子夏易传 · 卜子夏 · Chapter 68 of 69

卷十·序卦傳

PinyinModern Translation
Size

yǒu tiān dì rán hòu wàn wù shēng yān

有天地然后万物生焉。

yíng tiān dì zhī jiān zhě wéi wàn wù gù shòu zhī yǐ zhūn

盈天地之间者,唯万物,故受之以屯。

zhūn zhě yíng yě

屯者,盈也。

zhūn zhě wù zhī shǐ shēng yě

屯者,物之始生也。

wù shēng bì méng gù shòu zhī yǐ méng

物生必蒙,故受之以蒙。

méng zhě méng yě wù zhī zhì yě

蒙者,蒙也,物之稺也。

wù zhì bù kě bù yǎng yě gù shòu zhī yǐ xū

物稺不可不养也,故受之以需。

xū zhě yǐn shí zhī dào yě

需者,饮食之道也。

yǐn shí bì yǒu sòng gù shòu zhī yǐ sòng

饮食必有讼,故受之以讼。

sòng bì yǒu zhòng qǐ gù shòu zhī yǐ shī

讼必有众起,故受之以师。

shī zhě zhòng yě

师者,众也。

zhòng bì yǒu suǒ bǐ gù shòu zhī yǐ bǐ

众必有所比,故受之以比。

bǐ zhě bǐ yě

比者,比也。

bǐ bì yǒu suǒ chù gù shòu zhī yǐ xiǎo chù

比必有所畜,故受之以小畜。

wù chù rán hòu yǒu lǐ gù shòu zhī yǐ lǚ

物畜然后有礼,故受之以履。

lǚ ér tài rán hòu ān gù shòu zhī yǐ tài

履而泰,然后安,故受之以泰。

tài zhě tōng yě

泰者,通也。

wù bù kě yǐ zhōng tōng gù shòu zhī yǐ fǒu

物不可以终通,故受之以否。

wù bù kě yǐ zhōng fǒu gù shòu zhī yǐ tóng rén

物不可以终否,故受之以同人。

yǔ rén tóng zhě wù bì guī yān gù shòu zhī yǐ dà yǒu

与人同者,物必归焉,故受之以大有。

yǒu dà zhě bù kě yǐ yíng gù shòu zhī yǐ qiān

有大者,不可以盈,故受之以谦。

yǒu dà ér qiān bì yù gù shòu zhī yǐ yù

有大而□谦,必豫,故受之以豫。

yù bì yǒu suí gù shòu zhī yǐ suí

豫必有随,故受之以随。

yǐ xǐ suí rén zhě bì yǒu shì gù shòu zhī yǐ gǔ

以喜随人者,必有事,故受之以蛊。

gǔ zhě shì yě

蛊者,事也。

yǒu shì ér hòu kě dà gù shòu zhī yǐ lín

有事而后可大,故受之以临。

lín zhě dà yě

临者,大也。

wù dà rán hòu kě guān gù shòu zhī yǐ guān

物大然后可观,故受之以观。

kě guān ér hòu yǒu suǒ hé gù shòu zhī yǐ shì kè

可观而后有所合,故受之以噬嗑。

kè zhě hé yě

嗑者,合也。

wù bù kě yǐ jì hé ér yǐ gù shòu zhī yǐ bì

物不可以茍合而已,故受之以贲。

bì zhě shì yě

贲者,饰也。

zhì shì rán hòu hēng zé jǐn yǐ gù shòu zhī yǐ bō

致饰然后亨,则尽矣,故受之以剥。

bō zhě bō yě

剥者,剥也。

wù bù kě yǐ zhōng jǐn bō qióng shàng fǎn xià gù shòu zhī yǐ fù

物不可以终尽剥,穷上反下,故受之以复。

fù zé bù wàng yǐ gù shòu zhī yǐ wú wàng

复则不妄矣,故受之以无妄。

yǒu wú wàng rán hòu kě chù gù shòu zhī yǐ dà chù

有无妄,然后可畜,故受之以大畜。

wù chù rán hòu kě yǎng gù shòu zhī yǐ yí

物畜然后可养,故受之以颐。

yí zhě yǎng yě

颐者,养也。

bù yǎng zé bù kě dòng gù shòu zhī yǐ dà guò

不养则不可动,故受之以大过。

wù bù kě yǐ zhōng guò gù shòu zhī yǐ kǎn

物不可以终过,故受之以坎。

kǎn zhě xiàn yě

坎者,陷也。

xiàn bì yǒu suǒ lì gù shòu zhī yǐ lí

陷必有所丽,故受之以离。

lí zhě lì yě

离者,丽也。

yǒu tiān dì ér hòu wàn wù shēng yān wù shēng zé zhūn yǐ yǒu xíng zhī shǐ yě gù shòu zhī yǐ zhūn

有天地而后万物生焉,物生则屯矣,有形之始也,故受之以屯。

wù zhī shǐ shēng nán lì zhě yě jīng qí zhūn ér hòu suì de qí yíng yě

物之始生难立者也,经其屯而后,遂得其盈也。

wù zhì ér wèi zhī yě gù shòu zhī yǐ méng

物稺而未知也,故受之以蒙。

méng zhì yě

蒙,稺也。

bù kě yǐ bù yǎng gù shòu zhī yǐ xū zhì ér bù wèi dài qí zī yě

不可以不养,故受之以需,稺而不为待其资也。

mò guò yǐn shí dài ér de qí rùn yǐn shí zhī dào yě

莫过饮食待而得其润,饮食之道也。

yǐn shí zhě rén zhī zī bì yǒu zhēng gù shòu zhī yǐ sòng

饮食者,人之资必有争,故受之以讼。

sòng bì yǒu dǎng gù zhòng qǐ gù shòu zhī yǐ shī

讼必有党,故众起,故受之以师。

shī zhòng yě

师,众也。

shī zhōng zhòng fú mín zhī qí bǐ yě gù shòu zhī yǐ bǐ

师终众服,民知其比也,故受之以比。

bǐ zhě zhòng fǔ ér tóng yě

比者,众辅而同也。

fù ér tóng zhī wèi jí qí fēng yě gù shòu zhī yǐ xiǎo chù

附而同之,未及其丰也,故受之以小畜。

chù zhòng zé yǒu zhì yě xiū lǐ yǐ zhěng zhī gù shòu zhī yǐ lǚ

畜众则有治也,修礼以整之,故受之以履。

de qí lǚ zhě tài rán ér ān gù shòu zhī yǐ tài

得其履者,泰然而安,故受之以泰。

tài tōng yě

泰,通也。

wù bù kě yǐ zhōng tōng gù shòu zhī yǐ fǒu

物不可以终通,故受之以否。

fǒu zhě dào zhī sāi yě

否者,道之塞也。

dào bù kě yǐ zhōng sāi bì wèi shàng zhī zhī zhī jiāng tóng ér jìn zhī yǐ tóng rén

道不可以终塞,必为上之,知之将同而进之以同人。

yǔ rén tóng zhě de qí zhì yān wù bì guī yān gù shòu zhī yǐ dà yǒu

与人同者,得其治焉,物必归焉,故受之以大有。

dà yǒu bù kě yǐ yíng gù shòu zhī yǐ qiān

大有不可以盈,故受之以谦。

yǒu qí dà ér qiān bì yù gù shòu zhī yǐ yù

有其大而□谦必豫,故受之以豫。

yù lè ér guò qí liú yǐ

豫,乐而过其流矣。

dòng shuō ér xiāng suí gù shòu zhī yǐ suí

动说而相随,故受之以随。

xǐ ér xiāng suí bù shǒu qí wu zé huī yǐ jiāng bì yǒu shì yě gù shòu zhī yǐ gǔ

喜而相随,不守其务则堕矣,将必有事也,故受之以蛊。

gǔ shì yě

蛊,事也。

zhì zuò zhì shì rán hòu kě dà gù shòu zhī yǐ lín

制作治事,然后可大,故受之以临。

lín gāng zhǎng ér dà ér lín zhì yě xiāng lín zhī dào guān hu shàng zhī fēng yě zài wū zūn shàng lì jìng yě

临,刚长而大而临制也,相临之道观乎上之风也,在于尊上立敬也。

mò dà wū shén dào shè jiào ér tiān xià kě guān zhì zhī dà zhě yě gù shòu zhī yǐ guān

莫大于神道,设教而天下可观,治之大者也,故受之以观。

suī shè jiào zhī kě guān bì qí zhī ér hòu hé gù shòu zhī yǐ shì kè

虽设教之可观,必齐之而后合,故受之以噬嗑。

shì kè hé yě

噬嗑,合也。

dào zhī yǐ dé qí zhī yǐ lǐ qí zhī yǐ xíng suī hé ér sì wèi zhī zhì yě

道之以德,齐之以礼,齐之以刑,虽合而巳未之至也。

gù zhì zhī dà xiǎo xù zhī děng zhōng fēn zhī wài nèi bié zhī tóng yì wén wù yǐ cǎi zhī shēng míng yǐ yáng zhī huàn rán ér yǒu qí wén ér hòu jǐn qí zhì yě

故制之大小,序之等终,分之外内,别之同异,文物以采之,声明以扬之,焕然而有其文,而后尽其治也。

gù shòu zhī yǐ bì

故受之以贲。

bì zhī wèi cún qí wén shī qí běn yě zé dào zhī xiāo yǐ gù shòu zhī yǐ bō

贲之未存其文,失其本也,则道之消矣,故受之以剥。

bō zhě xiāo sàng qí dào yě

剥者,消丧其道也。

wù bù kě yǐ jǐn bō dào zhōng ér fǎn shēng yě gù shòu zhī yǐ fù

物不可以尽剥,道终而反生也,故受之以复。

fù gāng zhǎng yě

复,刚长也。

jūn zǐ zhī dào shēng yě

君子之道生也。

fù zé wú wàng yǐ gù shòu zhī yǐ wú wàng

复则无妄矣,故受之以无妄。

gāng zhǎng ér wú wàng chù qí dà yě

刚长而无妄,□畜其大也。

gù shòu zhī yǐ dà chù

故受之以大畜。

wù jì chù yǐ rán hòu kě yǎng gù shòu zhī yǐ yí

物既畜矣,然后可养,故受之以颐。

zì yǎng zhī xián suǒ yǐ ān shēn ér jí mín yě

自养之贤,所以安身而及民也。

yǎng zhī ér hòu dòng nǎi guò wèi zhì yě gù shòu zhī yǐ dà guò

养之而后动,乃□过为治也,故受之以大过。

guò dòng ér bù yóu qí zhì bì qīng qí xiǎo yě

过动而不由其制,必轻其小也。

wù wú qīng yě suī xiǎo xiàn gù shòu zhī yǐ kǎn

物无轻也,虽小?陷,故受之以坎。

kǎn xiàn yě

坎,陷也。

jù qí wáng ér xiū zhī rán hòu ān qí suǒ lì gù shòu zhī yǐ lí yě

惧其亡而修之,然后安其所丽,故受之以离也。

yǒu tiān dì rán hòu yǒu wàn wù yǒu wàn wù rán hòu yǒu nán nǚ yǒu nán nǚ rán hòu yǒu fu fù yǒu fu fù rán hòu yǒu fù zǐ yǒu fù zǐ rán hòu yǒu jūn chén yǒu jūn chén rán hòu yǒu shàng xià yǒu shàng xià rán hòu lǐ yì

有天地然后有万物,有万物然后有男女,有男女然后有夫妇,有夫妇然后有父子,有父子然后有君臣,有君臣然后有上下,有上下然后礼义。

yǒu suǒ cuò fu fù zhī dào bù kě yǐ bù jiǔ yě gù shòu zhī yǐ héng

有所错夫妇之道,不可以不久也,故受之以恒。

héng zhě jiǔ yě

恒者,久也。

wù bù kě yǐ jiǔ jū qí suǒ gù shòu zhī yǐ dùn

物不可以久居其所,故受之以遯。

dùn zhě tuì yě

遯者,退也。

wù bù kě yǐ zhōng dùn gù shòu zhī yǐ dà zhuàng

物不可以终遯,故受之以大壮。

wù bù kě yǐ zhōng zhuàng gù shòu zhī yǐ jìn

物不可以终壮,故受之以晋。

jìn zhě jìn yě

晋者,进也。

jìn bì yǒu suǒ shāng gù shòu zhī yǐ míng yí

进必有所伤,故受之以明夷。

yí zhě shāng yě

夷者,伤也。

shāng wū wài zhě bì fǎn qí jiā gù shòu zhī yǐ jiā rén

伤于外者必反其家,故受之以家人。

jiā dào qióng bì guāi gù shòu zhī yǐ kuì

家道穷必乖,故受之以睽。

kuì zhě guāi yě

睽者,乖也。

guāi bì yǒu nán gù shòu zhī yǐ jiǎn

乖必有难,故受之以蹇。

jiǎn zhě nán yě

蹇者,难也。

wù bù kě yǐ zhōng nán gù shòu zhī yǐ jiě

物不可以终难,故受之以解。

jiě zhě huǎn yě

解者,缓也。

huǎn bì yǒu suǒ shī gù shòu zhī yǐ sǔn

缓必有所失,故受之以损。

sǔn ér bù yǐ bì yì gù shòu zhī yǐ yì

损而不已必益,故受之以益。

yì ér bù sì bì jué gù shòu zhī yǐ guài

益而不巳必决,故受之以夬。

guài zhě jué yě

夬者,决也。

jué bì yǒu suǒ yù gù shòu zhī yǐ gòu

决必有所遇,故受之以姤。

gòu zhě yù yě

姤者,遇也。

wù xiāng yù ér hòu jù gù shòu zhī yǐ cuì

物相遇而后聚,故受之以萃。

cuì zhě jù yě

萃者,聚也。

jù ér shàng zhě wèi zhī shēng gù shòu zhī yǐ shēng

聚而上者谓之升,故受之以升。

shēng ér bù sì bì kùn gù shòu zhī yǐ kùn

升而不巳必困,故受之以困。

kùn hu shàng zhě bì fǎn xià gù shòu zhī yǐ jǐng

困乎上者必反下,故受之以井。

jǐng dào bù kě bù gé gù shòu zhī yǐ gé

井道不可不革,故受之以革。

gé wù zhě mò ruò dǐng gù shòu zhī yǐ dǐng

革物者,莫若鼎,故受之以鼎。

zhǔ qì zhě mò ruò zhǎng zi gù shòu zhī yǐ zhèn

主器者,莫若长子,故受之以震。

zhèn zhě dòng yě

震者,动也。

wù bù kě yǐ zhōng dòng zhǐ zhī gù shòu zhī yǐ gèn

物不可以终动,止之,故受之以艮。

gèn zhě zhǐ yě

艮者,止也。

wù bù kě yǐ zhōng zhǐ gù shòu zhī yǐ jiàn

物不可以终止,故受之以渐。

jiàn zhě jìn yě

渐者,进也。

jìn bì yǒu suǒ guī gù shòu zhī yǐ guī mèi

进必有所归,故受之以归妹。

de qí suǒ guī zhě bì dà gù shòu zhī yǐ fēng

得其所归者必大,故受之以丰。

fēng zhě dà yě

丰者,大也。

qióng dà zhě bì shī qí jū gù shòu zhī yǐ lǚ

穷大者必失其居,故受之以旅。

lǚ ér wú suǒ róng gù shòu zhī yǐ xùn

旅而无所容,故受之以巽。

xùn zhě rù yě

巽者,入也。

rù ér hòu shuō zhī gù shòu zhī yǐ duì

入而后说之,故受之以兑。

duì zhě shuō yě

兑者,说也。

shuō ér hòu sàn zhī gù shòu zhī yǐ huàn

说而后散之,故受之以涣。

huàn zhě lí yě

涣者,离也。

wù bù kě yǐ zhōng lí gù shòu zhī yǐ jié

物不可以终离,故受之以节。

jié ér xìn zhī gù shòu zhī yǐ zhōng fú

节而信之,故受之以中孚。

yǒu qí xìn zhě bì xíng zhī gù shòu zhī yǐ xiǎo guò

有其信者必行之,故受之以小过。

yǒu guò wù zhě bì jì gù shòu zhī yǐ jì jì

有过物者必济,故受之以既济。

wù bù kě qióng yě gù shòu zhī yǐ wèi jì zhōng yān

物不可穷也,故受之以未济终焉。

qián kūn jiàng shēng wàn wù huà xíng jīn gǔ ér wú chà zhě tiān dì zhī dào yě

乾坤降升,万物化形,今古而无差者,天地之道也。

nán nǚ gǎn yīng fu fù dí pèi ér fù zǐ jūn chén zhī suǒ zì zhě shèng rén zhī zhì yě

男女感应,夫妇敌配,而父子君臣之所自者,圣人之治也。

zhèng dé lǐ yì jiāo cuò hu qí nèi hòu shèng rén měi qí pèi tiān zhī gōng yě gù xù zhī

政德礼义交错乎其内,后圣人美其配天之功也,故序之。

yǐ xián nán xià nǚ yǐ gǎn yě

以咸男下女,以感也。

zhèng ér jiǔ zhī nǎi chéng yě gù shòu zhī yǐ héng

正而久之乃成也,故受之以恒。

héng jiǔ yě

恒,久也。

fu fù zhī yì jǐn wū jiǔ yǐ shī jiǔ wū wù wù wú jiǔ yě

夫妇之意尽于久矣,施久于物,物无久也。

suī gāng dùn yǐ gù shòu zhī yǐ dùn

虽刚遯矣,故受之以遯。

wù bù kě zhōng dùn gù shòu zhī yǐ dà zhuàng

物不可终遯,故受之以大壮。

wù bù kě zhōng zhuàng fù yǒu jìn zhī gù shòu zhī yǐ jìn

物不可终壮,复有进之,故受之以晋。

jìn róu jìn ér shàng xíng yě

晋,柔进而上行也。

jìn bì yǒu suǒ shāng gù shòu zhī yǐ míng yí

晋必有所伤,故受之以明夷。

yí shāng yě

夷,伤也。

shāng wū wài zhě bì fǎn wū jiā gù shòu zhī yǐ jiā rén

伤于外者必反于家,故受之以家人。

shì chù jiā zé dào qióng ér mò ǒu jiāng qiú wài hé zé kuì ér chū yǐ

士处家则道穷而莫偶,将求外合,则睽而出矣。

gù shòu zhī yǐ kuì

故受之以睽。

kuì guāi yě

睽,乖也。

guāi ér wèi hé zé yǒu nán yě gù shòu zhī yǐ jiǎn

乖而未合则有难也,故受之以蹇。

jiǎn zhě nán yě

蹇者,难也。

wù bù kě zhōng nán gù shòu zhī yǐ jiě

物不可终难,故受之以解。

jiě huǎn yě

解,缓也。

huǎn yǒu suǒ shī gù shòu zhī yǐ sǔn

缓有所失,故受之以损。

sǔn jǐ yǐ fèng shàng zhōng shòu qí yì gù shòu zhī yǐ yì

损己以奉上,终受其益,故受之以益。

yì ér bù sì bù zhī qí zhǐ yě zé shòu qí jué

益而不巳,不知其止也,则受其决。

jué zhì yě

决,治也。

gù shòu zhī yǐ guài

故受之以夬。

guài jué yě

夬,决也。

ér hòu zhì bù gǎn yì yě nǎi qí yù gù shòu zhī yǐ gòu

而后治不敢逸也,乃其遇故受之以姤。

gòu yù yě

姤,遇也。

wù xiāng yù ér hòu jù gù shòu zhī yǐ cuì

物相遇而后聚,故受之以萃。

cuì jù yě

萃,聚也。

jù shàng ér shèng wèi zhī shēng gù shòu zhī yǐ shēng

聚上而盛谓之升,故受之以升。

shēng ér bù sì bì kùn gù shòu zhī yǐ kùn

升而不巳必困,故受之以困。

kùn wū shàng bì fǎn wū xià dào qióng ér zì xiū yě gù shòu zhī yǐ jǐng

困于上必反于下,道穷而自修也,故受之以井。

jǐng zhě zhì zhī shǐ shēn yě

井者,治之使深也。

dé zhě zhī ér rì xīn yě gù bù kě yǐ bù gé gù shòu zhī yǐ gé

德者知而日新也,故不可以不革,故受之以革。

gé wù ér shèng xīn zhě mò rú wū dǐng gù shòu zhī yǐ dǐng

革物而盛新者,莫如于鼎,故受之以鼎。

zhǔ qì zhě mò rú zhǎng zi gù shòu zhī yǐ zhèn

主器者,莫如长子,故受之以震。

zhǎng zi zhǔ qì ér sì qí zài wū wù bù kě zhōng yě gù shòu zhī yǐ gèn

长子主器而巳,其在于物不可终也,故受之以艮。

gèn zhǐ yě

艮,止也。

wù bù kě zhōng zhǐ gù shòu zhī yǐ jiàn

物不可终止,故受之以渐。

jiàn zhě jìn yě

渐者,进也。

ér bù sù wū jìn yě bì yǒu suǒ guī gù shòu zhī yǐ guī mèi

而不速于进也,必有所归,故受之以归妹。

de qí guī zhě bì dà gù shòu zhī yǐ fēng

得其归者必大,故受之以丰。

fēng dà yě

丰,大也。

zhì yíng ér dàng qióng qí dà zhě yě bì shī qí jū yǐ gù shòu zhī yǐ lǚ

志盈而荡,穷其大者也,必失其居矣,故受之以旅。

lǚ ér wú suǒ róng gù shòu zhī yǐ xùn

旅而无所容,故受之以巽。

xùn rù ér hé rù wū rén zé shuō yǐ gù shòu zhī yǐ duì

巽入而和入,于人则说矣,故受之以兑。

duì shuō yě

兑,说也。

shàng xià xián shuō ér hòu sàn dòng ér zì wèi zhì yě gù shòu zhī yǐ huàn

上下咸说而后散,动而自为治也,故受之以涣。

huàn lí yě

涣,离也。

sàn ér zhì bù jū qí jìn yě zhōng zé wú jié gù shòu zhī yǐ jié

散而治,不拘其禁也,终则无节,故受之以节。

jié ér shī zhī zhōng ér zhì zhī xìn nǎi xíng zhī gù shòu zhī yǐ zhōng fú

节而施之,中而制之,信乃行之,故受之以中孚。

zì zhōng fā xìn mín bì xìn zhī kě guò qí wù ér wèi zhì zhī gù shòu zhī yǐ xiǎo guò

自中发信,民必信之,可过其物而为治之,故受之以小过。

xìn zhě wèi zhì zhī jù ér fēi bèi zhī dào xìn zhì ér sì xiǎo guò zhě yě

信者为治之,具而非备之道,信治而巳,小过者也。

yǒu guò wù zhī zhì bì jì yě gù shòu zhī yǐ jì jì

有过物之治,必□济也,故受之以既济。

jì jì bù kě jí jí ér zhì yíng sī qióng zhī yǐ gù shòu zhī yǐ wèi jì ér zhōng yě

既济不可极,极而志盈,斯穷之矣,故受之以未济,而终也。

✦ You read 卷十·序卦傳

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.