lǜ lì sān
◎律历三
yìng tiān qián yuán yí tiān lì
○应天乾元仪天历
bù wǔ xīng
步五星
suì xīng zǒng qī shí jiǔ wàn qī qiān jiǔ bǎi sān shí yī miǎo wǔ
岁星总：七十九万七千九百三十一、秒五。
qián yuán lǜ èr shí sān wàn sì qiān wǔ bǎi sān shí wǔ miǎo wǔ qiān qī bǎi èr shí wǔ yí tiān mù xīng zhōu lǜ sì bǎi èr wàn bā qiān wǔ bǎi bā shí qī miǎo qī qiān wǔ bǎi liù shí
（《乾元》率二十三万四千五百三十五、秒五千七百二十五，《仪天》木星周率四百二万八千五百八十七、秒七千五百六十。
píng hé sān bǎi jiǔ shí bā rì bā qiān bā bǎi wǔ shí qī miǎo èr shí bā
平合：三百九十八日、八千八百五十七、秒二十八。
qián yuán yú èr qiān wǔ bǎi wǔ shí wǔ miǎo bā qiān liù bǎi èr shí wǔ yuē fēn bā shí qī
（《乾元》余二千五百五十五、秒八千六百二十五，约分八十七。
yí tiān yú bā qiān qī bǎi bā shí qī miǎo qī qiān wǔ bǎi liù shí
《仪天》余八千七百八十七、秒七千五百六十。
èr lì píng hé jiē wèi zhī zhōu rì shù tóng yìng tiān
二历平合皆谓之周日，数同《应天》。
biàn chà kōng miǎo yī shí liù
变差：空、秒一十六。
qián yuán chà èr shí bā miǎo jiǔ qiān sì bǎi èr shí èr bàn miǎo mǔ yī wàn
（《乾元》差二十八、秒九千四百二十二半，秒母一万。
yí tiān suì chà jiǔ shí bā miǎo jiǔ qiān wǔ bǎi
《仪天》岁差九十八、秒九千五百。
shàng xiàn èr bǎi wǔ dù xià xiàn yī bǎi liù shí dù èr shí wǔ fēn miǎo liù shí sān
上限二百五度，下限一百六十度、二十五分、秒六十三。
yíng huò zǒng yī bǎi wǔ shí liù wàn yī bǎi wǔ shí èr miǎo sān
荧惑总：一百五十六万一百五十二、秒三。
qián yuán lǜ sì shí wǔ wàn bā qiān wǔ bǎi jiǔ shí èr miǎo jiǔ qiān yī bǎi bā shí sān shí sì
（《乾元》率四十五万八千五百九十二、秒九千一百八十三、十四。
yí tiān huǒ xīng zhōu lǜ qī bǎi bā shí qī wàn qī qiān yī bǎi jiǔ shí yī miǎo yī qiān yī bǎi
《仪天》火星周率七百八十七万七千一百九十一、秒一千一百。
píng hé qī bǎi qī shí jiǔ rì jiǔ qiān èr bǎi èr miǎo yī shí bā
平合：七百七十九日、九千二百二、秒一十八。
qián yuán yú èr qiān qī bǎi sì miǎo wǔ qiān jiǔ bǎi yī shí qī yuē fēn jiǔ shí èr
（《乾元》余二千七百四、秒五千九百一十七，约分九十二。
yí tiān yú jiǔ qiān èr bǎi jiǔ shí yī miǎo yī qiān yī bǎi
《仪天》余九千二百九十一、秒一千一百。
èr lì píng hé jiē wèi zhī zhōu rì shù tóng yìng tiān
二历平合皆谓之周日，数同《应天》。
biàn chà sān miǎo kōng
变差：三、秒空。
qián yuán chà èr shí jiǔ miǎo yī qiān yī bǎi sān shí wǔ
（《乾元》差二十九、秒一千一百三十五。
yí tiān suì chà jiǔ shí bā yú sān qiān bā bǎi
《仪天》岁差九十八、余三千八百。
shàng xiàn yī bǎi jiǔ shí liù dù bā shí xià xiàn yī bǎi liù shí bā dù sì shí wǔ miǎo liù shí sān
上限一百九十六度八十，下限一百六十八度四十五、秒六十三。
zhèn xīng zǒng qī shí wǔ wàn liù qiān sān bǎi yī shí yī miǎo bā shí wǔ
镇星总：七十五万六千三百一十一、秒八十五。
qián yuán lǜ èr shí èr wàn èr qiān sān bǎi yī shí yī miǎo èr qiān yī bǎi liù shí sì èr shí
（《乾元》率二十二万二千三百一十一、秒二千一百六十四、二十。
yí tiān tǔ xīng zhōu lǜ sān bǎi bā shí yī wàn bā qiān liù bǎi bā miǎo sān qiān wǔ bǎi
《仪天》土星周率三百八十一万八千六百八、秒三千五百。
píng hé sān bǎi qī shí bā rì bā bǎi liù miǎo wǔ shí yī
平合：三百七十八日、八百六、秒五十一。
qián yuán yú èr bǎi sān shí liù miǎo bā bǎi sān shí yī yuē fēn bā
（《乾元》余二百三十六、秒八百三十一，约分八。
yí tiān yú bā bǎi bā miǎo sān qiān wǔ bǎi
《仪天》余八百八、秒三千五百。
èr lì píng hé jiē wèi zhī zhōu rì shù tóng yìng tiān
二历平合皆谓之周日，数同《应天》。
biàn chà wǔ miǎo qī shí jiǔ
变差：五、秒七十九。
qián yuán chà èr shí bā miǎo jiǔ qiān wǔ bǎi sān
（《乾元》差二十八、秒九千五百三。
yí tiān suì chà yī bǎi miǎo yī qiān yī bǎi shàng xiàn yī bǎi bā shí èr dù liù shí sān fēn miǎo bā shí yī xià xiàn tóng shàng xiàn
《仪天》岁差一百、秒一千一百，上限一百八十二度、六十三分、秒八十一，下限同上限。
tài bái zǒng yī bǎi yī shí liù wàn bā qiān èr shí èr miǎo sì shí èr
太白总：一百一十六万八千二十二、秒四十二。
qián yuán lǜ sān shí sì wàn sān qiān sān bǎi sān shí jiǔ miǎo yī qiān wǔ bǎi sì shí qī
（《乾元》率三十四万三千三百三十九、秒一千五百四十七。
yí tiān jīn xīng zhōu lǜ wǔ bǎi bā shí jiǔ wàn qī qiān sì bǎi bā shí jiǔ miǎo wǔ qiān sì bǎi
《仪天》金星周率五百八十九万七千四百八十九、秒五千四百。
píng hé wǔ bǎi bā shí sān rì bā qiān jiǔ bǎi jiǔ shí liù miǎo yī shí
平合：五百八十三日、八千九百九十六、秒一十。
qián yuán yú èr qiān liù bǎi qī shí liù miǎo yī qiān qī bǎi sān shí wǔ yuē fēn jiǔ shí yī
（《乾元》余二千六百七十六、秒一千七百三十五，约分九十一。
yí tiān yú jiǔ qiān yī bǎi bā shí jiǔ miǎo wǔ qiān sì bǎi
《仪天》余九千一百八十九、秒五千四百。
èr lì píng hé jiē wèi zhī zhōu rì shù tóng yìng tiān
二历平合皆谓之周日，数同《应天》。
zài hé èr bǎi jiǔ shí yī rì jiǔ qiān sì bǎi jiǔ shí jiǔ miǎo wǔ
再合：二百九十一日、九千四百九十九、秒五。
qián yuán yí tiān bù lì cǐ fǎ
（《乾元》、《仪天》不立此法。
biàn chà èr miǎo sān shí liù
变差：二、秒三十六。
qián yuán chà èr shí jiǔ miǎo yī qiān qī bǎi jiǔ shí bā
（《乾元》差二十九、秒一千七百九十八。
yí tiān suì chà yī bǎi èr shí yú bā qiān sān bǎi jiǔ shàng xiàn yī bǎi jiǔ shí qī dù yī shí liù xià xiàn yī bǎi liù shí bā dù miǎo liù shí sān
《仪天》岁差一百二十、余八千三百九，上限一百九十七度一十六，下限一百六十八度、秒六十三。
chén xīng zǒng èr shí sān wàn yī qiān bā bǎi liù miǎo sì shí èr bā shí
辰星总：二十三万一千八百六、秒四十二、八十。
qián yuán lǜ bā wàn bā qiān yī bǎi sān shí qī miǎo sì qiān sì bǎi yī shí bā shí
（《乾元》率八万八千一百三十七、秒四千四百一十，八十。
yí tiān shuǐ xīng zhōu lǜ yī bǎi yī shí qī wàn sān bǎi bā shí qī miǎo èr qiān bā bǎi
《仪天》水星周率一百一十七万三百八十七、秒二千八百。
píng hé yī bǎi yī shí wǔ rì bā qiān bā bǎi èr miǎo sān shí
平合：一百一十五日，八千八百二、秒三十。
qián yuán yú èr qiān wǔ bǎi bā shí qī miǎo èr qiān jiǔ shí sì yuē fēn bā shí bā
（《乾元》余二千五百八十七、秒二千九十四，约分八十八。
yí tiān yú bā qiān bā bǎi bā shí qī miǎo èr qiān bā bǎi
《仪天》余八千八百八十七、秒二千八百。
èr lì píng hé jiē wèi zhī zhōu rì shù tóng yìng tiān
二历平合皆谓之周日，数同《应天》。
zài hé wǔ shí qī rì jiǔ qiān sì bǎi èr miǎo yī shí wǔ
再合：五十七日、九千四百二、秒一十五。
qián yuán yí tiān bù lì cǐ fǎ
（《乾元》、《仪天》不立此法。
biàn chà sān miǎo qī shí bā
变差：三、秒七十八。
qián yuán chà èr shí jiǔ miǎo yī qiān yī bǎi sān shí bā
（《乾元》差二十九、秒一千一百三十八。
yí tiān suì chà jiǔ shí bā miǎo sān shí shàng xiàn yī bǎi bā shí sān dù liù shí èr fēn xià xiàn yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn miǎo liù shí sān
《仪天》岁差九十八、秒三十，上限一百八十三度、六十二分，下限一百八十二度、六十二分、秒六十三。
qiú wǔ xīng tiān zhèng dōng zhì hòu jiā shí píng hé rì dù fēn miǎo qián yuán wèi zhī wǔ xīng píng hé biàn rì yí tiān wèi zhī cháng hé zhōng rì zhōng dù
求五星天正冬至后加时平合日度分秒：（《乾元》谓之五星平合变日，《仪天》谓之常合中日中度。
gè yǐ xīng zǒng chú yuán jī wèi zǒng shù bù jìn zhě fǎn jiǎn xīng zǒng yú bàn ér jìn wèi
）各以星总除元积为总数，不尽者，返减星总，余，半而进位；
yòu zhì zǒng shù mù huǒ sān zhī tǔ rú qí shù jiē bǎi ér cóng zhī yǐ yuán fǎ shōu zhī wèi tiān zhèng dōng zhì hòu píng hé rì dù jí fēn
又置总数，木、火三之，土如其数，皆百而从之，以元法收之，为天正冬至后平合日度及分。
qián yuán zhì suì jī fēn gè yǐ xīng lǜ qù zhī bù jìn yòng jiǎn xīng lǜ yú yǐ wǔ yīn zhī mǎn yuán lǜ shōu wèi rì bù mǎn tuì chú wèi fēn
（《乾元》置岁积分，各以星率去之，不尽，用减星率，余以五因之，满元率收为日，不满，退除为分。
yí tiān gè yǐ qí xīng zhōu lǜ qù suì jī fēn bù mǎn zhě fǎn jiǎn qí zhōu lǜ yú yǐ zōng fǎ shōu wèi rì bù jìn tuì chú wèi fēn
《仪天》各以其星周率去岁积分，不满者，返减其周率，余以宗法收为日，不尽，退除为分。
qiú píng hé rù lì fēn qián yuán wèi zhī rù lì yí tiān wèi zhī tuī wǔ xīng cháng hé rù lì dù fēn
求平合入历分：（《乾元》谓之入历，《仪天》谓之推五星常合入历度分。
gè yǐ qí xīng biàn chà zhǎn suǒ qiú jī nián mǎn sān bǎi liù shí wǔ wàn sān qiān èr bǎi jiǔ shí sān miǎo yī shí jiǔ qù zhī bù jìn yǐ yuán fǎ shōu wèi dù bù mǎn wèi fēn yǐ jiǎn píng hé rì wèi rù lì dù fēn
）各以其星变差展所求积年，满三百六十五万三千二百九十三、秒一十九，去之不尽，以元法收为度，不满为分，以减平合日，为入历度分。
qián yuán yǐ jī nián chéng xīng chà yǐ zhōu tiān cè qù zhī bù jìn yǐ yuán lǜ shōu wèi dù bù mǎn tuì chú wèi fēn yòng jiǎn píng hé biàn rì wèi rù lì fēn
（《乾元》以积年乘星差，以周天策去之，不尽，以元率收为度，不满，退除为分，用减平合变日，为入历分。
yí tiān gè zhì qí xīng suì chà yǐ jī nián chéng zhī mǎn sān bǎi liù shí bā wàn jiǔ qiān bā bǎi bā miǎo jiǔ qiān jiǔ bǎi qù zhī bù jìn yǐ zōng fǎ shōu wèi dù bù mǎn tuì shōu wèi fēn
《仪天》各置其星岁差，以积年乘之，满三百六十八万九千八百八、秒九千九百去之，不尽，以宗法收为度，不满，退收为分。
qiú rù yīn yáng biàn fēn zài yáng mò biàn fēn yǐ xià wèi rù yáng lì
求入阴阳变分：在阳末变分以下为入阳历；
yǐ shàng qù zhī yú wèi rù yīn lì
以上去之，余为入阴历。
zhì rù yīn yáng lì fēn yǐ yīn yáng biàn shù qù zhī bù jìn wèi rù yīn yáng shù jí biàn fēn
置入阴、阳历分，以阴、阳变数去之，不尽，为入阴、阳数及变分。
qián yuán suì xīng qián xiàn èr wàn wǔ bǎi wǔ zhōng xiàn yī wàn èr bǎi sì shí bā hòu xiàn yī wàn liù qiān èr shí
（《乾元》岁星前限二万五百五，中限一万二百四十八，后限一万六千二十；
yíng huò qián xiàn yī wàn jiǔ qiān liù bǎi bā shí èr zhōng xiàn liù qiān wǔ bǎi liù shí sì hòu xiàn yī wàn liù qiān bā bǎi sì shí sì
荧惑前限一万九千六百八十二，中限六千五百六十四，后限一万六千八百四十四；
zhèn xīng qián xiàn yī wàn bā qiān èr bǎi liù shí èr zhōng xiàn jiǔ qiān yī bǎi èr shí liù hòu xiàn tóng qián xiàn qián hòu zhōng jiē bàn zhōu tiān
镇星前限一万八千二百六十二，中限九千一百二十六，后限同前限，前、后、中皆半周天；
tài bái qián xiàn yī wàn jiǔ qiān qī bǎi yī shí liù zhōng xiàn jiǔ qiān bā bǎi wǔ shí bā hòu xiàn yī wàn liù qiān bā bǎi jiǔ
太白前限一万九千七百一十六，中限九千八百五十八，后限一万六千八百九；
chén xīng qián zhōng hòu yǔ zhèn xīng tóng
辰星前、中、后与镇星同。
yòu suì xīng qián fǎ yī qiān qī bǎi bā hòu fǎ yī qiān sān bǎi sān shí sì yíng huò qián fǎ yī qiān liù bǎi sì shí yī hòu fǎ yī qiān sì bǎi sān
又岁星前法一千七百八，后法一千三百三十四，荧惑前法一千六百四十一，后法一千四百三；
zhèn xīng chén xīng qián hòu fǎ jiē yī qiān wǔ bǎi èr shí èr
镇星、辰星前后法皆一千五百二十二；
tài bái qián fǎ yī qiān liù bǎi sì shí sān hòu fǎ yī qiān sì bǎi èr
太白前法一千六百四十三，后法一千四百二。
yí tiān gè zhì cháng hé rù lì dù fēn rú zài shàng xiàn mò shù yǐ xià zhě wèi zēng shù
《仪天》各置常合入历度分，如在上限末数已下者为增数；
yǐ shàng zhě jiǎn qù shàng xiàn mò shù xià dù fēn yú wèi rù xià xiàn jiǎn shù
以上者减去上限末数下度分，余为入下限减数。
yòu gè zhì suǒ rù shàng xià xiàn dù fēn yǐ shàng xià xiàn dù fēn xiàng jìn zhě jiǎn zhī yú wèi rù cì xiàn xià xiàn dù jí fēn
又各置所入上、下限度分，以上、下限度分相近者减之，余为入次限、下限度及分。
qián yuán wǔ xīng chén xīng yīn yáng chā fēn bìng yīn yáng chā dù bìng tóng chū mò
《乾元》五星辰星阴、阳差分并阴、阳差度并同初、末。
rù yīn yáng dìng fēn qián yuán wèi zhī rù zhū lì biàn fēn yí tiān wèi zhī qiú wǔ xīng cháng hé rù zēng jiǎn dìng shù
入阴阳定分：（《乾元》谓之入诸历变分，《仪天》谓之求五星常合入增减定数。
yǐ rù biàn fēn gè jiǎn chū biàn fēn yú què yǐ qí biàn xià sǔn yì lǜ zhǎn zhī bǎi ér yī wèi fēn
）以入变分各减初变分，余却以其变下损益率展之，百而一为分；
sǔn yì cì biàn xià yīn yáng jī wèi dìng fēn
损益次变下阴、阳积为定分。
qián yuán zhì píng hé rù lì fēn yǐ qí xīng rù duàn qián hòu xiàn fēn jiā jiǎn zhī rú bù zú jiā zhōu tiān yǐ jiǎn zhī yú què yī rù lì fēn rù chū mò xiàn
（《乾元》置平合入历分，以其星入段前、后限分加减之，如不足，加周天以减之，余却依入历分入初末限；
gè zhì qí duàn rù lì fēn qián xiàn yǐ xià wèi zài qián yǐ shàng zhě qù zhī wèi hòu xiàn fēn
各置其段入历分，前限以下为在前，以上者去之，为后限分；
zài zhōng xiàn yǐ xià wèi chū xiàn yǐ shàng qù zhī wèi mò xiàn fēn
在中限以下为初限，以上去之，为末限分；
zhì chū mò yǐ qián hòu xiàn xīng fēn chú zhī wéi xiàn shù bù mǎn wèi chū mò xiàn rì
置初、末，以前、后限星分除之为限数，不满，为初末限日；
gè yǐ qí xiàn chà fēn yuē zhī wèi chà
各以其限差分约之，为差；
chū xiàn yǐ jiā mò xiàn yǐ jiǎn yòng jiā jiǎn qián hòu xiàn dù wèi dìng dù
初限以加、末限以减，用加减前、后限度为定度。
yí tiān gè zhì cháng hé suǒ rù xiàn xià dù shù jí fēn yǐ qí xiàn xià sǔn yì lǜ chéng zhī tuì yī děng yǐ bǎi yuē zhī wèi dù bù mǎn wèi fēn yǐ sǔn yì qí xiàn xià zēng jiǎn jī dù jí fēn
《仪天》各置常合所入限下度数及分，以其限下损益率乘之，退一等，以百约之为度，不满为分，以损益其限下增、减积度及分。
ruò qiú zhū biàn zēng jiǎn dìng dù zhě zhì qí biàn rù shàng xià xiàn zhǔn cǐ qiú zhī
若求诸变增、减定度者，置其变入上下限，准此求之。
dìng hé jī rì qián yuán wèi zhī qiú dìng rì yí tiān wèi zhī qiú wǔ xīng dìng hé jī rì
定合积日：（《乾元》谓之求定日，《仪天》谓之求五星定合积日。
rì chú yīn yáng dìng fēn wèi èr
）日除阴、阳定分，为二；
yáng jiā yīn jiǎn píng hé rì wèi dìng jī rì jí fēn
阳加阴减平合日，为定积日及分。
qián yuán zhì biàn rì yǐ qián hòu xiàn dù qián jiā hòu jiǎn wèi dìng rì
（《乾元》置变日，以前、后限度前加后减，为定日。
yí tiān gè zhì qí xīng cháng hé zhōng rì jí yú yǐ rù lì zēng jiǎn dù zēng zhě zēng zhī jiǎn zhě jiǎn zhī jīn shuǐ fǎn ér jiā jiǎn zhī yǐ rì chán dìng chà xiān jiǎn hòu jiā zhī jīn shuǐ zé xiān jiā hòu jiǎn jí de dìng hé jī rì jí fēn
《仪天》各置其星常合中日及余，以入历增减度增者增之、减者减之，金、水返而加减之，以日躔定差先减后加之，金、水则先加后减，即得定合积日及分。
yòu yí tiān qiú rù yíng suō chū mò xiàn jiē yǐ bàn zhōu tiān wéi zhǔn
又《仪天》求入盈缩初末限，皆以半周天为准。
rù qì yíng suō dù fēn qián yuán wèi zhī rù qì yí tiān wèi zhī qiú rù yíng suō chū mò xiàn
入气盈缩度分：（《乾元》谓之入气，《仪天》谓之求入盈缩初末限。
zhì dìng jī yǐ cháng shù qù zhī bù jìn zhě wèi rù qì rì fēn
）置定积，以常数去之，不尽者，为入气日分；
zhì rù qì rì fēn rú qiú shuò wàng yíng suō shù rù zhī jí de rù qì yíng suō dù fēn
置入气日分，如求朔望盈缩术入之，即得入气盈缩度分。
qián yuán zhì dìng rì yǐ qì cè qù zhī wéi qì shù bù jìn wèi rù qì rì
（《乾元》置定日，以气策去之为气数，不尽，为入气日；
mìng yǐ dōng zhì suàn wài jí de rù qì rì jí fēn
命以冬至，算外，即得入气日及分。
yí tiān gè zhì dìng hé jī rì zài bàn zhōu tiān yǐ xià zhě qù zhī yú wèi zài suō nǎi shì zài yíng suō chū xiàn rì jí yuē yú yǐ xià zhě biàn wèi zài yíng suō chū xiàn
《仪天》各置定合积日，在半周天以下者去之，余为在缩，乃视在盈缩初限日及约余以下者，便为在盈缩初限；
yǐ shàng zhě jiǎn qù yíng suō chū xiàn rì yuē yú wèi zài yíng suō mò xiàn rì jí yú
以上者，减去盈缩初限日约余，为在盈缩末限日及余。
dìng hé rì chén qián yuán wèi zhī rì chén yí tiān tóng yìng tiān
定合日辰：（《乾元》谓之日辰，《仪天》同《应天》。
yǐ qí dà xiǎo yú jiā rù qì rì mìng cóng jiǎ zǐ suàn wài jí de suǒ qiú
）以其大、小余加入气日，命从甲子，算外，即得所求。
qián yuán yí tiān yǐ dōng zhì dà xiǎo yú jiā dìng rì gè mǎn jì fǎ qù zhī yú bìng tóng yìng tiān
（《乾元》、《仪天》以冬至大、小余加定日，各满纪法去之，余并同《应天》。
qián yuán dōng zhì xiǎo yú yǐ yuán lǜ tuì shōu bǎi wéi mǔ
《乾元》冬至小余以元率退收，百为母；
yòu yǒu rì chán yīn yáng dù zhì qí qì yīn yáng fēn rú qiú shuò rì dù fēn shù rù zhī jí de suǒ qiú
又有日躔阴阳度，置其气阴阳分，如求朔日度分术入之，即得所求。
qiú rù yuè rì shù yí tiān wèi zhī qiú dìng hé zài hé yuè rì
求入月日数：（《仪天》谓之求定合在何月日。
zhì dìng hé rì chén dà yú yǐ dìng shuò dà yú jiǎn zhī yú mìng suàn wài jí de suǒ qiú
）置定合日辰大余，以定朔大余减之，余命算外，即得所求。
èr lì fǎ tóng
（二历法同。
dìng hé dìng xīng qián yuán tóng
定合定星：（《乾元》同。
yí tiān wèi zhī qiú rì chán xiān hòu dìng shù qiú wǔ xīng dìng hé dìng dù jí fēn
《仪天》谓之求日躔先后定数、求五星定合定度及分。
gè yǐ qí xīng rù qì yíng suō dù fēn yíng jiā suō jiǎn zhī yòu yǐ bǎi chú yīn yáng dìng fēn wèi dù fēn
）各以其星入气盈缩度分盈加缩减之，又以百除阴、阳定分，为度分；
yáng jiā yīn jiǎn jiē jiā jiǎn píng hé wèi dìng xīng
阳加阴减，皆加减平合，为定星；
yòng jiā tiān zhèng huáng dào rì dù mǎn sù qù zhī bù mǎn sù jí de suǒ qiú
用加天正黄道日度，满宿去之，不满宿，即得所求。
qián yuán gè zhì qí xīng píng hé zhōng xīng yǐ rì chán yīn yáng dù yīn jiǎn yáng jiā zhī
（《乾元》各置其星平合中星，以日躔阴阳度阴减阳加之；
yòu yǐ qí xīng rù lì xiàn dù qián jiā hòu jiǎn zhī jí wéi qí xīng dìng hé dìng xīng
又以其星入历限度前加后减之，即为其星定合定星。
yú tóng yìng tiān
余同《应天》。
yí tiān zhì suǒ rù xiàn rì xià xiǎo yú yǐ qí rì yíng suō lǜ chéng yǐ zōng fǎ chú wèi fēn yǐ yíng suō qí rì xià xiān hòu dìng fēn wèi rì chán xiān hòu dìng dù jí fēn
《仪天》置所入限日下小余，以其日盈缩率乘，以宗法除为分，以盈缩其日下先后定分，为日躔先后定度及分；
yòu gè zhì qí xīng cháng hé zhōng dù jí fēn yǐ rù xiàn zēng dìng dù jí fēn zēng jiǎn zhī
又各置其星常合中度及分，以入限增定度及分增减之。
jīn shuǐ èr xīng zēng zhě jiǎn jiǎn zhě zēng
金、水二星增者减，减者增；
yòu yǐ rì chán xiān hòu dìng dù jí fēn mù huǒ tǔ jí xiān jiǎn hòu jiā jīn shuǐ xiān jiā hòu jiǎn qí rì chán chà mù xīng èr yīn tuì wèi huǒ xīng chú èr tǔ xīng tuì wèi cóng xià jiā sān jīn shuǐ bèi yòng jí de dìng dù jí fēn
又以日躔先后定度及分，木、火、土即先减后加，金、水先加后减其日躔差，木星二因，退位，火星除二，土星退位，从下加三，金、水倍，用即得定度及分。
yú tóng yìng tiān
余同《应天》。
suì xīng rù duàn yì míng rù biàn
岁星入段（亦名入变）
yíng huò rù duàn zhèn xīng rù duàn tài bái rù duàn chén xīng rù duàn
荧惑入段镇星入段太白入段辰星入段
zhū duàn píng rì píng dù qián yuán wèi zhī zhū xīng biàn dìng jī yí tiān wèi zhī wǔ xīng zhū biàn zhōng rì zhōng dù
诸段平日平度：（《乾元》谓之诸星变定积，《仪天》谓之五星诸变中日中度。
zhì píng hé rì dù yǐ zhū duàn xià píng rì píng dù jiā zhī jí de suǒ qiú
）置平合日度，以诸段下平日平度加之，即得所求。
qián yuán gè zhì qí xīng biàn rì yǐ suǒ qiú rù lì qián jiā hòu dù qián jiā hòu jiǎn zhī
（《乾元》各置其星变日，以所求入历前加后度前加后减之。
qí tài bái chén xīng xī jiàn biàn jí chen jí biàn jiē yǐ fǎn yòng jiā jiǎn
其太白辰星夕见变及晨疾变，皆以返用加减。
yíng huò chen jiàn biàn dìng zhì dìng chà yǐ jìn yī wèi mǎn shí yī chú zhī wèi dìng chà gè yī jiā jiǎn jí de suǒ qiú
荧惑晨见变定，置定差，以进一位满十一除之为定差，各依加减，即得所求；
zài liú biàn zhě zhì qí biàn dìng jī yǐ qián biàn qián hòu dù qián hòu jiǎn zhī
在留变者，置其变定积，以前变前后度前后减之。
qí huǒ xīng sān yīn zhī hòu tuì zhě bèi zhī
其火星三因之，后退者倍之。
yí tiān gè zhì qí xīng cháng hé zhōng rì zhōng dù jí fēn yǐ qí xīng zhū biàn duàn xià cháng jiā hé zhōng rì biàn dù jiā jiǎn zhōng xīng jí de zhū biàn zhōng rì zhōng dù jí fēn
《仪天》各置其星常合中日中度及分，以其星诸变段下常加合中日变度加减中星，即得诸变中日中度及分。
zhū duàn rù lì yí tiān wèi zhī qiú wǔ xīng zhū biàn rù xiàn jí zēng jiǎn dìng dù
诸段入历：（《仪天》谓之求五星诸变入限及增减定度。
zhì píng hé rù yīn yáng lì fēn gè yǐ zhú duàn yīn yáng lì fēn jiā zhī wèi zhū duàn rù lì fēn
）置平合入阴阳历分，各以逐段阴阳历分加之，为诸段入历分。
qián yuán yǐ zài zhū biàn lì fēn zhōng rù lì míng yuē xiàn biàn dù
（《乾元》以在诸变历分中入历名曰限变度。
yí tiān gè zhì qí xīng cháng hé rù lì dù fēn yǐ qí xīng zhū biàn duàn xià shàng xià xiàn dù fēn lèi jiā zhī mǎn zhōu tiān qù zhī yú yī cháng hé shù rù zhī gè de zēng jiǎn dìng dù
《仪天》各置其星常合入历度分，以其星诸变段下上下限度分累加之，满周天去之，余依常合术入之，各得增减定度。
qí jīn xīng zài chen jí chen hé xī jiàn biàn zhě zhì zēng jiǎn dìng dù jí fēn yǐ sì chéng sān chú wèi jīn xīng biàn dìng chà
其金星在晨疾、晨合、夕见变者，置增减定度及分，以四乘三除，为金星变定差。
qí huǒ xīng zài chen jiàn biàn zhě yǐ jiǔ chéng zēng jiǎn dìng dù jí fēn tuì yī wèi wèi chén xīng biàn dìng chà
其火星在晨见变者，以九乘，增减定度及分，退一位，为晨星变定差。
zhū duàn rù biàn fēn zhì rù lì fēn gè yǐ biàn fēn qù zhī yú wèi rù biàn fēn
诸段入变分：置入历分，各以变分去之，余为入变分。
qiú yīn yáng dìng fēn yī píng hé shù rù zhī
求阴阳定分，依平合术入之。
qián yuán zhū duàn biàn fēn zài rù biàn qián shù
（《乾元》诸段变分在入变前述。
yí tiān jí tóng yìng tiān
《仪天》即同《应天》。
wǔ xīng zhū duàn dìng jī yuē qián yuán wèi zhī qiú wǔ xīng zhū biàn dìng rì
五星诸段定积曰：（《乾元》谓之求五星诸变定日。
zhì qí rù yīn yáng dìng fēn bǎi chú wèi rì fēn
）置其入阴阳定分，百除，为日分；
yáng jiǎn yīn jiǎn zhū duàn píng rì
阳减阴减诸段平日。
qí jīn shuǐ xī jiàn chen jí fǎn wèi zhī dìng jī
其金水夕见、晨疾返为之定积。
qí jīn xīng chen cì chen chí gèng yòng yíng suō dù suō jiā yíng jiǎn dìng jī wèi dìng
其金星晨次、晨迟，更用盈缩度缩加盈减定积为定。
qiú qí rù qì yuè rì rú píng hé shù rù zhī
求其入气月日，如平合术入之。
yòu yíng huò qián chí dìng jī zhì píng hé rù yīn yáng lì fēn jiā èr wàn yī qiān liù bǎi qī shí wǔ yíng sān wàn liù qiān wǔ bǎi èr shí wǔ bàn qù zhī
又荧惑前迟定积，置平合入阴阳历分，加二万一千六百七十五，盈三万六千五百二十五半去之。
yú yǔ jiàn qiú rù yīn yáng lì tóng zhě gèng bù qiú zhī rú bù tóng lì zhě jí yī píng hé shù rù suǒ de yòng jiā qián chí liú tuì hòu tuì liú píng rì wèi dìng jī rù qì yuè rì rú qián
余与见求入阴阳历同者，更不求之，如不同历者，即依平合术入，所得，用加前迟留退、后退留平日为定积，入气月日如前。
yòu wǔ xīng dìng yòng yíng suō chà jí yīn yáng dìng fēn suì yíng huò zhèn xīng chen jiàn xī jí dìng hé tài bái dìng hé xī jiàn xī tuì zài hé chen jiàn jí hòu chen jí jiē yòng yíng suō dìng chà tài bái dìng hé chen xī jiàn jí hòu jí jiē yòng yíng suō dìng chà
又五星定用盈缩差及阴阳定分：岁荧惑镇星晨见、夕疾、定合，太白定合、夕见、夕退、再合、晨见及后、晨疾，皆用盈缩定差，太白定合晨、夕见及后疾，皆用盈缩定差。
nèi suì xīng hòu jí bù yòng yíng suō dìng chà chén xīng zhū duàn zǒng yòng yíng suō dìng chà yíng jiā suō jiǎn
内岁星后疾不用盈缩定差，辰星诸段总用盈缩定差盈加缩减。
yíng huò chen jiàn yīn yáng dìng fēn shēn wài jiā yī qián jí yáng dìng fēn zài xī gè wèi dìng fēn
荧惑晨见阴阳定分身外加一，前疾阳定分再析，各为定分。
qián yuán zhū biàn dìng rì zài rù biàn qián
（《乾元》诸变定日在入变前。
yí tiān gè zhì qí xīng rù biàn zhōng rì yǐ qí xīng suǒ rù biàn xiàn zēng jiǎn dìng dù jí fēn zēng zhě zēng zhī jiǎn zhě jiǎn zhī
《仪天》各置其星入变中日，以其星所入变限增减定度及分，增者增之，减者减之。
qí jīn xīng dìng hé xī jiàn xī shùn jí xī cì jí chen cì jí shuǐ xīng dìng hé xī jiàn chen jí biàn jiē yǐ zēng jiǎn dìng dù jí fēn zēng zhě jiǎn zhī jiǎn zhě zēng zhī gè de dìng rì
其金星定合、夕见、夕顺疾、夕次疾、晨次疾，水星定合、夕见、晨疾变，皆以增减定度及分，增者减之，减者增之，各得定日。
hé yòng rì chán chà zhě nǎi yǐ rì chán xiān hòu dìng chà xiān jiǎn hòu jiā nǎi wèi dìng rì jí fēn
合用日躔差者，乃以日躔先后定差先减后加，乃为定日及分。
qí rì chán chà jīn shuǐ dìng hé xī jiàn chen jí yǐ rì chán chà xiān jiā hòu jiǎn nǎi wèi dìng rì jí fēn tiān zhī dù shù
其日躔差，金水定合、夕见、晨疾，以日躔差先加后减，乃为定日及分天之度数。
dìng xīng qián yuán wèi zhī qiú wǔ xīng zhū biàn dìng xīng yí tiān wèi zhī qiú wǔ xīng zhū biàn dìng dù
定星：（《乾元》谓之求五星诸变定星，《仪天》谓之求五星诸变定度。
yǐ hé yòng yíng suō dìng chà jiā jiǎn píng dù fēn yòu yǐ yīn yáng dìng fēn yáng jiā yīn jiǎn
）以合用盈缩定差加减平度分，又以阴阳定分阳加阴减。
qí jīn shuǐ xī jiàn chen jí fǎn yòng wèi dìng xīng qiú sù dù jiā píng hé rù zhī
其金水夕见、晨疾返用为定星，求宿度，加平合入之。
yíng huò qián chí hòu tuì chà dù yǐ èr bǎi sān shí liù dù jiā qián chí dìng xīng èr bǎi wǔ shí qī dù jiā hòu tuì dìng xīng rú bàn zhōu tiān yǐ xià wèi yáng dù
荧惑前迟、后退差度以二百三十六度加前迟定星，二百五十七度加后退定星，如半周天以下为阳度；
yǐ shàng zhě qù zhī yú wèi yīn dù
以上者去之，余为阴度；
qián chí yīn yáng dù zài yī bǎi yī shí dù yǐ shàng zhě fǎn jiǎn bàn zhōu tiān yú yǐ wǔ yīn zhī hòu tuì rù yīn yáng dù zài qī shí sì dù yǐ xià zhě yì wǔ yīn zhī jiē mǎn bǎi wéi dù fēn yáng jiǎn yīn jiā dìng xīng wèi qián chí hòu tuì dìng xīng
前迟阴阳度在一百一十度以上者，返减半周天，余以五因之，后退入阴阳度在七十四度以下者，亦五因之，皆满百为度分，阳减阴加定星，为前迟、后退定星；
qiú sù dù jiā píng hé rù zhī
求宿度，加平合入之。
qián yuán zhì qí xīng qí biàn zhōng xīng yǐ rù lì qián hòu dù qián jiā hòu jiǎn zhī yòu hé yòng yīn yáng dù zhě yīn jiǎn yáng jiā zhī wèi dìng xīng
（《乾元》置其星其变中星，以入历前后度前加后减之，又合用阴阳度者，阴减阳加之，为定星；
yǐ dōng zhì huáng dào rì dù jiā zhī mìng cóng dǒu xiù suàn wài jí qí biàn suǒ rù sù cì yě
以冬至黄道日度加之，命从斗宿，算外，即其变所入宿次也。
ruò zài liú biàn zhě gèng bù qiú dìng xīng yě zhǐ yòng qián biàn dìng xīng wèi liú biàn dìng xīng
若在留变者，更不求定星也，只用前变定星为留变定星。
yòu yíng huò liú chà
又荧惑留差，
yǐ yī bǎi yī shí jiǔ dù jiǎn qián chí dìng xīng
以一百一十九度减前迟定星，
yǐ yī bǎi sān shí sì dù jiǎn hòu tuì dìng xīng
以一百三十四度减后退定星，
zài yī bǎi bā shí èr dù bàn yǐ xià wèi qián
在一百八十二度半以下为前，
yǐ shàng zhě qù zhī wèi hòu
以上者去之为后，
zhì qián hòu dù
置前后度，
zài qī shí sān dù yǐ xià wèi zài qián
在七十三度以下为在前，
yǐ shàng zhě fǎn jiǎn yī bǎi bā shí sān dù bàn
以上者返减一百八十三度半，
yú wèi hòu dù
余为后度，
jiē bèi zhī
皆倍之，
bǎi chú wèi dù
百除为度，
mìng yuē liú chà dù jí fēn yě
命曰留差度及分也。
yòu qián tuì dìng xīng dù
又前退定星度，
yǐ yī bǎi èr shí sān dù jiǎn qián tuì dìng xīng
以一百二十三度减前退定星，
yòu yǐ yī bǎi sān shí yí dù jiǎn hòu tuì dìng xīng
又以一百三十一度减后退定星，
zài yī bǎi bā shí èr dù bàn yǐ xià zhě wèi qián
在一百八十二度半以下者为前，
yǐ shàng zhě qù zhī wèi hòu
以上者去之为后，
shì qián hòu dù zài qī shí sān dù yǐ xià wèi qián
视前后度在七十三度以下为前，
yǐ shàng zhě fǎn jiǎn yī bǎi bā shí èr dù bàn wèi hòu jiē yǐ bèi zhī
以上者返减一百八十二度半为后：皆以倍之，
bǎi chú wèi dù
百除为度，
jí de qián hòu tuì chà dù jí fēn yě
即得前后退差度及分也；
yòng qián jiǎn hòu jiā qí duàn dìng xīng wèi dìng xīng
用前减后加其段定星为定星。
yòu wǔ xīng yòng yīn yáng dù suì xīng yíng huò zhèn xīng chen jiàn hòu jí xī hé
又五星用阴阳度：岁星荧惑镇星晨见，后疾，夕合；
tài bái xī jiàn tuì xī hé chen jiàn hòu jí píng hé jiē yòng rì chán yīn yáng dù qí chén xīng zhū duàn jiē yòng zhī
太白夕见、退，夕合，晨见，后疾，平合皆用日躔、阴阳度，其辰星诸段皆用之。
yí tiān gè zhì qí xīng qí biàn zhōng dù jí fēn yǐ qí biàn rù xiàn zēng jiǎn dìng dù jí fēn zēng zhě zēng zhī jiǎn zhě jiǎn zhī
《仪天》各置其星其变中度及分，以其变入限增减定度及分，增者增之，减者减之。
qí jīn xīng dìng hé xī jiàn xī dìng dù jí fēn zēng zhě jiǎn zhī jiǎn zhě zēng zhī gè de dìng rì cì dìng rì gè jiā jiǎn qì hòu hé yòng rì chán xiān hòu dìng chà zhě yǐ rì chán xiān hòu dìng chà jí fēn xiān jiǎn hòu jiā zhī jí gè de dìng dù jí fēn
其金星定合、夕见、夕定度及分，增者减之，减者增之，各得定日、次定日，各加减讫后，合用日躔先后定差者，以日躔先后定差及分先减后加之，即各得定度及分。
qí rì chán chà mù xīng dìng hé wǔ yīn bàn ér tuì wèi chen jiàn xiān èr yīn tuì wèi hòu wǔ yīn bàn ér tuì wèi
其日躔差，木星定合，五因，半而退位，晨见先二因，退位，后五因，半而退位；
hòu dìng jí xiān chà wǔ yīn bàn ér tuì wèi dìng chà èr yīn tuì wèi
后定疾先差五因，半而退位，定差二因退位；
huǒ xīng dìng hé shēn wài chú èr chen jiàn xiān chà qī yīn tuì wèi hòu chà shēn wài chú èr hòu chà qī yīn tuì wèi
火星定合，身外除二，晨见先差七因，退位，后差身外除二，后差七因退位；
tǔ xīng dìng hé tuì wèi cóng xià jiā èr chen jiàn xiān chà tuì wèi hòu chà cóng xià jiā sān tuì wèi hòu chà tuì wèi
土星定合，退位从下加二，晨见先差退位，后差从下加三，退位，后差退位；
jīn xīng dìng hé èr yīn zhī xī jiàn xiān chà fú bèi yòng hòu chà cóng xià jiā sān chen jí fú xiān chà cóng xià jiā èr hòu chà èr yīn xī tuì fú chén tuì jiàn liù yīn xiān hòu tuì wèi
金星定合，二因之，夕见先差伏倍用，后差从下加三，晨疾伏先差从下加二，后差二因，夕退伏、晨退见六因，先后退位；
shuǐ xīng xī jiàn hòu chà cóng xià jiā sān
水星夕见后差从下加三，
xiān chà èr yīn
先差二因，
chen jí xiān chà cóng xià jiā sān
晨疾先差从下加三，
hòu chà bèi yòng
后差倍用，
dìng hé nǎi yòng jiā jiǎn cì dìng dù wèi dìng dù
定合乃用加减次定度为定度，
zhì dìng dù jí fēn
置定度及分，
yǐ jiā tiān zhèng dōng zhì jiā shí huáng dào rì dù jí fēn
以加天正冬至加时黄道日度及分，
mìng cóng dǒu xiù chū dù qǐ suàn
命从斗宿初度起算，
zhì bù mǎn sù
至不满宿，
suàn wài
算外，
jí de qí biàn jiā shí sù dù
即得其变加时宿度，
qí huǒ xīng qián hòu tuì jí qián chí biàn jiē wèi cì dìng xīng
其火星前、后退及前迟变皆为次定星，
yòu zhì zhī
又置之，
yǐ liú tuì dìng chà dù jí fēn
以留退定差度及分，
zēng zhě zēng zhī
增者增之，
jiǎn zhě jiǎn zhī
减者减之，
de wèi qián hòu tuì dìng dù
得为前、后退定度，
qián chí
前迟，
zhì qián liú dìng chà
置前留定差，
yǐ sān chú zhī
以三除之，
nǎi yòng zēng jiǎn qián chí dìng dù yě
乃用增减前迟定度也。
yòu huǒ xīng liú chà yǐ yī bǎi èr shí sì bàn jiǎn qián chí cì dìng dù yòu yǐ èr bǎi sì shí liù dù shǎo jiā hòu tuì dìng dù ruò zài yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn yǐ xià wèi rù zài zēng
又火星留差，以一百二十四半减前迟次定度，又以二百四十六度少加后退定度，若在一百八十二度六十二分以下为入在增；
yǐ shàng zhě yǐ jiǎn qù yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn wèi rù zài jiǎn
以上者，以减去一百八十二度六十二分为入在减。
zhì rù zài zēng jiǎn dù jí fēn rú zài qī shí èr dù yǐ xià zhě wéi shàng xiàn
置入在增、减度及分，如在七十二度以下者为上限；
yǐ shàng zhě fǎn jiǎn yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn yú wéi xià xiàn
以上者，返减一百八十二度六十二分，余为下限。
gè zhì suǒ rù shàng xià xiàn zēng jiǎn dù jí fēn zài shàng xiàn sì yīn zhī zài xià xiàn bèi shēn wài jiā sān jiē yǐ yī bǎi yuē zhī wèi dù jí fēn ruò zài hòu liú zhě sān yīn zhī wèi dìng chà dù jí fēn
各置所入上、下限增减度及分，在上限四因之，在下限倍，身外加三，皆以一百约之为度及分，若在后留者，三因之为定差度及分。
yòu yí tiān yǒu huǒ xīng tuì dìng chà dù jí fēn yǐ èr bǎi sì shí yí dù shǎo jiā qián tuì hòu cì dìng dù yòu yǐ yī bǎi yī shí jiǔ dù jiǎn tuì cì dìng dù jí fēn yú zài yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn yǐ xià zhě wèi rù zài zēng
又，《仪天》有火星退定差度及分，以二百四十一度少加前退后次定度，又以一百一十九度减退次定度及分，余，在一百八十二度六十二分以下者为入在增；
yǐ shàng zhě jiǎn qù yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn yú wèi rù zài jiǎn
以上者，减去一百八十二度六十二分，余为入在减。
yòu zhì rù shàng xià xiàn dù fēn ruò zài qī shí èr dù yǐ xià zhě wéi shàng xiàn rú zài qī shí èr dù yǐ shàng zhě wèi jiǎn yī bǎi bā shí èr dù liù shí èr fēn yú wéi xià xiàn
又置入上、下限度分，若在七十二度以下者为上限，如在七十二度以上者为减一百八十二度六十二分，余为下限。
yòu zhì shàng xià xiàn zēng jiǎn dù fēn zài shàng wèi dù bù mǎn wèi fēn jí gè de tuì dìng chà dù jí fēn qí dìng chà rú zài hòu tuì zhě bèi zhī wèi dìng chà
又置上下限增减度分，在上为度，不满为分，即各得退定差度及分，其定差，如在后退者，倍之为定差。
yòu yǒu huǒ xīng liú dìng rì
又有火星留定日，
gè zhì qián hòu liú cháng zhōng rì
各置前、后留常中日，
qián liú yǐ qián chí biàn rù xiàn zēng jiǎn dìng dù jí fēn
前留以前迟变入限增减定度及分，
zēng zhě zēng zhī
增者增之，
jiǎn zhě jiǎn zhī
减者减之，
gè yǐ qián hòu liú dìng chà dù jí fēn
各以前、后留定差度及分，
zēng zhě jiā zhī
增者加之，
jiǎn zhě sǔn zhī
减者损之，
jí de qián hòu liú dìng rì
即得前、后留定日，
qí zēng jiǎn chà tōng rù lì yòng zhī
其增减差通入历用之。
yòu yǒu huǒ xīng qián hòu tuì dìng dù gè zhì qián hòu biàn cì dìng dù jí fēn yǐ qián hòu tuì dìng chà dù jí fēn rú zài zēng zhě jiā zhī zài jiǎn zhě sǔn zhī jí de dìng dù jí fēn
又有火星前、后退定度，各置前、后变次定度及分，以前、后退定差度及分，如在增者加之，在减者损之，即得定度及分；
zhì dìng dù jí fēn yǐ jiā tiān zhèng dōng zhì huáng dào rì dù jí fēn mìng cóng dǒu xiù chū dù qù zhī zhì bù mǎn sù suàn wài jí de tuì xíng suǒ zài sù dù jí fēn yě qí zēng jiǎn dìng dù sān chú nǎi yòng zhī
置定度及分，以加天正冬至黄道日度及分，命从斗宿初度去之，至不满宿，算外，即得退行所在宿度及分也，其增减定度，三除乃用之。
rì lǜ dù lǜ yǐ běn duàn dìng jī jiǎn hòu duàn dìng jī wèi fàn rì lǜ
日率度率：以本段定积减后段定积，为泛日率；
yǐ běn duàn dìng xīng jiǎn hòu duàn dìng xīng wèi dìng dù lǜ
以本段定星减后段定星，为定度率。
yòu zhì hòu duàn jiǎ zǐ yǐ qián duàn jiǎ zǐ jiǎn zhī yú wèi jù hòu shí rì lǜ
又置后段甲子，以前段甲子减之，余为距后实日率。
qián yuán yǐ qián duàn dìng jī jiǎn hòu duàn dìng jī wèi rì lǜ yǐ qí duàn dìng xīng jiǎn hòu duàn dìng xīng wèi dù lǜ
《乾元》以前段定积减后段定积为日率，以其段定星减后段定星为度率。
yí tiān gè zhì qí duàn dìng rì dìng dù yǐ qián duàn dìng rì dìng dù jiǎn zhī yú zhě wèi qí duàn rì lǜ dù lǜ
《仪天》各置其段定日定度，以前段定日定度减之，余者为其段日率、度率。
qí tuì xíng duàn zhì qián duàn dìng dù jiǎn zhī yú wèi tuì xíng dù lǜ
其退行段，置前段定度减之，余为退行度率。
píng xíng fēn yí tiān wèi zhī qiú měi rì píng xíng dù jí fēn
平行分：（《仪天》谓之求每日平行度及分。
yǐ jù hòu rì lǜ chú dù lǜ wèi píng xíng fēn
）以距后日率除度率，为平行分。
qián yuán yǐ rì lǜ chú dù lǜ wéi xíng fēn
（《乾元》以日率除度率为行分。
yí tiān gè zhì qí duàn dù lǜ jí fēn yǐ qí duàn rì lǜ chú zhī jí de qí xīng píng xíng fēn
《仪天》各置其段度率及分，以其段日率除之，即得其星平行分。
chū mò xíng fēn yí tiān wèi zhī qiú měi duàn chū mò rì dù jí fēn
初末行分：（《仪天》谓之求每段初末日度及分。
zhì qí duàn píng xíng fēn yǔ hòu duàn píng xíng fēn xiàng jiǎn wèi hé chà
）置其段平行分，与后段平行分相减，为合差；
bàn zhī jiā jiǎn píng xíng fēn wèi chū mò xíng fēn
半之，加减平行分，为初、末行分；
hòu duō zhě jiǎn píng xíng fēn wéi chū jiā píng xíng fēn wéi mò
后多者减平行分为初，加平行分为末；
hòu shǎo zhě jiā píng xíng fēn wéi chū jiǎn píng xíng fēn wéi mò
后少者加平行分为初，减平行分为末。
qián yuán fǎ tóng
（《乾元》法同。
yí tiān gè yǐ qí duàn píng xíng fēn yǔ hòu duàn píng xíng fēn xiàng jiǎn yú wèi huì chà bàn huì chà yǐ jiā jiǎn qí duàn píng xíng fēn yú tóng yìng tiān
《仪天》各以其段平行分与后段平行分相减，余为会差，半会差，以加减其段平行分，余同《应天》。
yòu wǔ xīng qián liú yī duàn jí hòu tuì duàn jiē jiā wèi chū jiǎn wèi mò
又五星前留一段及后退段，皆加为初、减为末；
hòu liú yī duàn jí qián tuì duàn jiē yǐ bàn zǒng chà jiǎn wèi chū jiā wèi mò
后留一段及前退段，皆以半总差减为初、加为末。
qí zǒng chà xiāo xī qián hòu duàn chū mò fēn lìng shuāi shā děng yǐ yòng zǒng chà jí de qián hòu duàn chū mò xíng fēn xiàng yīng yě
其总差消息前后段初、末分，令衰杀等以用总差，即得前后段初、末行分相应也。
qiú rì chà yǐ jù hòu rì chú hé chà wèi rì chà
求日差：以距后日除合差为日差。
qián yuán yǐ rì lǜ chú hé chà wèi rì chà
（《乾元》以日率除合差为日差。
yí tiān zhì qí duàn zǒng chà yǐ jiǎn qí rì lǜ yī bǎi chú zhī jí wéi měi rì chà xíng zhī fēn
《仪天》置其段总差，以减其日率，一百除之，即为每日差行之分。
qiú měi rì xíng fēn yǐ rì chà hòu duō zhě yì hòu shǎo zhě sǔn chū rì xíng fēn wèi měi rì xíng fēn
求每日行分：以日差后多者益、后少者损初日行分，为每日行分。
qián yuán yí tiān fǎ tóng
（《乾元》、《仪天》法同。
qiú měi rì xīng suǒ zài yǐ měi rì xíng fēn shùn jiā nì jiǎn qí xīng mìng rú qián jí de suǒ qiú
求每日星所在：以每日行分顺加逆减其星，命如前，即得所求。
qí mù huǒ tǔ shuǐ qián hòu chí duàn píng xíng fēn bèi zhī qián wèi chū hòu wèi mò fēn gè yǐ jù hòu rì chú wèi rì chà
其木火土水前、后迟段平行分倍之，前为初，后为末分，各以距后日除，为日差；
qián chí rì sǔn hòu chí rì yì wèi měi rì xíng fēn
前迟日损、后迟日益，为每日行分。
qián yuán yǐ rì chà lèi sǔn yì chū rì xíng fēn lèi jiā qí duàn sù cì jí de měi rì xīng xíng sù cì jí fēn
（《乾元》以日差累损益初日行分，累加其段宿次，即得每日星行宿次及分。
yí tiān qiú měi rì chà xíng dù jí fēn gè zhì qí duàn zǒng chà yǐ jiǎn qí rì lǜ yī rì yǐ yú zhī jí wéi měi rì chà xíng zhī fēn
《仪天》求每日差行度及分，各置其段总差，以减其日率一日以余之，即为每日差行之分。
yǐ měi rì chà fēn lèi sǔn yì chū rì xíng fēn wèi měi rì xíng dù jí fēn
以每日差分累损益初日行分，为每日行度及分。
chū rì xíng fēn duō yú mò rì xíng fēn lèi sǔn chū rì xíng fēn
初日行分多于末日行分，累损初日行分；
shǎo yú mò rì xíng fēn lèi yì chū rì xíng fēn
少于末日行分，累益初日行分。
jiāng qí měi rì xíng dù jí fēn lèi jiā qí xīng chū rì suǒ zài sù cì gè de měi rì suǒ zài sù cì jí fēn
将其每日行度及分累加其星初日所在宿次，各得每日所在宿次及分。
rú shì tuì xíng duàn jiāng měi rì xíng fēn lèi jiǎn qí chū rì sù cì jí fēn jí de tuì xíng suǒ zài sù dù jí fēn
如是退行段，将每日行分累减其初日宿次及分，即得退行所在宿度及分。
yòu yí tiān yǒu zhí qiú qí rì xīng suǒ zài sù cì zhì qí suǒ qiú rì jiǎn yī yǐ chéng měi rì chà fēn suǒ de wèi jī chà yǐ jī chà jiā jiǎn chū rì xíng fēn chū rì duō yú mò rì jiǎn zhī
又《仪天》有直求其日星所在宿次，置其所求日，减一，以乘每日差分，所得为积差，以积差加减初日行分，初日多于末日减之；
mò rì duō yú chū rì jiā zhī jí de qí rì xíng fēn
末日多于初日加之，即得其日行分；
yǐ chū rì xíng fēn bìng zhī nǎi bàn zhī wèi píng xíng fēn
以初日行分并之，乃半之，为平行分；
zhì píng xíng fēn yǐ qiú rì shù chéng zhī wèi jī dù jí fēn
置平行分，以求日数乘之，为积度及分；
yǐ qí jī dù jí fēn jiā qí xīng chū rì sù dù mìng qù zhī jí qí xīng qí rì suǒ zài sù cì jí fēn rú shì tuì xíng duàn yǐ qí jī dù jí fēn jiǎn qí xīng chū rì sù dù yú wèi qí xīng suǒ zài sù dù jí fēn
以其积度及分加其星初日宿度，命去之，即其星其日所在宿次及分、如是退行段，以其积度及分减其星初日宿度，余，为其星所在宿度及分。
lòu kè zhōu lǐ qiè hú shì zhǔ qiè hú shuǐ yǐ wéi lòu yǐ shuǐ huǒ shǒu zhī fēn yǐ rì yè suǒ yǐ shì lòu kè zhī yíng suō biàn hūn dàn zhī duǎn cháng
漏刻，《周礼》，挈壶氏主挈壶水以为漏，以水火守之，分以日夜，所以视漏刻之盈缩，辨昏旦之短长。
zì qín hàn zhì wǔ dài diǎn qí shì zhě suī lì fǎ bù tóng ér jiē běn yú zhōu lǐ
自秦、汉至五代，典其事者，虽立法不同，而皆本于《周礼》。
wéi hòu hàn duò wǔ dài zhe yú shǐ zhì qí fǎ shén xiáng ér lì zǎi jì jiǔ chuán yòng jiàn chà
惟后汉、隋、五代著于史志，其法甚详，而历载既久，传用渐差。
guó cháo fù qiè hú zhī zhí zhuān sī chén kè shǔ zhì yú wén dé diàn mén nèi zhī dōng piān shè gǔ lóu zhōng lóu yú diàn tíng zhī zuǒ yòu
国朝复挈壶之职，专司辰刻，署置于文德殿门内之东偏，设鼓楼、钟楼于殿庭之左右。
qí zhì yǒu tóng hú shuǐ chēng kě wū lòu jiàn shí pái qì zhī shǔ hú yǐ zhù shuǐ wū yǐ yǐn zhù chēng yǐ píng qí lòu jiàn yǐ shi qí kè pái yǐ gào shí yú zhòu pái yǒu qī zì mǎo zhì yǒu yòng zhī zhì yǐ yá kè zì tián jīn
其制有铜壶、水称、渴乌、漏箭、时牌、契之属：壶以贮水，乌以引注，称以平其漏，箭以识其刻，牌以告时于昼，（牌有七，自卯至酉用之，制以牙，刻字填金。
qì yǐ fā gǔ yú yè qì yǒu èr yī yuē fàng gǔ
）契以发鼓于夜，（契有二：一曰放鼓。
èr yuē zhǐ gǔ zhì yǐ mù kè zì yú shàng
二曰止鼓制以木，刻字于上。
cháng yǐ mǎo zhèng hòu yī kè wèi jìn mén kāi yào zhī jié yíng bā kè hòu yǐ wéi chén shí měi shí jiē rán yǐ zhì yú yǒu
）常以卯正后一刻为禁门开钥之节，盈八刻后以为辰时，每时皆然，以至于酉。
měi yī shí zhí guān jìn pái zòu shí zhèng jī rén yǐn chàng jī gǔ yī shí wǔ shēng wéi wǔ zhèng jī gǔ yī bǎi wǔ shí shēng
每一时，直官进牌奏时正，鸡人引唱，击鼓一十五声，（惟午正击鼓一百五十声。
zhì hūn yè jī chàng fàng gǔ qì chū fā gǔ jī zhōng yī bǎi shēng rán hòu xià lòu
）至昏夜鸡唱，放鼓契出，发鼓、击钟一百声，然后下漏。
měi yè fēn wéi wǔ gēng gèng fēn wéi wǔ diǎn gèng yǐ jī gǔ wèi jié diǎn yǐ jī zhōng wèi jié
每夜分为五更，更分为五点，更以击鼓为节，点以击钟为节。
měi gēng chū jiē jī chàng zhuǎn diǎn jí yí shuǐ chēng yǐ zhì wǔ gēng èr diǎn zhǐ gǔ qì chū fán fàng gǔ qì chū jìn mén wài jī gǔ rán hòu yá gǔ zuò zhǐ gǔ qì chū yì rán ér gēng gǔ zhǐ yān
每更初皆鸡唱，转点即移水称，以至五更二点，止鼓契出，（凡放鼓契出，禁门外击鼓，然后衙鼓作，止鼓契出亦然，而更鼓止焉。
wǔ diǎn jī zhōng yī bǎi shēng
）五点击钟一百声。
jī chàng jī gǔ shì wèi zǎn diǎn zhì bā kè hòu wèi mǎo shí zhèng sì shí jiē yòng cǐ fǎ
鸡唱、击鼓，是谓攒点，至八刻后为卯时正，四时皆用此法。
jìn zhōng yòu bié yǒu gēng diǎn zài cháng chūn diàn mén zhī wài yù qīng zhāo yìng gōng jǐng líng gōng huì líng guān xiáng yuán guān jí zōng miào líng qǐn yì jiē zhì yān ér gèng yǐ gǔ wèi jié diǎn yǐ zhēng wèi jié
禁钟又别有更点在长春殿门之外，玉清昭应宫、景灵宫、会灵观、祥源观及宗庙陵寝亦皆置焉，而更以鼓为节，点以钲为节。
dà zhōng xiáng fú sān nián chūn guān zhèng hán xiǎn fú shàng tóng hún yí fǎ yào qí zhōng yǒu èr shí sì qì zhòu yè jìn tuì rì chū méi kè shù lì chéng zhī fǎ hé yú sòng cháo lì xiàng jīn qǔ qí qì jié zhī chū zài zhī yú zuǒ
大中祥符三年，春官正韩显符上《铜浑仪法要》，其中有二十四气昼夜进退、日出没刻数立成之法，合于宋朝历象，今取其气节之初，载之于左：
diàn qián bào shí jī chàng táng cháo jiù yǒu cí zhū liáng yǐ lái yīn ér fèi qì zhǐ chàng hè yīn
殿前报时鸡唱，唐朝旧有词，朱梁以来，因而废弃，止唱和音。
jǐng dé sì nián sī tiān jiàn qǐng fù yòng jiù cí suì zhào liǎng zhì xiáng dìng fù zhī xí chàng
景德四年，司天监请复用旧词，遂诏两制详定，付之习唱。
měi dà lǐ yù diàn dēng lóu rù gé nèi yàn zhòu gǎi shí yè gǎi gēng zé yòng zhī cháng shí gǎi kè gǎi diǎn zé bù yòng
每大礼、御殿、登楼、入阁、内宴、昼改时、夜改更则用之，常时改刻、改点则不用。
wǔ gēng wǔ diǎn hòu fā gǔ yuē
五更五点后发鼓曰：
cháo guāng fā wàn hù kāi qún chén yè
朝光发，万户开，群臣谒。
píng dàn yín cháo biàn sè tài shí xīn
平旦寅，朝辨色，泰时昕。
rì chū mǎo ruì lù xī xiáng guāng rào
日出卯，瑞露晞，祥光绕。
shí shí chén dēng liù lè jiàn bā zhēn
食时辰，登六乐，荐八珍。
yú zhōng sì shǎo yáng shí dà shéng jì
禺中巳，少阳时，大绳纪。
rì nán wǔ tiān xià míng wàn wù dǔ
日南午，天下明，万物睹。
rì yì wèi fēi xī yáng qīng wǎn qì
日昳未，飞夕阳，清晚气。
bū shí shēn tīng cháo xiá chén níng shén
晡时申，听朝暇，湛凝神。
rì rù yǒu qún dòng xi yán jiōng shǒu
日入酉，群动息，严扃守。
chū yè fā gǔ yuē
初夜发鼓曰：
rì yù mù yú yuè xià lóng tāo bù
日欲暮，鱼钥下，龙韬布。
jiǎ yè jǐ shè gōu chén bèi lán yǐ
甲夜己，设钩陈，备兰锜。
yǐ yè gēng biāo wèi yì tài jiē píng
乙夜庚，杓位易，太阶平。
bǐng yè xīn qīng hè lì mèng liáng chén
丙夜辛，清鹤唳，梦良臣。
dīng yè rén dān jìn jìng lòu gēng shēn
丁夜壬，丹禁静，漏更深。
wù yè guǐ xiǎo zòu wén qiú yī shǐ
戊夜癸，晓奏闻，求衣始。
duān gǒng zhōng hàn lín tiān wén zhèng zhāo yàn shàng yán táng zhēn guàn èr nián sān yuè shuò rì yǒu shí zhī qián zhì bù shū fēn shù sù dù fēn yě kuī chū fù mò shí kè
端拱中，翰林天文郑昭晏上言："唐贞观二年三月朔，日有食之，前志不书分数、宿度、分野、亏初复末时刻。
chén yǐ qián yuán lì fǎ tuī zhī de qí suì wù zǐ qí shuò wù shēn rì suǒ shí wǔ fēn yī fēn zài wèi chū shí qián sì fēn chū hòu qí shí chū zài yín liù kè kuī zài sān kè shí shèn zài bā kè fù zài mǎo sì kè dāng jiàng lóu jiǔ dù
臣以《乾元历》法推之，得其岁戊子，其朔戊申，日所食五分，一分在未出时前，四分出后，其时出在寅六刻，亏在三刻，食甚在八刻，复在卯四刻，当降娄九度。
yòu yán àn lì shū yún fán yù qǔ yàn jiāng lái bì zài kǎo zhī jì wǎng
"又言："按历书云，凡欲取验将来，必在考之既往。
jǐn àn chūn qiū jiāo shí jí hàn shì yǐ lái wǔ xīng shǒu fàn yǐ xīn lì jí táng lín dé kāi yuán èr lì fù yàn sān shí shì yǐ jiū qí shū mì
谨按《春秋》交食及汉氏以来五星守犯，以新历及唐《麟德》、《开元》二历覆验三十事，以究其疏密。
rì shí
日食：
chūn qiū lǔ xī gōng shí èr nián chūn sān yuè gēng wǔ shuò rì yǒu shí zhī
《春秋》，鲁僖公十二年春三月庚午朔，日有食之。
qí nián wǔ yuè gēng wǔ shuò qù jiāo rù shí xiàn wù wèi sān yě
其年五月庚午朔，去交入食限误为三也。
wén gōng yuán nián chūn èr yuè guǐ hài shuò rì yǒu shí zhī
文公元年春二月癸亥朔，日有食之。
qí nián sān yuè guǐ sì shuò qù jiāo rù shí xiàn wù wèi èr yě
其年三月癸巳朔，去交入食限误为二也。
wén gōng shí wǔ nián xià liù yuè xīn chǒu shuò rì yǒu shí zhī
文公十五年夏六月辛丑朔，日有食之。
shì yuè fàn jiāo fēn rù shí xiàn qián
是月泛交分入食限前。
hàn yuán guāng yuán nián qī yuè guǐ wèi huì rì yǒu shí zhī
汉元光元年七月癸未晦，日有食之。
jīn àn lì fǎ dāng yǐ guǐ wèi wèi bā yuè shuò gài rì shí shuò yuè shí wàng zì wèi cháng lǐ jīn yún huì rì shí zhě gài sī lì zhī shī yě
今按历法，当以癸未为八月朔，盖日食朔、月食望，自为常理，今云晦日食者，盖司历之失也。
zhēng hé sì nián bā yuè xīn yǒu huì rì yǒu shí zhī
征和四年八月辛酉晦，日有食之。
xīn yǒu yì dāng wèi jiǔ yuè shuò yòu shī zhī
辛酉亦当为九月朔，又失之。
wǔ xīng shǒu fàn
五星守犯：
hòu hàn yǒng yuán wǔ nián qī yuè rén wǔ suì xīng fàn xuān yuán dà xīng
后汉永元五年七月壬午，岁星犯轩辕大星。
lín dé xīng wǔ dù
（《麟德》星五度。
kāi yuán zhāng wǔ dù
《开元》张五度。
qián yuán zhāng bā dù
《乾元》张八度。
yuán chū sān nián qī yuè jiǎ yín suì xīng rù yú guǐ
元初三年七月甲寅，岁星入舆鬼。
lín dé jǐng èr shí jiǔ dù
（《麟德》井二十九度。
kāi yuán guǐ yí dù
《开元》鬼一度。
qián yuán liǔ wǔ dù
《乾元》柳五度。
hòu wèi dà yán èr nián bā yuè dīng hài suì xīng rù guǐ
后魏大延二年八月丁亥，岁星入鬼。
lín dé jǐng èr shí bā dù
（《麟德》井二十八度。
kāi yuán guǐ èr dù
《开元》鬼二度。
qián yuán liǔ sān dù
《乾元》柳三度。
zhèng shǐ èr nián liù yuè jǐ wèi suì xīng fàn mǎo
正始二年六月己未，岁星犯昴。
lín dé mǎo èr dù
（《麟德》昴二度。
kāi yuán mǎo sān dù
《开元》昴三度。
qián yuán mǎo sì dù
《乾元》昴四度。
sòng dà míng sān nián wǔ yuè wù chén suì xīng fàn dōng jǐng yuè
宋大明三年五月戊辰，岁星犯东井钺。
lín dé cān sì dù
（《麟德》参四度。
kāi yuán cān liù dù
《开元》参六度。
qián yuán jǐng chū dù
《乾元》井初度。
hòu hàn yǒng hé sì nián qī yuè rén wǔ yíng huò rù nán dòu fàn dì sān xīng
后汉永和四年七月壬午，荧惑入南斗，犯第三星。
lín dé jī qī dù
（《麟德》箕七度。
kāi yuán dòu yí dù
《开元》斗一度。
qián yuán dòu shí èr dù
《乾元》斗十二度。
wèi jiā píng sān nián shí yuè guǐ wèi yíng huò fàn gāng nán xīng
魏嘉平三年十月癸未，荧惑犯亢南星。
lín dé jiǎo liù dù
（《麟德》角六度。
kāi yuán gāng wǔ dù
《开元》亢五度。
qián yuán gāng sān dù
《乾元》亢三度。
jìn yǒng hé qī nián wǔ yuè yǐ wèi yíng huò fàn xuān yuán dà xīng
晋永和七年五月乙未，荧惑犯轩辕大星。
lín dé xīng qī dù
（《麟德》星七度。
kāi yuán zhāng èr dù
《开元》张二度。
qián yuán zhāng èr dù
《乾元》张二度。
hòu wèi tài cháng èr nián wǔ yuè guǐ sì yíng huò fàn yòu zhí fǎ
后魏太常二年五月癸巳，荧惑犯右执法。
lín dé yì liù dù
（《麟德》翼六度。
kāi yuán yì shí èr dù
《开元》翼十二度。
qián yuán yì shí sān dù
《乾元》翼十三度。
chén tiān jiā sì nián bā yuè jiǎ wǔ yíng huò fàn xuān yuán dà xīng
陈天嘉四年八月甲午，荧惑犯轩辕大星。
lín dé zhāng èr dù
（《麟德》张二度。
kāi yuán zhāng wǔ dù
《开元》张五度。
qián yuán zhāng sì dù
《乾元》张四度。
hòu hàn yán guāng sān nián jiǔ yuè rén yín zhèn xīng fàn zuǒ zhí fǎ
后汉延光三年九月壬寅，镇星犯左执法。
lín dé yì shí jiǔ dù
（《麟德》翼十九度。
kāi yuán zhěn èr dù
《开元》轸二度。
qián yuán yì wǔ dù
《乾元》翼五度。
jìn yǒng hé shí nián zhēng yuè guǐ yǒu zhèn xīng yǎn yuè xīng
晋永和十年正月癸酉，镇星掩钺星。
lín dé cān liù dù
（《麟德》参六度。
kāi yuán cān qī dù
《开元》参七度。
qián yuán jǐng sān dù
《乾元》井三度。
hòu wèi shén ruì èr nián sān yuè jǐ mǎo zhèn xīng zài fàn yú guǐ jī shī
后魏神瑞二年三月己卯，镇星再犯舆鬼积尸。
lín dé jǐng èr shí bā dù
（《麟德》井二十八度。
kāi yuán jǐng sān shí dù
《开元》井三十度。
qián yuán liǔ chū dù
《乾元》柳初度。
qí yǒng míng jiǔ nián qī yuè gēng xū zhèn xīng nì zài qì xīng dōng běi
齐永明九年七月庚戌，镇星逆在泣星东北。
lín dé wēi èr dù
（《麟德》危二度。
kāi yuán xū jiǔ dù
《开元》虚九度。
qián yuán wēi sì dù
《乾元》危四度。
chén yǒng dìng sān nián liù yuè gēng zǐ zhèn xīng rù cān
陈永定三年六月庚子，镇星入参。
lín dé cān qī dù
（《麟德》参七度。
kāi yuán cān bā dù
《开元》参八度。
qián yuán jǐng èr dù
《乾元》井二度。
hòu hàn yǒng chū sì nián liù yuè guǐ yǒu tài bái rù guǐ
后汉永初四年六月癸酉，太白入鬼。
lín dé cān wǔ dù
（《麟德》参五度。
kāi yuán jǐng sān shí dù
《开元》井三十度。
qián yuán guǐ chū dù
《乾元》鬼初度。
yán guāng sān nián èr yuè xīn wèi tài bái rù mǎo
延光三年二月辛未，太白入昴。
lín dé chen fú
（《麟德》晨伏。
kāi yuán mǎo liù dù
《开元》昴六度。
qián yuán mǎo yí dù
《乾元》昴一度。
wèi huáng chū sān nián rùn liù yuè dīng chǒu tài bái chen fú
魏黄初三年闰六月丁丑，太白晨伏。
lín dé dīng hài chen fú hòu shí rì
（《麟德》丁亥晨伏，后十日。
kāi yuán tóng dīng chǒu chen fú
《开元》同，丁丑晨伏。
qián yuán shí yuè zhì rùn qī yuè dīng chǒu chen fú
《乾元》十月置闰，七月丁丑晨伏。
jìn xián kāng qī nián sì yuè jǐ chǒu tài bái rù yú guǐ
晋咸康七年四月己丑，太白入舆鬼。
lín dé liǔ sān dù
（《麟德》柳三度。
kāi yuán guǐ yí dù
《开元》鬼一度。
qián yuán liǔ yí dù
《乾元》柳一度。
jìn yǒng hé shí yī nián jiǔ yuè jǐ wèi tài bái fàn tiān jiāng
晋永和十一年九月己未，太白犯天江。
lín dé wěi sì dù
（《麟德》尾四度。
kāi yuán wěi jiǔ dù
《开元》尾九度。
qián yuán wěi shí èr dù
《乾元》尾十二度。
hàn tài shǐ èr nián qī yuè xīn hài chén xīng xī jiàn
汉太始二年七月辛亥，辰星夕见。
lín dé fú mò jiàn
（《麟德》伏末见。
kāi yuán xī jiàn zhěn jiǔ dù
《开元》夕见轸九度。
qián yuán xī jiàn zhěn jiǔ dù
《乾元》夕见轸九度。
hòu hàn yuán chū wǔ nián wǔ yuè gēng wǔ chén xīng fàn yú guǐ
后汉元初五年五月庚午，辰星犯舆鬼。
lín dé jǐng èr shí qī dù
（《麟德》井二十七度。
kāi yuán jǐng èr shí bā dù
《开元》井二十八度。
qián yuán jǐng èr shí jiǔ dù
《乾元》井二十九度。
hàn ān èr nián wǔ yuè dīng hài chén xīng fàn yú guǐ
汉安二年五月丁亥，辰星犯舆鬼。
lín dé xī jiàn jǐng èr shí èr dù
（《麟德》夕见井二十二度。
kāi yuán xī jiàn guǐ èr dù
《开元》夕见鬼二度。
qián yuán xī jiàn guǐ yí dù
《乾元》夕见鬼一度。
jìn lóng ān sān nián wǔ yuè xīn wèi chén xīng fàn xuān yuán dà xīng
晋隆安三年五月辛未，辰星犯轩辕大星。
lín dé xī jiàn xīng wǔ dù
（《麟德》夕见星五度。
kāi yuán xī jiàn xīng sān dù
《开元》夕见星三度。
qián yuán xī jiàn xīng wǔ dù
《乾元》夕见星五度。
hòu wèi tài hé shí wǔ nián liù yuè bǐng zǐ chén xīng suí tài bái yú xī fāng
后魏太和十五年六月丙子，辰星随太白于西方。
lín dé zhāng èr dù
（《麟德》张二度。
kāi yuán xīng wǔ dù
《开元》星五度。
qián yuán zhāng chū dù
《乾元》张初度。
duān gǒng èr nián sì yuè jǐ wèi hàn lín zhī hòu zhāng pín yè zhí jìn zhōng tài zōng shǒu zhào yuē lǎn qián yuán lì xì xíng cǐ xī yíng huò dāng tuì zhěn xiù nǎi shùn xíng jīn zhǐ dào jiǎo sù jí shùn xíng de fēi lì chà fǒu
端拱二年四月己未，翰林祗候张玭夜直禁中，太宗手诏曰："览《乾元历》细行，此夕荧惑当退轸宿乃顺行，今止到角宿即顺行，得非历差否？
zòu yuē jīn xī yī gǔ zhàn yíng huò zài zhěn mò jiǎo chū shùn xíng yě
"奏曰："今夕一鼓，占荧惑在轸末、角初，顺行也。
jù lì fǎ jīn yuè jiǎ yín zhì zhěn shí liù dù yǐ mǎo shùn xíng yàn tiān chà èr dù
据历法，今月甲寅至轸十六度，乙卯顺行，验天差二度。
chén zhàn yíng huò míng rùn guǐ dào jiān qián suì nì chū tài wēi yuán àn lì fǎ chà jí zhě bā rì cǐ jiē shàng tiān yòu dé zhī yīng fēi lì fǎ zhī kě cè yě
臣占荧惑明润轨道，兼前岁逆出太微垣，按历法差疾者八日，此皆上天祐德之应，非历法之可测也。
zhì dào yuán nián zhāo yàn yòu shàng yán chéng zhào kǎo yàn sī tiān jiàn chéng wáng ruì yōng xī sì nián suǒ shàng lì yǐ shí bā shì àn yàn suǒ de zhě liù suǒ shī zhě shí èr
"至道元年，昭晏又上言："承诏考验司天监丞王睿雍熙四年所上历，以十八事按验，所得者六，所失者十二。
tài zōng jiā zhī wèi zǎi xiàng yuē zhāo yàn lì shù yòng gōng kǎo yàn pǐ zāng zhāo rán wú yǐn
"太宗嘉之，谓宰相曰："昭晏历术用功，考验否臧，昭然无隐。
yóu shì cì zhāo yàn jīn zǐ lìng jiān zhī lì suàn
"由是赐昭晏金紫，令兼知历算。
èr nián tún tián yuán wài láng lǚ fèng tiān shàng yán
二年，屯田员外郎吕奉天上言：
àn jīng shǐ nián lì zì hàn wèi yǐ jiàng suī yǒu biān lián zhōu qín yǐ qián duō wú jiǎ zǐ
"按经史年历，自汉、魏以降，虽有编联，周、秦以前，多无甲子。
tài shǐ gōng sī mǎ qiān suī yán suì cì xiáng qiú shuò rùn zé yǔ jīng zhuàn dōu bù fú hé nǎi yán zhōu wǔ wáng yuán nián suì zài yǐ yǒu
太史公司马迁虽言岁次，详求朔闰，则与经传都不符合，乃言周武王元年岁在乙酉。
táng bīng bù shàng shū wáng qǐ zhuàn wǔ wèi tú yán zhōu huán wáng shí nián suì zài jiǎ zǐ sì yuè bā rì fú shēng cháng xīng bú jiàn
唐兵部尚书王起撰《五位图》，言周桓王十年，岁在甲子，四月八日佛生，常星不见；
yòu yán kǒng zǐ shēng yú zhōu líng wáng gēng xū zhī suì zú yú zhōu dào wáng sì shí yī nián rén xū zhī suì jiē fēi shì yě
又言孔子生于周灵王庚戌之岁，卒于周悼王四十一年壬戌之岁，皆非是也。
mǎ qiān nǎi gǔ zhī liáng shǐ wáng qǐ yòu jìn shì míng rú hòu rén yīn xún mò gǎn gǎi yì
马迁乃古之良史，王起又近世名儒，后人因循，莫敢改易。
chén qiè yǐ shǐ shì fán biān yī nián zé yǒu yī shí èr yuè yuè yǒu huì shuò qì rùn zé xū yǔ suì cì hé tóng gǒu bù hé tóng hé míng suì cì
臣窃以史氏凡编一年，则有一十二月，月有晦朔、气闰，则须与岁次合同，苟不合同，何名岁次？
běn cháo wén jiào yù xìng lǐ yuè xián bèi wéi cǐ yī shì jiǔ wèi kān xiáng
本朝文教聿兴，礼乐咸备，惟此一事，久未刊详。
chén tàn suǒ bǎi jiā yòng xīn shí zài nǎi zhī táng yáo jí wèi zhī nián suì zài bǐng zǐ qì tài píng xīng guó yuán nián yì zài bǐng zǐ fán sān qiān sān bǎi yī nián yǐ
臣探索百家，用心十载，乃知唐尧即位之年，岁在丙子，迄太平兴国元年，亦在丙子，凡三千三百一年矣。
yú xià zhī jiān wèi yǒu jiǎ zǐ kě zhèng chéng tāng jì méi tài jiǎ yuán nián shǐ yǒu èr yuè yǐ chǒu shuò dàn dōng zhì yī yǐn sì yú xiān wáng zhì wǔ wáng fá shāng zhī nián zhēng yuè xīn mǎo shuò èr shí yǒu bā rì wù wǔ èr yuè wǔ rì jiǎ zǐ mèi shuǎng
虞、夏之间，未有甲子可证，成汤既没，太甲元年始有二月乙丑朔旦冬至，伊尹祀于先王，至武王伐商之年正月辛卯朔，二十有八日戊午，二月五日甲子昧爽。
yòu kāng wáng shí èr nián liù yuè wù chén shuò sān rì gēng wǔ fěi wáng mìng zuò cè bì
又康王十二年六月戊辰朔，三日庚午朏，王命作册毕。
zì yáo jí wèi nián jù chūn qiū lǔ yǐn gōng yuán nián fán yī qiān liù bǎi qī nián
自尧即位年，距春秋鲁隐公元年，凡一千六百七年；
cóng yǐn gōng yuán nián jù jīn zhì dào èr nián fán yī qiān qī bǎi yī shí wǔ nián
从隐公元年，距今至道二年，凡一千七百一十五年；
cóng tài jiǎ yuán nián jù jīn zhì dào èr nián fán èr qiān qī bǎi sān shí èr nián
从太甲元年，距今至道二年，凡二千七百三十二年；
cóng lǔ zhuāng gōng qī nián sì yuè xīn mǎo yè cháng xīng bú jiàn jù jīn zhì dào èr nián fán yī qiān liù bǎi bā shí yī nián cóng zhōu líng wáng èr shí nián kǒng zǐ shēng qí nián jiǔ yuè gēng xū shí yuè gēng chén liǎng shuò pín shí jù jīn zhì dào èr nián fán yī qiān wǔ bǎi sì shí wǔ nián
从鲁庄公七年四月辛卯夜常星不见，距今至道二年，凡一千六百八十一年，从周灵王二十年孔子生，其年九月庚戌、十月庚辰两朔频食，距今至道二年，凡一千五百四十五年；
cóng lǔ āi gōng shí liù nián sì yuè yǐ chǒu kǒng zǐ zú jù jīn zhì dào èr nián fán yī qiān sì bǎi qī shí èr nián
从鲁哀公十六年四月乙丑孔子卒，距今至道二年，凡一千四百七十二年。
yǐ shàng bìng jù jīng chuán zhèng wén yòng gǔ lì tuī xiào wú bù fú hé nǎi zhī shǐ jì jí wǔ wèi tú suǒ biān zhī nián shū wèi kuò lüè
以上并据经传正文，用古历推校，无不符合，乃知《史记》及《五位图》所编之年，殊为阔略。
zhū rú cǐ shì chù lèi shén duō ruò jǐn pī chén kǒng fán shèng lǎn
诸如此事，触类甚多，若尽披陈，恐烦圣览。
chén dān yán jì jiǔ yǐn zhèng yóu míng qǐ shāng wáng xiǎo jiǎ qī nián èr yuè jiǎ shēn shuò dàn dōng zhì zì cǐ zhī hòu měi qī shí liù nián yī de shuò dàn dōng zhì cǐ nǎi gǔ lì yī bù
臣耽研既久，引证尤明，起商王小甲七年二月甲申朔旦冬至，自此之后，每七十六年一得朔旦冬至，此乃古历一蔀）；
měi bù jī yuè jiǔ bǎi sì shí jī rì èr wàn qī qiān qī bǎi wǔ shí jiǔ shuài yǐ wéi cháng zhí zhì chūn qiū lǔ xī gōng wǔ nián zhēng yuè xīn hài shuò dàn dōng zhì liǎo wú chà shuǎng
每蔀积月九百四十、积日二万七千七百五十九，率以为常，直至《春秋》鲁僖公五年正月辛亥朔旦冬至，了无差爽。
yòng cǐ wéi fǎ yǐ tuī jīng zhuàn zòng xiǎo yǒu zēng jiǎn yì yòu jīng zhuàn zhī wù jiē kě yǐ fā míng yě
用此为法，以推经传，纵小有增减，抑又经传之误，皆可以发明也。
gǔ lì dào qí liáng yǐ lái huò chà yī rì gèng yǒu jìn lì xiào kè yì de fú hé
古历到齐、梁以来，或差一日，更有近历校课，亦得符合。
fú wàng shèng cí xǔ chén zhuàn jí bù chū bǎi rì qí shū bì chéng
伏望圣慈，许臣撰集，不出百日，其书必成。
tǎng yǒu kě guān yuàn cáng mì fǔ
傥有可观，愿藏秘府。
zhào xǔ zhī
诏许之。
shū zhōng bù jiù
书终不就。
yòu sī tiān dōng guān zhèng yáng wén yì shàng yán xīn lì jiǎ zǐ qǐng yǐ bǎi èr shí nián
又司天冬官正杨文镒上言："新历甲子，请以百二十年。
shì xià yǒu sī yǐ qí wú suǒ yī jù yì qǐn bù xíng
"事下有司，以其无所依据，议寝不行。
tài zōng yuē zhī gàn xiāng chéng suī zhǐ yú liù shí tǎng zài zhōu jiǎ zi chéng shàng shòu zhī shù shǐ qī yí zhī rén de jiàn suǒ shēng zhī nián bù yì shàn hu
太宗曰："支干相承，虽止于六十，傥再周甲子，成上寿之数，使期颐之人得见所生之年，不亦善乎？
suì zhào xīn lì jiǎ zǐ suǒ jì bǎi èr shí suì
"遂诏新历甲子所纪百二十岁。
guó chū yǒu sī shàng yán guó jiā shòu zhōu chán zhōu mù dé mù shēng huǒ zé běn cháo yùn yīng huǒ dé sè dāng shàng chì
国初，有司上言："国家受周禅，周木德，木生火，则本朝运膺火德，色当尚赤。
xī yǐ xū rì
腊以戌日。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
yōng xī yuán nián sì yuè bù yī zhào chuí qìng shàng shū yán běn cháo dāng yuè wǔ dài ér shàng chéng táng tǒng wèi jīn dé ruò liáng jì táng chuán hòu táng zhì běn cháo yì hé wéi jīn dé
雍熙元年四月，布衣赵垂庆上书言："本朝当越五代而上承唐统为金德，若梁继唐，传后唐，至本朝亦合为金德。
shěn zì guó chū fú ruì sè bái zhě bù kě shèng jì jiē jīn dé zhī yīng yě
矧自国初符瑞色白者不可胜纪，皆金德之应也。
wàng gǎi zhèng shuò yì chē qí fú sè yǐ chéng tiān tǒng
望改正朔，易车旗服色，以承天统。
shì xià shàng shū shěng jí yì cháng shì xú xuàn yǔ bǎi guān zòu yì yuē wǔ yùn xiāng chéng guó jiā dà shì zhe yú qián zǎi jù yǒu míng wén
"事下尚书省集议，常侍徐铉与百官奏议曰："五运相承，国家大事，著于前载，具有明文。
qǐng yǐ táng mò sāng luàn zhū liáng cuàn shì zhuāng zōng zǎo biān shǔ jí qīn xuě guó chóu zhōng xīng táng zuò chóng xīn tǔ yùn yǐ liáng shì bǐ yì zhuó wáng mǎng bù wéi zhèng tǒng
顷以唐末丧乱，朱梁篡弑，庄宗早编属籍，亲雪国仇，中兴唐祚，重新土运，以梁室比羿、浞、王莽，不为正统。
zì hòu shù xìng xiāng chuán jìn yǐ jīn hàn yǐ shuǐ zhōu yǐ mù tiān zào yǒu sòng yùn yīng huǒ dé
自后数姓相传，晋以金，汉以水，周以木，天造有宋，运膺火德。
kuàng guó chū sì chì dì wèi gǎn shēng dì yú jīn èr shí wǔ nián qǐ kě qīng yì gǎi yì
况国初祀赤帝为感生帝，于今二十五年，岂可轻议改易？
yòu yún liáng zhì zhōu bù hé dié jū wǔ yùn yù guó jiā jì táng tǒng wèi jīn dé qiě wǔ yùn dié qiān qīn chéng lì shǔ zhì wén xiāng cì jiān bù róng fà qǐ kě yuè shù xìng zhī shàng jì bǎi nián zhī yùn
"又云："梁至周不合迭居五运，欲国家继唐统为金德，且五运迭迁，亲承历数，质文相次，间不容发，岂可越数姓之上，继百年之运？
cǐ bù kě zhī shén yě
此不可之甚也。
àn táng shū tiān bǎo jiǔ zài cuī chāng xiàn yì zì wèi jìn zhì zhōu duò jiē bù dé wèi zhèng tǒng yù táng yuǎn jì hàn tǒng lì zhōu hàn zi sūn wèi wáng zhě hòu bèi sān kè zhī lǐ
按《唐书》天宝九载，崔昌献议自魏、晋至周、隋，皆不得为正统，欲唐远继汉统，立周、汉子孙为王者后，备三恪之礼。
shì shí cháo yì shì fēi xiāng bàn jí xián yuàn xué shì wèi bāo shàng yán fú tóng lǐ lín fǔ suì xíng qí shì
是时，朝议是非相半，集贤院学士卫包上言符同，李林甫遂行其事。
zhì shí èr zài lín fu zú fù yǐ wèi zhōu duò zhī hòu wèi sān kè cuī chāng wèi bāo yóu shì yuǎn biǎn cǐ yòu qián zǎi zhī shén míng yě
至十二载，林甫卒，复以魏、周、隋之后为三恪，崔昌、卫包由是远贬，此又前载之甚明也。
fú qǐng zhī shǒu jiù zhāng yǐ chéng tiān yòu
伏请祗守旧章，以承天祐。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
dà zhōng xiáng fú sān nián kāi fēng fǔ gōng cáo cān jūn zhāng jūn fáng shàng yán zì táng shì xià shuāi tǔ dé tuí pǐ zhū shì qiáng chēng jīn tǒng ér zhuāng zōng xuán fù jiù bāng zé zhū liáng shì bù rù zhèng tǒng míng yǐ
大中祥符三年，开封府功曹参军张君房上言："自唐室下衰，土德𬯎圮，朱氏强称金统，而庄宗旋复旧邦，则朱梁氏不入正统明矣。
jìn shì yòu fù chēng jīn gài wèi chéng yú táng shì shū bù zhī li biàn jiàn guó yú jiāng nán ěr
晋氏又复称金，盖谓乘于唐氏，殊不知李昪建国于江南耳。
hàn jiā èr zhǔ gòng zhǐ sān nián shào jìn ér xìng shì wèi shuǐ dé
汉家二主，共止三年，绍晋而兴，是为水德。
jì guǎng shùn gé mìng èr zhǔ jiǔ nián zhōng yú xiǎn dé
洎广顺革命，二主九年，终于显德。
yǐ shàng sān cháo qī zhǔ gòng zhǐ èr shí sì nián xíng yùn zhī jiān yīn yǐn ér nán zé
以上三朝七主，共止二十四年，行运之间，阴隐而难赜。
fú zì tài zǔ chéng zhōu mù dé ér wáng dāng yú huǒ xíng shàng xì yú shāng kāi guó zài sòng zì shì sān cháo qì jīn yǐ wéi rán yǐ
伏自太祖承周木德而王，当于火行，上系于商，开国在宋，自是三朝迄今以为然矣。
yú chén xiáng ér biàn zhī ruò kě yí zhě
愚臣详而辨之，若可疑者。
tài zǔ chán zhōu zhī suì suì zài gēng shēn
太祖禅周之岁，岁在庚申。
fu gēng zhě jīn yě shēn yì jīn wèi nà yīn shì mù gài zhōu shì chēng mù wèi èr jīn suǒ shèng zhī xiàng yě
夫庚者，金也，申亦金位，纳音是木，盖周氏称木，为二金所胜之象也。
tài zōng dēng jí zhī hòu zhào kāi jīn míng chí yú jīn fāng zhī shàng cǐ shuí qǐ zhī
太宗登极之后，诏开金明池于金方之上，此谁启之？
nǎi tiān zhī líng fú yě
乃天之灵符也。
bì xià lǚ jí dāng qiáng yǔ zhī suì wò fú zài zuò è zhī chūn shì sòng dào zhī lóng xīng de jīn tiān zhī zhèng qì
陛下履极当强圉之岁，握符在作噩之春，适宋道之隆兴，得金天之正气。
chén shì yǐ ruì yìng yán zhī zé dāng nián dān tú gòng bái lù gū sū jìn bái guī tiáo zhī zhī què lái yǐng chuān zhī zhì zhì
臣试以瑞应言之，则当年丹徒贡白鹿，姑苏进白龟，条支之雀来，颍川之雉至。
chén yòu wén dāng fēng shàn zhī shí lǔ jiāo gòng bái tù yùn shàng de jīn guī jiē jīn fú zhī zhì yàn yě
臣又闻当封禅之时，鲁郊贡白兔，郓上得金龟，皆金符之至验也。
yuàn yǐ chén zhāng xià sān shì dà chén cān dìng qí shì
愿以臣章下三事大臣，参定其事。
shū zòu bù bào
"疏奏，不报。
tiān xǐ sì nián guāng lù sì chéng xiè jiàng shàng shū yuē
天禧四年，光禄寺丞谢绛上书曰：
chén àn gǔ zhì fán dì wáng zhī xìng bì tuī wǔ xíng zhī shèng dé suǒ yǐ pèi tiān de ér fú yīn yáng yě
臣按古志，凡帝王之兴，必推五行之盛德，所以配天地而符阴阳也。
gù shén nóng shì yǐ huǒ dé shèng zǔ yǐ tǔ dé xià yǐ mù dé shāng yǐ jīn dé zhōu yǐ huǒ dé
故神农氏以火德，圣祖以土德，夏以木德，商以金德，周以火德。
zì hàn zhī xìng wáng huǒ dé zhě yǐ wèi chéng yáo zhī hòu
自汉之兴，王火德者，以谓承尧之后。
qiě hàn yáo zhī yì yě
且汉，尧之裔也。
wǔ dì zhī dà mò dà yú yáo hàn néng yīn zhī shì bù zhuì qí xù ér shàn jì qí shèng dé yě
五帝之大，莫大于尧，汉能因之，是不坠其绪而善继其盛德也。
guó jiā yīng kāi guāng zhī qìng zhí dūn hòu zhī dé yi yǐ tǔ ruì ér wàng tiān xià rán qí tuī zhōng shǐ chuán chéng zhōu zhī mù dé ér huǒ dāng qí cì
国家膺开光之庆，执敦厚之德，宜以土瑞而王天下，然其推终始传，承周之木德而火当其次。
qiě zhū liáng bù yù zhèng tǒng zhě wèi zhuāng zōng fù xīng yú hòu
且朱梁不预正统者，谓庄宗复兴于后。
zì shí jìn hàn shì yǐ jí yú zhōu zé li biàn jiàn guó yú jiāng zuǒ ér táng zuò wèi jué shì sān dài zhě yì bù dé zhèng qí tǒng yǐ
自石晋、汉氏以及于周，则李昪）建国于江左而唐祚未绝，是三代者亦不得正其统矣。
xī zhě qín zuò cù ér dé bào bù rù zhèng tǒng kǎo zhū wǔ dài zhī jì yì shì lèi yǐ
昔者，秦祚促而德暴，不入正统，考诸五代之际，亦是类矣。
guó jiā chéng néng xià chù wǔ dài shào táng zhī tǔ dé yǐ jì shèng zǔ yì yóu hàn zhī chù qín xìng zhōu zhī huǒ dé yǐ jì yáo zhě yě
国家诚能下黜五代，绍唐之土德，以继圣祖，亦犹汉之黜秦，兴周之火德以继尧者也。
fu wǔ xíng dìng wèi tǔ dé jū zhōng guó jiā fēi yùn yú sòng zuò jīng yú biàn chéng wàn guó zhī zhōng qū yǐ
夫五行定位，土德居中，国家飞运于宋，作京于汴，诚万国之中区矣。
chuán yuē tǔ wèi qún wù zhǔ gù yuē hòu tǔ
《传》曰："土为群物主，故曰后土。
hóng fàn yuē tǔ yuán jià sè jià sè zuò gān
"《洪范》曰"土爰稼穑，稼穑作甘。
fāng jīn sì hǎi gěi zú jiā shēng fān yǎn ěr nián jīng shī gān lù xià tài shān lǐ quán yǒng zuò gān zhī zhào sī yì jiàn yǐ
"方今四海给足，嘉生蕃衍，迩年京师甘露下，泰山醴泉涌，作甘之兆，斯亦见矣。
shěn líng mù yì huì zī shēng yú tǔ qiān pǐn wàn lèi bù kě shèng dào fēi tǔ dé zhī yàn hu
矧灵木异卉，资生于土，千品万类，不可胜道，非土德之验乎？
chén yòu wén zhī tài zǔ shēng yú luò yì ér bāo luò wéi huáng
臣又闻之，太祖生于洛邑，而胞络惟黄；
hóng tú jì jiàn wǔ wěi jù yú kuí chán ér zhèn xīng shì zhǔ
鸿图既建，五纬聚于奎躔，而镇星是主。
jí bì xià shēng zhōng zhī cì rì bào huáng ěr
及陛下升中之次，日抱黄珥；
cháo sì yú tài qīng gōng yǒu xīng yuē hán yú qí sè huáng ér rùn zé
朝祀于太清宫，有星曰含舆，其色黄而润泽。
sī jiē níng mìng yǒu biǎo wēi dé yōu shǔ tiān yì rén shì xiǎng xiào zhī dà zhě zé tǔ dé zhī fú zài yǐ
斯皆凝命有表，微德攸属，天意人事响效之大者，则土德之符在矣。
shì gù tiān xīn zhī zài cí bì xià jù ér wǎng shòu
是故天心之在兹，陛下拒而罔受；
mín yì zhī ruò shì bì xià qiān ér fú dá
民意之若是，陛下谦而弗答。
qì yōng wèi xuān hé jué suì kuì qǐ bù shén zāi
气壅未宣，河决遂溃，岂不神哉！
rán zé tiān yuān zhī bó liú shuǐ dé zhī jìn huàn kǎo liù fǔ zhī yàn zhèn yàn wǔ xíng zhī shèng kè yì yí xīng tǔ zhī yùn yù shí zhī zāi
然则天渊之勃流，水德之浸患，考六府之厌镇，验五行之胜克，亦宜兴土之运，御时之灾。
fú wàng shùn kǎo fú yìng xiáng xí fǎ dù wéi bì xià shí ér xíng zhī
伏望顺考符应，详习法度，惟陛下时而行之。
dà lǐ sì chéng dǒng xíng fù yòu shàng yán yuē zài xī tài huáng yǐ wàn wù shēng yú dōng zhì rén tǐ hu mù gù dé shǐ yú mù
大理寺丞董行父又上言曰："在昔泰皇以万物生于东，至仁体乎木，故德始于木。
mù yǐ shēng huǒ shén nóng shòu zhī wèi huǒ dé
木以生火，神农受之为火德；
huǒ yǐ shēng tǔ huáng dì shòu zhī wèi tǔ dé
火以生土，黄帝受之为土德；
tǔ yǐ shēng jīn shǎo hào shòu zhī wèi jīn dé
土以生金，少昊受之为金德；
jīn yǐ shēng shuǐ zhuān xū shòu zhī wèi shuǐ dé
金以生水，颛顼受之为水德；
shuǐ yǐ shēng mù gāo xīn shòu zhī wèi mù dé
水以生木，高辛受之为木德；
mù yǐ shēng huǒ táng yáo shòu zhī wèi huǒ dé
木以生火，唐尧受之为火德；
huǒ yǐ shēng tǔ yú shùn chuán zhī wèi tǔ dé
火以生土，虞舜传之为土德。
tǔ yǐ shēng jīn xià wèi jīn dé
土以生金，夏为金德；
jīn yǐ shēng shuǐ shāng wèi shuǐ dé
金以生水，商为水德；
shuǐ yǐ shēng mù zhōu wèi mù dé
水以生木，周为木德；
mù yǐ shēng huǒ hàn yìng tú chèn wèi huǒ dé
木以生火，汉应图谶为火德；
huǒ yǐ shēng tǔ táng shòu lì yùn wèi tǔ dé
火以生土，唐受历运为土德。
bì xià shào tiān zhī tǒng shòu tiān zhī mìng gù dāng shàng jì táng zuò yǐ jīn wèi dé xiǎn huáng dì zhī dí xù zhāng shèng zǔ zhī pī liè
陛下绍天之统，受天之命，固当上继唐祚，以金为德，显黄帝之嫡绪，彰圣祖之丕烈。
chén yòu àn shèng zǔ xiān jiàng yú guǐ yǒu tài zǔ shòu shàn yú gēng shēn bì xià jí wèi yú dīng yǒu tiān shū xià jiàng yú wù shēn
臣又按圣祖先降于癸酉，太祖受禅于庚申，陛下即位于丁酉，天书下降于戊申。
gēng jīn yě shēn yǒu jiē jīn yě tiān zhī tǐ yě
庚，金也，申、酉皆金也，天之体也。
bì xià shào táng hàn zhī yùn jì huáng dì zhī hòu sān shì biàn dào yìng tiān zhī tǒng zhèng jīn zhī dé sī yòu shùn yě
陛下绍唐、汉之运，继黄帝之后，三世变道，应天之统，正金之德，斯又顺也。
zhào liǎng zhì xiáng yì
"诏两制详议。
jì ér xiàn yì yuē qiè xiáng xiè jiàng suǒ shù yǐ shèng zǔ de ruì yi chéng tǔ dé qiě yǐn hàn chéng yáo xù wèi huǒ dé zhī bǐ suī bān biāo xù hàn zǔ zhī xìng yǒu wǔ qí yī yuē dì yáo zhī miáo yì
既而献议曰："窃详谢绛所述，以圣祖得瑞，宜承土德，且引汉承尧绪为火德之比，虽班彪叙汉祖之兴有五，其一曰帝尧之苗裔。
jí xù chéng zhèng tǒng nǎi yuè qín ér jì zhōu fēi yòng yáo zhī xíng
及序承正统，乃越秦而继周，非用尧之行。
jīn guó jiā huò yòng tǔ dé jí dāng yuè táng shàng chéng yú duò mí yǐ fēi shùn shī qí wǔ dé chuán xí zhī xù
今国家或用土德，即当越唐上，承于隋，弥以非顺，失其五德传袭之序。
yòu jù dǒng xíng fù qǐng yuè wǔ dài shào táng wèi jīn dé ruò qí dù yuè lěi shì shàng chéng bǎi dài zhī tǒng zé jìn hàn jì zhōu xián dì zhōng xià tài zǔ shí shòu zhōng yú zhōu shì ér zhì yú yuán hòu qǐ kě fú zūn chuán jì zhī xù xù yú xiá miǎo zhī tǒng
又据董行父请越五代绍唐为金德，若其度越累世，上承百代之统，则晋、汉洎周，咸帝中夏，太祖实受终于周室而陟于元后，岂可弗遵传继之序，续于遐邈之统？
sān shèng lín yù liù shí yú zài dēng fēng gào chéng zhāo xìng jì hào lǜ xún huǒ xíng zhī yùn yǐ huī yán líng zhī yào
三圣临御六十余载，登封告成，昭姓纪号，率循火行之运，以辉炎灵之曜。
zī shì tǐ dà fēi róng qīng yì shěn yōng xī zhōng xú xuàn děng yì zhī xiáng yǐ
兹事体大，非容轻议，矧雍熙中徐铉等议之详矣。
qí xiè jiàng dǒng xíng fù děng suǒ qǐng nán yǐ shī xíng
其谢绛、董行父等所请，难以施行。
zhào kě
"诏可。