qiān hēng
谦,亨。
jūn zǐ yǒu zhōng
君子有终。
tuàn yuē qiān hēng
彖曰:谦,亨。
tiān dào xià jì ér guāng míng dì dào bēi ér shàng xíng
天道下济而光明,地道卑而上行。
tiān dào kuī yíng ér yì qiān dì dào biàn yíng ér liú qiān
天道亏盈而益谦,地道变盈而流谦。
guǐ shén hài yíng ér fú qiān rén dào è yíng ér hǎo qiān
鬼神害盈而福谦,人道恶盈而好谦。
qiān zūn ér guāng bēi ér bù kě yú jūn zǐ zhī zhōng yě
谦尊而光,卑而不可逾,君子之终也。
yáng tiān yě ér xià qí yīn shì yǐ qiān
阳,天也,而下其隂,是以谦。
wú bù tōng
无不通。
jūn zǐ suǒ yǐ bǎo zhōng yě
君子所以保终也。
tiān zhī dào hán shǔ rì yuè yě
天之道,寒暑日月也。
yíng zé kuī zhī sǔn zé yì zhī
盈则亏之,损则益之。
de zhī dào shān chuān qiū líng gǔ yě
地之道,山川丘陵谷也。
gāo zé qīng zhī bēi zé shòu zhī
髙则倾之,卑则受之。
guǐ shén yī rén qiān zé fú zhī yíng zé huò zhī
鬼神依人,谦则福之,盈则祸之。
rén dào è yíng yíng zé màn zhī yǐ rén è yǐ
人道恶盈,盈则慢之,以人恶已。
qiān zé xià rén gù rén hǎo yě
谦则下人,故人好也。
zūn ér qiān zhī yì guāng dà yǐ
尊而谦之,益光大矣。
bēi ér qiān zhī rén mò zhī yú
卑而谦之,人莫之逾。
jūn zǐ suǒ yǐ bǎo zhōng yě
君子所以保终也。
xiàng yuē dì zhōng yǒu shān qiān
象曰:地中有山,谦。
jūn zǐ yǐ póu duō yì guǎ chēng wù píng shī
君子以裒多益寡,称物平施。
shān xià wū de ér de dì zhōng qiān yě
山下于地,而得地中,谦也。
jūn zǐ qiān yǐ xià rén dé rén xīn yě
君子谦以下人,得人心也。
duō zhě sǔn jǐ yǐ jù zhī guǎ zhě jiǎn jǐ yǐ yì zhī chēng wù ér píng shī
多者损己,以聚之寡者减己,以益之称物而平施。
bù shī qí cháng nǎi píng yě
不失其常乃平也。
chū liù qiān qiān jūn zǐ yòng shè dà chuān jí
初六,谦谦君子,用涉大川,吉。
xiàng yuē qiān qiān jūn zǐ bēi yǐ zì mù yě
象曰:谦谦君子,卑以自牧也。
róu yǐ chù xià qiān zhī qiān yě
柔以处下,谦之谦也。
jūn zǐ yòng qiān wū chū zì yǎng qí dé suī shè nán ér jí yě
君子用谦于初,自养其德,虽涉难而吉也。
liù èr míng qiān zhēn jí
六二,鸣谦,贞吉。
xiàng yuē míng qiān zhēn jí zhōng xīn de yě
象曰:鸣谦贞吉,中心得也。
yáng zhě zhòng yīn zhī suǒ qiú yě
阳者众隂之所求也。
èr chéng ér qīn zhī jì de wū xīn shēng yǐ fā wài qiān ér míng zhī cí yě
二承而亲之,既得于心,声以发外,谦而鸣之,辞也。
shǒu zhōng ér bù gǎn zì dà de zhèng zhī jí yě
守中而不敢自大,得正之吉也。
jiǔ sān láo qiān jūn zǐ yǒu zhōng jí
九三,劳谦君子,有终吉。
xiàng yuē láo qiān jūn zǐ wàn mín fú yě
象曰:劳谦君子,万民服也。
jū xià zhī shàng wèi zhòng zhī zé qín wū zhèng zhòng suī láo ér qiān hòu zhī zhì yě
居下之上,为众之,则勤于正,众虽劳,而谦厚之至也。
qiān yǐ bǎo wèi wàn mín fú yě gù de bǎo qí zhōng jí yǐ
谦以保位,万民服也,故得保其终,吉矣。
liù sì wú bù lì huī qiān
六四,无不利,㧑谦。
xiàng yuē wú bù lì huī qiān
象曰:无不利,㧑谦。
bù wéi zé yě
不违则也。
qiān yǐ zài wèi bù jiàn bù bī bù wéi qí zé zhě yě
谦以在位,不僭不偪,不违其则者也。
yǐ zhī fèng wǔ ér dài wū sān fèng shì dé yí zhǐ huī jiē cóng wú bù lì yě
以之奉五,而待于三,奉事得宜,指㧑皆从,无不利也。
qiān jìng zhī lì dào zhī rán yě
谦敬之利,道之然也。
liù wǔ bù fù yǐ qí lín lì yòng qīn fá wú bù lì
六五,不富以其邻,利用侵伐,无不利。
xiàng yuē lì yòng qīn fá zhēng bù fú yě
象曰:利用侵伐,征不服也。
róu jū shàng wèi zhǐ ér shùn zhī qiān yě
柔居上位,止而顺之,谦也。
róu zhī guò dào zhī xīn shēng gù zhì yòng shī yě
柔之过,盗之心生,故至用师也。
jū zūn ér zhe wū qiān de zhòng zhī dào yě gù bù dài fù lín ér lì yǐ qīn fá yě
居尊而著于谦,得众之道也,故不待富邻而利以侵伐也。
shàng liù míng qiān lì yòng xíng shī zhēng yì guó
上六,鸣谦,利用行师,征邑国。
xiàng yuē míng qiān zhì wèi de yě
象曰:鸣谦,志未得也。
kě yòng xíng shī zhēng yì guó yě
可用行师征邑国也。
shàng suī yīng sān èr jìn xiāng yǔ gù zhōng xīn wèi de yě
上虽应三,二近相与,故中心未得也。
tú shēng míng ér yǐ
徒声鸣而已。
rán zhèng yīng wú zhēng cí qiān wú yuàn shì yǐ wài zhù yě
然正应无争,辞谦无怨,是以外助也。
fēn zhòng shòu mìng shān kān zhēng yì guó ér yǐ fēi bù lì zhě yě
分众受命,才堪征邑国而已,非不利者也。