rú lín bā
◎儒林八
tāng hàn hé jī wáng bǎi xú mèng shēn dì de zhī cóng zǐ tiān lín fù li xīn chuán yè wèi dào wáng yīng lín huáng zhèn
○汤汉何基王柏徐梦莘(弟得之从子天麟附) 李心传叶味道王应麟黄震
tāng hàn zì bó jì ráo zhōu ān rén rén
汤汉,字伯纪,饶州安仁人。
yǔ qí xiōng gàn jīn zhōng jiē zhī míng dāng shí chái zhōng xíng jiàn ér qí zhī
与其兄干、巾、中皆知名当时,柴中行见而奇之。
zhēn dé xiù zài tán zhì hàn wèi bīn kè
真德秀在潭,致汉为宾客。
cháng zào zhào rǔ tán rǔ tán yuē dì yī liú yě
尝造赵汝谈,汝谈曰:"第一流也。
jiāng dōng tí xíng zhào rǔ téng jiàn hàn yú cháo zhào miǎn jiě chà chōng xiàng shān shū yuàn táng cháng
"江东提刑赵汝腾荐汉于朝,诏免解差,充象山书院堂长。
fù lǐ bù bié yuàn shì zhèng zòu míng shòu shàng ráo xiàn zhǔ bù
赴礼部别院试,正奏名,授上饶县主簿。
jiāng dōng zhuǎn yùn shǐ zhào xī xì yán hàn jīn hǎi nèi zhī míng shì yě qǐ de lì zhī zhōu xiàn zāi
江东转运使赵希塈言:"汉,今海内知名士也,岂得吏之州县哉!
zhào xún liǎng zī chà xìn zhōu jiào shòu jiān xiàng shān shū yuàn zhǎng
"诏循两资,差信州教授兼象山书院长。
chún yòu shí èr nián chà chōng shǐ guǎn jiào kān gǎi guó shǐ shí lù yuàn xiào kān
淳祐十二年,差充史馆校勘,改国史实录院校勘。
huì dà shuǐ shàng fēng shì yuē jūn xīn jìng sì zhī fēn shí shàng tiān xǐ nù zhī yóu
会大水,上封事曰:"君心敬肆之分,实上天喜怒之由。
yī niàn zhī jìng shàng dì lín rǔ xiáng fēng qìng yún suǒ cóng chū yě
一念之敬,上帝临汝,祥风庆云所从出也。
yī niàn zhī sì shàng dì zhèn nù yāo jìn yīn lì suǒ cóng shēng yě
一念之肆,上帝震怒,妖浸阴沴所从生也。
huǒ zāi yìng zhào shàng fēng shì yuē
"火灾,应诏上封事曰:
chén wén rèn tiān xià zhī dà lì xīn bù kě bù gōng
臣闻任天下之大,立心不可不公;
shǒu tiān xià zhī zhòng chí xīn bù kě bù jìng
守天下之重,持心不可不敬。
bì xià yīng huáng tiān zhī juàn mìng shòu zǔ zōng zhī bǎo tú zé bù dāng huái sī ēn
陛下膺皇天之眷命,受祖宗之宝图,则不当怀私恩;
wèi tiān xià gòng zhǔ wèi yì zhào jì mìng zé bù dāng lóng sī qīn
为天下共主,为亿兆寄命,则不当隆私亲。
dà chén ěr chén fú xiū fú cǎi jiē bì xià suǒ yǐ zhàng yě zé bù dāng xìn sī rén
大臣迩臣,服休服采,皆陛下所倚仗也,则不当信私人。
sān xǐng mì yuàn zhě bì xià zhī cháo tíng fā hào bù zhèng suǒ cóng chū yě zé bù dāng yǒu sī lìng
三省、密院者,陛下之朝廷,发号布政所从出也,则不当有私令。
sì hǎi jiǔ zhōu tǔ yǔ bǎn zhāng jiē bì xià zhī cāng lǐn fǔ kù yě zé bù dāng zhí sī cái
四海九州,土宇昄章,皆陛下之仓廪府库也,则不当殖私财。
bì xià yú huáng tiān zǔ zōng zhī dé fú yǒng niàn ér bào dá sī ēn
陛下于皇天祖宗之德弗永念,而报答私恩;
yú qún lí bǎi xìng zhī jí kǔ fú shēn xù ér fù guì sī qīn
于群黎百姓之疾苦弗深恤,而富贵私亲;
gōng qīng zài tíng qí xìn rèn bù ruò jìn xí zhī dǔ
公卿在廷,其信任不若近习之笃;
zhōng shū zào mìng qí chú xíng bù ruò nèi pī zhī zhuān zé bì xià zhī lì xīn jì wèi néng jǐn hé hū tiān xià zhī gōng yǐ
中书造命,其除行不若内批之专,则陛下之立心,既未能尽合乎天下之公矣。
wǎng zhě bì xià shàng wèi tiān jiè xià xù rén yán nèi zé jū zhì yú quán chén wài zé kǒng qiè yú qiáng dí jìng xīn jì bù gǎn jǐn chí zé sī yì yì wèi de jìn xíng
往者陛下上畏天戒,下恤人言,内则拘制于权臣,外则恐怯于强敌,敬心既不敢尽弛,则私意亦未得尽行。
bǐ nián yǐ lái tiān jiè rén yán jì yǐ wán shú ér tān zhuó bǐng guó dú huò wú yàn bǐ jì jiāng zì xíng qí sī zé bù dé bù zòng bì xià zhī suǒ yù wèi
比年以来,天戒人言既以玩熟,而贪浊柄国,黩货无厌,彼既将恣行其私,则不得不纵陛下之所欲为。
yú shì qián rì zhī jìng wèi jǐn wàng ér yī niàn zhī sī shǐ sì chū ér bù kě yù yǐ
于是前日之敬畏尽忘,而一念之私始四出而不可御矣。
gū yǐ jìn shì jì zhī dìng cè zhī bēi hū cóng zhōng chū xiāng wèi yù qīn qí wén yě
姑以近事迹之:定策之碑,忽从中出,乡未欲亲其文也;
guì qī zǐ dì cēn cuò zhōng wài xiāng bù rú shì zhī fàng yě
贵戚子弟,参错中外,乡不如是之放也;
tǔ mù zhī huò zhǎn zhuǎn liú dú sòng dié xì gù xū lì jiàn rén jiē de jiè qún kē zhī shì chè qīng dōu zhī suì xiāng bù rú shì zhī chì yě
土木之祸,展转流毒,讼牒细故,胥吏贱人皆得藉群榼之势,彻清都之邃,乡不如是之炽也;
yù bǐ zhī chū shàng zé fèi cháo lìng xià zé qīn yǒu sī xiāng bù rú shì zhī duō yě
御笔之出,上则废朝令,下则侵有司,乡不如是之多也;
huì lù zhī tōng shū zhì zhī cāo xiāng bù rú shì qí zhāng yě
贿赂之通,书致之操,乡不如是其章也。
gù fán bì xià zhī suǒ yǐ wèi néng rèn dà shǒu zhòng ér zhì yú zhào yuàn sù huò zhě shǐ yú lì xīn zhī wèi gōng chéng yú chí xīn zhī bù jìng sī yǐ wéi zhǔ ér sì yǐ xíng zhī
故凡陛下之所以未能任大守重,而至于召怨宿祸者,始于立心之未公,成于持心之不敬,私以为主,而肆以行之。
cǐ suǒ yǐ gǎn dòng tiān dì ér shuǐ huǒ zhī zāi jié chū yú shù yuè zhī nèi yě
此所以感动天地,而水火之灾捷出于数月之内也。
bì xià dé bù jí wèi zhì luàn chí wēi zhī jì ér kě fù yǐ cháng rì wán yì zhī xīn chù zhī hu
陛下得不亟为治乱持危之计,而可复以常日玩易之心处之乎!
shòu tài xué bó shì zhuǎn duì yán tài zǔ zhī tiān xià huài qí bàn zhě cài jīng wáng fǔ yě
授太学博士,转对,言:"太祖之天下坏其半者,蔡京、王黼也。
gāo zōng zhī tiān xià huài qí bàn zhě zhèng qīng zhī yě
高宗之天下坏其半者,郑清之也。
yòu yuē gǒu yǒu zhì yān zé qí jì gāng bì xiān zhèng qí gēn běn bì xiān qiáng qí fān lí bì xiān gù
"又曰:"苟有志焉,则其纪纲必先正,其根本必先强,其藩篱必先固。
fu rán hòu xīn guǎng tǐ pán pàn huàn ér yōu yóu qí lè wú jí yǐ
夫然后心广体胖,泮涣而优游,其乐无极矣。
shě cǐ bù wu ér tú yǐ jiǔ zhòng zhī shēn yī xiào zhī shì yǐ wéi lè
舍此不务,而徒以九重之深、一笑之适以为乐。
lè jí ér sī zhī wú yǒu cháo tíng ér bù néng zhì yě wú yǒu lí mín ér wú yǔ bǎo zhī yě qǐ shì sì jìng ér wài wǔ yòu zhì yǐ
乐极而思之,吾有朝廷而不能治也,吾有黎民而无与保之也,起视四境,而外侮又至矣。
suī yǒu zhèng wèi zhī yīn yàn zhào zhī sè jiàn zhāng zhī lì qióng lín zhī jī yì dú hé lè zāi
虽有郑、卫之音,燕、赵之色,建章之丽,琼林之积,亦独何乐哉!
zhào shì guǎn zhí qiān mì shū shěng jiào shū láng
召试馆职,迁秘书省校书郎。
huáng tài zǐ guān chà chōng tài cháng bó shì yǐn bīn zàn shòu mìng jìn guān zhēn zhào lìng tài zǐ bài xiè
皇太子冠,差充太常博士,引宾赞,受命进《冠箴》,诏令太子拜谢。
shēng mì shū láng zhuǎn duì jí yán biān shì yǐ wéi jīn rì fú wēi jiù luàn wú fù tā cè zài hu rén zhǔ qīng xīn wú yù jǐn yòng tiān xià zhī cái lì yǐ zhì bīng
升秘书郎,转对,极言边事,以为:"今日扶危救乱无复他策,在乎人主清心无欲,尽用天下之财力以治兵。
dà chén gōng xīn wú wǒ jǐn yòng tiān xià zhī rén cái yǐ qiáng běn shù jī shàng yǒu yǐ wáng wéi cún zhī lǐ ěr
大臣公心无我,尽用天下之人才以强本,庶几尚有以亡为存之理耳。
tí jǔ fú jiàn cháng píng hé fú zhōu shǒu shǐ yán zhī quán zhōu shǒu xiè zhí
提举福建常平,劾福州守史岩之、泉州守谢埴。
zhào wèi lǐ bù láng guān jiān tài zǐ shì dú
召为礼部郎官兼太子侍读。
xún yǐ zhí huá wén gé fú jiàn yùn pàn gǎi zhī níng guó fǔ
寻以直华文阁、福建运判,改知宁国府。
qiān tí jǔ jiāng xī cháng píng jiān zhī jí zhōu
迁提举江西常平兼知吉州。
yí jiāng dōng yùn pàn zhī lóng xīng fǔ
移江东运判、知隆兴府。
zhào wèi shàng zuǒ láng guān jiān tài zǐ shì dú jiān yù dié suǒ jiǎn tǎo guān rù zòu yuàn bì xià duān běn chéng yuán xū jǐ jìn xià huī dà gōng zhī dào kāi bù huì zhī mén shǐ cháo tíng zhī shàng guāng míng dòng dá ér wú xié niè zhī gēn yǐ náo qí zhèng
召为尚左郎官兼太子侍读、兼玉牒所检讨官,入奏:"愿陛下端本澄源,虚己尽下,恢大公之道,开不讳之门,使朝廷之上,光明洞达,而无邪孽之根以挠其正。
sì hǎi zhī nèi huān xīn jiāo tōng ér wú yuàn lì zhī qì yǐ jiān qí hé
四海之内,欢欣交通,而无怨戾之气以奸其和。
chén zhī zhōng ài mò qiè yú cǐ
臣之忠爱,莫切于此。
qiān tài fǔ shǎo qīng shēng jiān tài zǐ yù dé gǎi mì shū shǎo jiān
迁太府少卿,升兼太子谕德,改秘书少监。
shū lùn bǐ nián dǒng sòng chén shēng yàn xūn zhuó qí lì néng qù tái jiàn pái dà chén jié lián xiōng qú è dé cān huì yǐ zhì bīng gē xiāng xún zhī huò
疏论:"比年董宋臣声焰薰灼,其力能去台谏,排大臣,结连凶渠,恶德参会,以致兵戈相寻之祸。
bì xià zhuó jiàn qí gù chì ér yuǎn zhī chén yì qí yǐng miè ér jī jué yǐ
陛下灼见其故,斥而远之,臣意其影灭而迹绝矣。
qǐ liào fu yīn xiāo ér zài níng bīng jiě ér zhòu hé jì dé zì biàn jí tú fù yòng yǐ qí zuì lì zhī yú yī dàn fù shǐ zhī chū rù hú ào zhī zhōng jǐ shì zōng miào zhī nèi cǐ qí zhòng gàn shén rén zhī nù zài jī huò luàn zhī yuán shàng xià huáng huò dà xiǎo qiè chǐ
岂料夫阴消而再凝,冰解而骤合,既得自便,即图复用,以其罪戾之余,一旦复使之出入壶奥之中,给事宗庙之内,此其重干神人之怒,再基祸乱之源,上下皇惑,大小切齿。
ér bì xià fāng wèi zhī biàn míng dà chén fāng yǔ zhī hé jiě chén qiè zhòng shāng cǐ guò jì yě
而陛下方为之辨明,大臣方与之和解,臣窃重伤此过计也。
zì gǔ xiǎo rén fù chū qí hài bì cǎn jiāng chěng qí fèn yuàn xiào qí chóu wǔ diān dǎo yǔ zhòu bì xià zhī wēi shén yǒu shí ér bù dé yǐ zì xíng shén kě wèi yě
自古小人复出,其害必惨,将逞其愤怨,啸其俦伍,颠倒宇宙,陛下之威神有时而不得以自行,甚可畏也。
qǐ xiū zhì zhuó tài cháng shǎo qīng tài zǐ yǐ shū miǎn liú
乞休致,擢太常少卿,太子以书勉留。
qiú bǔ wài yǐ mì gé xiū zhuàn zhī fú zhōu fú jiàn ān fǔ gǎi zhī lóng xīng fǔ
求补外,以秘阁修撰知福州、福建安抚,改知隆兴府。
dù zōng jí wèi zhào zòu shì shòu tài cháng shǎo qīng jiān guó shǐ yuàn biān xiū guān shí lù yuàn jiǎn tǎo guān
度宗即位,召奏事,授太常少卿兼国史院编修官、实录院检讨官。
qiān qǐ jū láng jiān shì dú rù zòu yán yuàn bì xià chí yī jìng xīn yǐ zhèng bǎi dù zé zhuī yǎng jì xiào suǒ yǐ bào xiān dì zhě bì yì zhì qí lóng xiān yì chéng zhì suǒ yǐ shì tài mǔ zhě bì yì zhì qí jǐn
迁起居郎兼侍读,入奏,言:"愿陛下持一敬心以正百度,则追养继孝,所以报先帝者,必益致其隆,先意承志,所以事太母者,必益致其谨。
qí ài shēn yě bì bù yǐ wù yù náo qí hé píng
其爱身也,必不以物欲挠其和平;
qí zhèng jiā yě bì bù yǐ sī nì huī qí fǎ dù
其正家也,必不以私昵隳其法度。
zhèng shì bì chū yú cháo tíng ér yù fáng yú duō mén rén cái bì yóu yú míng yáng ér shēn dù yú xié jìng
政事必出于朝廷,而预防于多门,人才必由于明扬,而深杜于邪径。
jiān quán zhōng shū shè rén quán bīng bù shì láng shēng jiān tóng xiū guó shǐ shí lù yuàn tóng xiū zhuàn jiān zhí xué shì
兼权中书舍人,权兵部侍郎,升兼同修国史、实录院同修撰兼直学士。
lèi qǐng zhì shì shòu huá wén gé dài zhì zhī níng guó fǔ cì jīn dài
累请致仕,授华文阁待制、知宁国府,赐金带。
jiǔ zhī yòu zhào wèi xíng bù shì láng jiān shì dú yǐ lóng tú gé dài zhì zhī fú zhōu fú jiàn ān fǔ shǐ
久之,又召为刑部侍郎兼侍读,以龙图阁待制知福州,福建安抚使。
gǎi zhī tài píng zhōu quán gōng bù shàng shū jiān shì dú
改知太平州、权工部尚书兼侍读。
yǐ xiǎn wén gé zhí xué shì tí jǔ yù lóng gōng
以显文阁直学士提举玉隆宫。
jìn huá wén gé xué shì yǐ duān míng diàn xué shì zhì shì
进华文阁学士,以端明殿学士致仕。
zú nián qī shí yī
卒,年七十一。
tè zèng zhèng fèng dài fū shì wén qīng
特赠正奉大夫,谥文清。
hàn jiè jié yǒu shǒu tián yú jìn qǔ yǒu wén jí liù shí juǎn
汉介洁有守,恬于进取,有文集六十卷。
hé jī zì zi gōng wù zhōu jīn huá rén
何基,字子恭,婺州金华人。
fù bó wèi wèi lín chuān xiàn chéng ér huáng gàn shì zhī qí xiàn shì bó wèi jiàn èr zi ér shī shì yān
父伯熭为临川县丞,而黄干适知其县事,伯熭见二子而师事焉。
gàn gào yǐ bì yǒu zhēn shí xīn dì kè kǔ gōng fū ér hòu kě jī sǒng tì shòu mìng
干告以必有真实心地、刻苦工夫而后可,基悚惕受命。
yú shì suí shì yòu yè de wén yuān yuán zhī yì
于是随事诱掖,得闻渊源之懿。
wēi cí ào yì yán jīng tán sī píng xīn yì qì yǐ sì qí tōng wèi cháng cān yǐ jǐ yì lì yì yǐ wéi gāo xùn rén ér shǎo biàn yě
微辞奥义,研精覃思,平心易气,以俟其通,未尝参以己意,立异以为高,徇人而少变也。
fán suǒ dú wú bù jiā biāo diǎn yì xiǎn yì míng yǒu bù dài lùn shuō ér zì xiàn zhě
凡所读无不加标点,义显意明,有不待论说而自见者。
zhū xī mén rén yáng yǔ lì yī jiàn tuī fú
朱熹门人杨与立一见推服。
lái xué zhě zhòng cháng wèi wéi xué lì zhì guì jiān guī mó guì dà chōng jiàn fú xíng sǐ ér hòu yǐ
来学者众,尝谓:"为学立志贵坚,规模贵大,充践服行,死而后已。
dú shī zhī fǎ xū sǎo dàng xiōng cì jìng jìn rán hòu yín é shàng xià fěng yǒng cóng róng shǐ rén gǎn fā fāng wèi yǒu gōng
读《诗》之法,须扫荡胸次净尽,然后吟哦上下,讽咏从容,使人感发,方为有功。
wèi yǐ hóng fàn cān zhī dà xué zhōng yōng yǒu bù yuē ér fú zhě
"谓:"以《洪范》参之《大学》、《中庸》,有不约而符者。
wèi dú yì zhě dāng jǐn qù qí jiāo gù zhī lí zhī jiàn yǐ jié jìng qí xīn wán jīng wēi zhī lǐ chén qián hán yǒng de qí gēn yuán nǎi kě jiàn guān yáo xiàng
"谓:"读《易》者,当尽去其胶固支离之见,以洁净其心,玩精微之理,沉潜涵泳,得其根源,乃可渐观爻象。
gài qí què shǒu shī xùn gù néng jīng yì zào yuē
"盖其确守师训,故能精义造约。
wáng bǎi jì zhí zhì wèi dì zǐ jī qiān yì bù yǐ shī dào zì zūn
王柏既执贽为弟子,基谦抑不以师道自尊。
bǎi gāo míng jué shí xù zhèng zhū jīng hóng lùn yīng biàn zhì wèn nán yí huò yī shì zhì shí wǎng fǎn jī zhōng bù biàn yǐ dài qí dìng
柏高明绝识,序正诸经,弘论英辨,质问难疑,或一事至十往返,基终不变以待其定。
cháng yuē zhì jīng dāng jǐn shǒu jīng wán bù bì duō qǐ yí lùn
尝曰:"治经当谨守精玩,不必多起疑论。
yǒu yù wèi hòu xué yán zhě jǐn zhī yòu jǐn kě yě
有欲为后学言者,谨之又谨可也。
jī chún gù dǔ shí jué lèi hàn rú
"基淳固笃实,绝类汉儒。
suī yī běn yú xī rán jiù qí yán fā míng zé jīng yì xīn yì yù chū bù qióng
虽一本于熹,然就其言发明,则精义新意愈出不穷。
jī wén jí sān shí juǎn ér yǔ bǎi wèn biàn zhě shí bā juǎn
基文集三十卷,而与柏问辨者十八卷。
jùn shǒu zhào rǔ téng shǒu wù yán pìn qǐng jiǎng cí bù jiù
郡守赵汝腾守婺,延聘请讲,辞不就。
fù shǒu jiàn yú cháo yòu lǜ míng cóng guān liè jiàn
复首荐于朝,又率名从官列荐。
tōng pàn zhèng shì yì shǒu cài kàng yáng dòng xiāng jì yǐ qǐng jiē cí
通判郑士懿、守蔡抗、杨栋相继以请,皆辞。
jǐng dìng wǔ nián zhào jǔ xián tè jiàn jī yǔ jiàn rén xú jǐ tóng bèi mìng tiān chà wù zhōu xué jiào shòu jiān lì zé shū yuàn shān cháng lì cí wèi jìng lǐ zōng bēng
景定五年,诏举贤,特荐基与建人徐几,同被命添差婺州学教授,兼丽泽书院山长,力辞未竟,理宗崩。
xián chún chū shòu shǐ guǎn jiào kān jiān chóng zhèng diàn shuō shū lǚ cí gǎi chéng wù láng zhǔ guǎn xī yuè miào zhōng yì bù shòu yě
咸淳初,授史馆校勘兼崇政殿说书,屡辞,改承务郎,主管西岳庙,终亦不受也。
zú nián bā shí yī
卒,年八十一。
guó zǐ jì jiǔ yáng wén zhòng qǐng yú cháo shì wén dìng
国子祭酒杨文仲请于朝,谥文定。
suǒ zhe dà xué fā huī zhōng yōng fā huī dà chuán fā huī yì qǐ méng fā huī tōng shū fā huī jìn sī lù fā huī
所著《大学发挥》、《中庸发挥》、《大传发挥》、《易启蒙发挥》、《通书发挥》、《近思录发挥》。
wáng bǎi zì huì zhī wù zhōu jīn huá rén
王柏,字会之,婺州金华人。
dà fù chóng zhèng diàn shuō shū shī yù cóng yáng shí shòu yì lún yǔ jì yòu cóng zhū xī zhāng shì lǚ zǔ qiān yóu
大父崇政殿说书师愈,从杨时受《易》、《论语》,既又从朱熹、张栻、吕祖谦游。
fù hàn cháo fèng láng zhǔ guǎn jiàn chāng jūn xiān dōu guān xiōng dì jiē jí xī zǔ qiān zhī mén
父瀚,朝奉郎、主管建昌军仙都观,兄弟皆及熹、祖谦之门。
bǎi shǎo mù zhū gě liàng wéi rén zì hào cháng xiào
柏少慕诸葛亮为人,自号长啸。
nián yú sān shí shǐ zhī jiā xué zhī yuán juān qù sú xué yǒng yú qiú dào
年逾三十,始知家学之原,捐去俗学,勇于求道。
yǔ qí you wāng kāi zhī zhe lún yǔ tōng zhǐ zhì jū chǔ gōng zhí shì jìng tì rán tàn yuē cháng xiào fēi shèng mén chí jìng zhī dào
与其友汪开之著《论语通旨》,至"居处恭,执事敬",惕然叹曰:"长啸非圣门持敬之道。
jí gèng yǐ lǔ zhāi
"亟更以鲁斋。
cóng xī mén rén yóu huò yǔ yǐ hé jī cháng cóng huáng gàn de xī zhī chuán jí wǎng cóng zhī shòu yǐ lì zhì jū jìng zhī zhǐ qiě zuò lǔ zhāi zhēn miǎn zhī
从熹门人游,或语以何基尝从黄干得熹之传,即往从之,授以立志居敬之旨,且作《鲁斋箴》勉之。
zhì shí jiān kǔ yǒu yí bì cóng jī zhì zhī
质实坚苦,有疑必从基质之。
yú lún yǔ dà xué zhōng yōng mèng zǐ tōng jiàn gāng mù biāo zhù diǎn jiào yóu wéi jīng mì
于《论语》、《大学》、《中庸》、《孟子》、《通鉴纲目》标注点校,尤为精密。
zuò jìng zhāi zhēn tú
作《敬斋箴图》。
sù xīng jiàn miào zhì jiā yán chì
夙兴见庙,治家严饬。
dāng shǔ bì gé jìng zuò zǐ dì bái shì fēi yì guān bú jiàn yě
当暑闭阁静坐,子弟白事,非衣冠不见也。
shǎo gū shì qí bó xiōng shén gōng
少孤,事其伯兄甚恭。
jì dì zǎo sàng fǔ qí gū yòu gē tián yǔ zhī
季弟早丧,抚其孤,又割田予之。
shōu hé zōng zú zhōu xù fú chí zhī
收合宗族,周恤扶持之。
kāi zhī méi jiā pín wèi zhī liǎn qiě zàng yān
开之没,家贫,为之敛且葬焉。
lái xué zhě zhòng qí jiào bì xiān zhī yǐ dà xué
来学者众,其教必先之以《大学》。
cài kàng yáng dòng xiāng jì shǒu wù zhào jǐng wěi shǒu tái pìn wèi lì zé shàng cài liǎng shū yuàn shī xiāng zhī qí dé jiē zhí dì zǐ lǐ
蔡抗、杨栋相继守婺,赵景纬守台,聘为丽泽、上蔡两书院师,乡之耆德皆执弟子礼。
lǐ zōng bēng lǜ zhū shēng zhì fú lín yú jùn
理宗崩,率诸生制服临于郡。
bǎi zhī yán yuē fú xī zé hé tú yǐ huà bā guà wén wáng tuī bā guà yǐ hé hé tú zhě xiān tiān hòu tiān zhī zōng zǔ yě
柏之言曰:"伏羲则《河图》以画八卦,文王推八卦以合《河图》者,先天后天之宗祖也。
hé tú shì zhú wèi jī ǒu zhī jiāo hòu tiān shì tǒng tǐ jī ǒu zhī jiāo wéi sì shēng shù bù dòng
《河图》是逐位奇偶之交,后天是统体奇偶之交,惟四生数不动。
yǐ sì chéng shù ér xià shàng zhī shàng ǒu xià qí mò fěi zì rán
以四成数而下上之,上偶下奇,莫匪自然。
yòu yuē dà yǔ de luò shū ér liè jiǔ chóu jī zǐ de jiǔ chóu ér chuán hóng fàn fàn wéi zhī shù bù qī ér àn hé
"又曰:"大禹得《洛书》而列九畴,箕子得九畴而传《洪范》,范围之数,不期而暗合。
hóng fàn zhě jīng zhuàn zhī zōng zǔ hu
《洪范》者,经传之宗祖乎!
chū yī yuē wǔ xíng yǐ xià liù shí wǔ zì wèi hóng fàn wǔ huáng jí yǐ xià liù shí sì zì wèi huáng jí jīng cǐ dì wáng xiāng chuán zhī dà xùn fēi jī zǐ zhī yán yě
'初一曰五行'以下六十五字为《洪范》,'五皇极'以下六十四字为皇极经,此帝王相传之大训,非箕子之言也。
yòu yuē jīn shī sān bǎi wǔ piān qǐ jǐn dìng yú fū zǐ zhī shǒu
"又曰:"今《诗》三百五篇,岂尽定于夫子之手?
suǒ shān zhī shī róng huò yǒu cún yú lǘ xiàng fú bó zhī kǒu hàn rú qǔ yú bǔ wáng
所删之诗,容或有存于闾巷浮薄之口,汉儒取于补亡。
nǎi dìng èr nán gè shí yǒu yī piān liǎng liǎng xiāng pèi
"乃定《二南》各十有一篇,两两相配。
tuì hé bǐ nóng yǐ gān táng guī zhī wáng fēng xuē qù yě yǒu sǐ jūn chù zhèng wèi yín bēn zhī shī
退《何彼秾矣》、《甘棠》归之《王风》,削去《野有死麕》,黜郑、卫淫奔之诗。
yòu zuò chūn qiū fā huī
又作《春秋发挥》。
yòu yuē dà xué zhì zhī gé wù zhāng wèi cháng wáng
又曰:"《大学致知格物章》未尝亡。
hái zhī zhǐ zhāng yú tīng sòng zhī shàng
"还《知止》章于《听讼》之上。
wèi zhōng yōng gǔ yǒu èr piān chéng míng kě wèi gāng bù kě wèi mù
谓"《中庸》古有二篇,诚明可为纲,不可为目。
dìng zhōng yōng chéng míng gè shí yī zhāng qí zhuó shí dú jiàn duō cǐ lèi yě
"定《中庸》诚明各十一章,其卓识独见多此类也。
qí zú zhěng yī guān duān zuò huī fù rén wù jìn
其卒,整衣冠端坐,挥妇人勿近。
guó zǐ jì jiǔ yáng wén zhòng qǐng yú cháo shì yuē wén xiàn
国子祭酒杨文仲请于朝,谥曰文宪。
suǒ zhe yǒu dú yì jì hán gǔ yì shuō dà xiàng yǎn yì hán gǔ tú shū dú shū jì shū yí shī biàn shuō dú chūn qiū jì lún yǔ yǎn yì tài jí yǎn yì yī luò jīng yì yán jī tú lǔ jīng zhāng jù lún yǔ tōng zhǐ mèng zǐ tōng zhǐ shū fù chuán zuǒ shì zhèng zhuàn xù guó yǔ kǔn xué zhī shū wén zhāng fù gǔ wén zhāng xù gǔ lián luò wén tǒng nǐ dào xué zhì zhū zǐ zhǐ yào shī kě yán tiān wén kǎo dì lǐ kǎo mò lín kǎo dà ěr yǎ liù yì zì yuán zhèng shǐ zhī yīn dì wáng lì shǔ jiāng zuǒ yuān yuán yī luò jīng yì zá zhì zhōu zi fā qiǎn sān mèi wén zhāng zhǐ nán cháo huá jí zǐ yáng shī lèi jiā shèng wén jí
所著有《读易记》、《涵古易说》、《大象衍义》、《涵古图书》、《读书记》、《书疑》、《诗辨说》、《读春秋记》、《论语衍义》、《太极衍义》、《伊洛精义》、《研几图》、《鲁经章句》、《论语通旨》、《孟子通旨》、《书附传》、《左氏正传》、《续国语》、《阃学之书》、《文章复古》、《文章续古》、《濂洛文统》、《拟道学志》、《朱子指要》、《诗可言》、《天文考》、《地理考》、《墨林考》、《大尔雅》、《六义字原》、《正始之音》、《帝王历数》、《江左渊源》、《伊洛精义杂志》、《周子》、《发遣三昧》、《文章指南》、《朝华集》、《紫阳诗类》、《家乘》、文集。
xú mèng shēn zì shāng lǎo lín jiāng rén
徐梦莘字商老,临江人。
yòu huì dān shì jīng shǐ xià zhì bài guān xiǎo shuō yù mù chéng sòng
幼慧,耽嗜经史,下至稗官小说,寓目成诵。
shào xīng èr shí sì nián jǔ jìn shì
绍兴二十四年举进士。
lì guān wèi nán ān jūn jiào shòu
历官为南安军教授。
gǎi zhī xiāng yīn xiàn
改知湘阴县。
huì hú nán shuài kuò tián hào zēng gēng shuì tā yì fèng lìng wéi jǐn
会湖南帅括田,号增耕税,他邑奉令惟谨。
mèng shēn dú wèi yì wú xīn tián zū shuì wú cóng chū
梦莘独谓邑无新田,租税无从出。
shuài huì qí sī yú mín yù cóng bù shū jiān jùn zhí qí guò zhōng mò néng de yóu shì fǎn qì zhòng zhī
帅恚其私于民,欲从簿书间攈摭其过,终莫能得,由是反器重之。
xún zhǔ guǎn guǎng xī zhuǎn yùn sī wén zì
寻主管广西转运司文字。
shí cháo tíng yì yì èr guǎng yán fǎ qiǎn guǎng xī ān fǔ sī gàn guān hú tíng zhí yǔ dōng xī cáo chén jí yì yú jìng
时朝廷议易二广盐法,遣广西安抚司干官胡廷直与东西漕臣集议于境。
mèng shēn cóng xíng wèi guǎng xī zǔ shān zhǐ dāng réng guān bān fǎ zé hài bù jí mín
梦莘从行,谓:"广西阻山,止当仍官般法,则害不及民。
guǎng dōng zhū jùn bìng jiāng huò kě róng kè fàn wèi yi jù yǐ èr guǎng gài xíng
广东诸郡并江,或可容客贩,未宜遽以二广概行。
yì yǔ tíng zhí bù hé
"议与廷直不合。
tíng zhí jìng suì qí shuō yǐ kè fàn biàn fǎ de wèi zhuǎn yùn shǐ
廷直竟遂其说,以客贩变法得为转运使。
mèng shēn jì zhī bīn zhōu yóu yǐ qián yì wèi gěng fǎ bà qù
梦莘既知宾州,犹以前议为梗法,罢去。
bù sān nián èr guǎng shāng gǔ huǐ yè mín kǔ wú yán fù cóng guān bān fǎ yǐ
不三年,二广商贾毁业,民苦无盐,复从官般法矣。
mèng shēn tián yú róng jìn měi niàn shēng yú jìng kāng zhī luàn sì suì ér jiāng xī zǔ hòng mǔ qiǎng fù wáng qù de miǎn
梦莘恬于荣进,每念生于靖康之乱,四岁而江西阻讧,母襁负亡去得免。
sī jiū jiàn diān mò
思究见颠末,
nǎi wǎng luó jiù wén
乃网罗旧闻,
huì zú tóng yì
会稡同异,
wèi sān cháo běi méng huì biān èr bǎi wǔ shí juǎn
为《三朝北盟会编》二百五十卷,
zì zhèng hé qī nián hǎi shàng zhī méng
自政和七年海上之盟,
qì shào xīng sān shí yī nián wán yán liàng zhī bì
讫绍兴三十一年完颜亮之毙,
shàng xià sì shí wǔ nián
上下四十五年,
fán yuē chì yuē zhì gào zhào guó shū shū shū zòu yì jì xù bēi zhì
凡曰敕、曰制、诰、诏、国书、书疏、奏议、记序、碑志,
dēng zǎi mí yí
登载靡遗。
dì wén ér jiā zhī zhuó zhí mì gé
帝闻而嘉之,擢直秘阁。
mèng shēn píng shēng duō suǒ zhe yǒu jí bǔ yǒu huì lù yǒu dú shū jì zhì yǒu jí yī lù yǒu jí xian lù jiē yǐ rú róng guān zhī
梦莘平生多所著,有《集补》,有《会录》,有《读书记志》,有《集医录》,有《集仙录》,皆以"儒荣"冠之。
qí shì xué bó wén gài zī zī yān sǐ ér hòu yǐ zhě
其嗜学博文,盖孜孜焉死而后已者。
kāi xǐ yuán nián qiū bā yuè zú nián bā shí èr
开禧元年秋八月卒,年八十二。
mèng shēn dì de zhī cóng zǐ tiān lín
梦莘弟得之,从子天麟。
de zhī zì sī shū chún xī shí nián jǔ jìn shì
得之字思叔,淳熙十年举进士。
bù shǐ zhě yǐ lián lì jiàn yǐ tōng zhí láng zhì shì
部使者以廉吏荐,以通直郎致仕。
ān pín lè fēn bù tān bù zào zhe zuǒ shì guó jì shǐ jì nián jì zuò jù bì qiè bǐ lüè gǔ chuī cí chēn jiāng zhì
安贫乐分,不贪不躁,著《左氏国纪》、《史记年纪》作《具敝箧笔略》、《鼓吹词》、《郴江志》。
tiān lín zì zhòng xiáng kāi xǐ yuán nián jìn shì
天麟字仲祥,开禧元年进士。
diào fǔ zhōu jiào shòu lì hú guǎng zǒng lǐng suǒ gàn bàn gōng shì lín ān fǔ jiào shòu zhè xi tí jǔ cháng píng sī gàn guān zhǔ guǎn lǐ bīng bù jià gé zōng xué yù wǔ xué bó shì
调抚州教授,历湖广总领所干办公事、临安府教授、浙西提举常平司干官、主管礼兵部架阁、宗学谕、武学博士。
lún duì yán rén zhǔ dāng chí xīn yǐ jìng
轮对,言人主当持心以敬。
fèng cí xiān dōu guān tōng pàn huì tán èr zhōu quán yīng dé fǔ quán fā qiǎn guǎng xī zhuǎn yùn pàn guān
奉祠仙都观,通判惠、潭二州,权英德府,权发遣广西转运判官。
suǒ zhì xīng xué míng jiào yǒu huì zhèng
所至兴学明教,有惠政。
zhe xī hàn huì yào qī shí juǎn dōng hàn huì yào sì shí juǎn hàn bīng běn mò yī juàn xī hàn dì lǐ shū liù juǎn shān jīng sān shí juǎn
著《西汉会要》七十卷、《东汉会要》四十卷、《汉兵本末》一卷、《西汉地理疏》六卷、《山经》三十卷。
jì xiè guān zuò tíng xiāo tān zhī shàng huà yán zǐ líng xiàng ér shì zhī
既谢官,作亭萧滩之上,画严子陵像而事之。
li xīn chuán zì wēi zhī zōng zhèng sì bù shùn chén zhī zǐ yě
李心传,字微之,宗正寺簿舜臣之子也。
qìng yuán yuán nián jiàn yú xiāng jì xià dì jué yì bù fù yìng jǔ bì hù zhù shū
庆元元年荐于乡,既下第,绝意不复应举,闭户著书。
wǎn yīn cuī yǔ zhī xǔ yì wèi le wēng děng hé qián hòu èr shí sān rén zhī jiàn zì zhì zhì sī dūn qiǎn zhì què xià
晚因崔与之、许奕、魏了翁等合前后二十三人之荐,自制置司敦遣至阙下。
wèi shǐ guǎn jiào kān cì jìn shì chū shēn zhuān xiū zhōng xīng sì cháo dì jì
为史馆校勘,赐进士出身,专修《中兴四朝帝纪》。
fu chéng qí sān yīn yán zhě ba tiān chà tōng pàn chéng dū fǔ
甫成其三,因言者罢,添差通判成都府。
xún qiān zhù zuò zuǒ láng jiān sì chuān zhì zhì sī cān yì guān
寻迁著作佐郎,兼四川制置司参议官。
zhào wú rù yì mù xǔ pì guān zhì jú zhǒng xiū shí sān cháo huì yào
诏无入议幕,许辟官置局,踵修《十三朝会要》。
duān píng sān nián chéng shū
端平三年成书。
zhào fù quē wèi gōng bù shì láng yán
召赴阙,为工部侍郎,言:
chén wén dà bīng zhī hòu bì yǒu xiōng nián
臣闻"大兵之后,必有凶年"。
gài qí shā lù zhī duō fù liǎn zhī zhòng shǐ sī mín yuàn nù zhī qì shàng gàn yīn yáng zhī hé zhì yú cǐ jí yě
盖其杀戮之多,赋敛之重,使斯民怨怒之气,上干阴阳之和,至于此极也。
bì xià suǒ yí yǔ zhū dà chén sǎo chú luàn zhèng yǔ rén gēng shǐ yǐ wéi xiāo è yùn yíng shàn xiáng zhī jì
陛下所宜与诸大臣扫除乱政,与民更始,以为消恶运、迎善祥之计。
ér fǎ bì wèi cháng gēng zhāng mín láo bù jiā zhèn dé jì wú néng gǎi yú qí jiù ér dài yǒu shèn yān
而法弊未尝更张,民劳不加振德,既无能改于其旧,而殆有甚焉。
gù dì dé wèi zhì yú wǎng qiān cháo gāng huò kǔ yú duō wěn lián píng zhī lì suǒ zài xiǎn jiàn ér tān lì wú chǐ gǎn yú wèi è zhī rén xié dí xīng bīng sì miàn ér qǐ yǐ qiú chěng qí suǒ yù
故帝德未至于罔愆,朝纲或苦于多紊,廉平之吏,所在鲜见,而贪利无耻,敢于为恶之人,挟敌兴兵,四面而起,以求逞其所欲。
rú cǐ ér wàng wǔ fú lái bèi bǎi gǔ yòng chéng shì yuán mù ér qiú yú yě
如此而望五福来备,百谷用成,是缘木而求鱼也。
chén kǎo zhì hàn zhī yóu yuē hé dí zēng duō ér mín yuàn yuē liú sàn wú suǒ guī ér mín yuàn yuē jiǎn shuì bù jìn shí ér mín yuàn yuē jí zī bù yǐ zuì ér mín yuàn
臣考致旱之由,曰和籴增多而民怨,曰流散无所归而民怨,曰检税不尽实而民怨,曰籍赀不以罪而民怨。
fán cǐ jiē qǐ yú dà bīng zhī hòu ér shì wèi yǒu yǐ xiāo zhī gù yù jī ér yù jí yě
凡此皆起于大兵之后,而势未有以消之,故愈积而愈极也。
chéng tāng shèng zhǔ yě ér sāng lín zhī dǎo yóu yǐ liù shì zì zé
成汤圣主也,而桑林之祷,犹以六事自责。
bì xià yuàn zhì qī nián yú cǐ zāi xiáng jī jǐn shǐ bù jué shū qí gù hé zāi
陛下愿治,七年于此,灾祥饥馑,史不绝书,其故何哉?
zhāo lìng xī gǎi mǐ yǒu cháng guī zé zhèng bù jié yǐ
朝令夕改,靡有常规,则政不节矣;
xíng jī jū sòng lüè wú ba rì zé shǐ mín jí yǐ
行赍居送,略无罢日,则使民疾矣;
péi dū yuán miào gōng zuò shén yīn zé tǔ mù yíng yǐ
陪都园庙,工作甚殷,则土木营矣;
qián dǐ nǚ guān shēng yàn cí chì zé nǚ yè shèng yǐ
潜邸女冠,声焰兹炽,则女谒盛矣;
zhēn wán zhī xiàn hǎn wén què jué zé bāo jū xíng yǐ
珍玩之献,罕闻却绝,则包苴行矣;
gěng qiē zhī yán lèi duō yàn qì zé chán fū chāng yǐ
鲠切之言,类多厌弃,则谗夫昌矣。
cǐ liù shì zhě yī huò yǒu yān yóu zú yǐ zhì hàn
此六事者一或有焉,犹足以致旱。
yuàn jí jiàng zuì jǐ zhī zhào xiū liù shì yǐ huí tiān xīn
愿亟降罪己之诏,修六事以回天心。
qún chén zhī zhōng yǒu xiàn jù liǎn piāo qiè zhī lùn yǐ qiú jìn zhě bì zhòng chù zhī bǐ bù dé yǐ shàng wū shèng dé zé hàn suī liè yóu kě mǐ yě
群臣之中有献聚敛剽窃之论以求进者,必重黜之,俾不得以上诬圣德,则旱虽烈,犹可弭也。
rán mín yuàn yú nèi dí bī yú wài shì qióng shì pò hé suǒ bù zhì
然民怨于内,敌逼于外,事穷势迫,何所不至!
bì xià suī móu chén rú yún měng jiàng rú yǔ yì bù zhī suǒ yǐ wèi cè yǐ
陛下虽谋臣如云,猛将如雨,亦不知所以为策矣。
dì cóng zhī
帝从之。
wèi jǐ fù yǐ yán qù fèng cí jū cháo zhōu
未几,复以言去,奉祠居潮州。
chún yòu yuán nián bà cí fù yǔ yòu ba
淳祐元年罢祠,复予,又罢。
sān nián zhì shì zú nián qī shí yǒu bā
三年,致仕,卒,年七十有八。
xīn chuán yǒu shǐ cái tōng gù shí rán qí zuò wú liè xiàng ān shì chuán bāo biǎn yǒu kuì bǐng bǐ zhī zhǐ
心传有史才,通故实,然其作吴猎、项安世传,褒贬有愧秉笔之旨。
gài qí zhì cháng zhòng chuān shǔ ér báo dōng nán zhī shì yún
盖其志常重川蜀,而薄东南之士云。
suǒ zhe chéng shū
所著成书,
yǒu gāo zōng xì nián lù èr bǎi juǎn xué yì biān wǔ juǎn sòng shī xun wǔ juǎn chūn qiū kǎo shí sān juǎn lǐ biàn èr shí sān juǎn dú shǐ kǎo shí èr juǎn jiù wén zhèng wù shí wǔ juǎn cháo yě zá jì sì shí juǎn dào mìng lù wǔ juǎn xī chuí tài dìng lù jiǔ shí juǎn biàn nán qiān lù yī juàn shī wén yī bǎi juǎn
有《高宗系年录》二百卷、《学易编》五卷、《诵诗训》五卷、《春秋考》十三卷、《礼辨》二十三卷、《读史考》十二卷、《旧闻证误》十五卷、《朝野杂记》四十卷、《道命录》五卷、《西陲泰定录》九十卷、《辨南迁录》一卷、诗文一百卷。
yè wèi dào chū huì hè sūn yǐ zì xíng gèng zì zhī dào wēn zhōu rén
叶味道,初讳贺孙,以字行,更字知道,温州人。
shǎo kè zhì hào gǔ xué shī shì zhū xī
少刻志好古学,师事朱熹。
shì lǐ bù dì yī
试礼部第一。
shí wěi xué jìn xíng wèi dào duì xué zhì cè lǜ běn chéng yí wú suǒ bì
时伪学禁行,味道对学制策,率本程颐无所避。
zhī jǔ hú hóng jiàn ér chù zhī yuē cǐ bì wěi tú yě
知举胡纮见而黜之,曰:"此必伪徒也。
jì xià dì fù cóng xī yú wǔ yí shān zhōng
"既下第,复从熹于武夷山中。
xué jìn kāi dēng jiā dìng shí sān nián jìn shì dì diào è zhōu jiào shòu
学禁开,登嘉定十三年进士第,调鄂州教授。
lǐ zōng fǎng wèn xī zhī tú jí suǒ zhù shū bù shǐ zhě suì yǐ wèi dào xíng yì wén chà zhǔ guǎn sān xǐng jià gé wén zì
理宗访问熹之徒及所著书,部使者遂以味道行谊闻,差主管三省架阁文字。
qiān zōng xué yù lún duì yán rén zhǔ zhī wu xué tiān xià zhī fú yě
迁宗学谕,轮对,言:"人主之务学,天下之福也。
bì jiān zhì qì yǐ shǒu suǒ xué jǐn jī wēi yǐ yàn suǒ xué zhèng gāng cháng yǐ lì suǒ xué yòng zhōng yán yǐ chōng suǒ xué
必坚志气以守所学,谨几微以验所学,正纲常以励所学,用忠言以充所学。
zhì ruò kǒu zòu zé yòu shù dì wáng chuán xīn zhī yào yǔ sì dài zuò gē zuò míng zhī zhǐ qí zhōng yǒu yuē yán xuān zé lì jiǎn wén shèng zé yì xū
"至若口奏,则又述帝王传心之要,与四代作歌作铭之旨,其终有曰:"言宣则力减,文胜则意虚。
cóng chén yǒu jiàn wèi dào kě wèi jiǎng guān nǎi shòu tài xué bó shì jiān chóng zhèng diàn shuō shū
"从臣有荐味道可为讲官,乃授太学博士,兼崇政殿说书。
gù shì shuō shū zhī zhí zhǐ yú tōng jiàn ér bù jí jīng
故事,说书之职止于《通鉴》,而不及经。
wèi dào qǐng xiān shuō lún yǔ zhào cóng zhī
味道请先说《论语》,诏从之。
dì hū wèn guǐ shén zhī lǐ yí bó yǒu zhī shì shè yú dàn
帝忽问鬼神之理,疑伯有之事涉于诞。
wèi dào duì yuē yīn yáng èr qì zhī sàn jù suī tiān dì bù néng yì
味道对曰:"阴阳二气之散聚,虽天地不能易。
yǒu sǐ ér yóu bù sàn zhě qí cháng yě
有死而犹不散者,其常也。
yǒu bù dé qí sǐ ér yù jié bù sàn zhě qí biàn yě
有不得其死而郁结不散者,其变也。
gù shèng rén shè wèi zōng tiāo yǐ bié qīn shū yuǎn ěr zhèng suǒ yǐ jiào mín qīn ài cān zàn huà yù
故圣人设为宗祧,以别亲疏远迩,正所以教民亲爱,参赞化育。
jīn bó yǒu dé zuì ér sǐ qí qì bù sàn wèi yāo wèi lì shǐ guó rén shàng xià wèi zhī bù níng yú shì wèi zhī lì zǐ xiè yǐ fèng qí hòu zé shù hū guǐ yǒu suǒ zhī ér shén mò bù níng yǐ
今伯有得罪而死,其气不散,为妖为厉,使国人上下为之不宁,于是为之立子泄以奉其后,则庶乎鬼有所知,而神莫不宁矣。
gài fěng huáng zǐ hóng shì yě
"盖讽皇子竑事也。
sān jīng yòng shī tíng chén biān kǔn jiāo jìn jī huì zhī shuō
三京用师,廷臣边阃交进机会之说。
wèi dào jìn yì zhuàng yǐ wéi kāi biān jìn kuò yìng yuán bèi nán kē pèi rì fán kuì xiǎng rì pò mín yī bù kān mìng páng xūn huáng cháo zhī huò lì jiàn shì xiān yáo qí běn wú yì yú wài yě
味道进议状,以为:"开边浸阔,应援倍难,科配日繁,馈饷日迫,民一不堪命,庞勋、黄巢之祸立见,是先摇其本,无益于外也。
jīng yán zòu shì wú rì bù shēn yán zhī ér luò shī xún yǐ bài wén
"经筵奏事,无日不申言之,而洛师寻以败闻。
yú shì rén wèi wèi dào jiàn wēi lǜ yuǎn
于是人谓味道见微虑远。
wèi dào suǒ zòu chén wú yī yán bù kāi dǎo yǐn yì qiú qiè yú jūn shēn
味道所奏陈,无一言不开导引翼,求切于君身;
páng yǐn shé xuán tuī zhì yú zhì dào
旁引折旋,推致于治道。
qiān mì shū zhù zuò zuǒ láng ér zú
迁秘书著作佐郎而卒。
fù wén dì zhèn dào chū nèi tǎng yín bó fù qí sàng shēng yī guān yǐ rèn qí hòu gù shì suǒ wèi yǒu yě
讣闻,帝震悼,出内帑银帛赙其丧,升一官以任其后,故事所未有也。
suǒ zhe sì shū shuō dà xué jiǎng yì jì fǎ zōng miào miào xiǎng jiāo shè wài zhuàn jīng yán kǒu zòu gù shì jiǎng yì
所著《四书说》、《大学讲义》、《祭法宗庙庙享郊社外传》、《经筵口奏》、《故事讲义》。
wáng yīng lín zì bó hòu qìng yuán fǔ rén
王应麟,字伯厚,庆元府人。
jiǔ suì tōng liù jīng chún yòu yuán nián jǔ jìn shì cóng wáng yě shòu xué
九岁通《六经》,淳祐元年举进士,从王野受学。
diào xī ān zhǔ bù mín yǐ nián shào yì shì zhī shū fù hòu shí
调西安主簿,民以年少易视之,输赋后时。
yīng lín bái jùn shǒu shéng yǐ fǎ suì lì bàn
应麟白郡守,绳以法,遂立办。
zhū xiào yù wéi luàn zhī xiàn shì wēng fǔ cāng huáng jì bù zhī suǒ chū yīng lín yǐ lǐ yù fú zhī
诸校欲为乱,知县事翁甫仓皇计不知所出,应麟以礼谕服之。
chà jiān píng jiāng bǎi wàn dōng cāng
差监平江百万东仓。
diào zhè xi tí jǔ cháng píng chá yán zhǔ guǎn zhàng sī bù shǐ zhě zhèng lín yì dài zhī
调浙西提举常平茶盐主管帐司,部使者郑霖异待之。
dīng fù yōu fú chú diào yáng zhōu jiào shòu
丁父忧,服除,调扬州教授。
chū yīng lín dēng dì yán yuē jīn zhī shì jǔ zǐ yè zhě gū míng yù de zé yī qiè wěi qì zhì dù diǎn gù màn bù xǐng fēi guó jiā suǒ wàng yú tōng rú
初,应麟登第,言曰:"今之事举子业者,沽名誉,得则一切委弃,制度典故漫不省,非国家所望于通儒。
yú shì bì mén fā fèn shì yǐ bó xué hóng cí kē zì xiàn jiǎ guǎn gé shū dú zhī
"于是闭门发愤,誓以博学宏辞科自见,假馆阁书读之。
bǎo yòu sì nián zhōng shì kē
宝祐四年中是科。
yīng lín yǔ dì yīng fèng tóng rì shēng kāi qìng yuán nián yì zhōng shì kē zhào bāo yù zhī tiān chà zhè xī ān fǔ sī gàn bàn gōng shì
应麟与弟应凤同日生,开庆元年亦中是科,诏褒谕之,添差浙西安抚司干办公事。
dì yù jí yīng diàn cè shì zhào yīng lín fù kǎo
帝御集英殿策士,召应麟覆考。
kǎo dì jì shàng dì yù yì dì qī juǎn zhì qí shǒu
考第既上,帝欲易第七卷置其首。
yīng lín dú zhī nǎi dùn shǒu yuē shì juǎn gǔ yì ruò guī jìng zhōng gān rú tiě shí chén gǎn wéi de shì hè
应麟读之,乃顿首曰:"是卷古谊若龟镜,忠肝如铁石,臣敢为得士贺。
suì yǐ dì qī juǎn wéi shǒu xuǎn
"遂以第七卷为首选。
jí chàng míng nǎi wén tiān xiáng yě
及唱名,乃文天祥也。
qiān zhǔ guǎn sān xǐng shū mì yuàn jià gé wén zì
迁主管三省、枢密院架阁文字。
qiān guó zi lù jìn wǔ xué bó shì
迁国子录,进武学博士。
shū yán bì xià yuè lǐ duō yuàn zhì jiǔ
疏言:"陛下阅理多,愿治久。
dāng shì shì zhī jiān yú tú cù yú wài huàn rén cái fá ér mín lì dān yi qiáng wéi shàn zēng xiū dé wú zì jǔ dài
当事势之艰,舆图蹙于外患,人才乏而民力殚,宜强为善,增修德,无自沮怠;
huī hóng shì qì xià qíng bì dá cāo gāng jì ér míng wěi rèn jǐn zuǒ yòu ér fáng yōng bì qiú zhé rén yǐ fǔ hòu sì
恢弘士气,下情毕达,操纲纪而明委任,谨左右而防壅蔽,求哲人以辅后嗣。
jì duì dì wèn qí fù míng yuē ěr fù yǐ chén shàn wèi zhōng kě wèi jì měi
"既对,帝问其父名,曰:"尔父以陈善为忠,可谓继美。
dīng dà quán yù zhì yīng lín bù kě de
丁大全欲致应麟,不可得。
qiān tài cháng sì zhǔ bù miàn duì yán huái shù fāng jǐng shǔ dào kǒng jiān hǎi biǎo shàng liú jiē yǒu fān lí chún chǐ zhī yōu
迁太常寺主簿,面对,言:"淮戍方警,蜀道孔艰,海表上流皆有藩篱唇齿之忧。
jūn gōng wèi jí ér lìn shǎng mín lì jì kùn ér zhòng liǎn fēi xiū rǎng jì yě
军功未集而吝赏,民力既困而重敛,非修攘计也。
bì xià wù yǐ yàn ān zì yì wù yǐ róng yuè zhī yán zì kuān
陛下勿以宴安自逸,勿以容悦之言自宽。
dì qiǎo rán yuē biān shì shén kě yōu
"帝愀然曰:"边事甚可忧。
yīng lín yán wú shì shēn yōu lín shì bù jù
"应麟言:"无事深忧,临事不惧。
yuàn jí jí yù fáng wú wèi yōng bì suǒ qī
愿汲汲预防,毋为壅蔽所欺。
shí dà quán huì yán biān shì yú shì yīng lín ba
"时大全讳言边事,于是应麟罢。
wèi jǐ dà quán bài qǐ yīng lín tōng pàn tāi zhōu
未几,大全败,起应麟通判台州。
zhào wèi tài cháng bó shì zhuó mì shū láng é jiān yí jìng huì wáng fǔ jiào shòu
召为太常博士,擢秘书郎,俄兼沂靖惠王府教授。
huì xīng jiàn yìng zhào jí lùn zhí zhèng shì cóng tái jiàn zhī zuì jī sī cái xíng gōng tián zhī hài
彗星见,应诏极论执政、侍从、台谏之罪,积私财、行公田之害。
yòu yán yìng tiān biàn mò xiān huí rén xīn huí rén xīn mò xiān zhí shòu yán
又言:"应天变莫先回人心,回人心莫先直受言。
qián tiān xià zhī kǒu jū zhí chén zhī qì rú yìng tiān hé
箝天下之口,沮直臣之气,如应天何?
shí zhí yán zhě duō wǔ quán chén yì gù yīng lín jí zhī
"时直言者多迕权臣意,故应麟及之。
qiān zhù zuò zuǒ láng
迁著作佐郎。
dù zōng jí wèi shè lǐ bù láng guān cǎo bǎi guān biǎo
度宗即位,摄礼部郎官,草百官表。
jiù zhì qǐng tīng zhèng sì biǎo yǐ shàng
旧制,请听政,四表已上。
yī xī rù lín zǎi chén yù zhǐ zēng zhuàn sān biǎo yīng lín cāo bǐ lì jiù
一夕入临,宰臣谕旨增撰三表,应麟操笔立就。
chéng xiàng zǒng hù hái cí wèi biǎo sān dào shǐ zhě lì yǐ sì yīng lín cóng róng shòu zhī
丞相总护还,辞位表三道,使者立以俟,应麟从容授之。
chéng xiàng jīng fú jí shòu jiān lǐ bù láng guān jiān zhí xué shì yuàn
丞相惊服,即授兼礼部郎官、兼直学士院。
mǎ tíng luán zhī gòng jǔ zhào yīng lín jiān quán zhí é jiān chóng zhèng diàn shuō shū
马廷鸾知贡举,诏应麟兼权直,俄兼崇政殿说书。
qiān zhù zuò láng shǒu jūn qì shǎo jiān
迁著作郎,守军器少监。
jīng yán zhí rén rì xuě dì wèn yǒu hé gù shì yīng lín yǐ táng li jiào li yì děng yìng zhì shī duì
经筵值人日雪,帝问有何故事,应麟以唐李峤、李乂等应制诗对。
yīn zòu chūn xuě guò duō mín shēng jī hán fāng cùn rén ài yi jǐn gǎn zhào
因奏:"春雪过多,民生饥寒,方寸仁爱,宜谨感召。
qiān jiāng zuò jiān
"迁将作监。
dì shì cháo wèi yīng lín yuē wéi xué yào zhuó jiàn gǔ rén zhī xīn
帝视朝,谓应麟曰:"为学要灼见古人之心。
yīng lín duì yuē yán gōng yín wèi bù gǎn dài huáng kè qín kè jiǎn wú zì zòng yì qiáng yǐ yù xià zhì shì yǐ duàn cǐ gǔ rén zhī xīn
"应麟对曰"严恭寅畏,不敢怠皇,克勤克俭,无自纵逸,强以驭下,制事以断,此古人之心。
rán cāo shě yì hū yú miǎo mián jīng yè měi wàng yú yóu yǎn
然操舍易忽于眇绵,兢业每忘于游衍。
dì jiā nà zhī
"帝嘉纳之。
jì ér zhuǎn duì yán rén jūn fáng wèi méng zhī yù cún bù yǐ zhī chéng
既而转对,言:"人君防未萌之欲,存不已之诚。
zhuó jiān shì lì xiū zhù guān shēng quán zhí xué shì yuàn qiān mì shū shǎo jiān jiān shì jiǎng
"擢兼侍立修注官,升权直学士院,迁秘书少监兼侍讲。
shàng shū lùn shì bó bù bào
上疏论市舶,不报。
huì jiǎ sì dào bài píng zhāng shì yè mèng dǐng jiāng wàn lǐ gè qiú qù shì dào yì qiú qù
会贾似道拜平章事,叶梦鼎、江万里各求去,似道亦求去。
yīng lín zòu xiào zōng cháo quē xiāng zhě yì yú nián dì jí qǔ yǐ yù zhī
应麟奏,孝宗朝阙相者亦逾年,帝亟取以谕之。
shì dào wén yīng lín yán dà è zhī yǔ bāo huī yuē wǒ qù cháo shì ruò wáng bó hòu zhě duō yǐ dàn cǐ rén sù zhù wén xué míng bù yù shǐ tiān xià wèi wǒ qì shì
似道闻应麟言,大恶之,语包恢曰:"我去朝士若王伯厚者多矣,但此人素著文学名,不欲使天下谓我弃士。
bǐ hé sī shǎo zì biǎn
彼盍思少自贬!
huī yǐ gào yīng lín xiào yuē wǔ xiāng zhī huàn xiǎo fù jūn zhī zuì dà
"恢以告,应麟笑曰:"迕相之患小,负君之罪大。
qiān qǐ jū shè rén jiān quán zhōng shū shè rén
"迁起居舍人,兼权中书舍人。
dōng léi yīng lín yán shí yuè zhī léi wéi dōng hàn shù jiàn
冬雷,应麟言:"十月之雷,惟东汉数见。
mìng lìng bù zhuān jiān xié bìng jìn bēi yú zūn wài líng nèi zhī xiàng
命令不专,奸衺并进,卑逾尊,外陵内之象。
dāng qīng tiān jūn jǐn tiān mìng tǐ tiān dé yǐ huí tiān xīn
当清天君,谨天命,体天德,以回天心。
shǒu chéng bì fǎ zǔ zōng yù zhì bì zǒng wēi fú
守成必法祖宗,御治必总威福。
shì dào wén zhī chì zhú zhī yì jué yǐ
"似道闻之,斥逐之意决矣。
yīng lín dié gé mén zhí qián zòu duì wèi yòng rén mò xiān chá jūn zǐ xiǎo rén
应麟牒阁门直前奏对,谓用人莫先察君子小人。
fāng xiù shū dài bān tái chén jí shū bó zhī yóu shì èr shǐ zhí qián zhī zhì suì fèi
方袖疏待班,台臣亟疏驳之,由是二史直前之制遂废。
yǐ mì gé xiū zhuàn zhǔ guǎn chóng xǐ guān
以秘阁修撰主管崇禧观。
jiǔ zhī qǐ zhī huī zhōu
久之,起知徽州。
qí fù zǒng cháng shǒu shì jùn fù lǎo jiē yuē cǐ qīng bái tài shǒu zi yě
其父捴尝守是郡,父老皆曰:'此清白太守子也。
cuī háo yòu shěng zū fù mín dà yuè
"摧豪右,省租赋,民大悦。
zhào wèi mì shū jiān quán zhōng shū shè rén lì cí bù xǔ
召为秘书监,权中书舍人,力辞,不许。
jiān guó shǐ biān xiū shí lù jiǎn tǎo jiān shì jiǎng
兼国史编修、实录检讨兼侍讲。
qiān qǐ jū láng jiān quán lì bù shì láng zhǐ chén chéng bài nì shùn zhī shuō qiě yuē guó jiā suǒ shì zhě dà jiāng xiāng fán qí hóu shé yì bù róng huǎn
迁起居郎兼权吏部侍郎,指陈成败逆顺之说,且曰:"国家所恃者大江,襄、樊其喉舌,议不容缓。
cháo tíng fāng cóng róng rú cháng shí shì jǐ yī shī qǐ néng zì ān
朝廷方从容如常时,事几一失,岂能自安?
cháo chén wú yǐ biān shì yán zhě dì bù yì
"朝臣无以边事言者,帝不怿。
shì dào fù móu chì zhú shì yìng lín yǐ mǔ yōu qù
似道复谋斥逐,适应麟以母忧去。
jí shì dào kuì shī jiāng shàng shòu zhōng shū shè rén jiān zhí xué shì yuàn jí yǐn shū chén shí shì jí zhēng tǎo míng zhèng xíng lì lián chǐ tōng xià qíng qiú jiāng cái liàn jūn shí bèi liáng xiǎng jǔ shí cái zé mù shǒu fáng hǎi dào qí mù yě
及似道溃师江上,授中书舍人兼直学士院,即引疏陈十事,急征讨、明政刑、厉廉耻、通下情、求将材、练军实、备粮饷、举实材、择牧守、防海道,其目也。
qiě yán tú dà huàn zhě bì lüè xì gù qiú shí xiào zhě bì qù xū wén
且言:"图大患者必略细故,求实效者必去虚文。
yīn qǐng jí zhū lù qín wáng zhī shī yǒu néng shuài xiān ér zhì zhě yi hòu shǎng yǐ zuò yǒng gǎn zhī qì bìng lì jìn zhàn wéi néng zhàn sī kě shǒu
"因请集诸路勤王之师,有能率先而至者,宜厚赏以作勇敢之气,并力进战,惟能战,斯可守。
jìn jiān tóng xiū guó shǐ shí lù yuàn tóng xiū zhuàn jiān shì dú qiān lǐ bù shì láng jiān zhōng shū shè rén
进兼同修国史、实录院同修撰兼侍读,迁礼部侍郎兼中书舍人。
rì shí yīng lín zhào lùn dá tiān jiè wǔ shì chén bèi yù shí cè jiē bù jí yòng
日食,应麟诏论答天戒五事,陈备御十策,皆不及用。
xún zhuǎn shàng shū jiān jǐ shì zhōng
寻转尚书兼给事中。
zuǒ chéng xiàng liú mèng yán yòng xú náng wèi yù shǐ zhuó jiāng xī zhì zhì shǐ huáng wàn dàn děng yīng lín jiǎo zòu yuē náng yǔ mèng yán tóng xiāng yǒu sī rén zhī xián wàn dàn cū lì wú xué nán chāng shī shǒu wù guó zuì dà
左丞相留梦炎用徐囊为御史,擢江西制置使黄万石等,应麟缴奏曰:"囊与梦炎同乡,有私人之嫌,万石粗戾无学,南昌失守,误国罪大。
jīn fāng yù yǐn yǐ zì zhù shàn lèi wèi suǒ bó shì zhě bì xié chí ér qù
今方欲引以自助,善类为所搏噬者,必携持而去。
wú jùn tān mò qīng zào qǐ yi yòng zhī
吴浚贪墨轻躁,岂宜用之?
kuàng mèng yán chuǎn lìng màn jiàn dǎng yán fú gǎn gào jīn zhī mài jiàng zhě duō qí rèn yòng zhī shì
况梦炎舛令慢谏,谠言弗敢告,今之卖降者,多其任用之士。
shū zài shàng bù bào
"疏再上,不报。
chū guān sì mìng zài zòu yuē yīn wēi jí ér wěn jì gāng yǐ piān jiàn ér fú gōng yì chén fēng bó bù xíng yǔ dà chén yì lùn shì bù dàng liú
出关俟命,再奏曰:"因危急而紊纪纲,以偏见而咈公议,臣封驳不行,与大臣异论,势不当留。
shū rù yòu bù bào suì dōng guī
"疏入,又不报,遂东归。
zhào zhōng shǐ tán chún dé yǐ hàn lín xué shì zhào shí zhě yǐ wéi duó qí yào lù chǒng yǐ qīng zhì fēi suǒ yǐ dài xián zhě
诏中使谭纯德以翰林学士召,识者以为夺其要路,宠以清秩,非所以待贤者。
yīng lín yì lì cí hòu èr shí nián zú
应麟亦力辞,后二十年卒。
suǒ zhe yǒu shēn níng jí yī bǎi juǎn wáng táng lèi gǎo èr shí sān juǎn yè yuán lèi gǎo èr shí èr juǎn shī kǎo wǔ juǎn shī dì lǐ kǎo wǔ juǎn hàn yì wén yì zhì kǎo zhèng shí juǎn tōng jiàn dì lǐ kǎo yī bǎi juǎn tōng jiàn dì lǐ tōng shì shí liù juǎn tōng jiàn dá wèn sì juǎn kùn xué jì wén èr shí juǎn méng xun qī shí juǎn jí jiě jiàn zuò piān bǔ zhù jí jiù piān liù juǎn bǔ zhù wáng huì piān sì shí juǎn xiǎo xué gàn zhū shí juǎn yù hǎi èr bǎi juǎn cí xué zhǐ nán sì juǎn cí xué tí yuàn sì shí juǎn xìng shì jí jiù piān liù juǎn hàn zhì kǎo sì juǎn liù jīng tiān wén biān liù juǎn xiǎo xué fěng yǒng sì juǎn
所著有《深宁集》一百卷、《王堂类稿》二十三卷、《掖垣类稿》二十二卷、《诗考》五卷、《诗地理考》五卷、《汉艺文艺志考证》十卷、《通鉴地理考》一百卷、《通鉴地理通释》十六卷、《通鉴答问》四卷、《困学纪闻》二十卷、《蒙训》七十卷、《集解践阼篇》、《补注急就篇》六卷、《补注王会篇》四十卷、《小学绀珠》十卷、《玉海》二百卷、《词学指南》四卷、《词学题苑》四十卷、《姓氏急就篇》六卷、《汉制考》四卷、《六经天文编》六卷、《小学讽咏》四卷。
huáng zhèn zì dōng fā qìng yuán fǔ cí xī rén
黄震,字东发,庆元府慈溪人。
bǎo yòu sì nián dēng jìn shì dì diào wú xiàn wèi
宝祐四年登进士第,调吴县尉。
wú duō háo shì jiā gào sī zhài zé yǐ shǔ wèi mín duō jī dòng jiǒng kǔ sǐ wèi zú shǒu
吴多豪势家,告私债则以属尉,民多饥冻窘苦,死尉卒手。
zhèn zhì bù shòu guì jiā gào
震至,不受贵家告。
fǔ xí shè qí xiàn
府檄摄其县。
jí shè cháng zhōu huá tíng jiē yǒu shēng
及摄长洲、华亭,皆有声。
zhè dōng tí jǔ cháng píng wáng huá fu pì zhǔ guǎn zhàng sī wén zì
浙东提举常平王华甫辟主管帐司文字。
shí qián gēng sūn shǒu cháng zhū yì shǒu píng jiāng wú jūn zhuó shǒu jiā xīng jiē yǐ bì xìng lì mín
时钱庚孙守常,朱熠守平江,吴君擢守嘉兴,皆倚嬖幸厉民。
huá fu bìng jí qiáng qǐ hé ba sān rén zhèn zàn zhī yě
华甫病革,强起劾罢三人,震赞之也。
yán hǎi zhì zhì sī pì gàn bàn tí lǐng zhè xi yán shì bù jiù
沿海制置司辟干办、提领浙西盐事,不就。
gǎi pì tí lǐng zhèn jiāng zhuǎn bān cāng fēn sī
改辟提领镇江转般仓分司。
gōng tián fǎ xíng gǎi tí lǐng guān tián suǒ yán bù biàn bù tīng fù zhuǎn bān cāng zhí
公田法行,改提领官田所,言不便,不听,复转般仓职。
rù wèi diǎn jiào shàn jūn jī shǎng jiǔ kù suǒ jiǎn chá guān
入为点校赡军激赏酒库所检察官。
zhuó shǐ guǎn jiǎn yuè yǔ xiū níng zōng lǐ zōng liǎng cháo guó shǐ shí lù
擢史馆检阅,与修宁宗、理宗两朝《国史》、《实录》。
lún duì yán dāng shí zhī dà bì yuē mín qióng yuē bīng ruò yuē cái kuì yuē shì dà fū wú chǐ
轮对,言当时之大弊,曰民穷,曰兵弱,曰财匮,曰士大夫无耻。
qǐ ba gěi dù sēng rén dào shì dié shǐ qí tú lǎo sǐ jí xiāo mǐ zhī shōu qí tián rù kě yǐ fù jūn guó shū mín lì
乞罢给度僧人道士牒,使其徒老死即消弭之,收其田入,可以富军国,纾民力。
shí gōng zhōng jiàn nèi dào chǎng gù shǒu jí cǐ
时宫中建内道场,故首及此。
dì nù pī jiàng sān zhì jí chū guó mén
帝怒,批降三秩,即出国门。
yòng jiàn guān yán de qǐn
用谏官言,得寝。
chū tōng pàn guǎng dé jūn
出通判广德军。
chū xiào zōng bān zhū xī shè cāng fǎ yú tiān xià ér guǎng dé zé guān zhì cǐ cāng
初,孝宗颁朱熹社仓法于天下,而广德则官置此仓。
mín kùn yú nà xi zhì yǐ xi wèi běn ér xi jiē héng qǔ mín qióng zhì zì jīng
民困于纳息,至以息为本,而息皆横取,民穷至自经。
rén yǐ wéi xī zhī fǎ bù gǎn yì
人以为熹之法,不敢议。
zhèn yuē bù rán
震曰:"不然。
fǎ chū yú yáo shùn sān dài shèng rén yóu yǒu biàn tōng ān yǒu xiān rú wéi fǎ bù sī jiù qí bì yé
法出于尧、舜、三代圣人,犹有变通,安有先儒为法,不思救其弊耶?
kuàng xī fǎ shè cāng guī zhī yú mín ér guān bù dé yǔ
何况朱熹之法,社仓归之于民,而官不得参与。
guān suī bù yǔ ér zhōng yǒu nà xi zhī huàn
官虽不与,而终有纳息之患。
zhèn wéi bié mǎi tián liù bǎi mǔ yǐ qí zū dài shè cāng xi yuē fēi xiōng nián bù dài ér dài zhě bù qǔ xi
"震为别买田六百亩,以其租代社仓息,约非凶年不贷,而贷者不取息。
jùn yǒu cí shān miào suì hé jiāng huái zhī mín dǎo qí zhě shù shí wàn qí shēng jiē yòng niú
郡有祠山庙,岁合江、淮之民祷祈者数十万,其牲皆用牛。
jùn è shào xié bīng rèn wǔ shēng yíng shén wèi cháng dòu zhēng zhì fàn fǎ
郡恶少挟兵刃舞牲迎神为常,斗争致犯法。
qí sú yòu yǒu zì yīng zhì gù zì kǎo lüě yǐ jiǎo fú zhě
其俗又有自婴桎梏、自拷掠以徼福者。
zhèn jiàn wèn zhī nǎi bīng zú
震见,问之,乃兵卒。
zé zì zhuàng qí zuì zú yuē běn wú zuì
责自状其罪,卒曰:"本无罪。
zhèn yuē ěr zuì duō bù gǎn duì rén yán tè gào shén yǐ miǎn zuì ěr
"震曰:"尔罪多,不敢对人言,特告神以免罪耳。
zhàng zhī shì zhòng
"杖之示众。
yòu qí sú yǒu suǒ wèi mái cáng huì zhě wèi kǎn yú tíng shēn guǎng jiē wǔ chǐ yǐ suǒ jì niú jí qì mǐn shù bǎi nà qí zhōng fù yǐ niú gé fēng jué yī xī míng fā shì zhī shī suǒ zài
又其俗有所谓埋藏会者,为坎于庭,深、广皆五尺,以所祭牛及器皿数百纳其中,覆以牛革,封𫔎一夕,明发视之,失所在。
zhèn yǐ wéi yāo ér shā niú yín sì fēi fǎ yán zhī zhū sī jìn jué zhī
震以为妖,而杀牛淫祀非法,言之诸司,禁绝之。
jùn shǒu gǔ fán shì yǐ quán xiāng cóng zǐ jiāo zòng bù fǎ zhèn shù yǔ zhēng lùn shì fēi fán shì jī bù kān shū zhèn náo zhèng zuò jiě guān
郡守贾蕃世以权相从子骄纵不法,震数与争论是非,蕃世积不堪,疏震挠政,坐解官。
xún tōng pàn shào xīng fǔ huò hǎi kòu lù zhī
寻通判绍兴府,获海寇,僇之。
fǔ zhōu jī qǐ zhèn zhī qí zhōu dān chē jí chí zhōng dào yuē fù rén qí lǎo jí chéng zhōng wú guò mǒu rì
抚州饥起,震知其州,单车疾驰,中道约富人耆老集城中,毋过某日。
zhì zé dà shū bì tiào zhě jiè qiáng dí zhě zhǎn jiē yú shì zuò yì shè shǔ wén shū bù rù zhōu zhì bù yì mǐ jià jià rì sǔn
至则大书"闭粜者藉,强籴者斩"揭于市,坐驿舍署文书,不入州治,不抑米价,价日损。
qīn zhǔ zhōu shí è zhě
亲煮粥食饿者。
qǐng yú cháo gěi jué shǎng jīng láo zhě ér hòu rù shì zhōu shì
请于朝,给爵赏旌劳者,而后入视州事。
zhuǎn yùn sī xià zhōu dí mǐ qī wàn dàn zhèn yuē mín shēng jué yǐ qǐ yi zhòng kùn zhī
转运司下州籴米七万石,震曰:"民生蹶矣,岂宜重困之!
yǐ méi guān tián sān zhuāng suǒ rù yīng zhī
"以没官田三庄所入应之。
ruò bǔ kè liù jīng yí lǐ xiū fù zhū xī cí shù yàn shū lǐ mén yuē jiù xué fang zhì jì shè jì qì fù fēng léi sì quàn mín zhǒng mài jìn jìng dù chuán fén qiān sān bǎi yú sōu yòng qí dīng tiě chuàng jūn yíng wǔ bǎi jiān jiē shàn zhèng yě
若补刻《六经》、《仪礼》,修复朱熹祠,树晏殊里门曰"旧学坊",制祭社稷器,复风雷祀,劝民种麦,禁竞渡船,焚千三百余艘,用其丁铁创军营五百间,皆善政也。
zhào zēng zhì suì shēng tí jǔ cháng píng cāng sī
诏增秩,遂升提举常平仓司。
jiù yǒu jié guān jù dài bǔ shì xì jùn yù èr shí yǒu bā nián cún zhě shí wú sān sì yǐ shì guān shàng shū shěng wú gǎn jué qí yù zhě yǐ jié guān wéi zuò luàn yě
旧有结关拒逮捕事系郡狱二十有八年,存者十无三四,以事关尚书省,无敢决其狱者,以结关为作乱也。
zhèn wèi jié guān yóu tā jùn zhī jié jiǎ yě fēi zuò luàn bǐ kuàng yǐ jīng shù shè yú shì jiē shì zhī
震谓结关犹他郡之结甲也,非作乱比,况已经数赦,于是皆释之。
xīn chéng yǔ guāng zé de quǎn yá xiāng rù mín jiā xī ér chù suì cháng fèn dòu zhēng yú
新城与光泽地犬牙相入,民夹溪而处,岁常忿斗争渔。
huì zhī xiàn shì jiǎn xióng wéi zhèng rǎo mín yīn xiāng jié jù qǐ fén lüě
会知县事蹇雄为政扰民,因相结拒,起焚掠。
zhèn nǎi hé ba xióng yù qí mín sàn qù
震乃劾罢雄,谕其民散去。
chū cháng píng yǒu cí yòu jú wèi pín ér qì zǐ zhě shè jiǔ ér míng cún shí wáng
初,常平有慈幼局,为贫而弃子者设,久而名存实亡。
zhèn wèi shōu bǔ yú jì qì zhī hòu bù ruò xiān qí wèi qì bǎo quán zhī
震谓收哺于既弃之后,不若先其未弃保全之。
nǎi sǔn yì jiù fǎ fán dāng miǎn ér pín zhě xǔ lǐ xū qǐng yú guān shàn zhī qì zhě xǔ rén shōu yǎng guān chū sù gěi suǒ shōu jiā chéng huó zhě zhòng
乃损益旧法,凡当免而贫者,许里胥请于官赡之,弃者许人收养,官出粟给所收家,成活者众。
zhèn lùn yì fǎ xiān lìng xiàn hé mín chǎn yè bù shǐ xià hù shòu yì yú shàng hù
震论役法,先令县核民产业,不使下户受抑于上户。
dà xīng shuǐ lì fèi bēi huài yàn jí wèi háo yòu suǒ zhàn zhě fù zhī
大兴水利,废陂、坏堰及为豪右所占者,复之。
gǎi tí diǎn xíng yù jué zhì yù qīng mín sòng hè rán rú shén míng
改提点刑狱,决滞狱,清民讼,赫然如神明。
yǒu guì jiā hài mín zhèn àn zhī guì jiā yuàn
有贵家害民,震按之,贵家怨。
yòu qiáng fā fù rén sù yǔ mín fù rén yì yuàn
又强发富人粟与民,富人亦怨。
yù shǐ zhōng chéng chén jiān yǐ chán zhě yán hé zhèn qù chán zhě nǎi yuàn zhèn zhě yě
御史中丞陈坚以谗者言,劾震去,谗者,乃怨震者也。
suì fèng yún tái cí
遂奉云台祠。
jiǎ sì dào bà xiāng yǐ zōng zhèng sì bù zhào jiāng yǔ shù zhè bìng wèi jiān chá yù shǐ yǒu nèi qī wèi zhèn zhí zhǐ zhī ér zhè yì yǐ zhí yán qù
贾似道罢相,以宗正寺簿召,将与俞浙并为监察御史,有内戚畏震直,止之,而浙亦以直言去。
yí zhè dōng tí jǔ cháng píng zhèn ān jī mín zhé dào zéi méng yá
移浙东提举常平,镇安饥民,折盗贼萌芽。
shí huáng shū dà fù fú wáng yǔ ruì pàn shào xīng fǔ suì jiān wáng fǔ zhǎng shǐ
时皇叔大父福王与芮判绍兴府,遂兼王府长史。
zhèn zòu yuē cháo tíng zhī zhì zūn bēi bù tóng ér jì gāng bù kě wěn
震奏曰:"朝廷之制,尊卑不同,而纪纲不可紊。
wài suī fān wáng jiān sī de yán zhī
外虽藩王,监司得言之。
jīn wèi qí shǔ qǐ gǎn chá qí fēi nài hé zì chén fù huài qí fǎ
今为其属,岂敢察其非,奈何自臣复坏其法?
gù bù bài zhǎng shǐ
"固不拜长史。
mìng jìn shì zuǒ láng guān jí zōng zhèng shǎo qīng jiē bù bài
命进侍左郎官及宗正少卿,皆不拜。
zhèn cháng gào rén yuē fēi shèng rén zhī shū bù kě guān wú yì zhī shī wén bù zuò kě yě
震尝告人曰:"非圣人之书不可观,无益之诗文不作可也。
jū guān héng wèi míng shì shì shì zhì lì jué
"居官恒未明视事,事至立决。
zì fèng jiǎn bó rén yǒu jí nàn zé zhōu zhī bù shǎo lìn
自奉俭薄,人有急难,则周之,不少吝。
suǒ zhe rì chāo yī bǎi juǎn
所著《日抄》一百卷。
zú mén rén sī shì yuē wén jié xiān shēng
卒,门人私谥曰文洁先生。