子夏易传 · 卜子夏 · Chapter 50 of 69

卷五·巽下離上

PinyinModern Translation
Size

dǐng yuán jí hēng

鼎,元吉亨。

tuàn yuē dǐng xiàng yě

彖曰:鼎,象也。

yǐ mù xùn huǒ hēng rèn yě

以木巽火,亨饪也。

shèng rén hēng yǐ xiǎng shàng dì ér dà hēng yǐ yǎng shèng xián

圣人亨以享上帝,而大亨以养圣贤。

xùn ér ěr mù cōng míng róu jìn ér shàng xíng dé zhōng ér yīng hu gāng shì yǐ yuán hēng

巽而耳目聦明,柔进而上行,得中而应乎,刚是以元亨。

tiān xià zhě shén qì yě

天下者,神器也。

dǐng zhě dà qì yě

鼎者大器也。

qí zhì zhī zhě bì yǒu fǎ yě gù yǐ zhì dǐng wèi fǎ yān

其治之者,必有法也,故以治鼎为法焉。

lí xùn hé ér chéng xiàng yǐ

离巽合而成象矣。

zhǐ fēn qí chū yě cì shí fù yě zhōng xū ěr yě

趾分其初也,次实腹也,中虚耳也。

shàng gāng xuàn yě gù yuē dǐng xiàng yě

上刚铉也,故曰鼎,象也。

qí yì yǐ mù xùn huǒ yě

其义以木巽火也。

yǒu hēng rèn zhī dào yě

有亨饪之道也。

shèng rén nán miàn ér shè zhì dù shǐ tiān xià yǐ qì ér zhì qí dà qì zé wù wú zhì yǐ

圣人南面而设制度,使天下以器,而治其大器,则物无滞矣。

zé gù yǐ gù yuē dǐng

则固矣,故曰鼎。

qǔ xīn yě

取新也。

lì chū fǒu yān bù zhì qí qì zhě yě

利出否焉,不置其器者也。

zhì qí qì bì yǐ zhì dù zhì zhī dào mò shàng hu lì jìng lì jìng mò xiān hu xiǎng shàng dì cǐ zhì dù zhī xiān yě

治其器必以制度,制之道莫上乎立敬,立敬莫先乎享上帝,此制度之先也。

dǐng yòng duō ér zhì zhì zhě mò ruò hu yǎng shèng xián

鼎用多而致治者,莫若乎养圣贤。

cǐ qí qì yě de qí qì xíng qí shì rán hòu néng wèi tiān xià wáng shèng

此其器也,得其器行其事然后能为天下王圣。

rén xùn wū shèng xián zé míng yǐ

人巽于圣贤,则明矣。

yǐ tiān xià zhī mù shì yě yǐ tiān xià zhī ěr tīng yě wū hé ér bù zhì yān

以天下之目视也,以天下之耳听也,于何而不至焉。

róu de dà wèi hān shēn ruò bù zú gù tiān xià guī zhī

柔得大位,歛身若不足,故天下归之。

gāng shàng ér zūn xián gāng ér rèn néng yě

刚上而尊贤,刚而任能也。

zé tiān xià hé yǒu yān

则天下何有焉。

shì yǐ dà yǒu qìng ér néng tōng yě

是以大有庆而能通也。

xiàng yuē mù shàng yǒu huǒ dǐng

象曰:木上有火,鼎。

jūn zǐ yǐ zhèng wèi níng mìng

君子以正位凝命。

mù shàng yǒu huǒ cuàn dǐng zhī dào

木上有火,爨鼎之道。

zhì dǐng zhě yě dāng shèng rén yǎng xián shǐ néng yě

治鼎者也,当圣人养贤使能也。

jūn zǐ zhèng wèi shǒu zhí chéng shèng rén zhī mìng yě

君子正位守职,成圣人之命也。

chū liù dǐng diān zhǐ lì chū fǒu

初六,鼎顚趾,利出否。

de qiè yǐ qí zi wú jiù

得妾以其子,无咎。

xiàng yuē dǐng diān zhǐ wèi bèi yě

象曰:鼎顚趾,未悖也。

lì chū fǒu yǐ cóng guì yě

利出否,以从贵也。

xià dǐng zhǐ yě shàng yīng diān yě

下鼎趾也,上应顚也。

zhì dǐng zhī dào yòng dǐng zhī shǐ yě

治鼎之道,用鼎之始也。

yīng dí fù fǒu diān zhī lì yě

应涤覆否,顚之利也。

qiè běn xià yě ér yǐ fú shēng shì suī jiàn ér cái guì

妾本下也,而以孚升士,虽贱而才贵。

huǒ shàng cóng ér zhì qí xīn yě

火上从而致其新也。

kě wú jiù yǐ

可无咎矣。

fu zhì zhě yǒu wèi ér cóng quán suī fǎn kě yě

夫制者,有位而从权,虽反可也。

jiǔ èr dǐng yǒu shí wǒ chóu yǒu jí bù wǒ néng jí jí

九二,鼎有实,我仇有疾,不我能,即吉。

xiàng yuē dǐng yǒu shí shèn suǒ zhī yě

象曰:鼎有实,愼所之也。

wǒ chóu yǒu jí zhōng wú yóu yě

我仇有疾,终无尤也。

gāng yǐ zhōng yīng ér chéng qí shí rèn zhī zhòng zhě yǐ

刚以中应而承其实,任之重者矣。

sì yǐ jìn quán è wǒ zhuān rèn yuàn ǒu dí wǒ bù kě yǐ bù shèn qí suǒ xíng

四以近权,恶我专任,怨偶敌我,不可以不愼其所行。

rán jiǔ sì zhī fù sù zhèng wú jǐ yǐ

然九四之覆,𫗧正无几矣。

qǐ xiá móu wǒ zāi

岂暇谋我哉。

huò qí zhōng jí yě yǐ

获其终吉也矣。

jiǔ sān dǐng ěr gé qí xíng sāi zhì gāo bù shí fāng yǔ kuī huǐ zhōng jí

九三,鼎耳革,其行塞,雉膏不食,方雨亏悔,终吉。

xiàng yuē dǐng ěr gé shī qí yì yě

象曰:鼎耳革,失其义也。

zūn róu fēi yīng ér gé wū sì dǐng ěr suǒ yǐ dài shí ér jiāng yòng yě

尊柔非应,而革于四,鼎耳所以待实而将用也。

gé zé wǒ dào bù tōng yě

革则我道不通也。

zhì gāo yān de ér shí zāi

雉膏焉得而食哉。

fū jūn zi zhī xiū dé yòng qí zhī yě yù qí xiào yě wú yǐ zhī yǐ yīng bù néng jìn yě ān dé qí rèn zāi

夫君子之修徳,用其知也,欲其效也,无已知以应,不能进也,安得其任哉。

shī xiū dé zhī yì yě

失修徳之义也。

dāng dǐng xīn zhǔ ěr mù cōng míng yǐ róu dé jiē zhī dú jiàn yǐ jìn zé huǐ kuī ér zhōng jí yě

当鼎新主,耳目聦眀,以柔徳接之,独见以进则悔亏而终吉也。

jiǔ sì dǐng shé zú fù gōng sù qí xíng wò xiōng

九四,鼎折足,覆公𫗧,其形渥,凶。

xiàng yuē fù gōng sù xìn rú hé yě

象曰:覆公𫗧,信如何也。

yǐ bù zhōng zhī cái dāng dǐng shí zhī chǒng shì shàng yǔ xià lì hé rèn yān zhé zú zhě yǐ

以不中之才当鼎食之宠,事上与下,力何任焉,折足者矣。

fēi wéi zú zhé yì kuī gōng rèn yě

非唯足折,亦亏公任也。

gōng rèn kuī zé shòu xiōng

公任亏则受凶。

wò zhě xíng rú shén ér bù shèng yě

渥者,形濡什而不胜也。

fēi suǒ rèn ér rèn yǐ zhì wū cǐ xìn yǒu xiōng yǐ rú zhī hé zāi

非所任而任,以至于此,信有凶矣,如之何哉。

liù wǔ dǐng huáng ěr jīn xuàn lì zhēn

六五,鼎黄耳金铉,利贞。

xiàng yuē dǐng huáng ěr zhōng yǐ wèi shí yě

象曰:鼎黄耳,中以为实也。

wén ér xū zhōng dài xuàn yǐ zài yě gù néng yīng gāng ér rèn zhòng zhī yǐ

文而虚中,待铉以载也,故能应刚而任重之矣。

zūn róu yǐ néng lì ér de zhèng yě

尊柔以能,利而得正也。

shàng jiǔ dǐng yù xuàn dà jí

上九,鼎玉铉,大吉。

wú bù lì

没有不利之处。

xiàng yuē yù xuàn zài shàng gāng róu jié yě

象曰:玉铉在上,刚柔节也。

gāng shàng ér zūn xián zhù yǐ zài dǐng yě

刚上而尊,贤助以载鼎也。

yù xuàn zhě guì wū jīn ér bù dāng yòng yě

玉铉者,贵于金而不当用也。

gāng néng cōng dá jì róu fèng zhī xùn ér yǐ shùn de qí jié yǐ

刚能聦逹,茍柔奉之巽,而以顺得其节矣。

qì dà zhì yǐ gù dà jí ér wú bù lì yě

器大治矣,故大吉而无不利也。

✦ You read 卷五·巽下離上

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.