yuē mài yǒu sān bù bù yǒu sì jīng shǒu yǒu tài yīn yáng míng zú yǒu tài yáng shǎo yīn wéi shàng xià bù hé wèi yě
曰:脉有三部,部有四经,手有太阴、阳明,足有太阳、少阴,为上下部,何谓也?
rán shǒu tài yīn yáng míng jīn yě zú shǎo yīn tài yáng shuǐ yě jīn shēng shuǐ shuǐ liú xià xíng ér bù néng shàng gù zài xià bù yě
然:手太阴、阳明金也,足少阴、太阳水也,金生水,水流下行而不能上,故在下部也。
zú jué yīn shǎo yáng mù yě shēng shǒu tài yáng shǎo yīn huǒ huǒ yán shàng xíng ér bù néng xià gù wéi shàng bù
足厥阴、少阳木也,生手太阳、少阴火,火炎上行而不能下,故为上部。
shǒu xīn zhǔ shǎo yáng huǒ shēng zú tài yīn yáng míng tǔ tǔ zhǔ zhōng gōng gù zài zhōng bù yě
手心主、少阳火,生足太阴、阳明土,土主中宫,故在中部也。
cǐ jiē wǔ xíng zǐ mǔ gēng xiāng shēng yǎng zhě yě
此皆五行子母更相生养者也。
mài yǒu sān bù jiǔ hòu gè hé zhǔ zhī
脉有三部九侯,各何主之?
rán sān bù zhě cùn guān chǐ yě
然:三部者,寸、关、尺也。
jiǔ hòu zhě fú zhōng chén yě
九侯者,浮、中、沉也。
shàng bù fǎ tiān zhǔ xiōng shàng zhì tóu zhī yǒu jí yě
上部法天,主胸上至头之有疾也;
zhōng bù fǎ rén zhǔ lì yǐ xià zhì qí zhī yǒu jí yě
中部法人,主鬲以下至脐之有疾也;
xià bù fǎ de zhǔ qí yǐ xià zhì zú zhī yǒu jí yě
下部法地,主脐以下至足之有疾也。
shěn ér cì zhī zhě yě
审而刺之者也。
rén bìng yǒu chén zhì jiǔ jī jù kě qiè mài ér zhī zhī yé
人病有沉滞久积聚,可切脉而知之耶?
rán zhěn bìng zài yòu xié yǒu jī qì de fèi mài jié mài jié shén zé jī shén jié wēi zé qì wēi
然:诊病在右胁有积气,得肺脉,结脉,结甚则积甚,结微则气微。
zhěn bù dé fèi mài ér yòu xié yǒu jī qì zhě hé yě
诊不得肺脉,而右胁有积气者,何也?
rán fèi mài suī bú jiàn yòu shǒu mài dāng chén fú
然:肺脉虽不见,右手脉当沉伏。
qí wài gù jí tóng fǎ yé
其外痼疾同法耶?
jiāng yì yě
将异也?
rán jié zhě mài lái qù shí yī zhǐ wú cháng shù míng yuē jié yě
然:结者,脉来去时一止,无常数,名曰结也。
fú zhě mài xíng jīn xià yě
伏者,脉行筋下也。
fú zhě mài zài ròu shàng xíng yě
浮者,脉在肉上行也。
zuǒ yòu biǎo lǐ fǎ jiē rú cǐ
左右表里,法皆如此。
jiǎ lìng mài jié fú zhě nèi wú jī jù mài fú jié zhě wài wú gù jí
假令脉结伏者,内无积聚,脉浮结者,外无痼疾;
yǒu jī jù mài bù jié fú yǒu gù jí mài bù fú jié
有积聚脉不结伏,有痼疾脉不浮结。
wèi mài bù yīng bìng bìng bù yīng mài shì wèi sǐ bìng yě
为脉不应病,病不应脉,是为死病也。