guān guàn ér bù jiàn yǒu fú yóng ruò
观,盥而不荐,有孚,颙若。
tuàn yuē dà guān zài shàng shùn ér xùn zhōng zhèng yǐ guān tiān xià
彖曰:大观在上,顺而巽,中正以观天下。
guān guàn ér bù jiàn yǒu fú yóng ruò xià guān ér huà yě
观,盥而不荐,有孚颙若,下观而化也。
guān tiān zhī shén dào ér sì shí bù tè shèng rén yǐ shén dào shè jiào ér tiān xià fú yǐ
观天之神道而四时不忒,圣人以神道设教,而天下服矣。
guān shàng guān xià yě
观上观下也。
xià shùn shàng xùn guān shàng zhī fēng cóng ér huà zhī
下顺上巽,观上之风从而化之。
shàng xùn xià kūn guān xià zhī qíng ér shè jiào yě
上巽下坤,观下之情而设教也。
gāng dé shàng xíng wèi tiān xià zhī dà
刚德上行,为天下之大。
guān de qí zhōng zhèng dà shùn ér xùn yǐ cóng zhī yě
观得其中正大顺,而巽以从之也。
gǔ zhě xiān wáng zhī zhì tiān xià wèi fēng zhī shǒu zhě fēi tā yě
古者,先王之治天下,为风之首者,非他也。
lǐ zhī wèi yú jìng qí lǐ zhī běn yú zōng miào qí jìng zhī dà
礼之谓欤敬,其礼之本,欤宗庙,其敬之大。
yú guàn qí jì zhī shǒu
欤盥,其祭之首。
yú qǔ zhū jié jìng zhě yě
欤取,诸洁敬者也。
lǐ yě zhě wù de qí lǚ ér bù miù yě
礼也者,物得其履,而不谬也。
cuò zhī tiān xià wú suǒ bù xíng běn wū qí jìng yě
措之天下无所不行,本于其敬也。
jìng fā hu qíng zhě yě
敬发乎情者也。
jǐn zé chéng xìn chéng jī zhōng ér róng zuò wū wài shī wū rén ér rén shùn yě
尽则诚信,诚积中而容作于外,施于人而人顺也。
jìng zhī jǐn zhě mò dà wū xiào mò dà wū zūn qīn ài zhī
敬之尽者,莫大于孝,莫大于尊,亲爱之。
gù guì zhī
故贵之。
guì zhī gù zūn zhī
贵之故尊之。
xī zhě zhōu gōng jiāo sì hòu jì yǐ pèi tiān zōng sì wén wáng wū míng táng yǐ pèi shàng dì
昔者周公郊祀后稷以配天,宗祀文王于明堂以配上帝。
shì yǐ sì hǎi zhī nèi gè yǐ qí zhí lái jì tiān xià wú bù jìng qí qīn zhě cǐ bù lìng ér mín huà shàng yǐ
是以四海之内各以其职来祭,天下无不敬其亲者,此不令而民化上矣。
zōng miào zhī shǐ zhě guàn yě
宗庙之始者,盥也。
de qí shǐ jǐn qí jìng chéng qí xiào rán hòu néng shì zōng miào guǐ shén yě
得其始,尽其敬,诚其孝,然后能事宗庙鬼神也。
qí xiān jì yě sàn zhāi sān rì yǐ dìng zhì
其先祭也,散斋三日,以定志。
zhì zhāi sān rì yǐ yī lǜ
致斋三日,以一虑。
qí jiāng jì yě tōng tōng hu kǒng jù rú jiāng jiàn zhī
其将祭也,恫恫乎,恐惧如将见之。
shī yún míng fā bú mèi yǒu huái èr rén sī zhī shēn yě
诗云:明发不寐,有怀二人,思之深也。
qí jìng zhāi yě xiān jì ér gào tòng kū fǎn yǐ
其敬斋也,先祭而告,恸哭反矣。
kuàng zhì wū guàn hu
况至于盥乎。
guàn zhě jì zhī dào kě guān qí shǒu jìng yě
盥者,祭之道可观其首敬也。
jiàn zhě yǎng zhī dào gù jǐn qí jìng jié qí qíng zé néng bèi wù yǐ
荐者,养之道,故尽其敬,竭其情,则能备物矣。
suǒ yǐ jiǎ wài wù ér chéng xiào zǐ zhī xīn yě fēi lǐ zhī běn yě gù bù zài wū jiàn yǐ guān qí chéng xìn yóng ruò ér yǐ
所以假外物而成孝子之心也,非礼之本也,故不在于荐矣,观其诚信颙若而已。
mín zhī qí jìng shàng yě shèng rén shēn qí qíng xíng qí shì ér chéng jiào wū tiān xià
民知其敬上也,圣人申其情,行其事,而成教于天下。
suī tiān zǐ bì yǒu zūn yě
虽天子必有尊也。
zé shén dào bào qí qíng yě
则神道报其情也。
cǐ xiān wáng shè jiào zhī duān ér tiān xià dà fú yě
此先王设教之端,而天下大服也。
xiàng yuē fēng xíng dì shàng guān
象曰:风行地上,观。
xiān wáng yǐ xǐng fāng guān mín shè jiào cǎo mù cóng shàng zhī fēng ér yǎn yě
先王以省方,观民设教,草木从上之风而偃也。
gù xiān wáng chá qí fāng suǒ guān qí sú xìng
故先王察其方,所观其俗性。
bù yì qí sù lǚ
不易其素履。
zé mín zì xíng qí dào yě
则民自行其道也。
chū liù tóng guān xiǎo rén wú jiù jūn zǐ lìn
初六,童观,小人无咎,君子吝。
xiàng yuē chū liù tóng guān xiǎo rén dào yě
象曰:初六,童观,小人道也。
róu ér wú wèi yuǎn wū dà guān tóng méng ér wú suǒ guān xiǎo rén zhī dào yě
柔而无位,逺于大观,童蒙而无所观,小人之道也。
liù èr kuī guān lì nǚ zhēn
六二,闚观,利女贞。
xiàng yuē kuī guān nǚ zhēn yì kě chǒu yě
象曰:闚观女贞,亦可丑也。
dāng dà guān zhī shí bù néng yuǎn wū suǒ guān ér gù jì yú wèi zhèng shī wū nǚ zǐ shǒu zhèng zé kě yǐ
当大观之时,不能逺于所观,而顾觊觎为正,施于女子,守正则可矣。
jūn zǐ zhī chǒu yě
君子之丑也。
liù sān guān wǒ shēng jìn tuì
六三,观我生进退。
xiàng yuē guān wǒ shēng jìn tuì wèi shī dào yě
象曰:观我生进退,未失道也。
dà guān zài hu zhōng zhèng yǐ chù xià tǐ zhī shàng fēng huà zhī chū ér jí wū mín jìn qí dào yě
大观在乎中正已,处下体之,上风化之,出而及于民,进其道也。
róu yǐ fèng zhī tuì ér qiān yě
柔以奉之,退而谦也。
gù guān wǒ shēng zhī fēng huà jìn bù líng shàng tuì bù fèi zhí huò cóng zhèng shì kě wèi bù shī qí dào yǐ
故观我生之,风化进不凌上,退不废职,或从正事,可谓不失其道矣。
liù sì guān guó zhī guāng lì yòng bīn yú wáng
六四,观国之光,利用賔于王。
xiàng yuē guān guó zhī guāng shàng bīn yě
象曰:观国之光,尚賔也。
lǚ jí chén wèi shùn ér chéng shàng wèi shàng zhī xùn guó zhī guāng yě
履极臣位,顺而承上,为上之巽,国之光也。
huàn hu kě guān lì wū yòng yě
焕乎可观,利于用也。
wèi wáng zhě zhī shàng bīn
为王者之上賔。
jiǔ wǔ guān wǒ shēng jūn zǐ wú jiù
九五,观我生,君子无咎。
xiàng yuē guān wǒ shēng guān mín yě
象曰:观我生,观民也。
wèi guān zhī zūn tiān xià fēng huà zhī shǒu yě
为观之尊,天下风化之首也。
wǒ zhī shēng huà bèi wū mín yǐ
我之生化,备于民矣。
guān qí mín yǒu jūn zǐ zhī fēng nǎi tiān xià wú suǒ guī jiù yě
观其民有君子之风,乃天下无所归,咎也。
shàng jiǔ guān qí shēng jūn zǐ wú jiù
上九,观其生,君子无咎。
xiàng yuē guān qí shēng zhì wèi píng yě
象曰:观其生,志未平也。
guò jū wú mín zhī wèi chéng wǔ zhī shàng yōu huǐ zhī de zhì bù dé píng yě
过居无民之位,乘五之上,忧悔之地,志不得平也。
yì zài wáng jiào ér yǐ zì guān yǒu jūn zǐ zhī fēng nǎi wú jiù yě
亦在王教而已自观,有君子之风,乃无咎也。