gōng jīn zhī gōng zhù shì zhí xià qí zhì shì zhí shàng jì fú shì wèi shēng shì wèi liàng duàn shì wèi tuán qì táo shì wèi rèn
攻金之工,筑氏执下齐,治氏执上齐,凫氏为声,氏为量,段氏为鏄器,桃氏为刃。
jīn yǒu liù jì liù fēn qí jīn ér xī jū yī wèi zhī zhǒng dǐng zhī qí
金有六齐:六分其金而锡居一,谓之种鼎之齐;
wǔ fēn qí jīn ér xī jū yī wèi zhī fǔ jīn zhī qí
五分其金而锡居一,谓之斧斤之齐;
sì fēn qí jīn ér xī jū yī wèi zhī gē jǐ zhī qí cān fēn qí jīn ér xī jū yī wèi zhī dà rèn zhī qí
四分其金而锡居一,谓之戈戟之齐参分其金而锡居一,谓之大刃之齐;
wǔ fēn qí jīn ér xī jū èr wèi zhī xuē shā shǐ zhī qí jīn xī bàn wèi zhī jiàn suì zhī qí
五分其金而锡居二,谓之削杀矢之齐金锡半,谓之鉴燧之齐。
zhù shì wèi xuē zhǎng chǐ bó cùn hé liù ér chéng guī
筑氏为削,长尺博寸,合六而成规。
yù xīn ér wú qióng bì jǐn ér wú è
欲新而无穷,敝尽而无恶。
yě shì wèi shā shǐ rèn zhǎng cùn wéi cùn dìng shí zhī zhòng sān huán
冶氏为杀矢,刃长寸围寸,铤十之,重三垸。
gē guǎng èr cùn nèi bèi zhī hú sān zhī yuán sì zhī yǐ jù zé bù rù yǐ jù zé bù jué
戈广二寸,内倍之,胡三之,援四之,已倨则不入,已句则不决。
zhǎng nèi zé zhé qián duǎn nèi zé bù jí shì gù jù jù wài bó zhòng sān lüè
长内则折前,短内则不疾,是故倨句外博,重三锊。
jǐ guǎng cùn yǒu bàn cùn nèi sān zhī hú sì zhī yuán wǔ zhī jù jù zhōng jǔ yǔ cì zhòng sān lüè
戟广寸有半寸,内三之,胡四之,援五之,倨句中矩,与刺重三锊。
táo shì wèi jiàn xī guǎng èr cùn yǒu bàn cùn liǎng cóng bàn zhī
桃氏为剑,腊广二寸有半寸,两従半之。
yǐ qí xī guǎng wéi zhī jīng wéi zhǎng bèi zhī zhōng qí jīng shè qí hòu
以其腊广为之茎围,长倍之,中其茎,设其后。
cān fēn qí xī guǎng qù yī yǐ wéi shǒu guǎng ér wéi zhī
参分其腊广,去一以为首广,而围之。
shēn cháng wǔ qí jīng zhǎng chóng jiǔ lüè wèi zhī shàng zhì shàng shì fú zhī
身长五其茎长,重九锊,谓之上制,上士服之。
shēn cháng sì qí jīng zhǎng zhòng qī lüè wèi zhī zhōng zhì zhōng shì fú zhī
身长四其茎长,重七锊,谓之中制,中士服之。
shēn cháng sān qí jīng zhǎng zhòng wǔ lüè wèi zhī xià zhì xià shì fú zhī
身长三其茎长,重五锊,谓之下制,下士服之。
fú shì wèi zhōng
凫氏为钟,
liǎng luán wèi zhī xǐ
两栾谓之铣,
xǐ jiān wèi zhī yú
铣间谓之于,
yú shàng wèi zhī gǔ
于上谓之鼓,
gǔ shàng wèi zhī zhēng
鼓上谓之钲,
zhēng shàng wèi zhī wǔ
钲上谓之舞,
wǔ shàng wèi zhī yǒng
舞上谓之甬,
yǒng shàng wèi zhī héng
甬上谓之衡,
zhōng xiàn wèi zhī xuán
钟县谓之旋,
xuán chóng wèi zhī gàn
旋虫谓之干,
zhōng dài wèi zhī zhuàn
钟带谓之篆,
zhuàn jiān wèi zhī méi
篆间谓之枚,
méi wèi zhī jǐng
枚谓之景,
yú shàng zhī mí wèi zhī suì
于上之攠谓之隧。
shí fēn qí xǐ qù èr yǐ wéi zhēng
十分其铣,去二以为钲。
yǐ qí zhēng wèi zhī xǐ jiān qù èr fēn yǐ wéi zhī gǔ jiān
以其钲为之铣间,去二分以为之鼓间。
yǐ qí gǔ jiān wèi zhī wǔ xiū qù èr fēn yǐ wéi wǔ guǎng
以其鼓间为之舞修,去二分以为舞广。
yǐ qí zhēng zhī zhǎng wèi zhī yǒng zhǎng yǐ qí yǒng zhǎng wèi zhī wéi
以其钲之长为之甬长,以其甬长为之围。
cān fēn qí wéi qù yī yǐ wéi héng wéi
参分其围,去一以为衡围。
cān fēn qí yǒng zhǎng èr zài shàng yī zài xià yǐ shè qí xuán
参分其甬长,二在上,一在下,以设其旋。
bó hòu zhī suǒ zhèn dòng qīng zhuó zhī suǒ yóu chū chǐ yān zhī suǒ yóu xìng yǒu shuō
薄厚之所震动,清浊之所由出,侈弇之所由兴,有说。
zhōng yǐ hòu zé shí yǐ báo zé bō chǐ zé zuò yǎn zé yù zhǎng yǒng zé zhèn
钟已厚则石,已薄则播,侈则柞,弇则郁,长甬则震。
shì gù dà zhōng shí fēn qí gǔ jiān yǐ qí yī wèi zhī hòu
是故大钟十分其鼓间,以其一为之厚;
xiǎo zhōng shí fēn qí zhēng jiān yǐ qí yī wèi zhī hòu
小钟十分其钲间,以其一为之厚。
zhōng dà ér duǎn zé qí shēng jí ér duǎn wén
钟大而短,则其声疾而短闻;
zhōng xiǎo ér zhǎng zé qí shēng shū ér yuǎn wén
钟小而长,则其声舒而远闻。
wèi suì liù fēn qí hòu yǐ qí yī wèi zhī shēn ér yuán zhī
为遂,六分其厚,以其一为之深,而圜之。
shì wèi liàng gǎi jiān jīn xī zé bù chá bù chá rán hòu quán zhī quán zhī rán hòu zhǔn zhī zhǔn zhī rán hòu liàng zhī
氏为量,改煎金、锡则不秅,不秅然后权之,权之然后准之,准之然后量之。
liàng zhī yǐ wéi fǔ shēn chǐ nèi fāng chǐ ér yuán qí wài qí shí yī fǔ qí bì yī cùn qí shí yī dòu
量之以为鬴,深尺,内方尺而圜其外,其实一鬴,其臂一寸,其实一豆;
qí ěr sān cùn
其耳三寸。
qí shí yī shēng zhòng yī jūn qí shēng zhōng huáng zhōng zhī gōng gài ér bú yuè
其实一升,重一钧,其声中黄钟之宫,概而不悦。
qí míng yuē shí wén sī suǒ yǔn zhēn qí jí jiā liàng jì chéng yǐ guān sì guó yǒng qǐ jué hòu cí qì wéi zé
其铭曰:“时文思索,允臻其极,嘉量既成,以观四国,永启厥后,兹器维则。
fán zhù jīn zhī zhuàng
”凡铸金之状;
jīn yǔ xī hēi zhuó zhī qì jié huáng bái cì zhī huáng bái zhī qì jié qīng bái cì zhī
金与锡,黑浊之气竭,黄白次之,黄白之气竭,青白次之。
qīng bái zhī qì jié qīng qì cì zhī rán hòu kě zhù yě
青白之气竭,青气次之,然后可铸也。
hán rén wèi jiǎ xī jiǎ qī shǔ sì jiǎ liù shǔ hé jiǎ wǔ shǔ
函人为甲,犀甲七属,兕甲六属,合甲五属。
xī jiǎ shòu bǎi nián sì jiǎ shòu èr bǎi nián hé jiǎ shòu sān bǎi nián
犀甲寿百年,兕甲寿二百年,合甲寿三百年。
fán wèi jiǎ bì xiān wéi róng rán hòu zhì gé
凡为甲,必先为容,然后制革。
quán qí shàng lǚ yǔ qí xià lǚ ér zhòng ruò yī yǐ qí zhǎng wèi zhī wéi
权其上旅与其下旅,而重若一,以其长为之围。
fán jiǎ duàn bù zhì zé bù jiān yǐ bì zé ráo
凡甲,锻不挚则不坚,已敝则桡。
fán chá gé zhī dào shì qí zuān kòng yù qí fēng yě
凡察革之道,眡其钻空,欲其丰也;
shì qí lǐ yù qí yì yě
眡其里,欲其易也;
shì qí zhèn yù qí zhí yě gāo zhī yù qí yuē yě
眡其朕,欲其直也,櫜之欲其约也;
jǔ ér shì zhī yù qí fēng yě
举而眡之,欲其丰也;
yī zhī yù qí wú xiè yě
衣之,欲其无𬹼也。
shì qí zuān kòng ér yuān zé gé jiān yě
眡其钻空而惌,则革坚也;
shì qí lǐ ér yì zé cái gèng yě
眡其里而易,则材更也;
shì qí zhèn ér zhí zé zhì shàn yě
眡其朕而直,则制善也。
gāo zhī ér yuē zé zhōu yě
櫜之而约,则周也;
jǔ zhī ér fēng
举之而丰;
zé míng yě
则明也;
yī zhī wú xiè zé biàn yě
衣之无𬹼,则变也。
bào rén zhī shì wàng ér shì zhī yù qí tú bái yě
鲍人之事,望而眡之,欲其荼白也;
jìn ér wò zhī yù qí róu ér huá yě
进而握之,欲其柔而滑也;
juǎn ér tuán zhī yù qí wú yǐ yě
卷而抟之,欲其无迆也;
shì qí zhe yù qí qiǎn yě
眡其著,欲其浅也;
chá qí xiàn yù qí cáng yě
察其线,欲其藏也。
gé yù qí tú bái ér jí hàn zhī zé jiān yù qí róu huá ér wò zhī zhī zé xū yǐn ér xìn zhī
革欲其荼白而疾,汗之则坚,欲其柔滑而腛,脂之则需,引而信之。
yù qí zhí yě xìn zhī ér zhí zé qǔ cái zhèng yě
欲其直也,信之而直,则取材正也。
xìn zhī ér wang zé shì yī fāng huǎn yī fāng jí yě
信之而枉,则是一方缓一方急也。
ruò gǒu yī fāng huǎn yī fāng jí zé jí qí yòng zhī yě bì zì qí jí zhě xiān liè
若苟一方缓一方急,则及其用之也,必自其急者先裂。
ruò gǒu zì jí zhě xiān liè zé shì yǐ bó wèi sàn yě
若苟自急者先裂,则是以博为帴也。
juǎn ér tuán zhī ér bù yǐ zé hòu bó xù yě
卷而抟之而不迆,则厚薄序也。
shì qí zhe ér qiǎn zé gé xìn yě
眡其著而浅,则革信也。
chá qí xiàn ér cáng zé suī bì bù lìn
察其线而藏,则虽敝不甐。
yùn rén wèi gāo yáo zhǎng liù chǐ yǒu liù cùn zuǒ yòu duān guǎng liù cùn zhōng chǐ hòu sān cùn qióng zhě sān zhī yī shàng sān zhèng
韗人为皋陶,长六尺有六寸,左右端广六寸,中尺,厚三寸,穹者三之一,上三正。
gǔ zhǎng bā chǐ gǔ sì chǐ zhōng wéi jiā sān zhī yī wèi zhī
鼓长八尺,鼓四尺,中围加三之一,谓之。
wèi gāo gǔ zhǎng xún yǒu sì chǐ gǔ sì chǐ jù jù qìng shé
为皋鼓,长寻有四尺,鼓四尺,倨句磬折。
fán mào gǔ
凡冒鼓;
bì yǐ qǐ zhé zhī rì liáng gǔ xiá rú jī huán
必以启蛰之日,良鼓瑕如积环。
gǔ dà ér duǎn zé qí shēng jí ér duǎn wén
鼓大而短,则其声疾而短闻;
gǔ xiǎo ér zhǎng zé qí shēng shū ér yuǎn wén
鼓小而长,则其声舒而远闻。
huà huì zhī shì zá wǔ sè
画缋之事,杂五色。
dōng fāng wèi zhī qīng nán fāng wèi zhī chì xī fāng wèi zhī bái běi fāng wèi zhī hēi tiān wèi zhī xuán de wèi zhī huáng
东方谓之青,南方谓之赤,西方谓之白,北方谓之黑,天谓之玄,地谓之黄。
qīng yǔ bái xiàng cì yě chì yǔ hēi xiāng cì yě xuán yǔ huáng xiāng cì yě
青与白相次也,赤与黑相次也,玄与黄相次也。
qīng yǔ chì wèi zhī wén chì yǔ bái wèi zhī zhāng bái yǔ hēi wèi zhī fǔ hēi yǔ qīng wèi zhī fǔ wǔ cǎi bèi wèi zhī xiù
青与赤谓之文,赤与白谓之章,白与黑谓之黼,黑与青谓之黼,五采,备谓之绣。
tǔ yǐ huáng qí xiàng fāng tiān shí biàn
土以黄,其象方天时变。
huǒ yǐ yuán shān yǐ zhāng shuǐ yǐ lóng niǎo shòu shé
火以圜,山以章,水以龙,鸟兽蛇。
zá sì shí wǔ sè zhī wèi yǐ zhāng zhī wèi zhī qiǎo
杂四时五色之位以章之,谓之巧。
fán huà huì zhī shì hòu sù gōng
凡画缋之事后素功。
zhōng shì rǎn yǔ yǐ zhū chén dān shú sān yuè ér chì zhī chún ér zì zhī
钟氏染羽,以朱湛、丹秫,三月而炽之,淳而渍之。
sān rù wèi xūn wǔ rù wèi zōu qī rù wèi zī
三入为𫄸,五入为緅,七入为缁。
huāng shì liàn sī yǐ shuì shuǐ ōu qí sī qī rì qù de chǐ bào zhī
荒氏湅丝,以涚水沤其丝七日,去地尺暴之。
zhòu bào zhū rì yè sù zhū jǐng
昼暴诸日,夜宿诸井。
qī rì qī yè shì wèi shuǐ liàn
七日七夜,是谓水湅。
liàn bó yǐ lán wèi huī wò chún qí bó shí zhū zé qì yín zhī yǐ shèn qīng qí huī ér lù zhī ér huī zhī ér wò zhī ér lù zhī ér tu zhī ér sù zhī
湅帛,以栏为灰,渥淳其帛,实诸泽器,淫之以蜃,清其灰而盝之,而挥之,而沃之,而盝之,而涂之,而宿之。
míng rì wò ér lù zhī zhòu bào zhū rì yè sù zhū jǐng
明日,沃而盝之,昼暴诸日,夜宿诸井。
qī rì qī yè shì wèi shuǐ liàn
七日七夜,是谓水湅。
yù rén zhī shì zhèn guī chǐ yǒu èr cùn tiān zǐ shǒu zhī
玉人之事,镇圭尺有二寸,天子守之;
mìng guī jiǔ cùn wèi zhī huán guī gōng shǒu zhī
命圭九寸,谓之桓圭,公守之;
mìng guī qī cùn wèi zhī xìn guī hóu shǒu zhī
命圭七寸,谓之信圭,侯守之;
mìng guī qī cùn wèi zhī gōng guī bó shǒu zhī
命圭七寸,谓之躬圭,伯守之。
tiān zǐ zhí mào sì cùn yǐ cháo zhū hóu
天子执冒四寸,以朝诸侯。
tiān zǐ yòng quán shàng gōng yòng lóng hóu yòng zàn bó yòng jiāng jì zǐ nán zhí pí bó
天子用全,上公用龙,侯用瓒,伯用将,继子男执皮帛。
tiān zǐ guī zhōng bì sì guī chǐ yǒu èr cùn yǐ sì tiān
天子圭中必,四圭尺有二寸,以祀天;
dà guī cháng sān chǐ zhù shàng zhōng kuí shǒu tiān zǐ fú zhī
大圭长三尺,杼上终葵首,天子服之;
tǔ guī chǐ yǒu wǔ cùn yǐ zhì rì yǐ tǔ dì
土圭尺有五寸,以致日、以土地;
guàn guī chǐ yǒu èr cùn yǒu zàn yǐ sì miào
祼圭尺有二寸,有瓒,以祀庙;
wǎn guī jiǔ cùn ér sāo yǐ xiàng dé
琬圭九寸而缫,以象德;
yǎn guī jiǔ cùn pàn guī yǐ chú tè yǐ yì xíng
琰圭九寸,判规,以除慝,以易行;
bì xiàn dù chǐ hǎo sān cùn yǐ wéi dù
璧羡度尺,好三寸,以为度;
guī bì wǔ cùn yǐ sì rì yuè xīng chén
圭璧五寸,以祀日月星辰;
bì cóng jiǔ cùn zhū hóu yǐ xiǎng tiān zǐ
璧琮九寸,诸侯以享天子;
gǔ guī qī cùn tiān zǐ yǐ pìn nǚ
谷圭七寸,天子以聘女;
dà zhāng zhōng zhāng jiǔ cùn biān zhāng qī cùn shè sì cùn hòu cùn huáng jīn sháo qīng jīn wài zhū zhōng bí cùn héng sì cùn yǒu sāo tiān zǐ yǐ xún shǒu
大璋中璋九寸,边璋七寸,射四寸,厚寸,黄金勺,青金外,朱中,鼻寸,衡四寸,有缫,天子以巡守。
zōng zhù yǐ qián mǎ dà zhāng yì rú zhī zhū hóu yǐ pìn nǚ
宗祝以前马,大璋亦如之,诸侯以聘女。
zhuàn guī zhāng bā cùn
瑑圭璋八寸。
bì cóng bā cùn yǐ tiào pìn
璧琮八寸,以覜聘。
yá zhāng zhōng zhāng qī cùn shè èr cùn hòu cùn yǐ qǐ jūn lǚ yǐ zhì bīng shǒu
牙璋中璋七寸,射二寸,厚寸,以起军旅,以治兵守。
zǎng cóng wǔ cùn zōng hòu yǐ wéi quán
驵琮五寸,宗后以为权。
dà cóng shí yǒu èr cùn shè sì cùn hòu cùn shì wèi nèi zhèn zōng hòu shǒu zhī
大琮十有二寸,射四寸,厚寸,是谓内镇,宗后守之。
zǎng cóng qī cùn bí cùn yǒu bàn cùn tiān zǐ yǐ wéi quán
驵琮七寸,鼻寸有半寸,天子以为权。
liǎng guī wǔ cùn yǒu dǐ yǐ sì de yǐ lǚ sì wàng
两圭五寸有邸,以祀地,以旅四望。
zhuàn cóng bā cùn zhū hóu yǐ xiǎng fū rén
瑑琮八寸,诸侯以享夫人。
àn shí yǒu èr cùn zǎo lì shí yǒu èr liè zhū hóu chún jiǔ dài fū chún wǔ fū rén yǐ láo zhū hóu
案十有二寸,枣栗十有二列,诸侯纯九,大夫纯五,夫人以劳诸侯。
zhāng dǐ shè sù gōng yǐ sì shān chuān yǐ zhì shāo xì
璋邸射素功,以祀山川,以致稍饩。