qìng shì wèi qìng jù jù yī ju yǒu bàn qí bó wèi yī gǔ wèi èr gǔ wèi sān
磬氏为磬,倨句一矩有半,其博为一,股为二,鼓为三。
cān fēn qí gǔ bó qù yī yǐ wéi gǔ bó
参分其鼓博,去一以为鼓博。
cān fēn qí gǔ bó yǐ qí yī wèi zhī hòu
参分其鼓博,以其一为之厚。
yǐ shàng zé mó qí páng
已上,则摩其旁;
yǐ xià zé mó qí duān
已下,则摩其耑。
shǐ rén wèi shǐ hóu shǐ cān fēn
矢人为矢,𬭤矢,参分。
bó shǐ cān fēn yī zài qián èr zài hòu
茀矢,参分一在前,二在后。
bīng shǐ tián shǐ wǔ fēn èr zài qián sān zài hòu
兵矢、田矢,五分二在前,三在后。
shā shǐ qī fēn sān zài qián sì zài hòu
杀矢,七分三在前,四在后。
cān fēn qí zhǎng ér shā qí yī
参分其长,而杀其一。
wǔ fēn qí zhǎng ér yǔ qí yī
五分其长,而羽其一。
yǐ qí gǎn hòu wèi zhī yǔ shēn
以其笴厚为之羽深。
shuǐ zhī yǐ biàn qí yīn yáng jiā qí yīn yáng yǐ shè qí bǐ
水之,以辨其阴阳,夹其阴阳,以设其比。
jiā qí bǐ yǐ shè qí yǔ
夹其比,以设其羽。
cān fēn qí yǔ yǐ shè qí rèn zé suī yǒu jí fēng yì fú zhī néng dàn yǐ
参分其羽,以设其刃,则虽有疾风,亦弗之能惮矣。
rèn zhǎng cùn wéi cùn dìng shí zhī zhòng sān huán
刃长寸围寸,铤十之,重三垸。
qián ruò zé fǔ hòu ruò zé xiáng zhōng ruò zé yū zhōng qiáng zé yáng
前弱则俯,后弱则翔,中弱则纡,中强则扬。
yǔ fēng zé chí yǔ shā zé zào
羽丰则迟,羽杀则趮。
shì gù jiā ér yáo zhī yǐ shì qí fēng shā zhī jié yě
是故夹而摇之,以眡其丰杀之节也。
ráo zhī yǐ shì qí hóng shā zhī chēng yě
桡之,以眡其鸿杀之称也。
fán xiāng gǎn yù shēng ér tuán
凡相笴,欲生而抟。
tóng tuán yù zhòng
同抟,欲重;
tóng zhòng jié yù shū
同重,节欲疏;
tóng shū yù lì
同疏,欲栗。
táo rén wèi shí èr fǔ hòu bàn cùn chún cùn
陶人为,实二鬴,厚半寸,唇寸。
pén shí èr fǔ hòu bàn cùn chún cùn
盆实二鬴,厚半寸,唇寸。
zèng shí èr fǔ hòu bàn cùn chún cùn qī chuān
甑实二鬴,厚半寸,唇寸,七穿。
lì shí wǔ hú hòu bàn cùn chún cùn
鬲实五觳,厚半寸,唇寸。
yǔ shí èr hú hòu bàn cùn chún cùn
庾,实二觳,厚半寸,唇寸。
fǎng rén wèi guǐ shí yī hú chóng chǐ hòu bàn cùn chún cùn
施人制作簋,容量为一觳,高一尺,厚半寸,口缘厚一寸。
dòu shí sān ér chéng hú chóng chǐ
豆实三而成觳,崇尺。
fán táo fǎng zhī shì jì kěn bì bào bù rù shì
凡陶瓬之事,髻垦薜暴不入市。
qì zhōng bo dòu zhōng xiàn bo chóng sì chǐ fāng sì cùn
器中膊,豆中县,膊崇四尺,方四寸。
zǐ rén wèi sǔn jù
梓人为笋虡。
tiān xià zhī dà shòu wǔ zhī zhě gāo zhě luǒ zhě yǔ zhě lín zhě
天下之大兽五:脂者、膏者、臝者、羽者、鳞者。
zōng miào zhī shì zhī zhě gāo zhě yǐ wéi shēng luǒ zhě yǔ zhě lín zhě yǐ wéi sǔn jù wài gǔ nèi gǔ què xíng yū xíng yǐ dòu míng zhě yǐ zhù míng zhě yǐ páng míng zhě yǐ yì míng zhě yǐ gǔ míng zhě yǐ xiōng míng zhě wèi zhī xiǎo chóng zhī shǔ yǐ wéi diāo zhuó
宗庙之事,脂者膏者以为牲,臝者、羽者、鳞者以为笋虡,外骨、内骨,却行、纡行、以脰鸣者、以注鸣者、以旁鸣者、以翼鸣者、以股鸣者、以胸鸣者,谓之小虫之属,以为雕琢。
hòu chún yān kǒu chū mù duǎn ěr dà xiōng yào hòu dà tǐ duǎn dòu ruò shì zhě wèi zhī luǒ shǔ
厚唇弇口,出目短耳,大胸燿后,大体短脰,若是者谓之臝属。
héng yǒu lì ér bù néng zǒu qí shēng dà ér hóng
恒有力而不能走,其声大而宏。
yǒu lì ér bù néng zǒu zé yú rèn zhòng yi
有力而不能走,则于任重宜;
dà shēng ér hóng zé yú zhōng yi
大声而宏,则于钟宜。
ruò shì zhě yǐ wéi zhōng xū shì gù jī qí suǒ xiàn ér yóu qí xū míng
若是者以为钟虚,是故击其所县,而由其虚鸣。
ruì huì jué wěn shù mù qiān dòu xiǎo tǐ qiān fù ruò shì zhě wèi zhī yǔ shǔ
锐喙决吻,数目𫖶脰,小体骞腹,若是者谓之羽属。
héng wú lì ér qīng qí shēng qīng yáng ér yuǎn wén
恒无力而轻,其声清阳而远闻。
wú lì ér qīng zé yú rèn qīng yi
无力而轻,则于任轻宜;
qí shēng qīng yáng ér yuǎn wén zé yú qìng yí ruò shì zhě yǐ wéi qìng xū gù jī qí suǒ xiàn ér yóu qí xū míng
其声清阳而远闻,则于磬宜若是者以为磬虚,故击其所县而由其虚鸣。
xiǎo shǒu ér zhǎng tuán shēn ér hóng ruò shì zhě wèi zhī lín shǔ yǐ wéi sǔn
小首而长,抟身而鸿,若是者谓之鳞属,以为笋。
fán jué shài yuán jiā kǒu zhī lèi bì shēn qí zhǎo chū qí mù zuò qí lín zhī ér
凡攫閷援{䇲口}之类,必深其爪,出其目,作其鳞之而。
shēn qí zhǎo chū qí mù zuò qí lín zhī ér zé yú shì bì bō ěr ér nù
深其爪,出其目,作其鳞之而,则于眡必拨尔而怒。
gǒu bō ěr ér nù zé yú rèn zhòng yi qiě qí fěi sè bì shì míng yǐ
苟拨尔而怒,则于任重宜,且其匪色必似鸣矣。
zhǎo bù shēn mù bù chū lín zhī ér bù zuò zé bì tuí ěr rú wěi yǐ gǒu tuí ěr rú wěi zé jiā rèn yān zé bì rú jiāng fèi cuò qí fěi sè bì shì bù míng yǐ
爪不深,目不出,鳞之而不作,则必穨尔如委矣,苟穨尔如委,则加任焉,则必如将废措,其匪色必似不鸣矣。
zǐ rén wèi yǐn qì sháo yī shēng jué yī shēng gū sān shēng
梓人为饮器,勺一升,爵一升,觚三升。
xiàn yǐ jué ér chou yǐ gū
献以爵而酬以觚。
yī xiàn ér sān chou zé yī dòu yǐ
一献而三酬,则一豆矣;
shí yī dòu ròu yǐn yī dòu jiǔ zhōng rén zhī shí yě
食一豆肉,饮一豆酒,中人之食也。
fán shì zǐ yǐn qì xiāng héng ér shí bù jìn zǐ shī zuì zhī
凡试梓饮器,乡衡而实不尽,梓师罪之。
zǐ rén wèi hóu guǎng yǔ chóng fāng
梓人为侯,广与崇方。
cān fēn qí guǎng ér gǔ jū yī yān
参分其广,而鹄居一焉。
shàng liǎng gè yǔ qí shēn sān
上两个,与其身三;
xià liǎng gè bàn zhī
下两个,半之。
shàng gāng yǔ xià gāng chū shé xún yún cùn yān
上纲与下纲出舌寻,縜寸焉。
zhāng pí hòu ér qī gǔ zé chūn yǐ gōng
张皮侯而栖鹄,则春以功;
zhāng wǔ cǎi zhī hóu zé yuǎn guó shǔ
张五采之侯,则远国属;
zhāng shòu hòu zé wáng yǐ xi yàn
张兽侯,则王以息燕。
jì hòu zhī lǐ yǐ jiǔ fǔ hǎi qí cí yuē wéi ruò níng hòu wú huò ruò nǚ bù níng hóu bù shǔ yú wáng suǒ
祭侯之礼,以酒脯醢,其辞曰:“惟若宁侯,毋或若女不宁侯,不属于王所。
gù kàng ér shè nǚ qiáng yǐn qiáng shí yí nǚ zēng sūn zhū hóu bǎi fú
故抗而射女,强饮强食,诒女曾孙诸侯百福。
lú rén wéi lú qì gē bì liù chǐ yǒu liù cùn shū zhǎng xún yǒu sì chǐ chē jǐ cháng qiú máo cháng yǒu sì chǐ yí máo sān xún
庐人为庐器,戈柲六尺有六寸,殳长寻有四尺,车戟常,酋矛常有四尺,夷矛三寻。
fán bīng wú guò sān qí shēn guò sān qí shēn fú néng yòng yě ér wú yǐ yòu yǐ hài rén
凡兵无过三其身,过三其身,弗能用也,而无已,又以害人。
gù gōng guó zhī bīng yù duǎn shǒu guó zhī bīng yù zhǎng
故攻国之兵欲短,守国之兵欲长。
gōng guó zhī rén zhòng xíng dì yuǎn shí yǐn jī qiě shè shān lín zhī zǔ shì gù bīng yù duǎn
攻国之人众,行地远,食饮饥,且涉山林之阻,是故兵欲短;
shǒu guó rén zhī guǎ shí yǐn bǎo xíng dì bù yuǎn qiě bù shè shān wèi lín zhī zǔ shì gù bīng yù zhǎng
守国人之寡,食饮饱,行地不远,且不涉山谓林之阻,是故兵欲长。
fán bīng jù bīng yù wú dàn cì bīng yù wú yuān
凡兵,句兵欲无弹,刺兵欲无蜎。
shì gù jù bīng pí cì bīng tuán
是故句兵椑,刺兵抟。
bīng tóng qiáng jǔ wéi yù xì xì zé xiào
兵同强,举围欲细,细则校。
cì bīng tóng qiáng jǔ wéi yù zhòng zhòng yù fu rén fu rén zé mì shì gù qīn zhī
刺兵同强,举围欲重,重欲傅人,傅人则密,是故侵之。
fán wèi shū wǔ fēn qí zhǎng yǐ qí yī wèi zhī bèi ér wéi zhī
凡为殳,五分其长,以其一为之被,而围之。
cān fēn qí wéi qù yī yǐ wéi jìn wéi
参分其围,去一以为晋围。
wǔ fēn qí jìn wéi qù yī yǐ wéi shǒu wéi
五分其晋围,去一以为首围。
fán wèi qiú máo cān fēn qí zhǎng èr zài qián yī zài hòu ér wéi zhī
凡为酋矛,参分其长,二在前,一在后,而围之。
wǔ fēn qí wéi qù yī yǐ wéi jìn wéi
五分其围,去一以为晋围。
cān fēn qí jìn wéi qù yī yǐ wéi cì wéi
参分其晋围,去一以为刺围。
fán shì lú shì zhì ér yáo zhī yǐ shì qí yuān yě
凡试庐事,置而摇之,以眡其蜎也;
zhì zhū qiáng yǐ shì qí ráo zhī jūn yě
炙诸墙,以眡其桡之均也;
héng ér yáo zhī yǐ shì qí jìn yě
横而摇之以眡其劲也。
liù jiàn jì bèi chē bù fǎn fù wèi zhī guó gōng
六建既备,车不反复,谓之国工。
jiàng rén jiàn guó shuǐ dì yǐ xiàn zhì niè yǐ xiàn shì yǐ jǐng wèi guī shi rì chū zhī jǐng yǔ rì rù zhī jǐng zhòu cān zhū rì zhōng zhī jǐng yè kǎo zhī jí xīng yǐ zhèng cháo xī
匠人建国,水地以县,置槷以县,眡以景,为规,识日出之景与日入之景,昼参诸日中之景,夜考之极星,以正朝夕。
jiàng rén yíng guó fāng jiǔ lǐ páng sān mén
匠人营国,方九里,旁三门。
guó zhōng jiǔ jīng jiǔ wěi jīng tú jiǔ guǐ zuǒ zǔ yòu shè miàn cháo hòu shì shì cháo yī fū
国中九经九纬,经涂九轨,左祖右社,面朝后市,市朝一夫。
xià hòu shì shì shì táng xiū èr qī guǎng sì xiū yī wǔ shì sān sì bù sì sān chǐ jiǔ jiē sì páng liǎng jiā xué cōng bái shèng mén táng sān zhī èr shì sān zhī yī
夏后氏世室,堂修二七,广四修一,五室,三四步,四三尺,九阶,四旁两夹{穴怱},白盛,门堂三之二,室三之一。
yīn rén chóng wū táng xiū qī xún táng chóng sān chǐ sì ā chóng wū
殷人重屋,堂修七寻,堂崇三尺,四阿重屋。
zhōu rén míng táng dù jiǔ chǐ zhī yán dōng xī jiǔ yán nán běi qī yán táng chóng yī yán wǔ shì fán shì èr yán
周人明堂,度九尺之筵,东西九筵,南北七筵,堂崇一筵,五室,凡室二筵。
shì zhōng dù yǐ jǐ táng shàng dù yǐ yán gōng zhōng dù yǐ xún yě dù yǐ bù tu dù yǐ guǐ miào mén róng dà jiōng qī gè wéi mén róng xiǎo jiōng sān gè lù mén bù róng chéng chē zhī wǔ gè yìng mén èr chè sān gè
室中度以几,堂上度以筵,宫中度以寻,野度以步,涂度以轨,庙门容大扃七个,闱门容小扃三个,路门不容乘车之五个,应门二彻三个。
nèi yǒu jiǔ shì jiǔ pín jū zhī
内有九室,九嫔居之。
wài yǒu jiǔ shì jiǔ qīng cháo yān
外有九室,九卿朝焉。
jiǔ fēn qí guó yǐ wéi jiǔ fēn jiǔ qīng zhì zhī
九分其国,以为九分,九卿治之。
wáng gōng mén ā zhī zhì wǔ zhì gōng yú zhī zhì qī zhì chéng yú zhī zhì jiǔ zhì jīng tú jiǔ guǐ huán tú qī guǐ yě tú wǔ guǐ
王宫门阿之制五雉,宫隅之制七雉,城隅之制九雉,经涂九轨,环涂七轨,野涂五轨。
mén ā zhī zhì yǐ wéi dū chéng zhī zhì
门阿之制,以为都城之制。
gōng yú zhī zhì yǐ wéi zhū hóu zhī chéng zhì
宫隅之制,以为诸侯之城制。
huán tú yǐ wéi zhū hóu jīng tú yě tú yǐ wéi dōu jīng tú
环涂以为诸侯经涂,野涂以为都经涂。
jiàng rén wèi gōu xù sì guǎng wǔ cùn èr sì wèi ǒu yī ǒu zhī fá guǎng chǐ shēn chǐ wèi zhī
匠人为沟洫,耜广五寸,二耜为耦一耦之伐,广尺深尺,谓之;
tián shǒu bèi zhī guǎng èr chǐ shēn èr chǐ wèi zhī suì jiǔ fū wèi jǐng jǐng jiān guǎng sì chǐ shēn sì chǐ wèi zhī gōu fāng shí lǐ wèi chéng chéng jiān guǎng bā chǐ shēn bā chǐ wèi zhī xù
田首倍之,广二尺,深二尺,谓之遂九夫为井,井间广四尺,深四尺,谓之沟方十里为成,成间广八尺,深八尺,谓之洫;
fāng bǎi lǐ wèi tóng tóng jiān guǎng èr xún shēn èr rèn wèi zhī huì
方百里为同,同间广二寻,深二仞,谓之浍。
zhuān dá yú chuān gè zài qí míng
专达于川,各载其名。
fán tiān xià zhī dì yì liǎng shān zhī jiān bì yǒu chuān yān dà chuān zhī shàng bì yǒu tu yān
凡天下之地埶,两山之间,必有川焉,大川之上,必有涂焉。
fán gōu nì de lè wèi zhī bù xíng
凡沟逆地阞谓之不行。
shuǐ shǔ bù lǐ sūn wèi zhī bù xíng
水属不理孙,谓之不行。
shāo gōu sān shí lǐ ér guǎng bèi
梢沟三十里,而广倍。
fán xíng diàn shuǐ qìng shé yǐ cēn wǔ
凡行奠水,磬折以参伍。
yù wèi yuān gòu jù yú ju
欲为渊,购句于矩。
fán gōu bì yīn shuǐ yì fáng bì yīn dì yì
凡沟必因水埶,防必因地埶。
shàn gōu zhě
善沟者。
shuǐ shù zhī
水漱之;
shàn fáng zhě shuǐ yín zhī
善防者,水淫之。
fán wèi fáng guǎng yǔ chóng fāng qí shài cān fēn qù yī dà fáng wài shài fán gōu fáng bì yī rì xiān shēn zhī yǐ wéi shì lǐ wèi shì rán hòu kě yǐ fu zhòng lì
凡为防,广与崇方,其閷参分去一,大防外閷,凡沟防,必一日先深之以为式,里为式,然后可以傅众力。
fán rèn suǒ yuē dà jí qí bǎn wèi zhī wú rèn
凡任索约,大汲其版,谓之无任。
rōng wū cān fēn wǎ wū sì fēn qūn jiào cāng chéng nì qiáng liù fēn táng tú shí yǒu èr fēn dòu qí chóng sān chǐ qiáng hòu sān chǐ chóng sān zhī
茸屋参分,瓦屋四分,囷、窌、仓、城,逆墙六分,堂涂十有二分,窦,其崇三尺,墙厚三尺,崇三之。
chē rén zhī shì bàn ju wèi zhī xuān yī xuān yǒu bàn wèi zhī zhú yī zhú yǒu bàn wèi zhī kē yī kē yǒu bàn wèi zhī qìng shé
车人之事,半矩谓之宣,一宣有半谓之𣚚,一𣚚有半谓之柯,一柯有半谓之磬折。
chē rén wèi lěi cì chǐ yǒu yī cùn zhōng zhí zhě sān chǐ yǒu sān cùn shàng jù zhě èr chǐ yǒu èr cùn
车人为耒,庛尺有一寸,中直者三尺有三寸,上句者二尺有二寸。
zì qí cì yuán qí wài yǐ zhì yú shǒu yǐ xián qí nèi liù chǐ yǒu liù cùn yǔ bù xiāng zhòng yě
自其庛,缘其外,以至于首,以弦其内六尺有六寸,与步相中也。
jiān de yù zhí cì róu de yù jù cì zhí cì zé lì tuī jù cì zé lì fā
坚地欲直庛,柔地欲句庛,直庛则利推,句庛,则利发。
jù jù qìng shé wèi zhī zhōng de
倨句磬折,谓之中地。
chē rén wèi chē kē cháng sān chǐ bó sān cùn hòu yī cùn yǒu bàn wǔ fēn qí zhǎng yǐ qí yī wèi zhī shǒu
车人为车,柯长三尺,博三寸,厚一寸有半,五分其长,以其一为之首。
gū zhǎng bàn kē qí wéi yī kē yǒu bàn
毂长半柯,其围一柯有半。
fú zhǎng yī kē yǒu bàn qí bó sān cùn hòu sān zhī yī
辐长一柯有半,其博三寸,厚三之一。
qú sān kē zhě sān xíng zé zhě yù duǎn gū xíng shān zhě yù cháng gū
渠三柯者三,行泽者欲短毂,行山者欲长毂。
duǎn gū zé lì cháng gū zé ān
短毂则利,长毂则安。
xíng zé zhě fǎn róu xíng shān zhě zè róu fǎn róu zé yì zè róu zé wán
行泽者反𫐓,行山者仄𫐓,反𫐓则易,仄𫐓则完。
liù fēn qí lún chóng yǐ qí yī wèi zhī yá wéi
六分其轮崇,以其一为之牙围。
bǎi chē gū zhǎng yī kē qí wéi èr kē qí fú yī kē qí qú èr kē zhě sān
柏车毂长一柯,其围二柯,其辐一柯,其渠二柯者三。
wǔ fēn qí lún chóng yǐ qí yī wèi zhī yá wéi dà chē chóng sān kē gěng cùn pìn fú èr kē yǒu cān fēn kē zhī èr
五分其轮崇,以其一为之牙围,大车崇三柯,绠寸,牝服二柯有参分柯之二。
yáng chē èr kē yǒu cān fēn kē zhī yī bǎi chē èr kē
羊车二柯有参分柯之一,柏车二柯。
fán wèi yuán sān qí lún chóng cān fēn qí zhǎng èr zài qián yī zài hòu yǐ záo qí gōu chè guǎng liù chǐ lì zhǎng liù chǐ
把辕长分为三等分,二等分在前,一等分在后,以在此凿钩。轨宽六尺,轭长六尺。