之失，譬如和、扁继庸医之后，一药之误，代为庸医受责。
qí yì lùn yǔ fàn bù tóng rú cǐ
"其议论与范不同如此。
rán zì tuō zhòu lì wěi xué zhī míng yǐ gù shàn lèi fán jìn shì dà rú zhī shū jiē xiǎn jìn yǐ jué zhī
然自侂胄立伪学之名以锢善类，凡近世大儒之书，皆显禁以绝之。
dé xiù wǎn chū dú kǎi rán yǐ sī wén zì rèn jiǎng xí ér fú xíng zhī
德秀晚出，独慨然以斯文自任，讲习而服行之。
dǎng jìn jì kāi ér zhèng xué suì míng yú tiān xià hòu shì duō qí lì yě
党禁既开，而正学遂明于天下后世，多其力也。
suǒ zhe xī shān jiǎ yǐ gǎo duì yuè jiǎ yǐ jí jīng yán jiǎng yì duān píng miào yì hàn lín cí cǎo sì liù xiàn zhōng jí jiāng dōng jiù huāng lù qīng yuán zá zhì xīng shā jí zhì
所著《西山甲乙稿》、《对越甲乙集》、《经筵讲义》、《端平庙议》、《翰林词草四六》、《献忠集》、《江东救荒录》、《清源杂志》、《星沙集志》。
jì hōng shàng sī zhī bù zhì shì yuē wén zhōng
既薨，上思之不置，谥曰文忠。
wèi le wēng zì huá fù qióng zhōu pú jiāng rén
魏了翁，字华父，邛州蒲江人。
nián shù suì cóng zhū xiōng rù xué yǎn rú chéng rén
年数岁，从诸兄入学，俨如成人。
shào zhǎng yīng wù jué chū rì sòng qiān yú yán guò mù bù zài lǎn xiāng lǐ chēng wéi shén tóng
少长，英悟绝出，日诵千余言，过目不再览，乡里称为神童。
nián shí wǔ zhe hán yù lùn yì yáng dùn cuò yǒu zuò zhě fēng
年十五，著《韩愈论》，抑扬顿挫，有作者风。
qìng yuán wǔ nián dēng jìn shì dì
庆元五年，登进士第。
shí fāng huì yán dào xué le wēng cè jí zhī
时方讳言道学，了翁策及之。
shòu qiān shū jiàn nán xi chuān jié dù pàn guān tīng gōng shì jìn xīn zhí yè
授佥书剑南西川节度判官厅公事，尽心职业。
jiā tài èr nián zhào wèi guó zi zhèng
嘉泰二年，召为国子正。
míng nián gǎi wǔ xué bó shì
明年，改武学博士。
kāi xǐ yuán nián zhào shì xué shì yuàn
开禧元年，召试学士院。
hán tuō zhòu yòng shì móu kāi biān yǐ zì gù biàn guó zhōng yōu hài ér bù gǎn yán
韩侂胄用事，谋开边以自固，遍国中忧骇而不敢言。
le wēng nǎi yán guó jiā jì gāng bù lì guó shì bù dìng fēng sú gǒu tōu biān bèi fèi chí cái yòng diāo hào rén cái shuāi ruò ér dào lù jí jí jiē wèi jiāng yǒu cǐ běi fá zhī jǔ rén qíng xiōng xiōng yōu yí cuò chū
了翁乃言："国家纪纲不立，国是不定，风俗苟偷，边备废弛，财用凋耗，人才衰弱，而道路籍籍，皆谓将有此北伐之举，人情恟恟，忧疑错出。
jīn dì guǎng shì qiáng wèi kě zú tú qiú qí zài wǒ wèi jiàn kě yǐ shèng rén zhī shí
金地广势强，未可卒图，求其在我，未见可以胜人之实。
hé yì jí yú nèi xiū gū huàn wài ràng
盍亦急于内修，姑逭外攘。
bù rán jǔ tiān xià ér shì yú yī zhì zōng shè cún wáng xì yān bù kě hū yě
不然，举天下而试于一掷，宗社存亡系焉，不可忽也。
cè chū zhòng dà jīng
"策出，众大惊。
gǎi mì shū shěng zhèng zì
改秘书省正字。
yù shǐ xú rán jí hé le wēng duì cè kuáng wàng dú tuō zhòu chí bù kě ér zhǐ
御史徐柟即劾了翁对策狂妄，独侂胄持不可而止。
míng nián qiān jiào shū láng yǐ qīn lǎo qǐ bǔ wài nǎi zhī jiā dìng fǔ
明年，迁校书郎，以亲老乞补外，乃知嘉定府。
xíng cì jiāng líng shǔ dà jiàng wú xī yǐ sì chuān pàn le wēng cè qí bì bài
行次江陵，蜀大将吴曦以四川叛，了翁策其必败。
yòu míng nián xī zhū shǔ píng le wēng fèng qīn hái lǐ
又明年，曦诛，蜀平，了翁奉亲还里。
tuō zhòu yì yǐ wù guó zhū
侂胄亦以误国诛。
cháo tíng shōu zhào zhū xián le wēng yù yān
朝廷收召诸贤，了翁预焉。
huì shǐ mí yuǎn rù xiàng zhuān guó shì le wēng chá qí suǒ wèi lì cí zhào mìng
会史弥远入相专国事，了翁察其所为，力辞召命。
dīng shēng fù yōu jiě guān xīn sàng zhù shì bái hè shān xià yǐ suǒ wén yú fǔ guǎng li fán zhě kāi mén shòu tú shì zhēng fù jí cóng zhī
丁生父忧，解官心丧，筑室白鹤山下，以所闻于辅广、李燔者开门授徒，士争负笈从之。
yóu shì shǔ rén jǐn zhī yì lǐ zhī xué
由是蜀人尽知义理之学。
chà zhī hàn zhōu
差知汉州。
hàn hào wèi fán jù le wēng yǐ huà shàn sú wèi zhì
汉号为繁剧，了翁以化善俗为治。
shǒu juān jī bū èr shí yú wàn chú kē yì mài jiǔ zhī bì yán hù hūn jiāo jié zhī jìn fù wéi wén yù yǐ hòu lún zhǐ sòng qí mín jìng fèng tiáo jiào bù gǎn fàn
首蠲积逋二十余万，除科抑卖酒之弊，严户婚交讦之禁，复为文谕以厚伦止讼，其民敬奉条教不敢犯。
huì jìng nèi qiáo huài mín yǒu yā sǐ zhě bù shǐ zhě yǐ wén zhào jiàng guān yī zhì zhǔ guǎn jiàn níng fǔ wǔ yí shān chōng yòu guān
会境内桥坏，民有压死者，部使者以闻，诏降官一秩、主管建宁府武夷山冲佑观。
wèi shù yuè fù yuán guān zhī méi zhōu
未数月，复元官、知眉州。
méi suī wéi wén wù zhī bāng rán qí sú xí fǎ lìng chí lì duǎn cháng gù hào nán zhì
眉虽为文物之邦，然其俗习法令，持吏短长，故号难治。
wén le wēng zhì zhēng shì yǐ shì
闻了翁至，争试以事。
nǎi zūn lǐ qí gǒu jiǎn bá jùn xiù shuò wàng yì xué gōng qīn wéi jiǎng shuō yòu yè zhǐ shòu xíng xiāng yǐn jiǔ lǐ yǐ shì jiào huà zēng gòng shì yuán yǐ zhèn wén fēng
乃尊礼耆耇，简拔俊秀，朔望诣学宫，亲为讲说，诱掖指授，行乡饮酒礼以示教化，增贡士员以振文风。
fù ma yí yàn zhù jiāng xiāng guǎn lì mín zhī shì zhī wú bù wéi
复蟆颐堰，筑江乡馆，利民之事，知无不为。
shì lùn dà fú sú wèi zhī biàn zhì xíng zhāng wén
士论大服，俗为之变，治行彰闻。
jiā dìng sì nián zhuó tóng chuān lù tí diǎn xíng yù gōng shì
嘉定四年，擢潼川路提点刑狱公事。
bā nián jiān tí jǔ cháng píng děng shì qiān zhuǎn yùn pàn guān
八年，兼提举常平等事，迁转运判官。
jí lì jiān xún mín mò jǔ cì bù bì quán yòu fēng cǎi sù rán
戢吏奸，询民瘼，举刺不避权右，风采肃然。
shàng shū qǐ yǔ zhōu dūn yí zhāng zài chéng hào chéng yí xī jué dìng shì shì xué zhě qù xiàng cháo lùn wěi zhī rú qí qǐng
上疏乞与周惇颐、张载、程颢、程颐锡爵定谥，示学者趣向，朝论韪之，如其请。
suì níng quē shǒu le wēng xíng jùn shì
遂宁阙守，了翁行郡事。
jí jù zòu qǐ xiū chéng guō bèi bù yú tíng yì jìn qí fèi le wēng zēng pí jùn huáng rú dài dí zhì zhě
即具奏乞修城郭备不虞，廷议靳其费，了翁增埤浚隍，如待敌至者。
hòu yī nián kuì zú gōng lüě jùn xiàn zhī qí yǒu bèi bù gǎn chěng rén shǐ fú yù fáng zhī yì
后一年，溃卒攻掠郡县，知其有备不敢逞，人始服豫防之意。
shí nián qiān zhí mì gé zhī lú zhōu zhǔ guǎn tóng chuān lù ān fǔ sī gōng shì
十年，迁直秘阁、知泸州、主管潼川路安抚司公事。
dīng mǔ yōu miǎn sàng chà zhī tóng chuān fǔ
丁母忧，免丧，差知潼川府。
yuē jǐ yù mín jué jī dà zhe
约己裕民，厥绩大著。
ruò yóu shì wú yǒng móu zǐ cái jiē shǔ míng shì zào mén shòu yè
若游似、吴泳、牟子才，皆蜀名士，造门受业。
shí wǔ nián bèi zhào rù duì shū èr qiān yú yán
十五年，被召入对，疏二千余言。
shǒu lùn rén yǔ tiān dì yī běn bì yǔ tiān de xiāng sì ér hòu kě yǐ wú kuàng tiān wèi bìng jí rén cái fēng sú wǔ shì míng bái qiè chàng
首论人与天地一本，必与天地相似而后可以无旷天位，并及人才、风俗五事，明白切畅。
yòu lùn jùn yì qiáng gān ruò zhī zhī bì suǒ yí biàn tōng
又论郡邑强干弱枝之弊，所宜变通。
gài zì le wēng qù guó shí yǒu qī nián yǐ zhì shì shàng yíng láo yōu wò jiā nà qí yán
盖自了翁去国十有七年矣，至是上迎劳优渥，嘉纳其言。
jìn bīng bù láng zhōng é gǎi sī fēng láng zhōng jiān guó shǐ yuàn biān xiū guān
进兵部郎中，俄改司封郎中兼国史院编修官。
zhuǎn duì lùn jiāng huái xiāng shǔ dāng fēn wéi sì zhòng zhèn zé rén yǐ rèn xū xīn yǐ tīng jiǎ yǐ shì quán zī yǐ cái yòng wèi lián luò shǒu yù zhī jì
转对，论江、淮、襄、蜀当分为四重镇，择人以任，虚心以听，假以事权，资以才用，为联络守御之计。
cì lùn shǔ biān kěn tián jí shí lù quē wén děng shì jiē xià qí zhāng zhōng shū
次论蜀边垦田及实录阙文等事，皆下其章中书。
shí liù nián wèi shěng shì cān xiáng guān qiān tài cháng shǎo qīng jiān shì lì xiū zhù guān
十六年，为省试参详官，迁太常少卿兼侍立修注官。
shí qī nián qiān mì shū jiān xún yǐ qǐ jū shè rén zài cí ér hòu jiù liè
十七年，迁秘书监，寻以起居舍人再辞而后就列。
rù zòu jí yán shì biàn yǐ fú rén xīn xiàng bèi jiāng yì ān wēi lín kòu dòng jìng qí jǐ yǒu wǔ wèi yi chá shí jǐ ér gòng tiān mìng zūn dào kuí ér yán fǎ shǒu jí sī guǎng yì jí jí tú zhī bù yóu yù yú zuò guān shì huì ér tīng qí shì zhī suǒ qū hu
入奏，极言事变倚伏、人心向背、疆埸安危、邻寇动静，其几有五，谓："宜察时几而共天命，尊道揆而严法守，集思广益，汲汲图之，不犹愈于坐观事会，而听其势之所趋乎？
yòu lùn shì dài fū fēng sú zhī bì wèi jūn chén shàng xià tóng xīn yī dé ér hòu píng jū yǒu suǒ bǔ yì huǎn jí yǒu suǒ yǐ zhàng
"又论士大夫风俗之弊，谓："君臣上下同心一德，而后平居有所补益，缓急有所倚仗。
rú rén zì wèi móu zé tiān xià zhī huàn yǒu bù kě zhōng qióng zhě
如人自为谋，则天下之患有不可终穷者。
jīn zé miàn cóng ér fù fěi xí yú ér zhǒng lòu chén shí jù yān
今则面从而腹诽，习谀而踵陋，臣实惧焉。
hé yì chá rén xīn zhī xié zhèng tuī shì biàn zhī yǐ fú kāi tuò guī mó shōu shí rén wù shù jī lín shì wú fá rén zhī tàn
盍亦察人心之邪正，推世变之倚伏，开拓规模，收拾人物，庶几临事无乏人之叹。
qí yán kǎi qiē wú suǒ jì bì ér shí xiāng shǐ bù lè yǐ
"其言剀切，无所忌避，而时相始不乐矣。
níng zōng bēng lǐ zōng zì zōng shì rù jí wèi shí shì hū yì le wēng jī yōu chéng jí sān shū qiú xián bù dé qǐng qiān qǐ jū láng
宁宗崩，理宗自宗室入即位，时事忽异，了翁积忧成疾，三疏求闲不得请，迁起居郎。
míng nián gǎi yuán bǎo qìng léi fā fēi shí shàng yǒu zhèn xīn zhōng xī bù ān zhī yǔ le wēng rù duì jí lùn rén zhǔ zhī xīn yì lǐ suǒ ān shì zhī wèi tiān fēi cǐ xīn zhī wài bié yǒu suǒ wèi tiān dì shén míng yě
明年，改元宝庆，雷发非时，上有"朕心终夕不安"之语，了翁入对，即论："人主之心，义理所安，是之谓天，非此心之外，别有所谓天地神明也。
bì xià hé jí bù ān ér qiú zhī duì tiān dì shì tài mǔ jiàn qún chén qīn jiǎng dú jiē suí shì fǎn qiú zé dà běn lì ér wú shì bù kě wèi yǐ
陛下盍即不安而求之，对天地，事太母，见群臣，亲讲读，皆随事反求，则大本立而无事不可为矣。
yòu lùn jiǎng xué bù míng fēng sú fú qiǎn lì cháo wú fàn yán gǎn jiàn zhī zhōng lín nàn wú zhàng jié sǐ yì zhī yǒng
"又论："讲学不明，风俗浮浅，立朝无犯颜敢谏之忠，临难无仗节死义之勇。
yuàn fū qiú shuò rú pī chǎn zhèng xué tú wéi jiǔ ān cháng zhì zhī jì
愿敷求硕儒，丕阐正学，图为久安长治之计。
yòu qǐng shēn mìng dà chén yú chú shòu zhī jì gōng tīng bìng guān rán hòu shí yì suǒ fú shàn lèi jiē chū yǐ
"又请申命大臣，于除授之际，公听并观，然后实意所孚，善类皆出矣。
shǔ jì wáng chù xuē yǐ sǐ yǒu sī gù wàng zhì zàng fú qián
属济王黜削以死，有司顾望，治葬弗虔。
le wēng měi jiàn shàng qǐng hòu lún jì yǐ mǐ rén yán
了翁每见上，请厚伦纪，以弭人言。
yìng zhào yán shì zhě shí yú rén cháo shì wéi le wēng yǔ hóng zī kuí hú mèng yù zhāng zhōng shù suǒ yán néng yǐn yì mó shàng zuì wéi qiē zhì ér le wēng yì yǐ jí qiú qù
应诏言事者十余人，朝士惟了翁与洪咨夔、胡梦昱、张忠恕所言能引义劘上，最为切至，而了翁亦以疾求去。
yòu zhèng yán li zhī xiào hé mèng yù cuàn lǐng nán le wēng chū guān jiàn bié suì zhǐ le wēng shǒu chàng yì lùn jiāng jī zhī mí yuǎn yóu wài shì yōu róng
右正言李知孝劾梦昱窜岭南，了翁出关饯别，遂指了翁首倡异论，将击之，弥远犹外示优容。
é quán shàng shū gōng bù shì láng le wēng lì yǐ jí cí nǎi yǐ jí yīng diàn xiū zhuàn zhī cháng dé fǔ
俄权尚书工部侍郎，了翁力以疾辞，乃以集英殿修撰知常德府。
yuè èr rì jiàn yì dài fū zhū duān cháng suì hé le wēng qī shì dào míng péng xié bàng guó zhào jiàng sān guān jìng zhōu jū zhù
越二日，谏议大夫朱端常遂劾了翁欺世盗名，朋邪谤国，诏降三官、靖州居住。
chū le wēng zài rù cháo mí yuǎn yù yǐn yǐ zì zhù le wēng zhèng sè bù náo wèi cháng sī yè
初，了翁再入朝，弥远欲引以自助，了翁正色不挠，未尝私谒。
gù sān nián zhī jiān xún gé xù qiān wèi cháng chǔ yǐ yào dì
故三年之间，循格序迁，未尝处以要地。
le wēng zhì jìng hú xiāng jiāng zhè zhī shì bù yuǎn qiān lǐ fù shū cóng xué
了翁至靖，湖、湘、江、浙之士，不远千里负书从学。
nǎi zhe jiǔ jīng yào yì bǎi juǎn dìng dìng jīng mì xiān rú suǒ wèi yǒu
乃著《九经要义》百卷，订定精密，先儒所未有。
shào dìng sì nián fù zhí zhǔ guǎn jiàn níng fǔ wǔ yí shān chōng yòu guān
绍定四年复职，主管建宁府武夷山冲佑观。
wǔ nián gǎi chà tí jǔ jiāng zhōu tài píng xīng guó gōng xún zhī suì níng fǔ cí bù bài
五年，改差提举江州太平兴国宫，寻知遂宁府，辞不拜。
jìn bǎo zhāng gé dài zhì tóng chuān lù ān fǔ shǐ zhī lú zhōu
进宝章阁待制、潼川路安抚使、知泸州。
lú dà fān kòng zhì biān miàn èr qiān lǐ ér wǔ bèi bù xiū chéng guō bù zhì
泸大藩，控制边面二千里，而武备不修，城郭不治。
le wēng nǎi zòu qì qí chéng lóu lǔ zhì dié zēng zhì qì xiè jiào xí pái shǒu shēn yán jūn lǜ xīng xué xiào juān sù fù fù shè cāng chuàng yì zhǒng jiàn yǎng jì yuàn
了翁乃奏葺其城楼橹雉堞，增置器械，教习牌手，申严军律，兴学校，蠲宿负，复社仓，创义冢，建养济院。
jū shù yuè bǎi fèi jù jǔ
居数月，百废具举。
mí yuǎn hōng shàng qīn shù zhèng jìn huá wén gé dài zhì cì jīn dài yīn qí rèn
弥远薨，上亲庶政，进华文阁待制，赐金带，因其任。
le wēng niàn guó jiā quán chén xiāng jì nèi shàn guó bǐng wài biàn fēng sú gāng cháng lún yì fǎ dù duò chí tān zhuó zài wèi jǔ shì bì dù bù kě dí zhuó
了翁念国家权臣相继，内擅国柄，外变风俗，纲常沦斁，法度堕弛，贪浊在位，举事弊蠹，不可涤濯。
suì yìng zhào shàng zhāng lùn shí bì
遂应诏上章论十弊，
qǐ fù jiù diǎn yǐ zhāng xīn huà yī yuē fù sān shěng zhī diǎn yǐ zhòng liù qīng
乞复旧典以彰新化："一曰复三省之典以重六卿，
èr yuē fù èr fǔ zhī diǎn yǐ jí zhòng yì
二曰复二府之典以集众议，
sān yuē fù dōu táng zhī diǎn yǐ zhòng shěng fǔ
三曰复都堂之典以重省府，
sì yuē fù shì cóng zhī diǎn yǐ lái zhōng gào
四曰复侍从之典以来忠告，
wǔ yuē fù jīng yán zhī diǎn yǐ xī shèng xué
五曰复经筵之典以熙圣学，
liù yuē fù tái jiàn zhī diǎn yǐ gōng chù zhì
六曰复台谏之典以公黜陟，
qī yuē fù zhì gào zhī diǎn yǐ jǐn mìng lìng
七曰复制诰之典以谨命令，
bā yuē fù tīng yán zhī diǎn yǐ tōng xià qíng
八曰复听言之典以通下情，
jiǔ yuē fù sān yá zhī diǎn yǐ qiáng zhǔ wēi
九曰复三衙之典以强主威，
shí yuē fù zhì kǔn zhī diǎn yǐ chù sī yì
十曰复制阃之典以黜私意。
shū liè wàn yán xiān yǐn gù shí cì chén shí bì fēn bié lì hài càn ruò bái hēi
疏列万言，先引故实，次陈时弊，分别利害，粲若白黑。
shàng dú zhī gǎn dòng jí yú jīng yán jǔ zhī chéng sòng
上读之感动，即于经筵举之成诵。
qí hòu jiù diǎn jiē fù qí chū
其后，旧典皆复其初。
chén shù fēng zhāng duō qǐ zhào hái le wēng jí zhēn dé xiù shàng yīn mín wàng ér bìng zhāo zhī yòng le wēng quán lǐ bù shàng shū jiān zhí xué shì yuàn
臣庶封章多乞召还了翁及真德秀，上因民望而并招之，用了翁权礼部尚书兼直学士院。
rù duì shǒu qǐ míng jūn zi xiǎo rén zhī biàn yǐ wéi jìn tuì rén wù zhī běn yǐ dù jiān xié kuī sì zhī duān
入对，首乞明君子小人之辨，以为进退人物之本，以杜奸邪窥伺之端。
cì lùn gù xiāng shí shī yóu cún yòu jí xiū shēn qí jiā xuǎn zōng xián jiàn nèi xiǎo xué děng jiē qiè yú shàng gōng zhě
次论故相十失犹存，又及修身、齐家、选宗贤、建内小学等，皆切于上躬者。
tā rú hé yì bù kě xìn běi jūn bù kě bǎo jūn shí cái yòng bù kě shì fán shí yú duān
他如和议不可信，北军不可保，军实财用不可恃，凡十余端。
fù kǒu zòu lì hài zhòu lòu xià sì shí kè ér tuì
复口奏利害，昼漏下四十刻而退。
jiān tóng xiū guó shǐ jiān shì dú é jiān lì bù shàng shū
兼同修国史兼侍读，俄兼吏部尚书。
jīng wéi jìn dú shàng bì gǎi róng yǐ tīng xún chá zhèng shì fǎng wèn rén cái
经帏进读，上必改容以听，询察政事，访问人才。
fù tiáo shí shì yǐ xiàn jiē kǔ xīn kōng yì zhí shù shì qíng yán rén suǒ nán
复条十事以献，皆苦心空臆，直述事情，言人所难。
shàng xī jiā nà qiě shǒu zhào jiǎng yù
上悉嘉纳，且手诏奖谕。
yòu zòu qǐ shōu hái bǎo quán mí yuǎn jiā yù bǐ qǐ dìng zhào rǔ yú pèi xiǎng níng miào qǐ qù cuī yǔ zhī cān yù zhèng shì qǐ dìng lǚ mǔ zhī lìng yǐ kuān mín lì qǐ zhào cóng chén jí yì yǐ jiù chǔ bì qǐ chǔ kǔn cái yǐ bèi huǎn jí
又奏乞收还保全弥远家御笔，乞定赵汝愚配享宁庙，乞趣崔与之参预政事，乞定履亩之令以宽民力，乞诏从臣集议以救楮弊，乞储阃才以备缓急。
yòu yīn jìn gù shì rú chǔ rén cái níng guó lùn rú lì tú zì zhì zhī cè rú xià zuì jǐ zhī zhào rú fēn bié xiāng huáng èr shuài shì fēi rú jiū jiàn huáng pí pàn zú lì hài rú fēn rèn zhū shuài qū chǔ jiàng fù
又因进故事：如储人才、凝国论，如力图自治之策，如下罪己之诏，如分别襄、黄二帅是非，如究见黄陂叛卒利害，如分任诸帅区处降附。
hái cháo liù yuè yuè qián hòu èr shí yú zòu jiē dāng shí jí wù
还朝六阅月，前后二十余奏，皆当时急务。
shàng jiàng yǐn yǐ gòng zhèng ér jì zhě xiāng yǔ hé móu pái bìn ér bù néng ān yú cháo yǐ
上将引以共政，而忌者相与合谋排摈，而不能安于朝矣。
zhí zhèng suì wèi jìn chén wéi le wēng zhī bīng tǐ guó nǎi yǐ duān míng diàn xué shì tóng qiān shū shū mì yuàn shì dū shì jīng hú jūn mǎ
执政遂谓近臣惟了翁知兵体国，乃以端明殿学士、同佥书枢密院事督视京湖军马。
huì jiāng huái dū fǔ céng cóng lóng yǐ yōu wèi zú bìng yǐ jiāng huái fù le wēng
会江、淮督府曾从龙以忧畏卒，并以江、淮付了翁。
cháo lùn dà hài yǐ wéi bù kě sān xué yì shàng shū zhēng zhī
朝论大骇，以为不可，三学亦上书争之。
shì biān jǐng tà zhì shàng xīn jiāo láo le wēng xián yú bì shì jì wǔ cí fú huò suì shòu mìng kāi fǔ xuān yā tóng èr fǔ zòu shì shàng miǎn láo yóu zhì
适边警沓至，上心焦劳，了翁嫌于避事，既五辞弗获，遂受命开府，宣押同二府奏事，上勉劳尤至。
xún jiān tí jǔ biān xiū wǔ jīng yào lüè ēn shù tóng zhí zhèng jìn fēng lín qióng jùn kāi guó hóu yòu cì pián yí zhào shū rú zhāng jùn gù shì
寻兼提举编修《武经要略》，恩数同执政，进封临邛郡开国侯，又赐便宜诏书如张浚故事。
cháo cí miàn cì yù shū táng rén yán wǔ shī jí hè shān shū yuàn sì dà zì réng cì jīn dài ān mǎ zhào zǎi chén yǐn jiàn yú guān wài
朝辞，面赐御书唐人严武诗及"鹤山书院"四大字，仍赐金带鞍马，诏宰臣饮饯于关外。
nǎi zhuó shàng xià liú zhī zhōng kāi mù fǔ jiāng zhōu shēn jǐng jiàng shuài diào qiǎn yuán shī bāo sǐ shì zhī chén chù tuì nuò zhī jiāng zòu biān fáng shí shì
乃酌上下流之中，开幕府江州，申儆将帅，调遣援师，褒死事之臣，黜退懦之将，奏边防十事。
fu èr xún zhào wèi qiān shū shū mì yuàn shì
甫二旬，召为佥书枢密院事。
fù quē zòu shì shí yǐ jí lì cí bù bài
赴阙奏事，时以疾力辞不拜。
gài zài cháo zhū rén shǐ móu jiǎ cǐ mìng yǐ chū le wēng jì chū zé fù yǐ jiàn dū wèi fēi suī ēn lǐ hè yì ér dū fǔ zòu chén dòng xiāng qiān zhì gù jù zhào hái qián hòu jiē fēi shàng yì yě
盖在朝诸人始谋假此命以出了翁，既出，则复以建督为非，虽恩礼赫奕，而督府奏陈动相牵制，故遽召还，前后皆非上意也。
xún gǎi zī zhèng diàn xué shì hú nán ān fǔ shǐ zhī tán zhōu fù lì cí zhào tí jǔ lín ān fǔ dòng xiāo gōng
寻改资政殿学士、湖南安抚使、知潭州，复力辞，诏提举临安府洞霄宫。
wèi jǐ gǎi zhī shào xīng fǔ zhè dōng ān fǔ shǐ
未几，改知绍兴府、浙东安抚使。
jiā xī yuán nián gǎi zhī fú zhōu fú jiàn ān fǔ shǐ
嘉熙元年，改知福州、福建安抚使。
lèi zhāng qǐ hái gǔ zhào bù yǔn
累章乞骸骨，诏不允。
jí gé fù shàng shū
疾革，复上疏。
mén rén wèn jí zhě yóu yì guān xiāng yǔ chóu dá qiě yuē wú píng shēng chù jǐ dàn rán wú yíng
门人问疾者，犹衣冠相与酬答，且曰："吾平生处己，澹然无营。
fù yǔ shǔ bīng luàn shì cù é jiǔ zhī kǒu shòu yí zòu shǎo yān gǒng shǒu ér shì
"复语蜀兵乱事，蹙额久之，口授遗奏，少焉拱手而逝。
hòu shí rì zhào yǐ zī zhèng diàn dà xué shì tōng fèng dài fū zhì shì
后十日，诏以资政殿大学士、通奉大夫致仕。
yí biǎo wén shàng zhèn dào chuò shì cháo tàn xī yǒu yòng cái bù jǐn zhī hèn
遗表闻，上震悼，辍视朝，叹惜有用才不尽之恨。
zhào zèng tài shī shì wén jìng cì dì zhái sū zhōu lèi zèng qín guó gōng
诏赠太师，谥文靖，赐第宅苏州，累赠秦国公。
suǒ zhe yǒu hè shān jí jiǔ jīng yào yì zhōu yì jí yì yì jǔ yú zhōu lǐ jǐng tián tú shuō gǔ jīn kǎo jīng shǐ zá chāo shī yǒu yǎ yán
所著有《鹤山集》、《九经要义》、《周易集义》、《易举隅》、《周礼井田图说》、《古今考》、《经史杂抄》、《师友雅言》。
liáo dé míng zì zi huì nán jiàn rén
廖德明，字子晦，南剑人。
shǎo xué shì shì jí de guī shān yáng shí shū dú zhī dà wù suì shòu yè zhū xī
少学释氏，及得龟山杨时书，读之大悟，遂受业朱熹。
dēng qián dào zhōng jìn shì dì
登乾道中进士第。
zhī pú tián xiàn
知莆田县。
mín yǒu fèng yín cí zhě zuì zhī chén xiàng yú jiāng
民有奉淫祠者，罪之，沉像于江。
huì yǒu xiǎn zhě yù qǔ yì de guǎng qí jū dé míng bù kě shǒu huì liáo shǔ yù zhī dé míng yuē tài shǒu tiān zǐ shǒu tǔ zhī chén wèi wén yǐ tǔ dì yú rén zhě
会有显者欲取邑地广其居，德明不可，守会僚属谕之，德明曰："太守，天子守土之臣，未闻以土地与人者。
shǒu nǎi cán fú
"守乃惭服。
lèi guān zhī xún zhōu yǒu shēng
累官知浔州，有声。
zhū sī qiě jiāo jiàn zhī dé míng yuē jīn lǎo yǐ kuàng yǐ dào xùn rén hu
诸司且交荐之，德明曰："今老矣，况以道徇人乎？
gù cí bù shòu
"固辞不受。
xuǎn guǎng dōng tí jǔ xíng yù tán hé bù bì quán yào
选广东提举刑狱，弹劾不避权要。
suì dāng jiàn shì cháo guì duō yǐ shū tuō zhī dé míng yuē cǐ guó jiā gōng qì yě
岁当荐士，朝贵多以书托之，德明曰："此国家公器也。
xī bù qǐ fēng hái zhī
"悉不启封还之。
yǒu xiāng rén wéi zhǔ bù dé míng wén qí néng jiàn zhī
有乡人为主簿，德明闻其能，荐之。
huì dé míng xíng xiàn bù gǎn qí zhī jǐ zhì jiǔ yán zhī xī jiǎ fù rén shāng dòu shén shèng
会德明行县，簿感其知己，置酒延之，悉假富人觞豆甚盛。
dé míng nù yuē yī zhǔ bù nǎi ruò shì chǐ yé
德明怒曰："一主簿乃若是侈耶？
bì tān yě
必贪也。
yú shì zhuī huán jiàn zhāng qí gōng yán lèi cǐ
"于是追还荐章，其公严类此。
shí dào xiàn guì yáng pò sháo sháo rén jù dé míng yàn xiào zì rú qiǎn jiàng chí jī ér qīn chí xiǎo huī dū zhàn dà bài zhī
时盗陷桂阳，迫韶，韶人惧，德明燕笑自如，遣将弛击，而亲持小麾督战，大败之。
nǎi fēn shù shǒu yuǎn chì hòu míng shěn shǎng fá xuān bù wēi xìn sháo yàn rán rú píng shí
乃分戍守，远斥堠，明审赏罚，宣布威信，韶晏然如平时。
xǐ zhī guǎng zhōu qiān lì bù zuǒ xuǎn láng guān fèng cí zú
徙知广州，迁吏部左选郎官，奉祠，卒。
dé míng chū wèi xún zhōu jiào shòu wéi xué zhě jiǎng míng shèng xián xīn xué zhī yào shǒu zhí sān bǎi yú xué xún shì ài jìng zhī rú gān táng
德明初为浔州教授，为学者讲明圣贤心学之要，手植三柏于学，浔士爱敬之如甘棠。
zài nán yuè shí lì shī wù táng kè zhū xī jiā lǐ jí chéng shì zhū shū
在南粤时，立师悟堂，刻朱熹《家礼》及程氏诸书。
gōng yú yán liáo shǔ jí zhū shēng qīn wéi jiǎng shuō yuǎn jìn huà zhī
公余，延僚属及诸生亲为讲说，远近化之。
cháng yǔ rén yǐ shì xué zhī yào yuē dé míng zì shǐ shì yǐ zhì wèi jùn wéi yòng sān dài zhí dào ér xíng yī jù ér yǐ
尝语人以仕学之要曰："德明自始仕，以至为郡，惟用三代直道而行一句而已。
yǒu chá xī jí xíng yú shì
"有《槎溪集》行于世。