chéng hóu shū chún jì hóng sān dì zuǒ yòu
澄侯叔淳季洪三弟左右：
wǔ yuè dǐ lián jiē sān yuè chū yī sì yuè shí bā liǎng cì suǒ fā jiā xìn
五月底连接三月初一，四月十八，两次所发家信。
sì dì zhī xìn jù jiàn zhēn xìng qíng yǒu kùn xīn héng lǜ yù jī sī tōng zhī xiàng
四弟之信，具见真性情，有困心衡虑郁积思通之象。
cǐ shì duàn bù kě qiú sù xiào qiú sù xiào bì zhù zhǎng fēi tú wú yì ér yòu hài zhī
此事断不可求速效，求速效必助长，非徒无益，而又害之。
bì yào rì jī yuè lěi rú yú gōng zhī yí shān zhōng jiǔ bì yǒu huò rán guàn tōng zhī hóu yù yù sù zé yù gù bì yǐ lái shū wǎng wǎng cí bù dá yì wǒ néng shēn liàng qí kǔ
必要日积月累，如愚公之移山，终久必有豁然贯通之侯，愈欲速则愈锢蔽矣，来书往往词不达意，我能深谅其苦。
jīn rén dōu jiāng xué zì kàn cuò le
今人都将学字看错了，
ruò xì dú xián xián yì sè yī zhāng
若细读贤贤易色一章，
zé jué dà xué wèn
则绝大学问，
jí zài jiā tíng rì yòng zhī jiān yú xiào tì liǎng zì shàng
即在家庭日用之间：于孝悌两字上，
jǐn yī fēn
尽一分，
biàn shì yī fēn xué
便是一分学，
jǐn shí fēn
尽十分，
biàn shì shí fēn xué
便是十分学，
jīn rén dú shū jiē wèi kē míng qǐ jiàn
今人读书皆为科名起见，
yú xiào tì sǒng jì zhī dà
于孝悌耸纪之大，
fǎn shì yǔ shū bù xiāng guān
反似与书不相关。
shū bù zhī shū shàng suǒ zài de zuò gōng shí suǒ dài shèng xián de wú fēi yào míng bái zhè gè dào lǐ
殊不知书上所载的，作工时所代圣贤的，无非要明白这个道理。
ruò guǒ shì shì zuò de jí bǐ xià shuō bu chū hé fáng
若果事事做得，即笔下说不出何妨；
ruò shì shì bù néng zuò bìng yǒu kuī yú lún jì zhī dà jí wén zhāng shuō de hǎo yì zhǐ suàn gè míng jiào zhōng zhī zuì rén
若事事不能做，并有亏于伦纪之大，即文章说得好，亦只算个名教中之罪人。
xián dì xìng qíng zhēn zhì ér duǎn yú shī wén hé bù rì rì zài xiào tì liǎng zì shàng yòng gōng
贤弟性情真挚，而短于诗文，何不日日在孝悌两字上用功？
qǔ lǐ nèi zé suǒ shuō de jù jù yī tā zuò chū wù shǐ zǔ fù mǔ fù mǔ shū fù mǔ wú yī shí bù ān lè wú yī shí bù yòng shì
《曲礼》内则所说的，句句依他做出，务使祖父母父母叔父母无一时不安乐，无一时不用适；
xià ér xiōng dì qī zǐ jiē ǎi rán yǒu ēn zhì rán yǒu xù cǐ zhēn dà xué wèn yě
下而兄弟妻子，皆蔼然有恩，秩然有序，此真大学问也！
ruò shī wén bù hǎo cǐ shí shì bù zú jì jí hǎo jí yì bù zhí yī qián bù zhī xián dì kěn zé tīng cǐ yǔ fǒu
若诗文不好，此时事不足计，即好极亦不值一钱，不知贤弟肯则听此语否？
kē míng zhī qì yǐ kě guì zhě zhà qí zú yǐ chéng táng shàng zhī huan yě yě wèi lù shì kě yǐ yǎng qīn yě
科名之气以可贵者，诈其足以承堂上之欢也，也谓禄仕可以养亲也。
jīn wú yǐ de zhī yǐ jí shǐ zhū dì bù dé
今吾已得之矣，即使诸弟不得。
yì kě yǐ chéng huān yì kě yǐ yǎng qīn hé bì xiōng dì jǐn de zāi
亦可以承欢，亦可以养亲，何必兄弟尽得哉？
xián dì ruò xì sī cǐ lǐ dàn yú xiào tī shàng yòng gōng bù yú shī wén shàng yòng gōng zé shī wén bù qī jìn ér zì jìn yǐ
贤弟若细思此理，但于孝梯上用功，不于诗文上用功，则诗文不期进而自进矣。
fán zuò zì zǒng xū de shì shǐ yī bǐ kě yǐ zǒu qiān lǐ
凡作字总须得势，使一笔可以走千里。
sān dì zhī zì bǐ bǐ wú shì shì yǐ jú cù bù néng yuǎn zòng qù nián céng yǔ jiǔ dì shuō jí xiǎng jìn lái yǐ wàng zhī yǐ
三弟之字，笔笔无势，是以局促不能远纵，去年曾与九弟说及，想近来已忘之矣。
jiǔ dì yù kàn yú bái zhé yú suǒ xiě zhé zǐ shén shǎo gù bù fù
九弟欲看余白折，余所写折子甚少，故不付。
dì xiān wéi rén zhǔ zàng hài rén yī jiā sàng liáng xīn bù shǎo wèi yǒu bù jiā bài rén wáng zhě bù kě bù lì zǔ líng yún yě
地仙为人主葬，害人一家，丧良心不少，未有不家败人亡者，不可不力阻凌云也。
zhì yú fǎng mián zhī shuō zhōng zhí lì zhī sān hé xiàn líng shòu xiàn wú lùn pín fù nán fù rén rén fǎng bù wéi shēng rú wǒ jìng zhī gēng tián wéi shēng yě
至于纺棉之说，中直隶之三河县灵寿县，无论贫富男妇，人人纺布为生，如我境之耕田为生也。
jiāng fu zhī fù rén gēng tián dú sān hé zhī nán rén fǎng bù yě
江甫之妇人耕田，独三河之男人纺布也。
hú nán rú liú yáng zhī xià bù qí yáng zhī gé bù yí chāng zhī mián huā jiē wú lùn pín fù nán fù rén jiē yī yǐ wéi yè bìng cǐ bù zú wèi hài yì yě
湖南如浏阳之夏布，祁阳之葛布，宜昌之棉花，皆无论贫富男妇人，皆依以为业，并此不足为骇异也。
dì fēng sú nán yǐ zhè biàn bì zhì hài rén tīng wén bù rú shān qù yī duàn wèi miào
第风俗难以这变，必至骇人听闻，不如删去一段为妙！
shū bù jìn yán
书不尽言。
guó fān shǒu cǎo
国藩手草。
dào guāng èr shí sān nián liù yuè chū liù rì
（道光二十三年六月初六日）