zì yù jì yì r
字谕纪译儿，
qī yuè niàn wǔ rì chǒu zhèng èr kè yú xíng dǐ ān huī tài hú xiàn zhī xiǎo chí yì cǎn wén wú mǔ dà gù yú dé bù xiū wú shí xué ér yǒu xū míng zì zhī dāng yǒu huò biàn jù zhī jiǔ yǐ
七月廿五日丑正二刻，余行抵安徽太湖县之小池驿，惨闻吾母大故，余德不修，无实学而有虚名，自知当有祸变，惧之久矣。
bù wèi tiān bù yǔn miè wǒ shēn fǎn ér zāi jí wǒ mǔ huí sī wú píng rì yǐn yú dà zuì bù kě shèng shǔ yī wén cǐ xìn wú dì zì róng
不谓天不陨灭我身，反而灾及我母，回思吾平日隐愚大罪，不可胜数，一闻此信，无地自容。
xiǎo chí yì qù dà jiāng zhī bīn shàng yǒu èr bǎi lǐ cǐ liǎng rì nèi gù yī xiǎo jiào réng zǒu hàn lù zhì hú běi huáng méi xiàn lín jiāng zhī chù jí xíng gù chuán
小池驿去大江之滨，尚有二百里，此两日内，雇一小轿，仍走旱路至湖北黄梅县临江之处，即行雇船。
jì yóu huáng méi zhì wǔ chāng bù guò liù qī bǎi lǐ yóu wǔ chāng zhì cháng shā bù guò qiān lǐ dà yuē bā yuè qiū hòu kě wàng dào jiā
计由黄梅至武昌，不过六七百里，由武昌至长沙，不过千里，大约八月秋后，可望到家。
yī chū jiā zhé shí sì nián wú mǔ yīn róng bù dé zài jiàn tòng jí tòng jí
一、出家辄十四年，吾母音容，不得再见，痛极痛极！
bù xiào zhī zuì qǐ yǒu shāo jiǎn zhī chù
不孝之罪，岂有稍减之处？
cí niàn jīng yù juàn kǒu shàng duō huán jiā shén nán tè jì xìn dào jīng
兹念京寓眷口尚多，还家甚难，特寄信到京。
liào lǐ yī qiè kāi liè yú hòu yī wǒ chū jīng shí jiāng yī qiè jiā shì miàn tuō máo jì yún nián bó jūn méng kǎi xǔ
料理一切，开列于后：一、我出京时，将一切家事，面托毛寄云年伯，均蒙慨许。
cǐ shí zāo cǐ dà biàn ěr wǎng kòu qiú jì yún bó chóu huà yī qiè bì néng fǔ yǔn
此时遭此大变，尔往叩求寄云伯筹划一切，必能俯允。
xiàn zài jīng yù yín qián fēn háo wú chū jiā juàn huí nán lù fèi rén kǒu tài duō jì xū sì wǔ bǎi jīn qiú jì yún nián bó zhāng luo
现在京寓银钱，分毫无出，家眷回南路费，人口太多，计须四五百金，求寄云年伯张罗。
cǐ wài tóng xiāng rú lí yuè qiáo huáng shù jiē lǎo bó tóng nián rú wáng jìng ān yuán wǔ qiáo nián bó píng rì jiē yǒu gān dǎn dài wǒ shén hòu huò kě qiú qí còu bàn lǚ fèi
此外同乡如黎樾乔、黄恕皆老伯，同年如王静庵、袁午桥年伯，平日皆有肝胆，待我甚厚，或可求其凑办旅费。
shòu rén ēn qíng dāng wèi jiāng lái bào dá zhī de bù kě duō qiú rén yě
受人恩情，当为将来报答之地，不可多求人也。
yuán shù liù yīn bó chù zhǐ kě qiú qí chū lì bāng bàn yī qiè bù kě lìng qí zhāng luo yín qián qú shén kǔ yě
袁漱六姻伯处，只可求其出力帮办一切，不可令其张罗银钱，渠甚苦也。
yī jīng yù suǒ qiàn zhī zhàng wéi xi shùn xìng zuì duō
一、京寓所欠之帐，惟西顺兴最多；
cǐ wài rú yáng lín chuān wáng jìng ān li yù quán wáng jí yún chén bó luán zhū xiōng jiē duō nián wèi cháng
此外如杨临川、王静庵、李玉泉、王吉云、陈伯鸾诸兄，皆多年未偿。
kě qiú jì yún nián bó jí lí huáng wáng yuán zhū jūn nèi
可求寄云年伯及黎黄王袁诸君内，
zé qí yóu xiāng shú zhě
择其尤相熟者，
qián wǎng wèi wǒ zhǎn huǎn
前往为我展缓，
wǒ zài yǒu xìn zhì gè chù
我再有信致各处，
wài jiān ruò yǒu diàn jīn lái zhě
外间若有奠金来者，
wǒ dāng gài cún jì yún wǔ qiáo liǎng chù
我当概存寄云午桥两处，
yǒu yī liǎng
有一两，
jí yǐ yī liǎng bù zhài
即以一两不债，
yǒu yī qián
有一钱，
jí yǐ yī qián huán zhài
即以一钱还债，
ruò bìng wú fēn wén
若并无分文，
zhǐ de dài wǒ qǐ fù hòu zài hái
只得待我起复后再还。
yī jiā juàn chū jīng
一、家眷出京，
xíng lù zuì bù yì
行路最不易，
pān chéng hàn lù jì nán
攀城旱路既难，
shuǐ lù yóu xiǎn
水路尤险，
cǐ wài gèng wú hǎo lù
此外更无好路，
bù rú réng zǒu wáng jiā yíng wéi tuǒ
不如仍走王家营为妥，
zhǐ yǒu shí bā rì hàn lù dào qīng jiāng
只有十八日旱路到清江，
jí wáng jiā yíng yě
即王家营也，
shí yǒu guō yǔ sān qīn jiā zài bǐ
时有郭雨三亲家在彼，
dào chí zhōu jiāng biān
到池州江边，
yǒu chén dài yún qìng jia jí shù táng zài bǐ
有陈岱云亲家及树堂在彼，
dào hàn kǒu shí
到汉口时，
wú dāng tuō rén zhào liào
吾当托人照料，
jiāng lù suī xiǎn
江路虽险，
yán guǎn yǒu rén zhào gù
沿管有人照顾，
huò lüè hǎo xiē
或略好些，
wén yáng zhōu yǒu hóng chuán zuì wěn
闻扬州有红船最稳，
suī lüè guì yì kě gù
虽略贵亦可雇，
ěr mǔ zuì pà zuò chē
尔母最怕坐车，
huò gù yī duò jiào yì kě
或雇一驮轿亦可，
rán tuó jiào zuì bù hǎo zuò
然驮轿最不好坐，
ěr mǔ kě xiān shì zhī
尔母可先试之，
rú bù néng zuò
如不能坐，
zé réng zuò sān tào dà chē wèi tuǒ
则仍坐三套大车为妥。
yī kāi gōng sàn fù bù kě tài làn chú tóng nián tóng xiāng mén shēng wài wéi mén bù shàng yǒu lái wǎng zhě sàn zhī cǐ shàng bù kě sàn yī fēn chūn dān qǐng páng shěng sān xiān shēng dìng cǐ xì wú tú fèi bù dé yǐ ér wéi zhī bù kě làn yě jí bù làn wǒ yǐ kuì hèn jí yǐ
一、开弓散讣，不可太滥，除同年同乡门生外，惟门簿上有来往者散之，此上不可散一分，春单请庞省三先生定，此系无途费不得已而为之，不可滥也即不滥，我已愧恨极矣！
yī wài jiān qīn yǒu bù néng bù fù gào jì xìn rán yóu bù kě làn dà yuē bù guò èr sān shí fēng wǒ dào wǔ chāng shí dāng jì yī dān lái bìng xìn jì gǎo cǐ kè bù kě zhè fā xìn
一、外间亲友，不能不讣告寄信，然尤不可滥，大约不过二三十封，我到武昌时，当寄一单来，并信寄稿，此刻不可这发信。
yī pù diàn zhàng zì yi yī yī qīng chǔ
一、铺店帐自宜一一清楚，
jīn nián duān jié yǐ quán chu yǐ
今年端节已全楚矣，
cǐ wài zhǐ yǒu sōng zhú zhāi xīn zhàng
此外只有松竹斋新帐，
kě qǐng shěng sān xiān shēng wǎng qīng
可请省三先生往清，
kě shǎo gěi tā
可少给他，
bù kě quán qiàn tā
不可全欠他，
yòu yǒu tiān yuán dé pí huò diàn
又有天元德皮货店，
qǐng jì yún nián bó wǎng qīng
请寄云年伯往清，
chūn xīn shē lì sūn pí guà
春新猞猁狲皮褂，
jí tuì huán tā
即退还他，
ruò yǐ zuò chéng
若已做成，
jí bìng duàn miàn sòng zèng jì yún kě yě
即并缎面送赠寄云可也，
wàn yī wú qián
万一无钱，
pí jú zhàng yì zàn zhǎn xiàn
皮局帐亦暂展限，
dàn lèi jì yún nián bó duō yǐ
但累寄云年伯多矣。
yī xi shùn xìng zhàng mù
一、西顺兴帐目，
dīng wèi nián xià qǐ cùn zhì xīn hài nián xià zhǐ
丁未年夏起寸至辛亥年夏止，
jiē yǒu zhé zǐ
皆有折子，
kě jiāng zhé zǐ zhǎo chū
可将折子找出，
qǐng yī míng bái rén xì yī biàn
请一明白人细一遍，
jiū jìng yòng tā duō shǎo qián
究竟用他多少钱，
zhuān suàn běn qián
专算本钱，
bù bì jiān suàn lì qián
不必兼算利钱，
dài běn qián huán qīng
待本钱还清，
rán hòu zài hái lì qián
然后再还利钱，
wǒ dào wǔ chāng shí
我到武昌时，
dāng xiě yī xìn yǔ xiāo pèi zhī sān kè
当写一信与萧沛之三克，
dài wǒ xìn dào hòu
待我信到后，
rán hòu qǐng jì yún bó qù shà míng kě yě
然后请寄云伯去厦明可也，
zǒng xū jiāng běn qián lì qián
总须将本钱利钱，
huà wèi liǎng duàn
划为两段，
nǎi bù zhì chē gé
乃不至（车葛），
liù yuè suǒ jiè zhī gòng yín yī bǎi niàn yú jīn
六月所借之贡银一百念余金，
xū shè fǎ hái tā
须设法还他，
nǎi zú yǐ fú rén
乃足以服人，
cǐ shì xū yǔ jì yún nián bó shú jì
此事须与寄云年伯熟计。
yī gāo sōng nián yǒu yín bǎi wǔ shí jīn wǒ jīng shǒu jiè yǔ cáo xī yuán měi yuè lì xī jīng qián shí qiān jīn wǒ jiā chū jīng gāo zhī lì qián yǐ wú zhuó luò
一、高松年有银百五十金，我经手借与曹西垣，每月利息京钱十千，今我家出京，高之利钱，已无着落；
hū xì kǔ rén wǒ dāng xiě xìn yǔ xī yuán zhǔ qí gǎn jǐn jì jīng mù qián qiú lí yuè qiáo lǎo bó dài xī yuán qīng jǐ gè yuè lì qián zhì kěn zhì kěn
呼系苦人，我当写信与西垣，嘱其赶紧寄京，目前求黎樾乔老伯代西垣清几个月利钱，至恳至恳！
bìng qǐng gāo yǔ lí jiàn miàn yī cì
并请高与黎见面一次。
yī mù qì děng lèi wǒ chū jīng shí yǐ guān xǔ quán jiāo jì yún
一、木器等类，我出京时，已观许全交寄云；
cí jí yī yī jiāo qù bù kě fēn sàn gài jiāo jì yún nián pà gài mù qì běn shǎo ruò fēn zé gèng shǎo yǐ sòng qú yī rén yóu chéng rén qíng ěr xī qì cí qì yì jiāo yǔ tā
兹即一一交去，不可分散，概交寄云年怕，盖木器本少，若分则更少矣，送渠一人，犹成人情耳，锡器瓷器，亦交与他。
yī shū jí wǒ chū jīng yī yī diǎn míng
一、书籍我出京一一点明，
yǔ ěr jiù nǐ kàn guò
与尔舅你看过，
qí yào jǐn zhě
其要紧者，
jiē kě dài huí
皆可带回，
cǐ wài wǒ suǒ bù dài zhī shū
此外我所不带之书，
wéi huáng qīng jīng jiě liù shí hán
惟《皇清经解》六十函，
suàn yī dà bù
算一大部，
wǒ chū jīng shí
我出京时，
yǐ yǔ ěr jiù shuō míng
已与尔舅说明，
jí zèng sòng yǔ jì yún nián bó
即赠送与寄云年伯，
yòu huì diǎn wǔ shí hán
又《会典》五十函，
suàn yī dà bù
算一大部，
kě xī yǔ jì yún yòng
可惜与寄云用，
suàn cǐ èr bù wài
算此二部外，
bìng wú dà bù
并无大部，
yì wú hǎo bǎn
亦无好板，
kě mǎi dǎ mó yóu mù xiāng
可买打磨油木箱，
yī yī qǐng shū diàn huǒ dìng zhuāng hǎo
一一请书店伙订装好，
jiāo jì yún zhuǎn jì cún yī miào nèi
交寄云转寄存一庙内，
měi yuè chū lìn qián kě yě
每月出赁钱可也，
biān xiù shí jiè tōng diǎn yī hán
边袖石借《通典》一函，
tián jìng táng jiè dì tú bā fú
田敬堂借地图八幅，
wú nán píng jiè méi bó yán shī cè
吴南屏借梅伯言诗册，
jù wǎng qǔ chū dài huí
俱往取出带回。
yī dà tīng shū jià zhī hòu
一、大厅书架之后，
yǒu yóu mù xiāng sān gè
有油木箱三个，
nèi jiē fǎ tiè zhī lèi
内皆法帖之类，
qí yǐ biǎo hǎo zhě
其已裱好者，
kě quán dài huí
可全带回，
qí wèi biǎo zhě
其未裱者，
dài huí yì kě sòng rén
带回亦可送人，
jiā xìn jí wài lái xìn
家信及外来信，
zhān zài běn zi shàng zhě
粘在本子上者，
jiē yi dài huí
皆宜带回，
dì yú tú sān fù
地舆图三副，
jiē yi xī huí
皆宜昔回，
yòu yǒu shí bā shěng sàn tú yì dài huí
又有十八省散图亦带回，
zì huà duì lián zhī lèi
字画对联之类，
biǎo hǎo zhě dài huí
裱好者带回，
shàng xià mù zhóu yì chè qù
上下木轴易撤去，
yǐ biàn juǎn chéng yī kǔn
以便卷成一捆，
qí bù hǎo zhě
其不好者，
tài kuān zhě
太宽者，
bù bì dài
不必带，
zuò yī kuān xiāng fēng suǒ
做一宽箱封锁，
yǔ shū jí tóng jì yī miào nèi
与书籍同寄一庙内，
fán shōu shí shū jí zì huà zhī lèi
凡收拾书籍字画之类，
jūn qǐng shěng sān xiān shēng jí zi yàn bāng bàn
均请省三先生及子彦帮办，
ér mù yún yī yī guò mù
而牧云一一过目，
qí bù dài zhě
其不带者，
jūn yòng xiāng jì miào
均用箱寄庙。
yī wǒ běn sī zài jiāng xī guī jiā
一、我本思在江西归家，
fán běn jiā qīn yǒu
凡本家亲友，
jiē yǐ yín qián zèng sòng
皆以银钱赠送，
jīn jì háo wú kě zèng
今既毫无可赠，
ěr mǔ guī lái
尔母归来，
xū lüè bèi yí wù
须略备仪物，
dàn xū qīng qiǎo bù léi zhuì zhě
但须轻巧不累赘者，
rú zhān mào wǎn xiù zhī lèi
如毡帽挽袖之类，
yì bù kě duō fèi qián
亦不可多费钱，
rú náo shā gāo fú yào zhī shǔ
如硇砂膏服药之属，
yì yi dài xiē
亦宜带些，
gāo lí shēn dài bàn jīn
高丽参带半斤。
yī jì zé yi zuò mián páo chèn yī fù xuē mào gè yī yǐ biàn xiàng zǔ fù qián kòu tóu chéng huān
一、纪泽宜做棉袍衬一付，靴帽各一，以便向祖父前叩头承欢。
yī wáng yàn tīng xiān shēng jì shū yǒu yī dān wǒ yǐ diǎn yǔ zi yàn kàn jì de qián lù èr jí xì wáng shì xiōng qǔ qù wǔ jí xì wáng tài shǐ xiàng liú shì xiōng jiè qù yú liú shì xiōng qǔ qù zhě yòu yī jí cǐ wài jiē zài jià shàng kě sòng hái tā
一、王雁汀先生寄书有一单，我已点与子彦看，记得《干路二集，系王世兄取去，五集系王太史向刘世兄借去，余刘世兄取去者又一集，此外皆在架上，可送还他。
yī miáo xian lù jì mài zhī shū shēng dìng shēng dú biǎo bìng yī zhǒng máo shī yùn dìng yī zhǒng jiàn shǒu zì dú běn xiǎng dào jiāng nán xiāo shòu jǐ bù jīn jì bù néng kě jiāng shū jià dǐng shàng sān zhǒng gè sì shí yú bù hái tā jiāo lí yuè qiáo lǎo bó jiāo zhuǎn
一、苗仙鹿寄卖之书，《声订声读表》并一种，《毛诗韵订》一种，《建首字读本》，想到江南销售几部，今既不能，可将书架顶上三种，各四十余部还他，交黎樾乔老伯交转。
yī sòng jiā juàn chū jīng
一、送家眷出京，
qiú mù yún zǒng qí shì
求牧云总其事，
rú mù yún yǐ zhòng jǔ
如牧云已中举，
yì qiú yú fù shì hòu
亦求于复试后，
jiǔ yuè niàn wài qǐ xíng
九月廿外起行，
yóu wáng jiā yíng shuǐ lù zhì hàn kǒu
由王家营水路至汉口，
huò bù huán jiā
或不还家，
réng yóu hàn kǒu zhì jīng huì shì kě yě
仍由汉口至京会试可也，
xià rén zhōng bì xū luō fú shèng guì
下人中必须罗福盛贵，
ruò chén xiáng néng lái gèng hǎo
若沉祥能来更好，
fǒu zé li zhǎng zǐ yì kě
否则李长子亦可，
dà yuē nán pú xū sān rén
大约男仆须三人，
nǚ pú xū sān rén
女仆须三人。
jiǔ yuè jì qián hòu bì xū qǐ chéng bù kě zài chí yī huán yóu wáng jiā yíng zǒu wǒ dāng xiě xìn tuō yán tú qīn yǒu zhào liào
九月计前后必须起程，不可再迟，一环由王家营走，我当写信托沿途亲友照料。
xián fēng èr nián qī yuè niàn liù rì
（咸丰二年七月廿六日）