gèn qí bèi bù huò qí shēn xíng qí tíng bù jiàn qí rén wú jiù
艮,其背不获其身,行其庭不见其人,无咎。
tuàn yuē gèn zhǐ yě
彖曰:艮,止也。
shí zhǐ zé zhǐ shí xíng zé xíng
时止则止,时行则行。
dòng jìng bù shī qí shí qí dào guāng míng
动静不失其时,其道光明。
gèn qí zhǐ zhǐ qí suǒ yě
艮其止,止其所也。
shàng xià dí yīng bù xiāng yǔ yě
上下敌,应不相与也。
shì yǐ bù huò qí shēn xíng qí tíng bù jiàn qí rén wú jiù yě
是以不获其身,行其庭不见其人,无咎也。
gèn liǎng zhǐ yě
艮两止也。
gè zhǐ wū suǒ xiàng yě
各止于所,向也。
jiàn dí yīng ér jiù shēng yě
见敌应而咎生也。
bù huò qí shēn bù yù bǐ jiàn wū wǒ yě
不获其身,不欲彼见于我也。
zhì jìn ér bù kě tōng suī xíng qí tíng bù jiàn qí rén
至近而不可通,虽行其庭不见其人。
wǒ wú jiàn wū bǐ yě
我无见于彼也。
bù xiāng jiàn yě
不相见也。
hé dí zhī yǒu hu gù wú jiù yě
何敌之有乎,故无咎也。
jūn zǐ zhī dào wú gù yě shí kě zhǐ zé zhǐ zhī shí kě dòng zé dòng zhī xiāo xī yǐ shí ér dào nǎi guāng yě
君子之道,无固也,时可止则止之,时可动则动之,消息以时,而道乃光也。
xiàng yuē jiān shān gèn
象曰:兼山,艮。
jūn zǐ yǐ sī bù chū qí wèi
君子以思不出其位。
yī tǐ ér liǎng shān jiān shān zhě yě
一体而两山,兼山者也。
wèi shēn zhī zhǐ yě sī bù chū qí wèi zhǐ zhě yě
位身之止也,思不出其位,止者也。
chū liù gèn qí zhǐ wú jiù
初六,艮其趾,无咎。
lì yǒng zhēn
利永贞。
xiàng yuē gèn qí zhǐ wèi shī zhèng yě
象曰:艮其趾,未失正也。
zhǐ wū xià gèn wū zhǐ yě
止于下,艮于趾也。
gèn zé bù xíng yě
艮则不行也。
de qí zhǐ wèi shī qí zhèng yě hé suǒ jiù hu
得其止未失其正也,何所咎乎。
lì wū zhǎng zhèng de qí jiǔ yě
利于长正,得其久也。
liù èr gèn qí féi bù zhěng qí suí qí xīn bù kuài
六二,艮其腓,不拯其随,其心不快。
xiàng yuē bù zhěng qí suí wèi tuì tīng yě
象曰:不拯其随,未退听也。
féi suí zú yě zì dòng zé zào wàng yě hé yì wū dòng hu
腓随足也,自动则躁妄也,何益于动乎。
gèn tǐ bù dòng zé féi bù dé jǔ ér suí yě xìng zào ér bù dé wǎng wèi tuì ér tīng mìng gù qí xīn bù kuài yě
艮体不动,则腓不得举而随也,性躁而不得往,未退而听命,故其心不快也。
jiǔ sān gèn qí xiàn liè qí yín lì xūn xīn
九三,艮其限,列其夤,厉薫心。
xiàng yuē gèn qí xiàn wēi xūn xīn yě
象曰:艮其限,危薫心也。
gèn wū xià tǐ ér bù dé tōng wū shàng zhǐ wū tǐ zhī zhōng yě
艮于下体而不得通于上,止于体之中也。
fēn qí tǐ yín liè yǐ
分其体,夤列矣。
wēi jí zhì xīn yě
危及至心也。
zhī qí bù kě ér bù kě xiāng jiàn zé quán qí tǐ
知其不可,而不可相见,则全其体。
zhì wū sān xiàn qí zhǐ nǎi zhǐ yě
至于三,限其止乃止也。
ér dí zhī nǎi chù zhōng dào ér zhǐ zhī wū shì zé zhōng fēn yǐ xiū rǔ zhì gù wēi xūn zāi
而敌之乃处中道而止之,于事则中分矣,羞辱至故,危薫哉。
liù sì gèn qí shēn wú jiù
六四,艮其身,无咎。
xiàng yuē gèn qí shēn zhǐ zhū gōng yě
象曰:艮其身,止诸躬也。
shàng tǐ jiān xià jiān liǎng ér zhǐ zé shí zhǐ néng zhǐ qí shēn dāng wèi ér jìng zhǐ de wū fēn gù wú jiù yě
上体兼下,兼两而止,则时止能止,其身当位,而静止得于分,故无咎也。
liù wǔ gèn qí fǔ yán yǒu xù huǐ wáng
六五,艮其辅,言有序,悔亡。
xiàng yuē gèn qí fǔ yǐ zhōng zhèng yě
象曰:艮其辅,以中正也。
shàng tǐ zhī zhōng dāng qí fǔ yě
上体之中,当其辅也。
de qí zhōng zhèng yán yě
得其中正言也。
yán ér xù huǐ wáng zhě yě
言而序,悔亡者也。
shàng jiǔ dūn gèn jí
上九,敦艮吉。
xiàng yuē dūn gèn zhī jí yǐ hòu zhōng yě
象曰:敦艮之吉,以厚终也。
dòng zhě lì zhī qiú yě
动者,利之求也。
dòng shī zé hài zhì
动失则害至。
zhǐ zhě zhèng zhī yuán yě jiǔ shǒu zé fú lái fēi dūn hòu zhī dé bù néng zhǐ qí zhōng yě
止者,正之元也,久守则福来,非敦厚之徳不能止其终也。