kūn yuán hēng lì pìn mǎ zhī zhēn
坤,元亨,利牝马之贞。
jūn zǐ yǒu yōu wǎng xiān mí hòu dé zhǔ lì xī nán de péng
君子有攸往,先迷,后得主,利西南,得朋。
dōng běi sàng péng ān zhēn jí
东北丧朋,安贞吉。
tuàn yuē zhì zāi kūn yuán wàn wù zī shēng nǎi shùn chéng tiān
彖曰:至哉坤元,万物资生,乃顺承天。
kūn hòu zài wù dé hé wú jiāng
坤厚载物,德合无疆。
hán hóng guāng dà pǐn wù xián hēng
含弘光大,品物咸亨。
pìn mǎ de lèi xíng dì wú jiāng róu shùn lì zhēn
牝马地类,行地无疆,柔顺利贞。
jūn zǐ yōu xíng xiān mí shī dào hòu shùn de cháng
君子攸行,先迷失道,后顺得常。
xī nán de péng nǎi yǔ lèi xíng dōng běi sàng péng nǎi zhōng yǒu qìng
西南得朋,乃与类行,东北丧朋,乃终有庆。
ān zhēn zhī jí yīng de wú jiāng
安贞之吉,应地无疆。
kūn shùn yě chéng wū qián ér chéng qián zhī huà yě
坤,顺也,承于干而成干之化也。
chén bǐng mìng wū jūn ér zhì jūn zhī zhì yě
臣禀命于君,而致君之治也。
yǒu dà tōng shǐ shēng zhī dé yān wàn wù yóu zhī de yān
有大通始生之德焉,万物由之得焉。
wàn wù yóu zhī ér xíng yě wú yǒu yuǎn ěr ér fèng shùn zhī qín
万物由之而形也,无有逺迩而奉顺之勤。
bù gǎn dài róu bù shī zhèng pìn mǎ zhī zhēn yě
不敢怠柔,不失正牝,马之贞也。
chén dào yě dài jūn ér hòu chéng yě
臣道也,待君而后成也。
jūn zǐ yōu xíng chū lí hu zú mí ér shī dào hòu bǎo qí suǒ nǎi qí cháng yě
君子攸行,初离乎族,迷而失道,后保其所,乃其常也。
xī nán tóng lèi ān wú chéng yě
西南同类,安无成也。
dōng běi sàng péng chū ér de zhèng zhōng yǒu qìng yě
东北丧朋,出而得正,终有庆也。
de chéng tiān ér tǐ fāng chén fèng jūn ér wèi zhèng yuǎn wú bù zhì duō wú bù néng wú jiāng zhī dé
地承天而体方,臣奉君而为正,逺无不至,多无不能,无疆之德。
gù jūn zi dìng qí fēn xíng qí shì zé yè
故君子定其分,行其事,则叶。
fu wú jiāng zhī yǒng yě
夫无疆之永也。
xiàng yuē de shì
象曰:地势。
kūn jūn zǐ yǐ hòu dé zài wù
坤,君子以厚德载物。
de wú bù zài shì shùn ér shàng chéng wū tiān
地无不载,势顺而上,承于天。
jūn zǐ xiū bó qí dé ér dāng chéng shàng zhī shì yě
君子修博其德,而当承上之事也。
chū liù lǚ shuāng jiān bīng zhì
初六,履霜坚氷至。
xiàng yuē lǚ shuāng jiān bīng yīn shǐ níng yě
象曰:履霜坚氷,隂始凝也。
xún zhì qí dào zhì jiān bīng yě
驯至其道,至坚氷也。
yīn shǐ níng yǐ jí wū jī róu ér wèi jiān zuì shǐ wū xiǎo qī yǐ zhì wū lèi è ér wèi zéi
隂始凝以极于积柔而为坚,罪始于小欺以至于累恶而为贼。
gù wèi shàng zhě bù kě yǐ bù biàn wèi xià zhě bù kě yǐ bù shèn
故为上者不可以不辨,为下者不可以不愼。
bù zǎo biàn yě xún ér shùn zhī yǐ zhì wū dà yě zé wú jí yǐ
不早辨也,驯而顺之以至于大也,则无及已。
fu yīn yáng wǎng lái děng yě
夫隂阳往来等也。
qián shǐ wū qián rì zhī nán zhì ér shēng yě yīn shēng wū rì zhī chun shǒu zhì lǚ shuāng ér wǔ yīn chéng ér wèi bīng
干始于潜日之南至而生也,隂生于日之鹑首至履霜,而五隂成而为氷。
hé yě
为什么呢?
yáng tiān xià zhī dà yě yīn fǔ chéng qí nèi ér qí tǐ yī yě wàn wù huà yě
阳天下之大也,隂辅成其内,而其体一也,万物化也。
yáng tāi wū kǎn ér lǎo wū qián zé níng wèi shuāng jī ér chéng bīng cǐ yīn zì chéng xíng ér wèi zéi hài zhī shǐ yě
阳胎于坎而老于干,则凝为霜,积而成氷,此隂自成形,而为贼害之始也。
fēi shēng zhī shǐ yě
非生之始也。
suī yīn shèng yě ér yáng qián yān zhōng de qí zhèng yě gù zéi chén zhě shì jiē yǒu zhī yǒu suí ér miè zhī cǐ qí xiàng yě
虽隂盛也而阳潜焉,终得其正也,故贼臣者世皆有之有,随而灭之,此其象也。
gù shèng rén zuò wèi jiè yún
故圣人作为戒云。
liù èr zhí fāng dà bù xí wú bù lì
六二,直方大,不习无不利。
xiàng yuē liù èr zhī dòng zhí yǐ fāng yě
象曰:六二之动,直以方也。
bù xí wú bù lì dì dào guāng yě
不习无不利,地道光也。
jìng rán ér dài qí tiān qì zhí yě
静然而待其天气,直也。
wù dé yí ér suì shēng fāng yě
物得宜而遂生,方也。
wú bù zài yān dà yě
无不载焉,大也。
dì dào zhī shàng jū tǐ zhī zhōng jǐn de zhī lǐ wú sī ér shēng chéng yě
地道之上,居体之中,尽地之理,无私而生成也。
chéng mìng ér huà zhī dòng wú bù zhōng hé xí zhī yǒu hu gù wú bù lì yě
承命而化之,动无不中,何习之有乎,故无不利也。
liù sān hán zhāng kě zhēn huò cóng wáng shì wú chéng yǒu zhōng
六三,含章可贞,或从王事,无成有终。
xiàng yuē hán zhāng kě zhēn yǐ shí fā yě
象曰:含章可贞,以时发也。
huò cóng wáng shì zhī guāng dà yě
或从王事,知光大也。
tǐ shùn yě wèi xià zhī zhǎng shǒu chén zhī fēn yě
体顺也,为下之长,守臣之分也。
nèi hán qí míng ér bù gǎn suì gù kě yīn shí ér fā bù shī qí zhèng
内含其明而不敢遂,故可因时而发,不失其正。
wáng huò yǒu mìng zé cóng zhī yě
王或有命,则从之也。
bù guǒ shǒu chéng dài zhōng ér yǐ zhī zhī guāng dà néng quán qí dào yě
不果首成,代终而以知之,光大能全其道也。
liù sì kuò náng wú jiù wú yù
六四,括囊,无咎,无誉。
xiàng yuē kuò náng wú jiù shèn bù hài yě
象曰:括囊无咎,愼不害也。
chún yīn zhī shēng wú yáng yǐ míng zhī zé yīn bù néng dú huà yě
纯隂之升,无阳以明之,则隂不能独化也。
xià tǐ de yě
下体地也。
shàng yòu fēi yáng wú tiān wú jūn zhī xiàng yě
上又非阳,无天无君之象也。
tiān dì bù jiāo zhī dào yě
天地不交之道也。
xián rén hé yóu míng hu jìng shèn ér huái qí dào bāo kuò ér bù gǎn fā kě yǐ wú jiù yù yě
贤人何由明乎敬愼而怀其道,包括而不敢发,可以无咎誉也。
jiè qí wèi wū shàng xíng yě
戒其位于上行也。
liù wǔ huáng cháng yuán jí
六五,黄裳,元吉。
xiàng yuē huáng cháng yuán jí wén zài zhōng yě
象曰:黄裳元吉,文在中也。
huáng zhōng zhī wén yě
黄,中之文也。
shang xià zhī shì yě
裳,下之饰也。
róu yǐ wén zhì zhōng ér néng tōng guì ér tǐ zhèng bù gǎn wéi bèi zhì jūn zhī huà yě
柔以文治,中而能通,贵而体正,不敢违背,致君之化也。
wèi chén yǐ zhī jǐn dào yǐ
为臣以之尽道矣。
gù dà jí yě
故大吉也。
shàng liù lóng zhàn yú yě qí xuè xuán huáng
上六,龙战于野,其血玄黄。
xiàng yuē lóng zhàn yú yě qí dào qióng yě
象曰:龙战于野,其道穷也。
yīn zhī jí ér yáng zhàn zhī yuē lóng zhàn yě
隂之极而阳战之,曰龙战也。
zhàn zé liǎng shāng yǐ
战则两伤矣。
yīn dào jí jí sī qióng qióng zé shāng jiāng fù zhuàng yīn wàn wù ér jiàn yān gù yuē yú yě
隂道极,极斯穷,穷则伤,将复壮,因万物而见焉,故曰于野。
zé róu cuì zhě kū sǐ ér jiān qiáng zhě nèi shēng yě
则柔脆者枯死,而坚强者内生也。
yòng liù lì yǒng zhēn
用六,利永贞。
xiàng yuē lì yòng yǒng zhēn yǐ dà zhōng yě
象曰:利用永贞,以大终也。
róu jiè wū yá zhǎng zhèng nǎi lì yě
柔戒于邪,长正乃利也。
gù jūn zi zhī yòng liù yě shùn shàng ér bǎo qí zhèng hé qí gāng dà ér zhōng yě
故君子之用六也,顺上而保其正,合其刚大而终也。
wén yán yuē kūn zhì róu ér dòng yě gāng zhì jìng ér dé fāng hòu dé zhǔ ér yǒu cháng hán wàn wù ér huà guāng kūn dào qí shùn hu chéng tiān ér shí xíng
文言曰:坤至柔而动也,刚至静而德方,后得主而有常,含万物而化光,坤道其顺乎承天而时行。
kūn shùn yě jìng ér hán guāng néng chù zhì wàn wù ér bù gǎn xiān yě
坤顺也,静而含光,能畜治万物而不敢先也。
shùn wū shàng ér shí dòng chéng qí zhōng ér bù dài
顺于上而时动成,其终而不怠。
jiān gāng ér de wū jiǔ zhì róu yǐ wèi gāng yě
坚刚而得于久,至柔以为刚也。
jī shàn zhī jiā bì yǒu yú qìng
积善之家,必有余庆。
jī bù shàn zhī jiā bì yǒu yú yāng
积不善之家,必有余殃。
chén shì qí jūn zi shì qí fù fēi yī zhāo yī xī zhī gù
臣弑其君,子弑其父,非一朝一夕之故。
qí suǒ yóu lái zhě jiàn yǐ
其所由来者,渐矣。
yóu biàn zhī bù zǎo biàn yě
由辩之不早辩也。
yì yuē lǚ shuāng jiān bīng zhì gài yán shùn yě
易曰:履霜坚氷至,盖言顺也。
jūn zǐ zhī biàn wū chū yě jì xíng wū lǚ shuāng zé jiān bīng zhì shùn ér zhì zhī rán yě
君子之辩于初也,既形于履霜则坚氷至,顺而致之,然也。
qí biàn wū jūn zǐ xiǎo rén gài shèn hu cǐ yě
其辩,于君子小人盖愼乎此也。
zhí qí zhèng yě fāng qí yì yě
直其正也,方其义也。
jūn zǐ jìng yǐ zhí nèi yì yǐ fāng wài jìng yì lì ér dé bù gū
君子,敬以直内,义以方外,敬义立,而德不孤。
zhí fāng dà bù xí wú bù lì
直方大,不习无不利。
zé bù yí qí suǒ xíng yě
则不疑其所行也。
jìng ér bù tāo zhí nèi yě
敬而不謟,直内也。
fēi yì ér bù hé fāng wài yě
非义而不合,方外也。
jìng yì bù gū dé zhī dà yě
敬义不孤,德之大也。
kě zhí yī ér dāng zhī shì zhì ér jué zhī hé xí ér hòu wéi hu
可执一而当之,事至而决之,何习而后为乎。
shì yǐ bù yí qí suǒ xíng yě
是以,不疑其所行也。
yīn suī yǒu měi hán zhī yǐ cóng wáng shì fú gǎn chéng yě
隂虽有美,含之以从,王事弗敢成也。
dì dào yě qī dào yě chén dào yě
地道也,妻道也,臣道也。
dì dào wú chéng ér dài yǒu zhōng yě
地道无成而代有终也。
hán ér shǒu xià dài qí zhōng yě
含而守下,代其终也。
tiān dì biàn huà cǎo mù fán
天地变化,草木蕃。
tiān dì bì xián rén yǐn
天地闭,贤人隐。
yì yuē kuò náng wú jiù wú yù
易曰:括囊无咎,无誉。
gài yán jǐn yě
盖言谨也。
de běn xià yǐ ér shàng wú tiān chún yīn zhī yòng bì zhī dào yě
地本下矣,而上无天纯隂之用,闭之道也。
jūn zǐ jǐn ér huì zhī miǎn wū hài yě
君子谨而晦之,免于害也。
jūn zǐ huáng zhōng tōng lǐ zhèng wèi jū tǐ měi zài qí zhōng ér chàng wū sì zhī fā wū shì yè měi zhī zhì yě
君子黄中通理,正位居体,美在其中而畅于四支,发于事业美之至也。
wén zài wū zhōng zhě néng tōng tiān xià zhī lǐ yě
文在于中者,能通天下之理也。
de qí shū yǐ wū hé ér bù lì yān
得其枢矣,于何而不利焉。
shì yǐ wèi chén tǐ róu néng zhèng dà wèi yáng jūn zhī dà huà yě
是以为,臣体柔能正大位,扬君之大化也。
zé měi zài qí zhōng ér sì zhī chàng yǐ
则美在其中而四肢畅矣。
zhèng dé wū shí ér tiān xià xíng yǐ jǔ shì ér kě jiǔ yě tiān xià zé zhī yǐ zhī wèi yè měi zhī zhì yě
正德于时而天下形矣,举事而可乆也,天下则之以之为业,美之至也。
yīn yí wū yáng bì zhàn
隂疑于阳,必战。
wèi qí xián wū wú yáng yě gù chēng lóng yān
为其嫌于无阳也,故称龙焉。
yóu wèi lí qí lèi yě gù chēng xuè yān
犹未离其类也,故称血焉。
fu xuán huáng zhě tiān dì zhī zá yě
夫玄黄者,天地之杂也。
tiān xuán ér dì huáng
天玄而地黄。
yīn chún yīn zhě yě
隂,纯隂者也。
suī shèng shuāi zhī wú jǐn qióng yě gù wéi zhì zhī zhǔ yān wèi jūn dào yān
虽盛衰之无尽穷也,故为治之主焉,为君道焉。
zài wū sì shí ér xiāo xī zé dié xìng ér wèi shǐ xiāng lí yě
在于四时而消息则迭兴,而未始相离也。
yáng jí zé yīn shēng qí zhōng yīn jí zé yáng fù qí zhōng zhì wū jiāo huì zé yǒu jìn tuì zhī shì
阳极则隂生,其中隂极则阳复其中,至于交会,则有进退之事。
yáng shèng yīn lǐ gù rán yě
阳胜隂,理固然也。
yīn shèng yáng bèi zhī dào yě gù chēng yīn lǎo ér qián zhàn yān
隂胜阳,悖之道也,故称隂老而干战焉。
jiān bīng zhī zhì yě yīn zhī shèng yáng dàn ér yí gù zhàn yě
坚氷之至也,隂之盛,阳惮而疑,故战也。
wù yǐ yīn shèng ér wèi zhī wú yáng hu yáng qián ér yùn nǎi zài zhōng yě
勿以隂盛而谓之无阳乎,阳潜而运,乃在中也。
lǜ qí jiāng lái yí wū wú yáng yě gù chēng lóng yān
虑其将来,疑于无阳也,故称龙焉。
wài yóu yīn yě gù lèi chēng xuè yān
外由隂也,故类称血焉。
zhàn ér liǎng shāng gù yún xuán huáng zhī zá sè yě
战而两伤,故云玄黄之杂色也。