晋书 · 房玄龄 · Chapter 10 of 130

帝纪·第十章

PinyinModern Translation
Size

ān dì gōng dì

◎安帝恭帝

ān huáng dì huì dé zōng zì dé zōng xiào wǔ dì zhǎng zǐ yě

安皇帝讳德宗,字德宗,孝武帝长子也。

tài yuán shí èr nián bā yuè xīn sì lì wèi huáng tài zǐ

太元十二年八月辛巳,立为皇太子。

èr shí yī nián jiǔ yuè gēng shēn xiào wǔ dì bēng

二十一年九月庚申,孝武帝崩。

xīn yǒu tài zǐ jí huáng dì wèi dà shè

辛酉,太子即皇帝位,大赦。

guǐ hài yǐ sī tú kuài jī wáng dào zi wèi tài fù shè zhèng

癸亥,以司徒、会稽王道子为太傅,摄政。

dōng shí yuè jiǎ shēn zàng xiào wǔ huáng dì yú lóng píng líng

冬十月甲申,葬孝武皇帝于隆平陵。

dà xuě

大雪。

lóng ān yuán nián chūn zhèng yuè jǐ hài shuò dì jiā yuán fú gǎi yuán zēng wén wǔ wèi yī děng

隆安元年春正月己亥朔,帝加元服,改元,增文武位一等。

tài fù kuài jī wáng dào zi qǐ shǒu guī zhèng

太傅、会稽王道子稽首归政。

yǐ shàng shū zuǒ pú yè wáng xún wèi shàng shū lìng lǐng jūn jiāng jūn wáng guó bǎo wèi shàng shū zuǒ pú yè

以尚书左仆射王珣为尚书令,领军将军王国宝为尚书左仆射。

èr yuè lǚ guāng jiāng tū fā wū gū zì chēng dà dū dū dà chán yú guó hào nán liáng

二月,吕光将秃发乌孤自称大都督、大单于,国号南凉。

jī guāng jiāng dòu gǒu yú jīn chāng dà pò zhī

击光将窦苟于金昌,大破之。

jiǎ yín zūn huáng tài hòu lǐ shì wèi tài huáng tài hòu

甲寅,尊皇太后李氏为太皇太后。

wù wǔ lì huáng hòu wáng shì

戊午,立皇后王氏。

sān yuè lǚ guāng zǐ zuǎn wèi qǐ fú qián guī suǒ bài

三月,吕光子纂为乞伏干归所败。

guāng jiàn kāng tài shǒu duàn yè zì hào liáng zhōu mù

光建康太守段业自号凉州牧。

mù róng bǎo bài wèi shī yú jì

慕容宝败魏师于蓟。

xià sì yuè jiǎ xū yǎn zhōu cì shǐ wáng gōng yù zhōu cì shǐ yǔ jiè jǔ bīng yǐ tǎo shàng shū zuǒ pú yè wáng guó bǎo jiàn wēi jiāng jūn wáng xù wèi míng

夏四月甲戌,兖州刺史王恭,豫州刺史庾楷举兵,以讨尚书左仆射王国宝、建威将军王绪为名。

jiǎ shēn shā guó bǎo jí xù yǐ yuè yú gōng gōng nǎi bà bīng

甲申,杀国宝及绪以悦于恭,恭乃罢兵。

wù zǐ dà shè

戊子,大赦。

wǔ yuè qián sī tú zhǎng shǐ wáng xīn yǐ wú jùn fǎn wáng gōng tǎo píng zhī

五月,前司徒长史王𫷷以吴郡反,王恭讨平之。

mù róng bǎo jiāng mù róng xiáng jiàn jí huáng dì wèi yú zhōng shān bǎo bēn huáng lóng

慕容宝将慕容详僭即皇帝位于中山,宝奔黄龙。

qiū bā yuè lǚ guāng wèi qí pú yè yáng guǐ sàn qí cháng shì guō nún suǒ gōng guāng zǐ zuǎn jī zǒu zhī

秋八月,吕光为其仆射杨轨、散骑常侍郭黁所攻,光子纂击走之。

jiǔ yuè mù róng bǎo jiāng mù róng lín zhǎn mù róng xiáng yú zhōng shān yīn jiàn jí huáng dì wèi

九月,慕容宝将慕容麟斩慕容详于中山,因僭即皇帝位。

dōng shí yuè mù róng lín wèi wèi shī suǒ bài

冬十月,慕容麟为魏师所败。

èr nián chūn sān yuè lóng zhōu èr zāi

二年春三月,龙舟二灾。

xià wǔ yuè lán hàn shì mù róng bǎo ér zì chēng dà jiàng jūn chāng lí wáng

夏五月,兰汗弑慕容宝而自称大将军、昌黎王。

qiū qī yuè mù róng bǎo zǐ shèng zhǎn lán hàn jiàn chēng cháng lè wáng shè tiān zǐ wèi

秋七月,慕容宝子盛斩兰汗,僭称长乐王,摄天子位。

yǎn zhōu cì shǐ wáng gōng yù zhōu cì shǐ yǔ jiè jīng zhōu cì shǐ yīn zhòng kān guǎng zhōu cì shǐ huán xuán nán mán xiào wèi yáng quán qī děng jǔ bīng fǎn

兖州刺史王恭、豫州刺史庾楷、荆州刺史殷仲堪、广州刺史桓玄、南蛮校尉杨佺期等举兵反。

bā yuè jiāng zhōu cì shǐ wáng yú bēn yú lín chuān

八月,江州刺史王愉奔于临川。

bǐng zǐ níng shuò jiāng jūn shān qǐ fāng jí mù róng dé jiāng mù róng fǎ zhàn yú guǎn chéng wáng shī bài jì

丙子,宁朔将军邓启方及慕容德将慕容法战于管城,王师败绩。

bǐng xū mù róng shèng jiàn jí huáng dì wèi yú huáng lóng

丙戌,慕容盛僭即皇帝位于黄龙。

huán xuán dà bài wáng shī yú bái shí

桓玄大败王师于白石。

jiǔ yuè xīn mǎo jiā tài fù kuài jī wáng dào zi huáng yuè

九月辛卯,加太傅、会稽王道子黄钺。

qiǎn zhēng lǔ jiāng jūn kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn qián jiāng jūn wáng xún yòu jiāng jūn xiè yǎn tǎo huán xuán děng

遣征虏将军会稽王世子元显、前将军王珣、右将军谢琰讨桓玄等。

jǐ hài pò yǔ jiè yú niú zhǔ

己亥,破庾楷于牛渚。

bǐng wǔ kuài jī wáng dào zi zhūn zhōng táng yuán xiǎn shǒu shí tou

丙午,会稽王道子屯中堂,元显守石头。

jǐ yǒu qián jiāng jūn wáng xún shǒu běi jiāo yòu jiāng jūn xiè yǎn bèi xuān yáng mén

己酉,前将军王珣守北郊,右将军谢琰备宣阳门。

fǔ guó jiāng jūn liú láo zhī cì xīn tíng shǐ zi jìng xuān jī bài gōng gōng bēn qǔ ā zhǎng táng hú hú wèi shōu sòng jīng shī zhǎn zhī

辅国将军刘牢之次新亭,使子敬宣击败恭,恭奔曲阿长塘湖,湖尉收送京师,斩之。

yú shì qiǎn tài cháng yīn mào yù zhòng kān jí xuán xuán děng zǒu yú xún yáng

于是遣太常殷茂喻仲堪及玄,玄等走于寻阳。

dōng shí yuè xīn yě yán zōu yú jiàn

冬十月,新野言驺虞见。

bǐng zǐ dà shè

丙子,大赦。

rén wǔ zhòng kān děng méng yú xún yáng tuī huán xuán wèi méng zhǔ

壬午,仲堪等盟于寻阳,推桓玄为盟主。

shí yī yuè yǐ láng yá wáng dé wén wèi wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī lǐng jūn jiāng jūn wáng yā wèi shàng shū zuǒ pú yè

十一月,以琅邪王德文为卫将军、开府仪同三司,领军将军王雅为尚书左仆射。

shí èr yuè jǐ chǒu wèi wáng guī jí zūn wèi nián hào tiān xìng

十二月己丑,魏王珪即尊位,年号天兴。

jīng zhào rén wéi huá shuài xiāng yáng liú rén pàn jiàng yú yáo xìng

京兆人韦华帅襄阳流人叛,降于姚兴。

jǐ yǒu qián xīn ān tài shǒu dù jiǒng fǎn yú jīng kǒu kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn tǎo zhǎn zhī

己酉,前新安太守杜炯反于京口,会稽王世子元显讨斩之。

tū fā wū gū zì chēng wǔ wēi wáng

秃发乌孤自称武威王。

sān nián chūn zhēng yuè xīn yǒu fēng zōng shì yùn wèi huái líng wáng

三年春正月辛酉,封宗室蕴为淮陵王。

èr yuè jiǎ chén hé jiān wáng guó zhèn hōng

二月甲辰,河间王国镇薨。

lín yì fàn hú dá xiàn rì nán jiǔ zhēn suì kòu jiāo zhǐ tài shǒu dù yuàn tǎo pò zhī

林邑范胡达陷日南、九真,遂寇交阯,太守杜瑗讨破之。

duàn yè zì chēng liáng wáng

段业自称凉王。

chóu chí gōng yáng shèng qiǎn shǐ chēng fān xiàn fāng wù

仇池公杨盛遣使称藩,献方物。

sān yuè jǐ mǎo zhuī zūn suǒ shēng chén fū rén wèi dé huáng tài hòu

三月己卯,追尊所生陈夫人为德皇太后。

xià sì yuè yǐ wèi jiā shàng shū lìng wáng xún wèi jiāng jūn yǐ kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn wèi yáng zhōu cì shǐ

夏四月乙未,加尚书令王珣卫将军,以会稽王世子元显为扬州刺史。

liù yuè wù zǐ yǐ láng yá wáng dé wén wèi sī tú

六月戊子,以琅邪王德文为司徒。

mù róng dé xiàn qīng zhōu hài lóng xiāng jiāng jūn pì lǘ hún suì jiàn jí huáng dì wèi yú guǎng gù

慕容德陷青州,害龙骧将军辟闾浑,遂僭即皇帝位于广固。

qiū bā yuè tū fā wū gū sǐ qí dì lì lù gū sì wěi wèi

秋八月,秃发乌孤死,其弟利鹿孤嗣伪位。

dōng shí yuè yáo xìng xiàn luò yáng zhí hé nán tài shǒu xīn gōng jìng

冬十月,姚兴陷洛阳,执河南太守辛恭靖。

shí yī yuè jiǎ yín yāo zéi sūn ēn xiàn kuài jī nèi shǐ wáng níng zhī sǐ zhī wú guó nèi shǐ huán qiān lín hǎi tài shǒu xīn cài wáng chóng yì xīng tài shǒu wèi yǐn bìng wěi guān ér dùn wú xīng tài shǒu xiè miǎo yǒng jiā tài shǒu sī mǎ yì jiē yù hài

十一月甲寅,妖贼孙恩陷会稽,内史王凝之死之,吴国内史桓谦、临海太守新蔡王崇、义兴太守魏隐并委官而遁,吴兴太守谢邈、永嘉太守司马逸皆遇害。

qiǎn wèi jiāng jūn xiè yǎn fǔ guó jiāng jūn liú láo zhī nì jī zǒu zhī

遣卫将军谢琰、辅国将军刘牢之逆击,走之。

shí èr yuè huán xuán xí jiāng líng jīng zhōu cì shǐ yīn zhòng kān nán mán xiào wèi yáng quán qī bìng yù hài

十二月,桓玄袭江陵,荆州刺史殷仲堪、南蛮校尉杨佺期并遇害。

lǚ guāng lì qí tài zǐ shào wèi tiān wáng zì hào tài shàng huáng

吕光立其太子绍为天王,自号太上皇。

shì rì guāng sǐ lǚ zuǎn shì shào ér zì lì

是日,光死,吕纂弑绍而自立。

shì suì jīng zhōu dà shuǐ píng dì sān zhàng

是岁,荆州大水,平地三丈。

sì nián chūn zhēng yuè yǐ hài dà shè

四年春正月乙亥,大赦。

èr yuè jǐ chǒu yǒu xīng bèi yú kuí lóu jìn zhì zǐ wēi

二月己丑,有星孛于奎娄,进至紫微。

sān yuè huì xīng jiàn yú tài wēi

三月,彗星见于太微。

xià sì yuè dì zhèn

夏四月,地震。

sūn ēn kòu jiā kǒu

孙恩寇浃口。

wǔ yuè bǐng yín sàn qí cháng shì wèi jiāng jūn dōng tíng hòu wáng xún zú

五月丙寅,散骑常侍、卫将军、东亭侯王珣卒。

jǐ mǎo kuài jī nèi shǐ xiè yǎn wèi sūn ēn suǒ bài sǐ zhī

己卯,会稽内史谢琰为孙恩所败,死之。

ēn zhuǎn kòu lín hǎi

恩转寇临海。

liù yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī

六月庚辰朔,日有蚀之。

hàn

旱。

fǔ guó sī mǎ liú yù pò ēn yú nán shān

辅国司马刘裕破恩于南山。

ēn jiāng lú xún xiàn guǎng líng sǐ zhě sān qiān yú rén

恩将卢循陷广陵,死者三千馀人。

yǐ láng yá wáng shī hé chéng wèi shàng shū zuǒ pú yè

以琅邪王师何澄为尚书左仆射。

qiū qī yuè rén zǐ tài huáng tài hòu lǐ shì bēng

秋七月壬子,太皇太后李氏崩。

dīng mǎo dà shè

丁卯,大赦。

shì yuè yáo xìng fá qǐ fú qián guī jiàng zhī

是月,姚兴伐乞伏干归,降之。

bā yuè dīng hài shàng shū yòu pú yè wáng yā zú

八月丁亥,尚书右仆射王雅卒。

rén yín zàng wén tài hòu yú xiū píng líng

壬寅,葬文太后于修平陵。

jiǔ yuè guǐ chǒu dì zhèn

九月癸丑,地震。

dōng shí yī yuè níng shuò jiāng jūn gāo yǎ zhī jí sūn ēn zhàn yú yú yáo wáng shī bài jì

冬十一月,宁朔将军高雅之及孙恩战于馀姚,王师败绩。

yǐ yáng zhōu cì shǐ yuán xiǎn wèi hòu jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī dū du yáng yù xú yǎn qīng yōu jì bìng jīng jiāng sī yōng liáng yì jiāo guǎng shí liù zhōu zhū jūn shì qián jiāng jūn liú láo zhī wèi zhèn běi jiāng jūn fēng yuán xiǎn zi yàn zhāng wèi dōng hǎi wáng

以扬州刺史元显为后将军、开府仪同三司、都督扬豫徐兖青幽冀并荆江司雍梁益交广十六州诸军事,前将军刘牢之为镇北将军,封元显子彦璋为东海王。

shí èr yuè wù yín yǒu xīng bèi yú tiān shì

十二月戊寅,有星孛于天市。

shì suì hé yòu zhū jùn fèng liáng wǔ zhāo wáng lǐ xuán shèng wèi qín liáng èr zhōu mù liáng gōng nián hào gēng zǐ

是岁,河右诸郡奉凉武昭王李玄盛为秦凉二州牧、凉公,年号庚子。

wǔ nián chūn èr yuè bǐng zǐ sūn ēn fù kòu jiā kǒu

五年春二月丙子,孙恩复寇浃口。

lǚ chāo shì lǚ zuǎn yǐ qí xiōng lóng jiàn jí wěi wèi

吕超弑吕纂,以其兄隆僭即伪位。

sān yuè jiǎ yín zhòng xīng xi liú lì tài wēi

三月甲寅,众星西流,历太微。

xià wǔ yuè sūn ēn kòu hù dú wú guó nèi shǐ yuán shān sōng sǐ zhī

夏五月,孙恩寇沪渎吴国,内史袁山松死之。

jǔ qú méng xùn shā duàn yè zì hào dà dū dū běi liáng zhōu mù

沮渠蒙逊杀段业,自号大都督、北凉州牧。

liù yuè jiǎ xū sūn ēn zhì dān tú

六月甲戌,孙恩至丹徒。

yǐ hài nèi wài jiè yán bǎi guān rù jū yú shěng

乙亥,内外戒严,百官入居于省。

guàn jūn jiāng jūn gāo sù yòu wèi jiāng jūn zhāng chóng zhī shǒu shí tou

冠军将军高素、右卫将军张崇之守石头,

fǔ guó jiāng jūn liú xí zhà duàn huái kǒu

辅国将军刘袭栅断淮口,

dān yáng yǐn sī mǎ huī zhī shù nán àn

丹杨尹司马恢之戍南岸,

guàn jūn jiāng jūn huán qiān fǔ guó jiāng jūn sī mǎ yǔn zhī yóu jī jiāng jūn máo suì bèi bái shí

冠军将军桓谦、辅国将军司马允之、游击将军毛邃备白石,

zuǒ wèi jiāng jūn wáng gǔ lǐng jūn jiāng jūn kǒng ān guó zhūn zhōng huáng táng

左卫将军王嘏、领军将军孔安国屯中皇堂。

zhēng yù zhōu cì shǐ qiáo wáng shàng zhī wèi jīng shī

征豫州刺史、谯王尚之卫京师。

níng shuò jiāng jūn gāo yǎ zhī jī sūn ēn yú guǎng líng zhī yù zhōu wèi zéi suǒ zhí

宁朔将军高雅之击孙恩于广陵之郁洲,为贼所执。

qiū qī yuè duàn jī shì mù róng shèng shèng shū fù xī jǐn zhū duàn shì yīn jiàn chēng zūn hào

秋七月,段玑弑慕容盛,盛叔父熙尽诛段氏,因僭称尊号。

jiǔ yuè lǚ lóng jiàng yú yáo xìng

九月,吕隆降于姚兴。

dōng shí yuè yáo xìng shuài shī qīn wèi dà bài ér xuán

冬十月,姚兴帅师侵魏,大败而旋。

shì suì jī jìn jiǔ

是岁,饥,禁酒。

yuán xìng yuán nián chūn zhèng yuè gēng wǔ shuò dà shè gǎi yuán

元兴元年春正月庚午朔,大赦,改元。

yǐ hòu jiāng jūn yuán xiǎn wèi piào qí dà jiàng jūn zhēng tǎo dà dū dū zhèn běi jiāng jūn liú láo zhī wèi yuán xiǎn qián fēng qián jiāng jūn qiáo wáng shàng zhī wèi hòu bù yǐ tǎo huán xuán

以后将军元显为骠骑大将军、征讨大都督,镇北将军刘牢之为元显前锋,前将军、谯王尚之为后部,以讨桓玄。

èr yuè bǐng wǔ dì róng fú jiàn yuán xiǎn yú xī chí

二月丙午,帝戎服饯元显于西池。

dīng sì qiǎn jiān shì zhōng qí wáng róu zhī yǐ zōu yú fān xuān gào jīng jiāng èr zhōu

丁巳,遣兼侍中、齐王柔之以驺虞幡宣告荆、江二州。

dīng mǎo huán xuán bài wáng shī yú gū shú qiáo wáng shàng zhī qí wáng róu zhī bìng sǐ zhī

丁卯,桓玄败王师于姑孰,谯王尚之、齐王柔之并死之。

yǐ yòu jiāng jūn wú yǐn zhī wèi dū du jiāo guǎng èr zhōu zhū jūn shì guǎng zhōu cì shǐ

以右将军吴隐之为都督交广二州诸军事、广州刺史。

sān yuè jǐ sì liú láo zhī pàn jiàng yú huán xuán

三月己巳,刘牢之叛降于桓玄。

xīn wèi wáng shī bài jì yú xīn tíng piào qí dà jiàng jūn kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn dōng hǎi wáng yàn zhāng guàn jūn jiāng jūn máo tài yóu jī jiāng jūn máo suì bìng yù hài

辛未,王师败绩于新亭,骠骑大将军、会稽王世子元显,东海王彦璋,冠军将军毛泰,游击将军毛邃并遇害。

rén shēn huán xuán zì wèi shì zhōng chéng xiàng lù shàng shū shì yǐ huán qiān wèi shàng shū pú yè qiān tài fù kuài jī wáng dào zi yú ān chéng

壬申,桓玄自为侍中、丞相、录尚书事,以桓谦为尚书仆射,迁太傅、会稽王道子于安城。

xuán é yòu zì chēng tài wèi yáng zhōu mù zǒng bǎi kuí yǐ láng yá wáng dé wén wèi tài zǎi

玄俄又自称太尉、扬州牧,总百揆,以琅邪王德文为太宰。

lín hǎi tài shǒu xīn jǐng jī sūn ēn zhǎn zhī

临海太守辛景击孙恩,斩之。

shì yuè tū fā lì lù gū sǐ dì nù tán sì wěi wèi

是月,秃发利鹿孤死,弟傉檀嗣伪位。

qiū qī yuè yǐ hài xīn cài wáng chóng wèi qí nú suǒ hài

秋七月乙亥,新蔡王崇为其奴所害。

bā yuè gēng zǐ shàng shū xià shè zāi

八月庚子,尚书下舍灾。

dōng shí yuè jì zhōu cì shǐ liú guǐ pàn bēn yú mù róng dé

冬十月,冀州刺史刘轨叛奔于慕容德。

shí èr yuè gēng shēn kuài jī wáng dào zi wèi huán xuán suǒ hài

十二月庚申,会稽王道子为桓玄所害。

qǔ shè guǎng líng péng chéng dà nì yǐ xià

曲赦广陵、彭城大逆以下。

èr nián chūn èr yuè xīn chǒu jiàn wēi jiāng jūn liú yù pò xú dào fù yú dōng yáng

二年春二月辛丑,建威将军刘裕破徐道覆于东阳。

yǐ mǎo huán xuán zì chēng dà jiàng jūn

乙卯,桓玄自称大将军。

dīng sì jì zhōu cì shǐ sūn wú zhōng wèi huán xuán suǒ hài

丁巳,冀州刺史孙无终为桓玄所害。

xià sì yuè guǐ sì shuò rì yǒu shí zhī

夏四月癸巳朔,日有蚀之。

qiū bā yuè xuán yòu zì hào xiàng guó chǔ wáng

秋八月,玄又自号相国、楚王。

jiǔ yuè nán yáng tài shǒu yǔ zè qǐ yì bīng wèi xuán suǒ bài

九月,南阳太守庾仄起义兵,为玄所败。

dōng shí yī yuè rén wǔ xuán qiān dì yú yǒng ān gōng

冬十一月壬午,玄迁帝于永安宫。

guǐ wèi yí tài miào shén zhǔ yú láng yá guó

癸未,移太庙神主于琅邪国。

shí èr yuè rén chén xuán cuàn wèi yǐ dì wèi píng gù wáng

十二月壬辰,玄篡位,以帝为平固王。

xīn hài dì meng chen yú xún yáng

辛亥,帝蒙尘于寻阳。

sān nián chūn èr yuè dì zài xún yáng

三年春二月,帝在寻阳。

gēng yín yè tāo shuǐ rù shí tou piào shā rén hù

庚寅夜,涛水入石头,漂杀人户。

yǐ mǎo jiàn wǔ jiàng jūn liú yù shuài pèi guó liú yì dōng hǎi hé wú jì děng jǔ yì bīng

乙卯,建武将军刘裕帅沛国刘毅、东海何无忌等举义兵。

bǐng chén zhǎn huán xuán suǒ shǔ xú zhōu cì shǐ huán xiū yú jīng kǒu qīng zhōu cì shǐ huán hóng yú guǎng líng

丙辰,斩桓玄所署徐州刺史桓修于京口,青州刺史桓弘于广陵。

dīng sì yì shī jì jiāng

丁巳,义师济江。

sān yuè wù wǔ liú yù zhǎn xuán jiāng wú fu zhī yú jiāng chéng zhǎn huáng fǔ fū yú luó luò

三月戊午,刘裕斩玄将吴甫之于江乘,斩皇甫敷于罗落。

jǐ wèi xuán zhòng kuì ér táo

己未,玄众溃而逃。

gēng shēn liú yù zhì liú tái jù bǎi guān

庚申,刘裕置留台,具百官。

rén xū huán xuán sī tú wáng mì tuī liú yù xíng zhèn jūn jiāng jūn xú zhōu cì shǐ dū du yáng xú yǎn yù qīng jì yōu bìng bā zhōu zhū jūn shì jiǎ jié

壬戌,桓玄司徒王谧推刘裕行镇军将军、徐州刺史、都督扬徐兖豫青冀幽并八州诸军事、假节。

liú yù yǐ mì lǐng yáng zhōu cì shǐ lù shàng shū shì

刘裕以谧领扬州刺史、录尚书事。

xīn yǒu liú yù zhū shàng shū zuǒ pú yè wáng yú yú zi jīng zhōu cì shǐ suí sī zhōu cì shǐ wēn xiáng

辛酉,刘裕诛尚书左仆射王愉、愉子荆州刺史绥、司州刺史温详。

xīn wèi huán xuán bī dì xī shàng

辛未,桓玄逼帝西上。

bǐng xū mì zhào yǐ yōu bī yú xuán wàn jī xū kuàng lìng wǔ líng wáng zūn yī jiù diǎn chéng zhì zǒng bǎi guān xíng shì jiā shì zhōng yú rú gù

丙戌,密诏以幽逼于玄,万机虚旷,令武陵王遵依旧典,承制总百官行事,加侍中,余如故。

bìng dà shè móu fǎn dà nì yǐ xià wéi huán xuán yī zǔ zhī hòu bù yòu

并大赦谋反大逆已下,惟桓玄一祖之后不宥。

xià sì yuè jǐ chǒu dà jiàng jūn wǔ líng wáng zūn chēng zhì zǒng wàn jī

夏四月己丑,大将军、武陵王遵称制,总万机。

gēng yín dì zhì jiāng líng

庚寅,帝至江陵。

gēng xū fǔ guó jiāng jūn hé wú jì zhèn wǔ jiāng jūn liú dào guī jí huán xuán jiāng yǔ zhì hé dàn zhī zhàn yú pèn kǒu dà pò zhī

庚戌,辅国将军何无忌、振武将军刘道规及桓玄将庾稚、何澹之战于湓口,大破之。

xuán fù bī dì dōng xià

玄复逼帝东下。

wǔ yuè guǐ yǒu guàn jūn jiāng jūn liú yì jí huán xuán zhàn yú zhēng róng zhōu yòu pò zhī

五月癸酉,冠军将军刘毅及桓玄战于峥嵘洲,又破之。

jǐ mǎo dì fù xìng jiāng líng

己卯,帝复幸江陵。

xīn sì jīng zhōu bié jià wáng kāng chǎn nán jùn tài shǒu wáng téng zhī fèng dì jū yú nán jùn

辛巳,荆州别驾王康产、南郡太守王腾之奉帝居于南郡。

rén wǔ dū hù féng qiān zhǎn huán xuán yú mò pán zhōu

壬午,督护冯迁斩桓玄于貊盘洲。

shèng yú fǎn zhèng yú jiāng líng

乘舆反正于江陵。

jiǎ shēn zhào yuē jiān xiōng cuàn nì zì gǔ yǒu zhī

甲申,诏曰“奸凶篡逆,自古有之。

zhèn bù néng shì è dù jiàn yǐ zhì bō yuè

朕不能式遏杜渐,以致播越。

lài zhèn jūn jiāng jūn yù yīng lüè fèn fā zhōng yǒng jué shì guàn jūn jiāng jūn yì děng chéng xīn sù zhe xié tóng jiā móu

赖镇军将军裕英略奋发,忠勇绝世,冠军将军毅等诚心宿著,协同嘉谋。

yì shēng jì zhèn shì shù xiào jié shè jì zài ān sì hǎi qí qìng

义声既振,士庶效节,社稷载安,四海齐庆。

qí dà shè fán zhū wèi bī shì qū nì mìng zhě yī wú suǒ wèn wù yín fèng shén zhǔ rù yú tài miào

其大赦,凡诸畏逼事屈逆命者,一无所问”戊寅,奉神主入于太庙。

rùn yuè jǐ chǒu huán xuán gù jiāng yáng wǔ jiàng jūn huán zhèn xiàn jiāng líng liú yì hé wú jì tuì shǒu xún yáng dì fù meng chen yú zéi yíng

闰月己丑,桓玄故将扬武将军桓振陷江陵,刘毅、何无忌退守寻阳,帝复蒙尘于贼营。

liù yuè yì zhōu cì shǐ máo qú tǎo wěi liáng zhōu cì shǐ huán xī zhǎn zhī

六月,益州刺史毛璩讨伪梁州刺史桓希,斩之。

qiū qī yuè wù shēn yǒng ān huáng hòu hé shì bēng

秋七月戊申,永安皇后何氏崩。

bā yuè guǐ yǒu fù zàng mù dì zhāng huáng hòu yú yǒng píng líng

八月癸酉,祔葬穆帝章皇后于永平陵。

jiǔ yuè qián jǐ shì zhōng diāo chěng mì shū chéng wáng mài zhī móu fǎn fú zhū

九月,前给事中刁骋、秘书丞王迈之谋反,伏诛。

dōng shí yuè lú xún kòu guǎng zhōu cì shǐ wú yǐn zhī wèi xún suǒ bài

冬十月,卢循寇广州,刺史吴隐之为循所败。

zhí shǐ xīng xiāng yuán tiǎn zhī ér hái

执始兴相阮腆之而还。

mù róng dé sǐ xiōng zi chāo sì wěi wèi

慕容德死,兄子超嗣伪位。

yì xī yuán nián chūn zhèng yuè dì zài jiāng líng

义熙元年春正月,帝在江陵。

nán yáng tài shǒu lǔ zōng zhī qǐ yì bīng xí pò xiāng yáng

南阳太守鲁宗之起义兵,袭破襄阳。

jǐ chǒu liú yì cì yú mǎ tóu

己丑,刘毅次于马头。

huán zhèn yǐ dì zhūn yú jiāng jīn

桓振以帝屯于江津。

xīn mǎo zōng zhī pò zhèn jiāng wēn jiè yú zuò xī jìn cì jì nán wèi zhèn suǒ bài

辛卯,宗之破振将温楷于柞溪,进次纪南,为振所败。

zhèn wǔ jiāng jūn liú dào guī jī huán qiān zǒu zhī

振武将军刘道规击桓谦,走之。

shèng yú fǎn zhèng dì yǔ láng yá wáng xìng dào guī zhōu

乘舆反正,帝与琅邪王幸道规舟。

wù xū zhào yuē zhèn yǐ guǎ dé sù zuǎn hóng xù

戊戌,诏曰“朕以寡德,夙纂洪绪。

bù néng jī xī xiá ěr shì è jiān guǐ

不能缉熙遐迩,式遏奸宄。

nì chén huán xuán chéng xìn sì luàn nǎi wū wǎng tiān rén cuàn jù jí wèi

逆臣桓玄乘衅肆乱,乃诬罔天人,篡据极位。

zhèn gōng bō yuè lún xū huāng yì xuān huáng zhī jī miǎo yān yǐ zhuì

朕躬播越,沦胥荒裔,宣皇之基,眇焉以坠。

lài zhèn jūn jiāng jūn yù zhōng wǔ yīng duàn chéng guān zhōng gǔ

赖镇军将军裕忠武英断,诚冠终古。

yùn móu jī shǐ zhēn xián xié qí qì

运谋机始,贞贤协其契。

wěn lèi shì zhòng yì shì gǎn qí xīn

抆泪誓众,义士感其心。

gù shuāng gē yī huī

故霜戈一挥。

jù huá bēn bèng sān shuài léng wēi dà duì shòu shǒu

巨猾奔迸,三率棱威,大憝授首。

ér niè zhèn chāng kuáng sì xiōng jīng yǐng

而孽振猖狂,嗣凶荆郢。

xìng tiān zuò shè jì yì qí zài jié jiǎo tú jǔ kuì zhèn huò fǎn zhèng

幸天祚社稷,义旗载捷,狡徒沮溃,朕获反正。

sī shí zōng miào zhī líng qín wáng zhī xūn

斯实宗庙之灵,勤王之勋。

qǐ zhèn yī rén dú xiǎng yī hù sī yǔ yì zhào xìng cí gēng shǐ

岂朕一人,独享伊祜,思与亿兆,幸兹更始。

qí dà shè gǎi yuán wéi xuán zhèn yī zǔ jí tóng dǎng bù zài yuán lì

其大赦,改元,唯玄振一祖及同党不在原例。

cì bǎi guān jué èr jí guān guǎ gū dú gǔ rén wǔ hú dà pú wǔ rì èr yuè dīng sì liú tái bèi shèng yú fǎ jià yíng dì yú jiāng líng

赐百官爵二级,鳏寡孤独谷人五斛,大酺五日”二月丁巳,留台备乘舆法驾,迎帝于江陵。

hóng nóng tài shǒu dài níng zhī jiàn wēi zhǔ bù xú huì zi děng móu fǎn fú zhū

弘农太守戴宁之、建威主簿徐惠子等谋反,伏诛。

píng xī cān jūn qiáo zòng hài píng xī jiāng jūn yì zhōu cì shǐ máo qú yǐ shǔ pàn

平西参军谯纵害平西将军、益州刺史毛璩,以蜀叛。

sān yuè huán zhèn fù xí jiāng líng jīng zhōu cì shǐ sī mǎ xiū zhī bēn yú xiāng yáng

三月,桓振复袭江陵,荆州刺史司马休之奔于襄阳。

jiàn wēi jiāng jūn liú huái sù tǎo zhèn zhǎn zhī

建威将军刘怀肃讨振,斩之。

dì zhì zì jiāng líng

帝至自江陵。

yǐ wèi bǎi guān yì què qǐng zuì

乙未,百官诣阙请罪。

zhào yuē cǐ fēi zhū qīng zhī guò qí hái lǜ zhí wù xū jǔ zhāng huáng hòu āi sān rì lín yú xī táng

诏曰“此非诸卿之过,其还率职”戊戌,举章皇后哀三日,临于西堂。

liú yù jí hé wú jì děng kàng biǎo xùn wèi bù xǔ

刘裕及何无忌等抗表逊位,不许。

gēng zǐ yǐ láng yá wáng dé wén wèi dà sī mǎ wǔ líng wáng zūn wèi tài bǎo jiā zhèn jūn jiāng jūn liú yù wèi shì zhōng chē qí jiāng jūn dū du zhōng wài zhū jūn shì

庚子,以琅邪王德文为大司马,武陵王遵为太保,加镇军将军刘裕为侍中、车骑将军、都督中外诸军事。

jiǎ chén zhào yuē zì qǐng guó nàn zhī hòu rén wù diāo cán cháng suǒ gòng fèng yóu bù gǎi jiù qǐ suǒ yǐ shì rén rú shāng yǔ tāng guī guò zhī jiè zāi

甲辰,诏曰“自顷国难之后,人物凋残,常所供奉,犹不改旧,岂所以视人如伤,禹汤归过之诫哉。

kě chóu liàng jiǎn shěng xià sì yuè liú yù xuán zhèn jīng kǒu

可筹量减省”夏四月,刘裕旋镇京口。

wù chén jiàn yú dōng táng

戊辰,饯于东堂。

wǔ yuè guǐ wèi jìn juàn shàn jí chū pú

五月癸未,禁绢扇及摴蒲。

yóu jī jiāng jūn zhāng wǔ wáng xiù yì zhōu cì shǐ sī mǎ guǐ zhī móu fǎn fú zhū

游击将军、章武王秀,益州刺史司马轨之谋反,伏诛。

huán xuán gù jiāng huán liàng fú hóng diāo yù kòu xiāng zhōu shǒu jiāng jī zǒu zhī

桓玄故将桓亮、苻宏、刁预寇湘州,守将击走之。

qiū bā yuè jiǎ zǐ fēng lín chuān wáng zǐ xiū zhī wèi kuài jī wáng

秋八月甲子,封临川王子修之为会稽王。

dōng shí yī yuè qǐ fú qián guī fá chóu chí chóu chí gōng yáng shèng dà pò zhī

冬十一月,乞伏干归伐仇池,仇池公杨盛大破之。

shì suì liáng wǔ zhāo wáng xuán shèng qiǎn shǐ fèng biǎo chēng fān

是岁,凉武昭王玄盛遣使奉表称藩。

èr nián chūn zhēng yuè yì zhōu cì shǐ sī mǎ róng qī jī qiáo zòng jiāng qiáo zǐ míng yú bái dì pò zhī

二年春正月,益州刺史司马荣期击谯纵将谯子明于白帝,破之。

xià wǔ yuè fēng gāo mì wáng zǐ fǎ lián wèi gāo yáng wáng

夏五月,封高密王子法莲为高阳王。

qiū qī yuè liáng zhōu cì shǐ yáng zī jìng yǒu zuì fú zhū

秋七月,梁州刺史杨孜敬有罪,伏诛。

dōng shí yuè lùn kuāng fù zhī gōng fēng chē qí jiāng jūn liú yù wèi yù zhāng jùn gōng fǔ jūn jiāng jūn liú yì nán píng jùn gōng yòu jiāng jūn hé wú jì ān chéng jùn gōng zì yú fēng shǎng gè yǒu chà

冬十月,论匡复之功,封车骑将军刘裕为豫章郡公,抚军将军刘毅南平郡公,右将军何无忌安成郡公,自馀封赏各有差。

yǐ hài yǐ zuǒ jiāng jūn kǒng ān guó wèi shàng shū zuǒ pú yè

乙亥,以左将军孔安国为尚书左仆射。

shí èr yuè dào shā líng líng tài shǒu yuán yě

十二月,盗杀零陵太守阮野。

sān nián chūn èr yuè jǐ yǒu chē qí jiāng jūn liú yù lái cháo

三年春二月己酉,车骑将军刘裕来朝。

zhū dōng yáng tài shǒu yīn zhòng wén nán mán xiào wèi yīn shū wén jìn líng tài shǒu yīn dào shū yǒng jiā tài shǒu luò qiú

诛东阳太守殷仲文、南蛮校尉殷叔文、晋陵太守殷道叔、永嘉太守骆球。

jǐ chǒu dà shè chú jiǔ jìn

己丑,大赦,除酒禁。

xià wǔ yuè dà shuǐ

夏五月,大水。

liù yuè yáo xìng jiāng hè lián bó bó jiàn chēng tiān wáng yú shuò fāng guó hào xià

六月,姚兴将赫连勃勃僭称天王于朔方,国号夏。

qiū qī yuè wù xū shuò rì yǒu shí zhī

秋七月戊戌朔,日有蚀之。

rǔ nán wáng zūn zhī yǒu zuì fú zhū

汝南王遵之有罪,伏诛。

bā yuè qiǎn guàn jūn jiāng jūn liú jìng xuān chí jié jiān zhēng shǔ zhū jūn shì

八月,遣冠军将军刘敬宣持节监征蜀诸军事。

dōng shí yī yuè hè lián bó bó dà bài tū fā nù tán nù tán bēn yú nán shān

冬十一月,赫连勃勃大败秃发傉檀,傉檀奔于南山。

shì suì gāo yún féng bá shā mù róng xī yún jiàn jí dì wèi

是岁,高云、冯跋杀慕容熙,云僭即帝位。

sì nián chūn zhēng yuè jiǎ chén yǐ láng yá wáng dé wén lǐng sī tú chē qí jiāng jūn liú yù wèi yáng zhōu cì shǐ lù shàng shū shì

四年春正月甲辰,以琅邪王德文领司徒,车骑将军刘裕为扬州刺史、录尚书事。

gēng shēn shì zhōng tài bǎo wǔ líng wáng zūn hōng

庚申,侍中、太保、武陵王遵薨。

xià sì yuè sàn qí cháng shì shàng shū zuǒ pú yè kǒng ān guó zú

夏四月,散骑常侍、尚书左仆射孔安国卒。

jiǎ wǔ jiā lì bù shàng shū mèng chǎng shàng shū zuǒ pú yè

甲午,加吏部尚书孟昶尚书左仆射。

dōng shí yī yuè guǐ chǒu léi

冬十一月癸丑,雷。

liáng zhōu cì shǐ yáng sī píng yǒu zuì qì shì

梁州刺史杨思平有罪,弃市。

xīn mǎo dà fēng bá shù

辛卯,大风拔树。

shì yuè tū fā nù tán jiàn jí liáng wáng wèi

是月,秃发傉檀僭即凉王位。

shí èr yuè chén liú wáng cáo líng dàn hōng

十二月,陈留王曹灵诞薨。

wǔ nián chūn zhēng yuè xīn mǎo dà shè

五年春正月辛卯,大赦。

gēng xū yǐ fǔ jūn jiāng jūn liú yì wèi wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī jiā fǔ guó jiāng jūn hé wú jì zhèn nán jiāng jūn

庚戌,以抚军将军刘毅为卫将军、开府仪同三司,加辅国将军何无忌镇南将军。

wù xū xún yáng dì zhèn

戊戌,寻阳地震。

èr yuè mù róng chāo jiāng mù róng xìng zōng kòu sù yù yáng píng tài shǒu liú qiān zǎi nán yáng tài shǒu zhào yuán bìng wèi zéi suǒ zhí

二月,慕容超将慕容兴宗寇宿豫,阳平太守刘千载、南阳太守赵元并为贼所执。

sān yuè jǐ hài dà xuě píng dì shù chǐ

三月己亥,大雪,平地数尺。

chē qí jiāng jūn liú yù shuài shī fá mù róng chāo

车骑将军刘裕帅师伐慕容超。

xià liù yuè bǐng yín zhèn yú tài miào

夏六月丙寅,震于太庙。

liú yù dà pò mù róng chāo yú lín qú

刘裕大破慕容超于临朐。

qiū qī yuè yáo xìng jiāng qǐ fú qián guī jiàn chēng xī qín wáng yú yuàn chuān

秋七月,姚兴将乞伏干归僭称西秦王于苑川。

jiǔ yuè wù chén lí bān shì gāo yún yún jiāng féng bá gōng bān shā zhī

九月戊辰,离班弑高云,云将冯跋攻班,杀之。

bá jiàn jí wáng wèi réng hào yàn

跋僭即王位,仍号燕。

dōng shí yuè wèi qīng hé wáng shào shì qí zhǔ guī

冬十月,魏清河王绍弑其主珪。

liù nián chūn èr yuè dīng hài liú yù gōng mù róng chāo kè zhī qí de xī píng

六年春二月丁亥,刘裕攻慕容超,克之,齐地悉平。

shì yuè guǎng zhōu cì shǐ lú xún fǎn kòu jiāng zhōu

是月,广州刺史卢循反,寇江州。

sān yuè tū fā nù tán jí jǔ qú méng xùn zhàn yú qióng quán nù tán bài jì

三月,秃发傉檀及沮渠蒙逊战于穷泉,傉檀败绩。

rén shēn zhèn nán jiāng jūn jiāng zhōu cì shǐ hé wú jì jí xún zhàn yú yù zhāng wáng shī bài jì wú jì sǐ zhī

壬申,镇南将军、江州刺史何无忌及循战于豫章,王师败绩,无忌死之。

xià sì yuè qīng zhōu cì shǐ zhū gě cháng mín yǎn zhōu cì shǐ liú fān bīng zhōu cì shǐ liú dào lián nǎi rù wèi jīng shī

夏四月,青州刺史诸葛长民、兖州刺史刘藩、并州刺史刘道怜乃入卫京师。

wǔ yuè bǐng zǐ dà fēng bá mù

五月丙子,大风,拔木。

wù zǐ wèi jiāng liú yì jí lú xún zhàn yú sāng luò zhōu wáng shī bài jì

戊子,卫将刘毅及卢循战于桑落洲,王师败绩。

shàng shū zuǒ pú yè mèng chǎng jù zì shā

尚书左仆射孟昶惧,自杀。

jǐ wèi dà shè

己未,大赦。

yǐ chǒu xún zhì huái kǒu nèi wài jiè yán

乙丑,循至淮口,内外戒严。

dà sī mǎ láng yá wáng dé wén dū du gōng chéng zhū jūn shì

大司马、琅邪王德文都督宫城诸军事,

cì zhōng huáng táng

次中皇堂,

tài wèi liú yù cì shí tou

太尉刘裕次石头,

liáng wáng zhēn zhī zhūn nán yè mén

梁王珍之屯南掖门,

guàn jūn jiāng jūn liú jìng xuān zhūn běi jiāo

冠军将军刘敬宣屯北郊,

fǔ guó jiāng jūn mèng huái yù zhūn nán àn

辅国将军孟怀玉屯南岸,

jiàn wǔ jiàng jūn wáng zhòng dé zhūn yuè chéng

建武将军王仲德屯越城,

guǎng wǔ jiāng jūn liú huái mò zhūn jiàn yáng mén

广武将军刘怀默屯建阳门,

huái kǒu zhù zhā pǔ yào yuán tíng wèi sān lěi yǐ jù zhī

淮口筑柤浦、药园、廷尉三垒以距之。

bǐng yín zhèn tài miào chī wěi

丙寅,震太庙鸱尾。

qiū qī yuè gēng shēn lú xún dùn zǒu

秋七月庚申,卢循遁走。

jiǎ zǐ shǐ fǔ guó jiāng jūn wáng zhòng dé guǎng chuān tài shǒu liú zhōng hé jiān nèi shǐ kuǎi ēn děng shuài zhòng zhuī zhī

甲子,使辅国将军王仲德、广川太守刘钟、河间内史蒯恩等帅众追之。

shì yuè lú xún kòu jīng zhōu cì shǐ liú dào guī yōng zhōu cì shǐ lǔ zōng zhī děng bài zhī

是月,卢循寇荆州,刺史刘道规、雍州刺史鲁宗之等败之。

yòu pò xú dào fù yú huá róng zéi fù zǒu xún yáng

又破徐道覆于华容,贼复走寻阳。

bā yuè yáo xìng jiāng huán qiān kòu jiāng líng liú dào guī bài zhī

八月,姚兴将桓谦寇江陵,刘道规败之。

dōng shí yī yuè shǔ zéi qiáo zòng xiàn bā dōng shǒu jiāng wēn zuò shí yán zǔ sǐ zhī

冬十一月,蜀贼谯纵陷巴东,守将温祚、时延祖死之。

shí èr yuè rén chén liú yù pò lú xún yú yù zhāng

十二月壬辰,刘裕破卢循于豫章。

qī nián chūn èr yuè rén wǔ yòu jiāng jūn liú fān zhǎn xú dào fù yú shǐ xīng chuán shǒu jīng shī

七年春二月壬午,右将军刘藩斩徐道覆于始兴,传首京师。

xià sì yuè lú xún zǒu jiāo zhōu cì shǐ dù huì dù zhǎn zhī

夏四月,卢循走交州,刺史杜慧度斩之。

qiū qī yuè dīng mǎo yǐ jīng zhōu cì shǐ liú dào guī wèi zhēng xi dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī

秋七月丁卯,以荆州刺史刘道规为征西大将军、开府仪同三司。

dōng shí yuè jǔ qú méng xùn fá liáng liáng wǔ zhāo wáng xuán shèng yǔ zhàn bài zhī

冬十月,沮渠蒙逊伐凉,凉武昭王玄盛与战,败之。

bā nián chūn èr yuè bǐng zǐ yǐ wú xīng tài shǒu kǒng jìng wèi shàng shū yòu pú yè

八年春二月丙子,以吴兴太守孔靖为尚书右仆射。

sān yuè jiǎ yín shān yīn dì xiàn sì chǐ yǒu shēng rú léi

三月甲寅,山阴地陷四尺,有声如雷。

xià wǔ yuè qǐ fú gōng fǔ shì qǐ fú qián guī qián guī zi chì pán zhū gōng fǔ jiàn jí wěi wèi

夏五月,乞伏公府弑乞伏干归,干归子炽盘诛公府,僭即伪位。

liù yuè yǐ píng běi jiāng jūn lǔ zōng zhī wèi zhèn běi jiāng jūn

六月,以平北将军鲁宗之为镇北将军。

qiū qī yuè jiǎ wǔ wǔ líng wáng jì dù hōng

秋七月甲午,武陵王季度薨。

gēng zǐ zhēng xi dà jiàng jūn liú dào guī zú

庚子,征西大将军刘道规卒。

bā yuè huáng hòu wáng shì bēng

八月,皇后王氏崩。

xīn hài gāo mì wáng chún zhī hōng

辛亥,高密王纯之薨。

jiǔ yuè guǐ yǒu zàng xī huáng hòu yú xiū píng líng

九月癸酉,葬僖皇后于休平陵。

jǐ mǎo tài wèi liú yù hài yòu jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ liú fān shàng shū zuǒ pú yè xiè hùn

己卯,太尉刘裕害右将军兖州刺史刘藩、尚书左仆射谢混。

gēng chén yù jiǎo zhào yuē liú yì bāo cáng huò xīn gòu nì nán xià fān hùn zhù luàn zhì sì jiān guǐ

庚辰,裕矫诏曰“刘毅苞藏祸心,构逆南夏,藩、混助乱,志肆奸宄。

lài níng fǔ xuán jiàn fǔ jī cuò ruì xiōng dǎng jí lù shè jì yì ān

赖宁辅玄鉴,抚机挫锐,凶党即戮,社稷乂安。

fu hào shēng zhī dé suǒ yīn zhě běn sì shěng tán rén shí zī xuán zé

夫好生之德,所因者本,肆眚覃仁,实资玄泽。

kuàng shì xìng dà duì huò zì yuán xiōng

况事兴大憝,祸自元凶。

qí dà shè tiān xià wéi liú yì bù zài qí lì

其大赦天下,唯刘毅不在其例。

pǔ zēng wén wǔ wèi yī děng

普增文武位一等。

xiào shùn zhōng yì yǐn zhì yí yì bì lìng wén dá jǐ chǒu liú yù shuài shī tǎo yì

孝顺忠义,隐滞遗逸,必令闻达”己丑,刘裕帅师讨毅。

yù cān jūn wáng zhèn è xiàn jiāng líng chéng yì zì shā

裕参军王镇恶陷江陵城,毅自杀。

dōng shí yī yuè jǔ qú méng xùn jiàn hào hé xī wáng

冬十一月,沮渠蒙逊僭号河西王。

shí èr yuè yǐ xī líng tài shǒu zhū líng shí wèi jiàn wēi jiāng jūn yì zhōu cì shǐ shuài shī fá shǔ

十二月,以西陵太守朱龄石为建威将军、益州刺史,帅师伐蜀。

fēn jīng zhōu shí jùn zhì xiāng zhōu

分荆州十郡置湘州。

shì suì lú líng nán kāng de sì zhèn

是岁,庐陵、南康地四震。

jiǔ nián chūn sān yuè bǐng yín liú yù hài qián jiāng jūn zhū gě cháng mín jí qí dì fǔ guó dà jiàng jūn lí mín cóng dì níng shuò jiāng jūn xiù zhī

九年春三月丙寅,刘裕害前将军诸葛长民及其弟辅国大将军黎民、从弟宁朔将军秀之。

wù yín jiā liú yù zhèn xi jiāng jūn yù zhōu cì shǐ

戊寅,加刘裕镇西将军、豫州刺史。

lín yì fàn hú dá kòu jiǔ zhēn jiāo zhōu cì shǐ dù huì dù zhǎn zhī

林邑范胡达寇九真,交州刺史杜慧度斩之。

xià sì yuè rén xū ba lín yí hú shú huáng hòu zhī zé tián sì shí qǐng yǐ cì pín rén chí hú chí zhī jìn

夏四月壬戌,罢临沂、湖熟皇后脂泽田四十顷,以赐贫人,弛湖池之禁。

fēng zhèn běi jiāng jūn lǔ zōng zhī wèi nán yáng jùn gōng

封镇北将军鲁宗之为南阳郡公。

qiū qī yuè zhū líng shí kè chéng dōu zhǎn qiáo zòng yì zhōu píng

秋七月,朱龄石克成都,斩谯纵,益州平。

jiǔ yuè fēng liú yù cì zǐ yì zhēn wèi guì yáng gōng

九月,封刘裕次子义真为桂阳公。

dōng shí èr yuè ān píng wáng qiú zhī hōng

冬十二月,安平王球之薨。

shì suì gāo gōu lí wō guó jí xī nán yí tóng tóu dà shī bìng xiàn fāng wù

是岁,高句丽、倭国及西南夷铜头大师并献方物。

shí nián chūn sān yuè wù yín dì zhèn

十年春三月戊寅,地震。

xià liù yuè qǐ fú chì pán shuài shī fá tū fā nù tán miè zhī

夏六月,乞伏炽盘帅师伐秃发傉檀,灭之。

qiū qī yuè huái běi dà fēng huài lú shè

秋七月,淮北大风,坏庐舍。

jiǔ yuè dīng sì shuò rì yǒu shí zhī

九月丁巳朔,日有蚀之。

lín yì qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù

林邑遣使来献方物。

shì suì chéng dōng fǔ

是岁,城东府。

shí yī nián chūn zhēng yuè jīng zhōu cì shǐ sī mǎ xiū zhī yōng zhōu cì shǐ lǔ zōng zhī bìng jǔ bīng èr yú liú yù yù shuài shī tǎo zhī

十一年春正月,荆州刺史司马休之、雍州刺史鲁宗之并举兵贰于刘裕,裕帅师讨之。

gēng wǔ dà shè

庚午,大赦。

dīng chǒu yǐ lì bù shàng shū xiè yù wèi shàng shū zuǒ pú yè

丁丑,以吏部尚书谢裕为尚书左仆射。

èr yuè dīng wèi yáo xìng sǐ zi hóng sì wěi wèi

二月丁未,姚兴死,子泓嗣伪位。

sān yuè xīn sì huái líng wáng yùn hōng

三月辛巳,淮陵王蕴薨。

rén wǔ liú yù jí xiū zhī zhàn yú jiāng jīn xiū zhī bài bēn xiāng yáng

壬午,刘裕及休之战于江津,休之败,奔襄阳。

xià sì yuè yǐ mǎo qīng jì èr zhōu cì shǐ liú jìng xuān wèi qí cān jūn sī mǎ dào cì suǒ hài

夏四月乙卯,青、冀二州刺史刘敬宣为其参军司马道赐所害。

wǔ yuè jiǎ shēn huì xīng èr jiàn

五月甲申,彗星二见。

jiǎ wǔ xiū zhī zōng zhī chū bēn yú yáo hóng

甲午,休之、宗之出奔于姚泓。

lùn píng shǔ gōng fēng liú yù zi yì lóng péng chéng gōng zhū líng shí fēng chéng gōng

论平蜀功,封刘裕子义隆彭城公,朱龄石丰城公。

jǐ yǒu huò shān bēng chū tóng zhōng liù méi

己酉,霍山崩,出铜钟六枚。

qiū qī yuè bǐng xū jīng shī dà shuǐ huài tài miào

秋七月丙戌,京师大水,坏太庙。

xīn hài huì rì yǒu shí zhī

辛亥晦,日有蚀之。

bā yuè dīng wèi shàng shū zuǒ pú yè xiè yù zú yǐ shàng shū yòu pú yè liú mù zhī wèi shàng shū zuǒ pú yè

八月丁未,尚书左仆射谢裕卒,以尚书右仆射刘穆之为尚书左仆射。

jiǔ yuè jǐ hài dà shè

九月己亥,大赦。

shí èr nián chūn zhēng yuè yáo hóng shǐ qí jiāng lǔ guǐ kòu xiāng yáng yōng zhōu cì shǐ zhào lún zhī jī zǒu zhī

十二年春正月,姚泓使其将鲁轨寇襄阳,雍州刺史赵伦之击走之。

èr yuè jiā liú yù zhōng wài dà dū dū

二月,加刘裕中外大都督。

xià liù yuè hè lián bó bó gōng yáo hóng qín zhōu xiàn zhī

夏六月,赫连勃勃攻姚泓秦州,陷之。

jǐ yǒu xīn chú shàng shū lìng dōu xiāng tíng hòu liú liǔ zú

己酉,新除尚书令、都乡亭侯刘柳卒。

qiū bā yuè liú yù jí láng yá wáng dé wén shuài zhòng fá yáo hóng

秋八月,刘裕及琅邪王德文帅众伐姚泓。

bǐng wǔ dà shè

丙午,大赦。

dōng shí yuè bǐng yín yáo hóng jiāng yáo guāng yǐ luò yáng jiàng

冬十月丙寅,姚泓将姚光以洛阳降。

jǐ chǒu qiǎn jiān sī kōng gāo mì wáng huī zhī xiū yè wǔ líng

己丑,遣兼司空、高密王恢之修谒五陵。

shí sān nián chūn zhēng yuè jiǎ xū shuò rì yǒu shí zhī

十三年春正月甲戌朔,日有蚀之。

èr yuè liáng wǔ zhāo wáng lǐ xuán shèng hōng shì zǐ shì yè sì wèi wèi liáng zhōu mù liáng gōng

二月,凉武昭王李玄盛薨,世子士业嗣位为凉州牧、凉公。

sān yuè lóng xiāng jiāng jūn wáng zhèn è dà pò yáo hóng jiāng yáo shào yú tóng guān

三月,龙骧将军王镇恶大破姚泓将姚绍于潼关。

xià liú yù bài wèi jiāng é qīng yú hé qū zhǎn qīng pí jiàng ā báo gàn

夏,刘裕败魏将鹅青于河曲,斩青裨将阿薄干。

shì yuè liáng gōng li shì yè dà bài jǔ qú méng xùn yú xiān zhī jiàn

是月,凉公李士业大败沮渠蒙逊于鲜支涧。

wǔ yuè liú yù kè tóng guān

五月,刘裕克潼关。

dīng hài kuài jī wáng xiū zhī hōng

丁亥,会稽王修之薨。

liù yuè guǐ hài lín yì xiàn xùn xiàng bái yīng wǔ

六月癸亥,林邑献驯象、白鹦鹉。

qiū qī yuè liú yù kè cháng ān zhí yáo hóng shōu qí yí qì guī zhū jīng shī

秋七月,刘裕克长安,执姚泓,收其彝器,归诸京师。

nán hǎi zéi xú dào qī xiàn guǎng zhōu shǐ xīng xiāng liú qiān zhī tǎo píng zhī

南海贼徐道期陷广州,始兴相刘谦之讨平之。

dōng shí yī yuè xīn wèi zuǒ pú yè qián jiāng jūn liú mù zhī zú

冬十一月辛未,左仆射、前将军刘穆之卒。

shí sì nián chūn zhēng yuè xīn sì dà shè

十四年春正月辛巳,大赦。

qīng zhōu cì shǐ chén tián zǐ hài lóng xiāng jiāng jūn wáng zhèn è yú cháng ān

青州刺史沈田子害龙骧将军王镇恶于长安。

xià liù yuè liú yù wèi xiàng guó jìn fēng sòng gōng

夏六月,刘裕为相国,进封宋公。

dōng shí yuè yǐ liáng gōng shì yè wèi zhèn xi jiāng jūn fēng jiǔ quán gōng

冬十月,以凉公士业为镇西将军,封酒泉公。

shí yī yuè hè lián bó bó dà bài wáng shī yú qīng ní běi

十一月,赫连勃勃大败王师于青泥北。

yōng zhōu cì shǐ zhū líng shí fén cháng ān gōng diàn bēn yú tóng guān

雍州刺史朱龄石焚长安宫殿,奔于潼关。

xún yòu dà kuì líng shí sǐ zhī

寻又大溃,龄石死之。

shí èr yuè wù yín dì bēng yú dōng táng shí nián sān shí qī

十二月戊寅,帝崩于东堂,时年三十七。

zàng xiū píng líng

葬休平陵。

dì bù huì zì shǎo jí zhǎng kǒu bù néng yán suī hán shǔ zhī biàn wú yǐ biàn yě

帝不惠,自少及长,口不能言,虽寒暑之变,无以辩也。

fán suǒ dòng zhǐ jiē fēi jǐ chū

凡所动止,皆非己出。

gù huán xuán zhī cuàn yīn cǐ huò quán

故桓玄之篡,因此获全。

chū chèn yún chāng míng zhī hòu yǒu èr dì liú yù jiāng wèi shàn dài gù mì shǐ wáng sháo zhī yì dì ér lì gōng dì yǐ yīng èr dì yún

初谶云“昌明之后有二帝”,刘裕将为禅代,故密使王韶之缢帝而立恭帝,以应二帝云。

gōng dì huì dé wén zì dé wén ān dì mǔ dì yě

恭帝讳德文,字德文,安帝母弟也。

chū fēng láng yá wáng lì zhōng jūn jiāng jūn sàn qí cháng shì wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī jiā shì zhōng lǐng sī tú lù shàng shū liù tiáo shì

初封琅邪王,历中军将军、散骑常侍、卫将军、开府仪同三司,加侍中,领司徒、录尚书六条事。

yuán xìng chū qiān chē qí dà jiàng jūn

元兴初,迁车骑大将军。

huán xuán zhí zhèng jìn wèi tài zǎi jiā gǔn miǎn zhī fú lǜ lì shòu

桓玄执政,进位太宰,加衮冕之服,绿𫄫绶。

xuán cuàn wèi yǐ dì wèi shí yáng xiàn gōng yǔ ān dì jù jū xún yáng

玄篡位,以帝为石阳县公,与安帝俱居寻阳。

jí xuán bài suí zhì jiāng líng

及玄败,随至江陵。

xuán sǐ huán zhèn yǎn zhì yuè mǎ fèn gē zhí zhì jiē xià chēn mù wèi ān dì yuē chén mén hù hé fù guó jiā ér tú miè ruò shì dì nǎi xià chuáng wèi zhèn yuē cǐ qǐ wǒ xiōng dì yì yá zhèn nǎi xià mǎ zhì bài

玄死,桓振奄至,跃马奋戈,直至阶下,瞋目谓安帝曰“臣门户何负国家,而屠灭若是”帝乃下床谓振曰“此岂我兄弟意邪”振乃下马致拜。

zhèn píng fù wèi láng yá wáng yòu lǐng xú zhōu cì shǐ xún bài dà sī mǎ lǐng sī tú jiā shū lǐ

振平,复为琅邪王,又领徐州刺史,寻拜大司马,领司徒,加殊礼。

yì xī wǔ nián zhì zuǒ yòu zhǎng shǐ sī mǎ cóng shì zhōng láng sì rén jiā yǔ bǎo gǔ chuī

义熙五年,置左右长史、司马、从事中郎四人,加羽葆鼓吹。

shí èr nián zhào yuē dà sī mǎ míng dé mào qīn tài wèi dào xūn guāng dà bìng huī xù yí lún xiè hé èr qì máo jùn yǐn lǐng sī zuǒ dǐng rèn

十二年,诏曰“大司马明德懋亲,太尉道勋光大,并徽序彝伦,燮和二气,髦俊引领,思佐鼎饪。

ér yǎ shàng chōng yì sì mén fú pì chéng hé dà yá qiān xū zhī dào shí wéi jí xián zàn shì zhī wu

而雅尚冲挹,四门弗辟,诚合大雅谦虚之道,实违急贤赞世之务。

xī pú lún zài zhēng yì rén bìng chū dōng píng kāi fǔ qí shì xiàng zhēn jì jì zhī shèng zhèn yǒu qīn yān

昔蒲轮载征,异人并出,东平开府,奇士向臻,济济之盛,朕有钦焉。

kě chì èr fǔ yī jiù bì zhào bì jiāng míng yì jùn yì sì guǐ qián xián yǐ yú shì shǐ bì zhào yuàn shǔ

可敕二府,依旧辟召,必将明敡俊乂,嗣轨前贤矣”于是始辟召掾属。

shí tài wèi yù dū du zhōng wài zhū jūn zhào yuē dà sī mǎ de lóng rèn zhòng qīn xián mò èr

时太尉裕都督中外诸军,诏曰“大司马地隆任重,亲贤莫贰。

suī fǔ shòu jié dù kě shēn wú zhì jìng liú yù zhī běi zhēng yě dì shàng shū qǐng shuài suǒ lì qǐ xíng róng lù xiū jìng shān líng

虽府受节度,可身无致敬”刘裕之北征也,帝上疏,请帅所莅,启行戎路,修敬山陵。

cháo tíng cóng zhī nǎi yǔ yù jù fā

朝廷从之,乃与裕俱发。

jí yǒu sī yǐ jí róng bù dé fèng cí líng miào dì fù shàng shū yuē chén tuī gǔ kǔn wài jiāng gé hán shǔ bù huò zhǎn qíng yán suì sī xīn wǎng jí

及有司以即戎不得奉辞陵庙,帝复上疏曰“臣推毂阃外,将革寒暑,不获展情埏遂,私心罔极。

fú yuàn tiān cí tè chuí tīng xǔ shǐ chén wēi chéng cū shēn jí lù wú hèn xǔ zhī

伏愿天慈,特垂听许,使臣微诚粗申,即路无恨”许之。

jí yáo hóng miè guī yú jīng dū

及姚泓灭,归于京都。

shí sì nián shí èr yuè wù yín ān dì bēng

十四年十二月戊寅,安帝崩。

liú yù jiǎo chēng yí zhào yuē wéi wǒ yǒu jìn dàn yīng míng mìng yè lóng jiǔ yǒu guāng zhái sì hǎi

刘裕矫称遗诏曰“唯我有晋,诞膺明命,业隆九有,光宅四海。

zhèn yǐ bù dé shǔ dāng duō nàn xìng lài zǎi fǔ zhěng jué diān fù

朕以不德,属当多难,幸赖宰辅,拯厥颠覆。

réng shì bǎo yòu kè chù huò luàn suì miǎn liú chén jí hùn yī liù hé

仍恃保祐,克黜祸乱,遂冕旒辰极,混一六合。

fāng píng ā héng wéi xīn hóng yè ér gòu jí dà jiàn jiāng suì fú xìng

方凭阿衡,惟新洪业,而遘疾大渐,将遂弗兴。

yǎng wéi zǔ zōng líng mìng qīn xián shì hè

仰惟祖宗灵命,亲贤是荷。

zī ěr dà sī mǎ láng yá wáng tǐ zì xiān huáng míng dé guāng mào shǔ wéi chǔ èr zhòng wàng yōu jí

咨尔大司马、琅邪王,体自先皇,明德光懋,属惟储贰,众望攸集。

qí jūn lín jìn bāng fèng xì zōng sì yǔn zhí qí zhōng xiè hé tiān xià

其君临晋邦,奉系宗祀,允执其中,燮和天下。

chǎn yáng mò gào wú fèi wǒ gāo zǔ zhī jǐng mìng shì rì jí dì wèi dà shè

阐扬末诰,无废我高祖之景命”是日,即帝位,大赦。

yuán xī yuán nián chūn zhèng yuè rén chén shuò gǎi yuán

元熙元年春正月壬辰朔,改元。

yǐ shān líng wèi cuò bù cháo huì

以山陵未厝,不朝会。

lì huáng hòu zhě shì

立皇后褚氏。

jiǎ wǔ zhēng liú yù hái cháo

甲午,征刘裕还朝。

wù xū yǒu xīng bèi yú tài wēi xī fān

戊戌,有星孛于太微西藩。

gēng shēn zàng ān huáng dì yú xiū píng líng

庚申,葬安皇帝于休平陵。

dì shòu cháo xuán ér bù lè

帝受朝,悬而不乐。

yǐ piào qí jiāng jūn liú dào lián wèi sī kōng

以骠骑将军刘道怜为司空。

qiū bā yuè liú yù yí zhèn shòu yáng

秋八月,刘裕移镇寿阳。

yǐ liú huái shèn wèi qián jiāng jūn běi xú zhōu cì shǐ zhèn péng chéng

以刘怀慎为前将军、北徐州刺史,镇彭城。

jiǔ yuè liú yù zì jiě yáng zhōu

九月,刘裕自解扬州。

dōng shí yuè yǐ yǒu yù yǐ qí zi guì yáng gōng yì zhēn wèi yáng zhōu cì shǐ

冬十月乙酉,裕以其子桂阳公义真为扬州刺史。

shí yī yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī

十一月丁亥朔,日有蚀之。

shí èr yuè xīn mǎo yù jiā shū lǐ

十二月辛卯,裕加殊礼。

jǐ mǎo tài shǐ zòu hēi lóng sì jiàn yú dōng fāng

己卯,太史奏,黑龙四见于东方。

èr nián xià liù yuè rén xū liú yù zhì yú jīng shī

二年夏六月壬戌,刘裕至于京师。

fu liàng chéng yù mì zhǐ fěng dì shàn wèi cǎo zhào qǐng dì shū zhī

傅亮承裕密旨,讽帝禅位,草诏,请帝书之。

dì xīn rán wèi zuǒ yòu yuē jìn shì jiǔ yǐ shī zhī jīn fù hé hèn nǎi shū chì zhǐ wèi zhào

帝欣然谓左右曰“晋氏久已失之,今复何恨”乃书赤纸为诏。

jiǎ zǐ suì xùn yú láng yá dì

甲子,遂逊于琅邪第。

liú yù yǐ dì wèi líng líng wáng jū yú mò líng xíng jìn zhēng shuò chē qí fú sè yī rú qí jiù yǒu qí wén ér bù bèi qí lǐ

刘裕以帝为零陵王,居于秣陵,行晋正朔,车旗服色一如其旧,有其文而不备其礼。

dì zì shì zhī hòu shēn lǜ huò jī zhě hòu cháng zài dì cè yǐn shí suǒ zī jiē chū zhě hòu gù sòng rén mò de cì qí xì sòng yǒng chū èr nián jiǔ yuè dīng chǒu yù shǐ hòu xiōng shū dù qǐng hòu yǒu jiàn bīng rén yú yuán ér rù shì dì yú nèi fáng

帝自是之后,深虑祸机,褚后常在帝侧,饮食所资,皆出褚后,故宋人莫得伺其隙,宋永初二年九月丁丑,裕使后兄叔度请后,有间,兵人逾垣而入,弑帝于内房。

shí nián sān shí liù

时年三十六。

shì gōng huáng dì zàng chōng píng líng

谥恭皇帝,葬冲平陵。

dì yòu shí xìng pō rěn jí jí zài fān guó céng lìng shàn shè zhě shè mǎ wèi xì

帝幼时性颇忍急,及在藩国,曾令善射者射马为戏。

jì ér yǒu rén yún mǎ zhě guó xìng ér zì shā zhī bù xiáng zhī shén dì yì wù shén huǐ zhī

既而有人云“马者国姓,而自杀之,不祥之甚”帝亦悟,甚悔之。

qí hòu fù shēn xìn fú tú dào zhù huò qiān wàn zào zhàng liù jīn xiàng qīn yú wǎ guān sì yíng zhī bù cóng shí xǔ lǐ

其后复深信浮屠道,铸货千万,造丈六金像,亲于瓦官寺迎之,步从十许里。

ān dì jì bù huì dì měi shì zuǒ yòu xiāo xī wēn liáng qǐn shí zhī jié yǐ gōng jǐn wén shí rén chēng yān

安帝既不惠,帝每侍左右,消息温凉寝食之节,以恭谨闻,时人称焉。

shǐ yuán dì yǐ dīng chǒu suì chēng jìn wáng zhì zōng miào shǐ guō pú shì zhī yún xiǎng èr bǎi nián

始,元帝以丁丑岁称晋王,置宗庙,使郭璞筮之,云“享二百年”。

zì dīng chǒu zhì shàn dài zhī suì nián zài gēng shēn wèi yī bǎi sì suì

自丁丑至禅代之岁,年在庚申,为一百四岁。

rán dīng chǒu shǐ xì xī jìn gēng shēn zhōng rù sòng nián suǒ yú wéi yī bǎi yǒu èr suì ěr

然丁丑始系西晋,庚申终入宋年,所馀惟一百有二岁耳。

pú gài yǐ bǎi èr zhī qī cù gù wǎn ér dào zhī wèi èr bǎi yě

璞盖以百二之期促,故婉而倒之为二百也。

shǐ chén yuē ān dì jí wèi zhī chén zhōng wú wàng zhī rì dào zǐ yuán xiǎn bìng qīng cháo zhèng zhǔ hūn chén luàn wèi yǒu rú sī bù wáng zhě yě

史臣曰:安帝即位之辰,钟无妄之日,道子、元显并倾朝政,主昏臣乱,未有如斯不亡者也。

suī yǒu shǒu wò róng huī xīn cún jiù guó huí shǒu wú liáng hū yān xiāo sàn

虽有手握戎麾,心存旧国,回首无良,忽焉萧散。

yú shì huán xuán chéng xìn shì yú biāo zhǐ liù shī xián mǐn zhǐ mǎ cú qiān

于是桓玄乘衅,势逾飙指,六师咸泯,只马徂迁。

shì yǐ sòng gāo fēi diǎn wǔ zhī chén sūn ēn qǐ jīn xíng zhī kòu

是以宋高非典午之臣,孙恩岂金行之寇。

ruò nǎi shì yù diān fù zé gōng huáng sī shén

若乃世遇颠覆,则恭皇斯甚。

wū yuè zhī mín jù xūn dān xué kuài jī zhī lǚ níng tàn rù chén

于越之民,讵熏丹穴,会稽之侣,宁叹入臣。

qù huáng wū ér guī lái sǎ dān shū ér bù hèn

去皇屋而归来,洒丹书而不恨。

fu wǔ yùn yōu gé sān wēi shù jǐn yóu gāo qiū diāo hou lǐ zhī zì rán

夫五运攸革,三微数尽,犹高秋雕候,理之自然。

guān qí yáo luò rén yǒu wéi zhī liú lián zhě yě

观其摇落,人有为之流涟者也。

zàn yuē ān chéng liú miǎn dà dào sī zhāng

赞曰:安承流湎,大盗斯张。

gōng nǎi yù mìng tā rén shì gāng

恭乃寓命,他人是纲。

yóu cún zhōu nǎn shǐ lì huái wáng

犹存周赧,始立怀王。

xū zūn jiǎ hào yì shù tóng wáng

虚尊假号,异术同亡。

gōng dì

恭帝

gōng dì ān huáng dì huì dé zōng zì dé zōng xiào wǔ dì zhǎng zǐ yě

恭帝安皇帝讳德宗,字德宗,孝武帝长子也。

tài yuán shí èr nián bā yuè xīn sì lì wèi huáng tài zǐ

太元十二年八月辛巳,立为皇太子。

èr shí yī nián jiǔ yuè gēng shēn xiào wǔ dì bēng

二十一年九月庚申,孝武帝崩。

xīn yǒu tài zǐ jí huáng dì wèi dà shè

辛酉,太子即皇帝位,大赦。

guǐ hài yǐ sī tú kuài jī wáng dào zi wèi tài fù shè zhèng

癸亥,以司徒、会稽王道子为太傅,摄政。

dōng shí yuè jiǎ shēn zàng xiào wǔ huáng dì yú lóng píng líng

冬十月甲申,葬孝武皇帝于隆平陵。

dà xuě

大雪。

lóng ān yuán nián chūn zhèng yuè jǐ hài shuò dì jiā yuán fú gǎi yuán zēng wén wǔ wèi yī děng

隆安元年春正月己亥朔,帝加元服,改元,增文武位一等。

tài fù kuài jī wáng dào zi qǐ shǒu guī zhèng

太傅、会稽王道子稽首归政。

yǐ shàng shū zuǒ pú yè wáng xún wèi shàng shū lìng lǐng jūn jiāng jūn wáng guó bǎo wèi shàng shū zuǒ pú yè

以尚书左仆射王珣为尚书令,领军将军王国宝为尚书左仆射。

èr yuè lǚ guāng jiāng tū fā wū gū zì chēng dà dū dū dà chán yú guó hào nán liáng

二月,吕光将秃发乌孤自称大都督、大单于,国号南凉。

jī guāng jiāng dòu gǒu yú jīn chāng dà pò zhī

击光将窦苟于金昌,大破之。

jiǎ yín zūn huáng tài hòu lǐ shì wèi tài huáng tài hòu

甲寅,尊皇太后李氏为太皇太后。

wù wǔ lì huáng hòu wáng shì

戊午,立皇后王氏。

sān yuè lǚ guāng zǐ zuǎn wèi qǐ fú qián guī suǒ bài

三月,吕光子纂为乞伏干归所败。

guāng jiàn kāng tài shǒu duàn yè zì hào liáng zhōu mù

光建康太守段业自号凉州牧。

mù róng bǎo bài wèi shī yú jì

慕容宝败魏师于蓟。

xià sì yuè jiǎ xū yǎn zhōu cì shǐ wáng gōng yù zhōu cì shǐ yǔ jiè jǔ bīng yǐ tǎo shàng shū zuǒ pú yè wáng guó bǎo jiàn wēi jiāng jūn wáng xù wèi míng

夏四月甲戌,兖州刺史王恭,豫州刺史庾楷举兵,以讨尚书左仆射王国宝、建威将军王绪为名。

jiǎ shēn shā guó bǎo jí xù yǐ yuè yú gōng gōng nǎi bà bīng

甲申,杀国宝及绪以悦于恭,恭乃罢兵。

wù zǐ dà shè

戊子,大赦。

wǔ yuè qián sī tú zhǎng shǐ wáng xīn yǐ wú jùn fǎn wáng gōng tǎo píng zhī

五月,前司徒长史王𫷷以吴郡反,王恭讨平之。

mù róng bǎo jiāng mù róng xiáng jiàn jí huáng dì wèi yú zhōng shān bǎo bēn huáng lóng

慕容宝将慕容详僭即皇帝位于中山,宝奔黄龙。

qiū bā yuè lǚ guāng wèi qí pú yè yáng guǐ sàn qí cháng shì guō nún suǒ gōng guāng zǐ zuǎn jī zǒu zhī

秋八月,吕光为其仆射杨轨、散骑常侍郭黁所攻,光子纂击走之。

jiǔ yuè mù róng bǎo jiāng mù róng lín zhǎn mù róng xiáng yú zhōng shān yīn jiàn jí huáng dì wèi

九月,慕容宝将慕容麟斩慕容详于中山,因僭即皇帝位。

dōng shí yuè mù róng lín wèi wèi shī suǒ bài

冬十月,慕容麟为魏师所败。

èr nián chūn sān yuè lóng zhōu èr zāi

二年春三月,龙舟二灾。

xià wǔ yuè lán hàn shì mù róng bǎo ér zì chēng dà jiàng jūn chāng lí wáng

夏五月,兰汗弑慕容宝而自称大将军、昌黎王。

qiū qī yuè mù róng bǎo zǐ shèng zhǎn lán hàn jiàn chēng cháng lè wáng shè tiān zǐ wèi

秋七月,慕容宝子盛斩兰汗,僭称长乐王,摄天子位。

yǎn zhōu cì shǐ wáng gōng yù zhōu cì shǐ yǔ jiè jīng zhōu cì shǐ yīn zhòng kān guǎng zhōu cì shǐ huán xuán nán mán xiào wèi yáng quán qī děng jǔ bīng fǎn

兖州刺史王恭、豫州刺史庾楷、荆州刺史殷仲堪、广州刺史桓玄、南蛮校尉杨佺期等举兵反。

bā yuè jiāng zhōu cì shǐ wáng yú bēn yú lín chuān

八月,江州刺史王愉奔于临川。

bǐng zǐ níng shuò jiāng jūn shān qǐ fāng jí mù róng dé jiāng mù róng fǎ zhàn yú guǎn chéng wáng shī bài jì

丙子,宁朔将军邓启方及慕容德将慕容法战于管城,王师败绩。

bǐng xū mù róng shèng jiàn jí huáng dì wèi yú huáng lóng

丙戌,慕容盛僭即皇帝位于黄龙。

huán xuán dà bài wáng shī yú bái shí

桓玄大败王师于白石。

jiǔ yuè xīn mǎo jiā tài fù kuài jī wáng dào zi huáng yuè

九月辛卯,加太傅、会稽王道子黄钺。

qiǎn zhēng lǔ jiāng jūn kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn qián jiāng jūn wáng xún yòu jiāng jūn xiè yǎn tǎo huán xuán děng

遣征虏将军会稽王世子元显、前将军王珣、右将军谢琰讨桓玄等。

jǐ hài pò yǔ jiè yú niú zhǔ

己亥,破庾楷于牛渚。

bǐng wǔ kuài jī wáng dào zi zhūn zhōng táng yuán xiǎn shǒu shí tou

丙午,会稽王道子屯中堂,元显守石头。

jǐ yǒu qián jiāng jūn wáng xún shǒu běi jiāo yòu jiāng jūn xiè yǎn bèi xuān yáng mén

己酉,前将军王珣守北郊,右将军谢琰备宣阳门。

fǔ guó jiāng jūn liú láo zhī cì xīn tíng shǐ zi jìng xuān jī bài gōng gōng bēn qǔ ā zhǎng táng hú hú wèi shōu sòng jīng shī zhǎn zhī

辅国将军刘牢之次新亭,使子敬宣击败恭,恭奔曲阿长塘湖,湖尉收送京师,斩之。

yú shì qiǎn tài cháng yīn mào yù zhòng kān jí xuán xuán děng zǒu yú xún yáng

于是遣太常殷茂喻仲堪及玄,玄等走于寻阳。

dōng shí yuè xīn yě yán zōu yú jiàn

冬十月,新野言驺虞见。

bǐng zǐ dà shè

丙子,大赦。

rén wǔ zhòng kān děng méng yú xún yáng tuī huán xuán wèi méng zhǔ

壬午,仲堪等盟于寻阳,推桓玄为盟主。

shí yī yuè yǐ láng yá wáng dé wén wèi wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī lǐng jūn jiāng jūn wáng yā wèi shàng shū zuǒ pú yè

十一月,以琅邪王德文为卫将军、开府仪同三司,领军将军王雅为尚书左仆射。

shí èr yuè jǐ chǒu wèi wáng guī jí zūn wèi nián hào tiān xìng

十二月己丑,魏王珪即尊位,年号天兴。

jīng zhào rén wéi huá shuài xiāng yáng liú rén pàn jiàng yú yáo xìng

京兆人韦华帅襄阳流人叛,降于姚兴。

jǐ yǒu qián xīn ān tài shǒu dù jiǒng fǎn yú jīng kǒu kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn tǎo zhǎn zhī

己酉,前新安太守杜炯反于京口,会稽王世子元显讨斩之。

tū fā wū gū zì chēng wǔ wēi wáng

秃发乌孤自称武威王。

sān nián chūn zhēng yuè xīn yǒu fēng zōng shì yùn wèi huái líng wáng

三年春正月辛酉,封宗室蕴为淮陵王。

èr yuè jiǎ chén hé jiān wáng guó zhèn hōng

二月甲辰,河间王国镇薨。

lín yì fàn hú dá xiàn rì nán jiǔ zhēn suì kòu jiāo zhǐ tài shǒu dù yuàn tǎo pò zhī

林邑范胡达陷日南、九真,遂寇交阯,太守杜瑗讨破之。

duàn yè zì chēng liáng wáng

段业自称凉王。

chóu chí gōng yáng shèng qiǎn shǐ chēng fān xiàn fāng wù

仇池公杨盛遣使称藩,献方物。

sān yuè jǐ mǎo zhuī zūn suǒ shēng chén fū rén wèi dé huáng tài hòu

三月己卯,追尊所生陈夫人为德皇太后。

xià sì yuè yǐ wèi jiā shàng shū lìng wáng xún wèi jiāng jūn yǐ kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn wèi yáng zhōu cì shǐ

夏四月乙未,加尚书令王珣卫将军,以会稽王世子元显为扬州刺史。

liù yuè wù zǐ yǐ láng yá wáng dé wén wèi sī tú

六月戊子,以琅邪王德文为司徒。

mù róng dé xiàn qīng zhōu hài lóng xiāng jiāng jūn pì lǘ hún suì jiàn jí huáng dì wèi yú guǎng gù

慕容德陷青州,害龙骧将军辟闾浑,遂僭即皇帝位于广固。

qiū bā yuè tū fā wū gū sǐ qí dì lì lù gū sì wěi wèi

秋八月,秃发乌孤死,其弟利鹿孤嗣伪位。

dōng shí yuè yáo xìng xiàn luò yáng zhí hé nán tài shǒu xīn gōng jìng

冬十月,姚兴陷洛阳,执河南太守辛恭靖。

shí yī yuè jiǎ yín yāo zéi sūn ēn xiàn kuài jī nèi shǐ wáng níng zhī sǐ zhī wú guó nèi shǐ huán qiān lín hǎi tài shǒu xīn cài wáng chóng yì xīng tài shǒu wèi yǐn bìng wěi guān ér dùn wú xīng tài shǒu xiè miǎo yǒng jiā tài shǒu sī mǎ yì jiē yù hài

十一月甲寅,妖贼孙恩陷会稽,内史王凝之死之,吴国内史桓谦、临海太守新蔡王崇、义兴太守魏隐并委官而遁,吴兴太守谢邈、永嘉太守司马逸皆遇害。

qiǎn wèi jiāng jūn xiè yǎn fǔ guó jiāng jūn liú láo zhī nì jī zǒu zhī

遣卫将军谢琰、辅国将军刘牢之逆击,走之。

shí èr yuè huán xuán xí jiāng líng jīng zhōu cì shǐ yīn zhòng kān nán mán xiào wèi yáng quán qī bìng yù hài

十二月,桓玄袭江陵,荆州刺史殷仲堪、南蛮校尉杨佺期并遇害。

lǚ guāng lì qí tài zǐ shào wèi tiān wáng zì hào tài shàng huáng

吕光立其太子绍为天王,自号太上皇。

shì rì guāng sǐ lǚ zuǎn shì shào ér zì lì

是日,光死,吕纂弑绍而自立。

shì suì jīng zhōu dà shuǐ píng dì sān zhàng

是岁,荆州大水,平地三丈。

sì nián chūn zhēng yuè yǐ hài dà shè

四年春正月乙亥,大赦。

èr yuè jǐ chǒu yǒu xīng bèi yú kuí lóu jìn zhì zǐ wēi

二月己丑,有星孛于奎娄,进至紫微。

sān yuè huì xīng jiàn yú tài wēi

三月,彗星见于太微。

xià sì yuè dì zhèn

夏四月,地震。

sūn ēn kòu jiā kǒu

孙恩寇浃口。

wǔ yuè bǐng yín sàn qí cháng shì wèi jiāng jūn dōng tíng hòu wáng xún zú

五月丙寅,散骑常侍、卫将军、东亭侯王珣卒。

jǐ mǎo kuài jī nèi shǐ xiè yǎn wèi sūn ēn suǒ bài sǐ zhī

己卯,会稽内史谢琰为孙恩所败,死之。

ēn zhuǎn kòu lín hǎi

恩转寇临海。

liù yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī

六月庚辰朔,日有蚀之。

hàn

旱。

fǔ guó sī mǎ liú yù pò ēn yú nán shān

辅国司马刘裕破恩于南山。

ēn jiāng lú xún xiàn guǎng líng sǐ zhě sān qiān yú rén

恩将卢循陷广陵,死者三千馀人。

yǐ láng yá wáng shī hé chéng wèi shàng shū zuǒ pú yè

以琅邪王师何澄为尚书左仆射。

qiū qī yuè rén zǐ tài huáng tài hòu lǐ shì bēng

秋七月壬子,太皇太后李氏崩。

dīng mǎo dà shè

丁卯,大赦。

shì yuè yáo xìng fá qǐ fú qián guī jiàng zhī

是月,姚兴伐乞伏干归,降之。

bā yuè dīng hài shàng shū yòu pú yè wáng yā zú

八月丁亥,尚书右仆射王雅卒。

rén yín zàng wén tài hòu yú xiū píng líng

壬寅,葬文太后于修平陵。

jiǔ yuè guǐ chǒu dì zhèn

九月癸丑,地震。

dōng shí yī yuè níng shuò jiāng jūn gāo yǎ zhī jí sūn ēn zhàn yú yú yáo wáng shī bài jì

冬十一月,宁朔将军高雅之及孙恩战于馀姚,王师败绩。

yǐ yáng zhōu cì shǐ yuán xiǎn wèi hòu jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī dū du yáng yù xú yǎn qīng yōu jì bìng jīng jiāng sī yōng liáng yì jiāo guǎng shí liù zhōu zhū jūn shì qián jiāng jūn liú láo zhī wèi zhèn běi jiāng jūn fēng yuán xiǎn zi yàn zhāng wèi dōng hǎi wáng

以扬州刺史元显为后将军、开府仪同三司、都督扬豫徐兖青幽冀并荆江司雍梁益交广十六州诸军事,前将军刘牢之为镇北将军,封元显子彦璋为东海王。

shí èr yuè wù yín yǒu xīng bèi yú tiān shì

十二月戊寅,有星孛于天市。

shì suì hé yòu zhū jùn fèng liáng wǔ zhāo wáng lǐ xuán shèng wèi qín liáng èr zhōu mù liáng gōng nián hào gēng zǐ

是岁,河右诸郡奉凉武昭王李玄盛为秦凉二州牧、凉公,年号庚子。

wǔ nián chūn èr yuè bǐng zǐ sūn ēn fù kòu jiā kǒu

五年春二月丙子,孙恩复寇浃口。

lǚ chāo shì lǚ zuǎn yǐ qí xiōng lóng jiàn jí wěi wèi

吕超弑吕纂,以其兄隆僭即伪位。

sān yuè jiǎ yín zhòng xīng xi liú lì tài wēi

三月甲寅,众星西流,历太微。

xià wǔ yuè sūn ēn kòu hù dú wú guó nèi shǐ yuán shān sōng sǐ zhī

夏五月,孙恩寇沪渎吴国,内史袁山松死之。

jǔ qú méng xùn shā duàn yè zì hào dà dū dū běi liáng zhōu mù

沮渠蒙逊杀段业,自号大都督、北凉州牧。

liù yuè jiǎ xū sūn ēn zhì dān tú

六月甲戌,孙恩至丹徒。

yǐ hài nèi wài jiè yán bǎi guān rù jū yú shěng

乙亥,内外戒严,百官入居于省。

guàn jūn jiāng jūn gāo sù yòu wèi jiāng jūn zhāng chóng zhī shǒu shí tou

冠军将军高素、右卫将军张崇之守石头,

fǔ guó jiāng jūn liú xí zhà duàn huái kǒu

辅国将军刘袭栅断淮口,

dān yáng yǐn sī mǎ huī zhī shù nán àn

丹杨尹司马恢之戍南岸,

guàn jūn jiāng jūn huán qiān fǔ guó jiāng jūn sī mǎ yǔn zhī yóu jī jiāng jūn máo suì bèi bái shí

冠军将军桓谦、辅国将军司马允之、游击将军毛邃备白石,

zuǒ wèi jiāng jūn wáng gǔ lǐng jūn jiāng jūn kǒng ān guó zhūn zhōng huáng táng

左卫将军王嘏、领军将军孔安国屯中皇堂。

zhēng yù zhōu cì shǐ qiáo wáng shàng zhī wèi jīng shī

征豫州刺史、谯王尚之卫京师。

níng shuò jiāng jūn gāo yǎ zhī jī sūn ēn yú guǎng líng zhī yù zhōu wèi zéi suǒ zhí

宁朔将军高雅之击孙恩于广陵之郁洲,为贼所执。

qiū qī yuè duàn jī shì mù róng shèng shèng shū fù xī jǐn zhū duàn shì yīn jiàn chēng zūn hào

秋七月,段玑弑慕容盛,盛叔父熙尽诛段氏,因僭称尊号。

jiǔ yuè lǚ lóng jiàng yú yáo xìng

九月,吕隆降于姚兴。

dōng shí yuè yáo xìng shuài shī qīn wèi dà bài ér xuán

冬十月,姚兴帅师侵魏,大败而旋。

shì suì jī jìn jiǔ

是岁,饥,禁酒。

yuán xìng yuán nián chūn zhèng yuè gēng wǔ shuò dà shè gǎi yuán

元兴元年春正月庚午朔,大赦,改元。

yǐ hòu jiāng jūn yuán xiǎn wèi piào qí dà jiàng jūn zhēng tǎo dà dū dū zhèn běi jiāng jūn liú láo zhī wèi yuán xiǎn qián fēng qián jiāng jūn qiáo wáng shàng zhī wèi hòu bù yǐ tǎo huán xuán

以后将军元显为骠骑大将军、征讨大都督,镇北将军刘牢之为元显前锋,前将军、谯王尚之为后部,以讨桓玄。

èr yuè bǐng wǔ dì róng fú jiàn yuán xiǎn yú xī chí

二月丙午,帝戎服饯元显于西池。

dīng sì qiǎn jiān shì zhōng qí wáng róu zhī yǐ zōu yú fān xuān gào jīng jiāng èr zhōu

丁巳,遣兼侍中、齐王柔之以驺虞幡宣告荆、江二州。

dīng mǎo huán xuán bài wáng shī yú gū shú qiáo wáng shàng zhī qí wáng róu zhī bìng sǐ zhī

丁卯,桓玄败王师于姑孰,谯王尚之、齐王柔之并死之。

yǐ yòu jiāng jūn wú yǐn zhī wèi dū du jiāo guǎng èr zhōu zhū jūn shì guǎng zhōu cì shǐ

以右将军吴隐之为都督交广二州诸军事、广州刺史。

sān yuè jǐ sì liú láo zhī pàn jiàng yú huán xuán

三月己巳,刘牢之叛降于桓玄。

xīn wèi wáng shī bài jì yú xīn tíng piào qí dà jiàng jūn kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn dōng hǎi wáng yàn zhāng guàn jūn jiāng jūn máo tài yóu jī jiāng jūn máo suì bìng yù hài

辛未,王师败绩于新亭,骠骑大将军、会稽王世子元显,东海王彦璋,冠军将军毛泰,游击将军毛邃并遇害。

rén shēn huán xuán zì wèi shì zhōng chéng xiàng lù shàng shū shì yǐ huán qiān wèi shàng shū pú yè qiān tài fù kuài jī wáng dào zi yú ān chéng

壬申,桓玄自为侍中、丞相、录尚书事,以桓谦为尚书仆射,迁太傅、会稽王道子于安城。

xuán é yòu zì chēng tài wèi yáng zhōu mù zǒng bǎi kuí yǐ láng yá wáng dé wén wèi tài zǎi

玄俄又自称太尉、扬州牧,总百揆,以琅邪王德文为太宰。

lín hǎi tài shǒu xīn jǐng jī sūn ēn zhǎn zhī

临海太守辛景击孙恩,斩之。

shì yuè tū fā lì lù gū sǐ dì nù tán sì wěi wèi

是月,秃发利鹿孤死,弟傉檀嗣伪位。

qiū qī yuè yǐ hài xīn cài wáng chóng wèi qí nú suǒ hài

秋七月乙亥,新蔡王崇为其奴所害。

bā yuè gēng zǐ shàng shū xià shè zāi

八月庚子,尚书下舍灾。

dōng shí yuè jì zhōu cì shǐ liú guǐ pàn bēn yú mù róng dé

冬十月,冀州刺史刘轨叛奔于慕容德。

shí èr yuè gēng shēn kuài jī wáng dào zi wèi huán xuán suǒ hài

十二月庚申,会稽王道子为桓玄所害。

qǔ shè guǎng líng péng chéng dà nì yǐ xià

曲赦广陵、彭城大逆以下。

èr nián chūn èr yuè xīn chǒu jiàn wēi jiāng jūn liú yù pò xú dào fù yú dōng yáng

二年春二月辛丑,建威将军刘裕破徐道覆于东阳。

yǐ mǎo huán xuán zì chēng dà jiàng jūn

乙卯,桓玄自称大将军。

dīng sì jì zhōu cì shǐ sūn wú zhōng wèi huán xuán suǒ hài

丁巳,冀州刺史孙无终为桓玄所害。

xià sì yuè guǐ sì shuò rì yǒu shí zhī

夏四月癸巳朔,日有蚀之。

qiū bā yuè xuán yòu zì hào xiàng guó chǔ wáng

秋八月,玄又自号相国、楚王。

jiǔ yuè nán yáng tài shǒu yǔ zè qǐ yì bīng wèi xuán suǒ bài

九月,南阳太守庾仄起义兵,为玄所败。

dōng shí yī yuè rén wǔ xuán qiān dì yú yǒng ān gōng

冬十一月壬午,玄迁帝于永安宫。

guǐ wèi yí tài miào shén zhǔ yú láng yá guó

癸未,移太庙神主于琅邪国。

shí èr yuè rén chén xuán cuàn wèi yǐ dì wèi píng gù wáng

十二月壬辰,玄篡位,以帝为平固王。

xīn hài dì meng chen yú xún yáng

辛亥,帝蒙尘于寻阳。

sān nián chūn èr yuè dì zài xún yáng

三年春二月,帝在寻阳。

gēng yín yè tāo shuǐ rù shí tou piào shā rén hù

庚寅夜,涛水入石头,漂杀人户。

yǐ mǎo jiàn wǔ jiàng jūn liú yù shuài pèi guó liú yì dōng hǎi hé wú jì děng jǔ yì bīng

乙卯,建武将军刘裕帅沛国刘毅、东海何无忌等举义兵。

bǐng chén zhǎn huán xuán suǒ shǔ xú zhōu cì shǐ huán xiū yú jīng kǒu qīng zhōu cì shǐ huán hóng yú guǎng líng

丙辰,斩桓玄所署徐州刺史桓修于京口,青州刺史桓弘于广陵。

dīng sì yì shī jì jiāng

丁巳,义师济江。

sān yuè wù wǔ liú yù zhǎn xuán jiāng wú fu zhī yú jiāng chéng zhǎn huáng fǔ fū yú luó luò

三月戊午,刘裕斩玄将吴甫之于江乘,斩皇甫敷于罗落。

jǐ wèi xuán zhòng kuì ér táo

己未,玄众溃而逃。

gēng shēn liú yù zhì liú tái jù bǎi guān

庚申,刘裕置留台,具百官。

rén xū huán xuán sī tú wáng mì tuī liú yù xíng zhèn jūn jiāng jūn xú zhōu cì shǐ dū du yáng xú yǎn yù qīng jì yōu bìng bā zhōu zhū jūn shì jiǎ jié

壬戌,桓玄司徒王谧推刘裕行镇军将军、徐州刺史、都督扬徐兖豫青冀幽并八州诸军事、假节。

liú yù yǐ mì lǐng yáng zhōu cì shǐ lù shàng shū shì

刘裕以谧领扬州刺史、录尚书事。

xīn yǒu liú yù zhū shàng shū zuǒ pú yè wáng yú yú zi jīng zhōu cì shǐ suí sī zhōu cì shǐ wēn xiáng

辛酉,刘裕诛尚书左仆射王愉、愉子荆州刺史绥、司州刺史温详。

xīn wèi huán xuán bī dì xī shàng

辛未,桓玄逼帝西上。

bǐng xū mì zhào yǐ yōu bī yú xuán wàn jī xū kuàng lìng wǔ líng wáng zūn yī jiù diǎn chéng zhì zǒng bǎi guān xíng shì jiā shì zhōng yú rú gù

丙戌,密诏以幽逼于玄,万机虚旷,令武陵王遵依旧典,承制总百官行事,加侍中,余如故。

bìng dà shè móu fǎn dà nì yǐ xià wéi huán xuán yī zǔ zhī hòu bù yòu

并大赦谋反大逆已下,惟桓玄一祖之后不宥。

xià sì yuè jǐ chǒu dà jiàng jūn wǔ líng wáng zūn chēng zhì zǒng wàn jī

夏四月己丑,大将军、武陵王遵称制,总万机。

gēng yín dì zhì jiāng líng

庚寅,帝至江陵。

gēng xū fǔ guó jiāng jūn hé wú jì zhèn wǔ jiāng jūn liú dào guī jí huán xuán jiāng yǔ zhì hé dàn zhī zhàn yú pèn kǒu dà pò zhī

庚戌,辅国将军何无忌、振武将军刘道规及桓玄将庾稚、何澹之战于湓口,大破之。

xuán fù bī dì dōng xià

玄复逼帝东下。

wǔ yuè guǐ yǒu guàn jūn jiāng jūn liú yì jí huán xuán zhàn yú zhēng róng zhōu yòu pò zhī

五月癸酉,冠军将军刘毅及桓玄战于峥嵘洲,又破之。

jǐ mǎo dì fù xìng jiāng líng

己卯,帝复幸江陵。

xīn sì jīng zhōu bié jià wáng kāng chǎn nán jùn tài shǒu wáng téng zhī fèng dì jū yú nán jùn

辛巳,荆州别驾王康产、南郡太守王腾之奉帝居于南郡。

rén wǔ dū hù féng qiān zhǎn huán xuán yú mò pán zhōu

壬午,督护冯迁斩桓玄于貊盘洲。

shèng yú fǎn zhèng yú jiāng líng

乘舆反正于江陵。

jiǎ shēn zhào yuē jiān xiōng cuàn nì zì gǔ yǒu zhī

甲申,诏曰“奸凶篡逆,自古有之。

zhèn bù néng shì è dù jiàn yǐ zhì bō yuè

朕不能式遏杜渐,以致播越。

lài zhèn jūn jiāng jūn yù yīng lüè fèn fā zhōng yǒng jué shì guàn jūn jiāng jūn yì děng chéng xīn sù zhe xié tóng jiā móu

赖镇军将军裕英略奋发,忠勇绝世,冠军将军毅等诚心宿著,协同嘉谋。

yì shēng jì zhèn shì shù xiào jié shè jì zài ān sì hǎi qí qìng

义声既振,士庶效节,社稷载安,四海齐庆。

qí dà shè fán zhū wèi bī shì qū nì mìng zhě yī wú suǒ wèn wù yín fèng shén zhǔ rù yú tài miào

其大赦,凡诸畏逼事屈逆命者,一无所问”戊寅,奉神主入于太庙。

rùn yuè jǐ chǒu huán xuán gù jiāng yáng wǔ jiàng jūn huán zhèn xiàn jiāng líng liú yì hé wú jì tuì shǒu xún yáng dì fù meng chen yú zéi yíng

闰月己丑,桓玄故将扬武将军桓振陷江陵,刘毅、何无忌退守寻阳,帝复蒙尘于贼营。

liù yuè yì zhōu cì shǐ máo qú tǎo wěi liáng zhōu cì shǐ huán xī zhǎn zhī

六月,益州刺史毛璩讨伪梁州刺史桓希,斩之。

qiū qī yuè wù shēn yǒng ān huáng hòu hé shì bēng

秋七月戊申,永安皇后何氏崩。

bā yuè guǐ yǒu fù zàng mù dì zhāng huáng hòu yú yǒng píng líng

八月癸酉,祔葬穆帝章皇后于永平陵。

jiǔ yuè qián jǐ shì zhōng diāo chěng mì shū chéng wáng mài zhī móu fǎn fú zhū

九月,前给事中刁骋、秘书丞王迈之谋反,伏诛。

dōng shí yuè lú xún kòu guǎng zhōu cì shǐ wú yǐn zhī wèi xún suǒ bài

冬十月,卢循寇广州,刺史吴隐之为循所败。

zhí shǐ xīng xiāng yuán tiǎn zhī ér hái

执始兴相阮腆之而还。

mù róng dé sǐ xiōng zi chāo sì wěi wèi

慕容德死,兄子超嗣伪位。

yì xī yuán nián chūn zhèng yuè dì zài jiāng líng

义熙元年春正月,帝在江陵。

nán yáng tài shǒu lǔ zōng zhī qǐ yì bīng xí pò xiāng yáng

南阳太守鲁宗之起义兵,袭破襄阳。

jǐ chǒu liú yì cì yú mǎ tóu

己丑,刘毅次于马头。

huán zhèn yǐ dì zhūn yú jiāng jīn

桓振以帝屯于江津。

xīn mǎo zōng zhī pò zhèn jiāng wēn jiè yú zuò xī jìn cì jì nán wèi zhèn suǒ bài

辛卯,宗之破振将温楷于柞溪,进次纪南,为振所败。

zhèn wǔ jiāng jūn liú dào guī jī huán qiān zǒu zhī

振武将军刘道规击桓谦,走之。

shèng yú fǎn zhèng dì yǔ láng yá wáng xìng dào guī zhōu

乘舆反正,帝与琅邪王幸道规舟。

wù xū zhào yuē zhèn yǐ guǎ dé sù zuǎn hóng xù

戊戌,诏曰“朕以寡德,夙纂洪绪。

bù néng jī xī xiá ěr shì è jiān guǐ

不能缉熙遐迩,式遏奸宄。

nì chén huán xuán chéng xìn sì luàn nǎi wū wǎng tiān rén cuàn jù jí wèi

逆臣桓玄乘衅肆乱,乃诬罔天人,篡据极位。

zhèn gōng bō yuè lún xū huāng yì xuān huáng zhī jī miǎo yān yǐ zhuì

朕躬播越,沦胥荒裔,宣皇之基,眇焉以坠。

lài zhèn jūn jiāng jūn yù zhōng wǔ yīng duàn chéng guān zhōng gǔ

赖镇军将军裕忠武英断,诚冠终古。

yùn móu jī shǐ zhēn xián xié qí qì

运谋机始,贞贤协其契。

wěn lèi shì zhòng yì shì gǎn qí xīn

抆泪誓众,义士感其心。

gù shuāng gē yī huī

故霜戈一挥。

jù huá bēn bèng sān shuài léng wēi dà duì shòu shǒu

巨猾奔迸,三率棱威,大憝授首。

ér niè zhèn chāng kuáng sì xiōng jīng yǐng

而孽振猖狂,嗣凶荆郢。

xìng tiān zuò shè jì yì qí zài jié jiǎo tú jǔ kuì zhèn huò fǎn zhèng

幸天祚社稷,义旗载捷,狡徒沮溃,朕获反正。

sī shí zōng miào zhī líng qín wáng zhī xūn

斯实宗庙之灵,勤王之勋。

qǐ zhèn yī rén dú xiǎng yī hù sī yǔ yì zhào xìng cí gēng shǐ

岂朕一人,独享伊祜,思与亿兆,幸兹更始。

qí dà shè gǎi yuán wéi xuán zhèn yī zǔ jí tóng dǎng bù zài yuán lì

其大赦,改元,唯玄振一祖及同党不在原例。

cì bǎi guān jué èr jí guān guǎ gū dú gǔ rén wǔ hú dà pú wǔ rì èr yuè dīng sì liú tái bèi shèng yú fǎ jià yíng dì yú jiāng líng

赐百官爵二级,鳏寡孤独谷人五斛,大酺五日”二月丁巳,留台备乘舆法驾,迎帝于江陵。

hóng nóng tài shǒu dài níng zhī jiàn wēi zhǔ bù xú huì zi děng móu fǎn fú zhū

弘农太守戴宁之、建威主簿徐惠子等谋反,伏诛。

píng xī cān jūn qiáo zòng hài píng xī jiāng jūn yì zhōu cì shǐ máo qú yǐ shǔ pàn

平西参军谯纵害平西将军、益州刺史毛璩,以蜀叛。

sān yuè huán zhèn fù xí jiāng líng jīng zhōu cì shǐ sī mǎ xiū zhī bēn yú xiāng yáng

三月,桓振复袭江陵,荆州刺史司马休之奔于襄阳。

jiàn wēi jiāng jūn liú huái sù tǎo zhèn zhǎn zhī

建威将军刘怀肃讨振,斩之。

dì zhì zì jiāng líng

帝至自江陵。

yǐ wèi bǎi guān yì què qǐng zuì

乙未,百官诣阙请罪。

zhào yuē cǐ fēi zhū qīng zhī guò qí hái lǜ zhí wù xū jǔ zhāng huáng hòu āi sān rì lín yú xī táng

诏曰“此非诸卿之过,其还率职”戊戌,举章皇后哀三日,临于西堂。

liú yù jí hé wú jì děng kàng biǎo xùn wèi bù xǔ

刘裕及何无忌等抗表逊位,不许。

gēng zǐ yǐ láng yá wáng dé wén wèi dà sī mǎ wǔ líng wáng zūn wèi tài bǎo jiā zhèn jūn jiāng jūn liú yù wèi shì zhōng chē qí jiāng jūn dū du zhōng wài zhū jūn shì

庚子,以琅邪王德文为大司马,武陵王遵为太保,加镇军将军刘裕为侍中、车骑将军、都督中外诸军事。

jiǎ chén zhào yuē zì qǐng guó nàn zhī hòu rén wù diāo cán cháng suǒ gòng fèng yóu bù gǎi jiù qǐ suǒ yǐ shì rén rú shāng yǔ tāng guī guò zhī jiè zāi

甲辰,诏曰“自顷国难之后,人物凋残,常所供奉,犹不改旧,岂所以视人如伤,禹汤归过之诫哉。

kě chóu liàng jiǎn shěng xià sì yuè liú yù xuán zhèn jīng kǒu

可筹量减省”夏四月,刘裕旋镇京口。

wù chén jiàn yú dōng táng

戊辰,饯于东堂。

wǔ yuè guǐ wèi jìn juàn shàn jí chū pú

五月癸未,禁绢扇及摴蒲。

yóu jī jiāng jūn zhāng wǔ wáng xiù yì zhōu cì shǐ sī mǎ guǐ zhī móu fǎn fú zhū

游击将军、章武王秀,益州刺史司马轨之谋反,伏诛。

huán xuán gù jiāng huán liàng fú hóng diāo yù kòu xiāng zhōu shǒu jiāng jī zǒu zhī

桓玄故将桓亮、苻宏、刁预寇湘州,守将击走之。

qiū bā yuè jiǎ zǐ fēng lín chuān wáng zǐ xiū zhī wèi kuài jī wáng

秋八月甲子,封临川王子修之为会稽王。

dōng shí yī yuè qǐ fú qián guī fá chóu chí chóu chí gōng yáng shèng dà pò zhī

冬十一月,乞伏干归伐仇池,仇池公杨盛大破之。

shì suì liáng wǔ zhāo wáng xuán shèng qiǎn shǐ fèng biǎo chēng fān

是岁,凉武昭王玄盛遣使奉表称藩。

èr nián chūn zhēng yuè yì zhōu cì shǐ sī mǎ róng qī jī qiáo zòng jiāng qiáo zǐ míng yú bái dì pò zhī

二年春正月,益州刺史司马荣期击谯纵将谯子明于白帝,破之。

xià wǔ yuè fēng gāo mì wáng zǐ fǎ lián wèi gāo yáng wáng

夏五月,封高密王子法莲为高阳王。

qiū qī yuè liáng zhōu cì shǐ yáng zī jìng yǒu zuì fú zhū

秋七月,梁州刺史杨孜敬有罪,伏诛。

dōng shí yuè lùn kuāng fù zhī gōng fēng chē qí jiāng jūn liú yù wèi yù zhāng jùn gōng fǔ jūn jiāng jūn liú yì nán píng jùn gōng yòu jiāng jūn hé wú jì ān chéng jùn gōng zì yú fēng shǎng gè yǒu chà

冬十月,论匡复之功,封车骑将军刘裕为豫章郡公,抚军将军刘毅南平郡公,右将军何无忌安成郡公,自馀封赏各有差。

yǐ hài yǐ zuǒ jiāng jūn kǒng ān guó wèi shàng shū zuǒ pú yè

乙亥,以左将军孔安国为尚书左仆射。

shí èr yuè dào shā líng líng tài shǒu yuán yě

十二月,盗杀零陵太守阮野。

sān nián chūn èr yuè jǐ yǒu chē qí jiāng jūn liú yù lái cháo

三年春二月己酉,车骑将军刘裕来朝。

zhū dōng yáng tài shǒu yīn zhòng wén nán mán xiào wèi yīn shū wén jìn líng tài shǒu yīn dào shū yǒng jiā tài shǒu luò qiú

诛东阳太守殷仲文、南蛮校尉殷叔文、晋陵太守殷道叔、永嘉太守骆球。

jǐ chǒu dà shè chú jiǔ jìn

己丑,大赦,除酒禁。

xià wǔ yuè dà shuǐ

夏五月,大水。

liù yuè yáo xìng jiāng hè lián bó bó jiàn chēng tiān wáng yú shuò fāng guó hào xià

六月,姚兴将赫连勃勃僭称天王于朔方,国号夏。

qiū qī yuè wù xū shuò rì yǒu shí zhī

秋七月戊戌朔,日有蚀之。

rǔ nán wáng zūn zhī yǒu zuì fú zhū

汝南王遵之有罪,伏诛。

bā yuè qiǎn guàn jūn jiāng jūn liú jìng xuān chí jié jiān zhēng shǔ zhū jūn shì

八月,遣冠军将军刘敬宣持节监征蜀诸军事。

dōng shí yī yuè hè lián bó bó dà bài tū fā nù tán nù tán bēn yú nán shān

冬十一月,赫连勃勃大败秃发傉檀,傉檀奔于南山。

shì suì gāo yún féng bá shā mù róng xī yún jiàn jí dì wèi

是岁,高云、冯跋杀慕容熙,云僭即帝位。

sì nián chūn zhēng yuè jiǎ chén yǐ láng yá wáng dé wén lǐng sī tú chē qí jiāng jūn liú yù wèi yáng zhōu cì shǐ lù shàng shū shì

四年春正月甲辰,以琅邪王德文领司徒,车骑将军刘裕为扬州刺史、录尚书事。

gēng shēn shì zhōng tài bǎo wǔ líng wáng zūn hōng

庚申,侍中、太保、武陵王遵薨。

xià sì yuè sàn qí cháng shì shàng shū zuǒ pú yè kǒng ān guó zú

夏四月,散骑常侍、尚书左仆射孔安国卒。

jiǎ wǔ jiā lì bù shàng shū mèng chǎng shàng shū zuǒ pú yè

甲午,加吏部尚书孟昶尚书左仆射。

dōng shí yī yuè guǐ chǒu léi

冬十一月癸丑,雷。

liáng zhōu cì shǐ yáng sī píng yǒu zuì qì shì

梁州刺史杨思平有罪,弃市。

xīn mǎo dà fēng bá shù

辛卯,大风拔树。

shì yuè tū fā nù tán jiàn jí liáng wáng wèi

是月,秃发傉檀僭即凉王位。

shí èr yuè chén liú wáng cáo líng dàn hōng

十二月,陈留王曹灵诞薨。

wǔ nián chūn zhēng yuè xīn mǎo dà shè

五年春正月辛卯,大赦。

gēng xū yǐ fǔ jūn jiāng jūn liú yì wèi wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī jiā fǔ guó jiāng jūn hé wú jì zhèn nán jiāng jūn

庚戌,以抚军将军刘毅为卫将军、开府仪同三司,加辅国将军何无忌镇南将军。

wù xū xún yáng dì zhèn

戊戌,寻阳地震。

èr yuè mù róng chāo jiāng mù róng xìng zōng kòu sù yù yáng píng tài shǒu liú qiān zǎi nán yáng tài shǒu zhào yuán bìng wèi zéi suǒ zhí

二月,慕容超将慕容兴宗寇宿豫,阳平太守刘千载、南阳太守赵元并为贼所执。

sān yuè jǐ hài dà xuě píng dì shù chǐ

三月己亥,大雪,平地数尺。

chē qí jiāng jūn liú yù shuài shī fá mù róng chāo

车骑将军刘裕帅师伐慕容超。

xià liù yuè bǐng yín zhèn yú tài miào

夏六月丙寅,震于太庙。

liú yù dà pò mù róng chāo yú lín qú

刘裕大破慕容超于临朐。

qiū qī yuè yáo xìng jiāng qǐ fú qián guī jiàn chēng xī qín wáng yú yuàn chuān

秋七月,姚兴将乞伏干归僭称西秦王于苑川。

jiǔ yuè wù chén lí bān shì gāo yún yún jiāng féng bá gōng bān shā zhī

九月戊辰,离班弑高云,云将冯跋攻班,杀之。

bá jiàn jí wáng wèi réng hào yàn

跋僭即王位,仍号燕。

dōng shí yuè wèi qīng hé wáng shào shì qí zhǔ guī

冬十月,魏清河王绍弑其主珪。

liù nián chūn èr yuè dīng hài liú yù gōng mù róng chāo kè zhī qí de xī píng

六年春二月丁亥,刘裕攻慕容超,克之,齐地悉平。

shì yuè guǎng zhōu cì shǐ lú xún fǎn kòu jiāng zhōu

是月,广州刺史卢循反,寇江州。

sān yuè tū fā nù tán jí jǔ qú méng xùn zhàn yú qióng quán nù tán bài jì

三月,秃发傉檀及沮渠蒙逊战于穷泉,傉檀败绩。

rén shēn zhèn nán jiāng jūn jiāng zhōu cì shǐ hé wú jì jí xún zhàn yú yù zhāng wáng shī bài jì wú jì sǐ zhī

壬申,镇南将军、江州刺史何无忌及循战于豫章,王师败绩,无忌死之。

xià sì yuè qīng zhōu cì shǐ zhū gě cháng mín yǎn zhōu cì shǐ liú fān bīng zhōu cì shǐ liú dào lián nǎi rù wèi jīng shī

夏四月,青州刺史诸葛长民、兖州刺史刘藩、并州刺史刘道怜乃入卫京师。

wǔ yuè bǐng zǐ dà fēng bá mù

五月丙子,大风,拔木。

wù zǐ wèi jiāng liú yì jí lú xún zhàn yú sāng luò zhōu wáng shī bài jì

戊子,卫将刘毅及卢循战于桑落洲,王师败绩。

shàng shū zuǒ pú yè mèng chǎng jù zì shā

尚书左仆射孟昶惧,自杀。

jǐ wèi dà shè

己未,大赦。

yǐ chǒu xún zhì huái kǒu nèi wài jiè yán

乙丑,循至淮口,内外戒严。

dà sī mǎ láng yá wáng dé wén dū du gōng chéng zhū jūn shì

大司马、琅邪王德文都督宫城诸军事,

cì zhōng huáng táng

次中皇堂,

tài wèi liú yù cì shí tou

太尉刘裕次石头,

liáng wáng zhēn zhī zhūn nán yè mén

梁王珍之屯南掖门,

guàn jūn jiāng jūn liú jìng xuān zhūn běi jiāo

冠军将军刘敬宣屯北郊,

fǔ guó jiāng jūn mèng huái yù zhūn nán àn

辅国将军孟怀玉屯南岸,

jiàn wǔ jiàng jūn wáng zhòng dé zhūn yuè chéng

建武将军王仲德屯越城,

guǎng wǔ jiāng jūn liú huái mò zhūn jiàn yáng mén

广武将军刘怀默屯建阳门,

huái kǒu zhù zhā pǔ yào yuán tíng wèi sān lěi yǐ jù zhī

淮口筑柤浦、药园、廷尉三垒以距之。

bǐng yín zhèn tài miào chī wěi

丙寅,震太庙鸱尾。

qiū qī yuè gēng shēn lú xún dùn zǒu

秋七月庚申,卢循遁走。

jiǎ zǐ shǐ fǔ guó jiāng jūn wáng zhòng dé guǎng chuān tài shǒu liú zhōng hé jiān nèi shǐ kuǎi ēn děng shuài zhòng zhuī zhī

甲子,使辅国将军王仲德、广川太守刘钟、河间内史蒯恩等帅众追之。

shì yuè lú xún kòu jīng zhōu cì shǐ liú dào guī yōng zhōu cì shǐ lǔ zōng zhī děng bài zhī

是月,卢循寇荆州,刺史刘道规、雍州刺史鲁宗之等败之。

yòu pò xú dào fù yú huá róng zéi fù zǒu xún yáng

又破徐道覆于华容,贼复走寻阳。

bā yuè yáo xìng jiāng huán qiān kòu jiāng líng liú dào guī bài zhī

八月,姚兴将桓谦寇江陵,刘道规败之。

dōng shí yī yuè shǔ zéi qiáo zòng xiàn bā dōng shǒu jiāng wēn zuò shí yán zǔ sǐ zhī

冬十一月,蜀贼谯纵陷巴东,守将温祚、时延祖死之。

shí èr yuè rén chén liú yù pò lú xún yú yù zhāng

十二月壬辰,刘裕破卢循于豫章。

qī nián chūn èr yuè rén wǔ yòu jiāng jūn liú fān zhǎn xú dào fù yú shǐ xīng chuán shǒu jīng shī

七年春二月壬午,右将军刘藩斩徐道覆于始兴,传首京师。

xià sì yuè lú xún zǒu jiāo zhōu cì shǐ dù huì dù zhǎn zhī

夏四月,卢循走交州,刺史杜慧度斩之。

qiū qī yuè dīng mǎo yǐ jīng zhōu cì shǐ liú dào guī wèi zhēng xi dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī

秋七月丁卯,以荆州刺史刘道规为征西大将军、开府仪同三司。

dōng shí yuè jǔ qú méng xùn fá liáng liáng wǔ zhāo wáng xuán shèng yǔ zhàn bài zhī

冬十月,沮渠蒙逊伐凉,凉武昭王玄盛与战,败之。

bā nián chūn èr yuè bǐng zǐ yǐ wú xīng tài shǒu kǒng jìng wèi shàng shū yòu pú yè

八年春二月丙子,以吴兴太守孔靖为尚书右仆射。

sān yuè jiǎ yín shān yīn dì xiàn sì chǐ yǒu shēng rú léi

三月甲寅,山阴地陷四尺,有声如雷。

xià wǔ yuè qǐ fú gōng fǔ shì qǐ fú qián guī qián guī zi chì pán zhū gōng fǔ jiàn jí wěi wèi

夏五月,乞伏公府弑乞伏干归,干归子炽盘诛公府,僭即伪位。

liù yuè yǐ píng běi jiāng jūn lǔ zōng zhī wèi zhèn běi jiāng jūn

六月,以平北将军鲁宗之为镇北将军。

qiū qī yuè jiǎ wǔ wǔ líng wáng jì dù hōng

秋七月甲午,武陵王季度薨。

gēng zǐ zhēng xi dà jiàng jūn liú dào guī zú

庚子,征西大将军刘道规卒。

bā yuè huáng hòu wáng shì bēng

八月,皇后王氏崩。

xīn hài gāo mì wáng chún zhī hōng

辛亥,高密王纯之薨。

jiǔ yuè guǐ yǒu zàng xī huáng hòu yú xiū píng líng

九月癸酉,葬僖皇后于休平陵。

jǐ mǎo tài wèi liú yù hài yòu jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ liú fān shàng shū zuǒ pú yè xiè hùn

己卯,太尉刘裕害右将军兖州刺史刘藩、尚书左仆射谢混。

gēng chén yù jiǎo zhào yuē liú yì bāo cáng huò xīn gòu nì nán xià fān hùn zhù luàn zhì sì jiān guǐ

庚辰,裕矫诏曰“刘毅苞藏祸心,构逆南夏,藩、混助乱,志肆奸宄。

lài níng fǔ xuán jiàn fǔ jī cuò ruì xiōng dǎng jí lù shè jì yì ān

赖宁辅玄鉴,抚机挫锐,凶党即戮,社稷乂安。

fu hào shēng zhī dé suǒ yīn zhě běn sì shěng tán rén shí zī xuán zé

夫好生之德,所因者本,肆眚覃仁,实资玄泽。

kuàng shì xìng dà duì huò zì yuán xiōng

况事兴大憝,祸自元凶。

qí dà shè tiān xià wéi liú yì bù zài qí lì

其大赦天下,唯刘毅不在其例。

pǔ zēng wén wǔ wèi yī děng

普增文武位一等。

xiào shùn zhōng yì yǐn zhì yí yì bì lìng wén dá jǐ chǒu liú yù shuài shī tǎo yì

孝顺忠义,隐滞遗逸,必令闻达”己丑,刘裕帅师讨毅。

yù cān jūn wáng zhèn è xiàn jiāng líng chéng yì zì shā

裕参军王镇恶陷江陵城,毅自杀。

dōng shí yī yuè jǔ qú méng xùn jiàn hào hé xī wáng

冬十一月,沮渠蒙逊僭号河西王。

shí èr yuè yǐ xī líng tài shǒu zhū líng shí wèi jiàn wēi jiāng jūn yì zhōu cì shǐ shuài shī fá shǔ

十二月,以西陵太守朱龄石为建威将军、益州刺史,帅师伐蜀。

fēn jīng zhōu shí jùn zhì xiāng zhōu

分荆州十郡置湘州。

shì suì lú líng nán kāng de sì zhèn

是岁,庐陵、南康地四震。

jiǔ nián chūn sān yuè bǐng yín liú yù hài qián jiāng jūn zhū gě cháng mín jí qí dì fǔ guó dà jiàng jūn lí mín cóng dì níng shuò jiāng jūn xiù zhī

九年春三月丙寅,刘裕害前将军诸葛长民及其弟辅国大将军黎民、从弟宁朔将军秀之。

wù yín jiā liú yù zhèn xi jiāng jūn yù zhōu cì shǐ

戊寅,加刘裕镇西将军、豫州刺史。

lín yì fàn hú dá kòu jiǔ zhēn jiāo zhōu cì shǐ dù huì dù zhǎn zhī

林邑范胡达寇九真,交州刺史杜慧度斩之。

xià sì yuè rén xū ba lín yí hú shú huáng hòu zhī zé tián sì shí qǐng yǐ cì pín rén chí hú chí zhī jìn

夏四月壬戌,罢临沂、湖熟皇后脂泽田四十顷,以赐贫人,弛湖池之禁。

fēng zhèn běi jiāng jūn lǔ zōng zhī wèi nán yáng jùn gōng

封镇北将军鲁宗之为南阳郡公。

qiū qī yuè zhū líng shí kè chéng dōu zhǎn qiáo zòng yì zhōu píng

秋七月,朱龄石克成都,斩谯纵,益州平。

jiǔ yuè fēng liú yù cì zǐ yì zhēn wèi guì yáng gōng

九月,封刘裕次子义真为桂阳公。

dōng shí èr yuè ān píng wáng qiú zhī hōng

冬十二月,安平王球之薨。

shì suì gāo gōu lí wō guó jí xī nán yí tóng tóu dà shī bìng xiàn fāng wù

是岁,高句丽、倭国及西南夷铜头大师并献方物。

shí nián chūn sān yuè wù yín dì zhèn

十年春三月戊寅,地震。

xià liù yuè qǐ fú chì pán shuài shī fá tū fā nù tán miè zhī

夏六月,乞伏炽盘帅师伐秃发傉檀,灭之。

qiū qī yuè huái běi dà fēng huài lú shè

秋七月,淮北大风,坏庐舍。

jiǔ yuè dīng sì shuò rì yǒu shí zhī

九月丁巳朔,日有蚀之。

lín yì qiǎn shǐ lái xiàn fāng wù

林邑遣使来献方物。

shì suì chéng dōng fǔ

是岁,城东府。

shí yī nián chūn zhēng yuè jīng zhōu cì shǐ sī mǎ xiū zhī yōng zhōu cì shǐ lǔ zōng zhī bìng jǔ bīng èr yú liú yù yù shuài shī tǎo zhī

十一年春正月,荆州刺史司马休之、雍州刺史鲁宗之并举兵贰于刘裕,裕帅师讨之。

gēng wǔ dà shè

庚午,大赦。

dīng chǒu yǐ lì bù shàng shū xiè yù wèi shàng shū zuǒ pú yè

丁丑,以吏部尚书谢裕为尚书左仆射。

èr yuè dīng wèi yáo xìng sǐ zi hóng sì wěi wèi

二月丁未,姚兴死,子泓嗣伪位。

sān yuè xīn sì huái líng wáng yùn hōng

三月辛巳,淮陵王蕴薨。

rén wǔ liú yù jí xiū zhī zhàn yú jiāng jīn xiū zhī bài bēn xiāng yáng

壬午,刘裕及休之战于江津,休之败,奔襄阳。

xià sì yuè yǐ mǎo qīng jì èr zhōu cì shǐ liú jìng xuān wèi qí cān jūn sī mǎ dào cì suǒ hài

夏四月乙卯,青、冀二州刺史刘敬宣为其参军司马道赐所害。

wǔ yuè jiǎ shēn huì xīng èr jiàn

五月甲申,彗星二见。

jiǎ wǔ xiū zhī zōng zhī chū bēn yú yáo hóng

甲午,休之、宗之出奔于姚泓。

lùn píng shǔ gōng fēng liú yù zi yì lóng péng chéng gōng zhū líng shí fēng chéng gōng

论平蜀功,封刘裕子义隆彭城公,朱龄石丰城公。

jǐ yǒu huò shān bēng chū tóng zhōng liù méi

己酉,霍山崩,出铜钟六枚。

qiū qī yuè bǐng xū jīng shī dà shuǐ huài tài miào

秋七月丙戌,京师大水,坏太庙。

xīn hài huì rì yǒu shí zhī

辛亥晦,日有蚀之。

bā yuè dīng wèi shàng shū zuǒ pú yè xiè yù zú yǐ shàng shū yòu pú yè liú mù zhī wèi shàng shū zuǒ pú yè

八月丁未,尚书左仆射谢裕卒,以尚书右仆射刘穆之为尚书左仆射。

jiǔ yuè jǐ hài dà shè

九月己亥,大赦。

shí èr nián chūn zhēng yuè yáo hóng shǐ qí jiāng lǔ guǐ kòu xiāng yáng yōng zhōu cì shǐ zhào lún zhī jī zǒu zhī

十二年春正月,姚泓使其将鲁轨寇襄阳,雍州刺史赵伦之击走之。

èr yuè jiā liú yù zhōng wài dà dū dū

二月,加刘裕中外大都督。

xià liù yuè hè lián bó bó gōng yáo hóng qín zhōu xiàn zhī

夏六月,赫连勃勃攻姚泓秦州,陷之。

jǐ yǒu xīn chú shàng shū lìng dōu xiāng tíng hòu liú liǔ zú

己酉,新除尚书令、都乡亭侯刘柳卒。

qiū bā yuè liú yù jí láng yá wáng dé wén shuài zhòng fá yáo hóng

秋八月,刘裕及琅邪王德文帅众伐姚泓。

bǐng wǔ dà shè

丙午,大赦。

dōng shí yuè bǐng yín yáo hóng jiāng yáo guāng yǐ luò yáng jiàng

冬十月丙寅,姚泓将姚光以洛阳降。

jǐ chǒu qiǎn jiān sī kōng gāo mì wáng huī zhī xiū yè wǔ líng

己丑,遣兼司空、高密王恢之修谒五陵。

shí sān nián chūn zhēng yuè jiǎ xū shuò rì yǒu shí zhī

十三年春正月甲戌朔,日有蚀之。

èr yuè liáng wǔ zhāo wáng lǐ xuán shèng hōng shì zǐ shì yè sì wèi wèi liáng zhōu mù liáng gōng

二月,凉武昭王李玄盛薨,世子士业嗣位为凉州牧、凉公。

sān yuè lóng xiāng jiāng jūn wáng zhèn è dà pò yáo hóng jiāng yáo shào yú tóng guān

三月,龙骧将军王镇恶大破姚泓将姚绍于潼关。

xià liú yù bài wèi jiāng é qīng yú hé qū zhǎn qīng pí jiàng ā báo gàn

夏,刘裕败魏将鹅青于河曲,斩青裨将阿薄干。

shì yuè liáng gōng li shì yè dà bài jǔ qú méng xùn yú xiān zhī jiàn

是月,凉公李士业大败沮渠蒙逊于鲜支涧。

wǔ yuè liú yù kè tóng guān

五月,刘裕克潼关。

dīng hài kuài jī wáng xiū zhī hōng

丁亥,会稽王修之薨。

liù yuè guǐ hài lín yì xiàn xùn xiàng bái yīng wǔ

六月癸亥,林邑献驯象、白鹦鹉。

qiū qī yuè liú yù kè cháng ān zhí yáo hóng shōu qí yí qì guī zhū jīng shī

秋七月,刘裕克长安,执姚泓,收其彝器,归诸京师。

nán hǎi zéi xú dào qī xiàn guǎng zhōu shǐ xīng xiāng liú qiān zhī tǎo píng zhī

南海贼徐道期陷广州,始兴相刘谦之讨平之。

dōng shí yī yuè xīn wèi zuǒ pú yè qián jiāng jūn liú mù zhī zú

冬十一月辛未,左仆射、前将军刘穆之卒。

shí sì nián chūn zhēng yuè xīn sì dà shè

十四年春正月辛巳,大赦。

qīng zhōu cì shǐ chén tián zǐ hài lóng xiāng jiāng jūn wáng zhèn è yú cháng ān

青州刺史沈田子害龙骧将军王镇恶于长安。

xià liù yuè liú yù wèi xiàng guó jìn fēng sòng gōng

夏六月,刘裕为相国,进封宋公。

dōng shí yuè yǐ liáng gōng shì yè wèi zhèn xi jiāng jūn fēng jiǔ quán gōng

冬十月,以凉公士业为镇西将军,封酒泉公。

shí yī yuè hè lián bó bó dà bài wáng shī yú qīng ní běi

十一月,赫连勃勃大败王师于青泥北。

yōng zhōu cì shǐ zhū líng shí fén cháng ān gōng diàn bēn yú tóng guān

雍州刺史朱龄石焚长安宫殿,奔于潼关。

xún yòu dà kuì líng shí sǐ zhī

寻又大溃,龄石死之。

shí èr yuè wù yín dì bēng yú dōng táng shí nián sān shí qī

十二月戊寅,帝崩于东堂,时年三十七。

zàng xiū píng líng

葬休平陵。

dì bù huì zì shǎo jí zhǎng kǒu bù néng yán suī hán shǔ zhī biàn wú yǐ biàn yě

帝不惠,自少及长,口不能言,虽寒暑之变,无以辩也。

fán suǒ dòng zhǐ jiē fēi jǐ chū

凡所动止,皆非己出。

gù huán xuán zhī cuàn yīn cǐ huò quán

故桓玄之篡,因此获全。

chū chèn yún chāng míng zhī hòu yǒu èr dì liú yù jiāng wèi shàn dài gù mì shǐ wáng sháo zhī yì dì ér lì gōng dì yǐ yīng èr dì yún

初谶云“昌明之后有二帝”,刘裕将为禅代,故密使王韶之缢帝而立恭帝,以应二帝云。

gōng dì huì dé wén zì dé wén ān dì mǔ dì yě

恭帝讳德文,字德文,安帝母弟也。

chū fēng láng yá wáng lì zhōng jūn jiāng jūn sàn qí cháng shì wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī jiā shì zhōng lǐng sī tú lù shàng shū liù tiáo shì

初封琅邪王,历中军将军、散骑常侍、卫将军、开府仪同三司,加侍中,领司徒、录尚书六条事。

yuán xìng chū qiān chē qí dà jiàng jūn

元兴初,迁车骑大将军。

huán xuán zhí zhèng jìn wèi tài zǎi jiā gǔn miǎn zhī fú lǜ lì shòu

桓玄执政,进位太宰,加衮冕之服,绿𫄫绶。

xuán cuàn wèi yǐ dì wèi shí yáng xiàn gōng yǔ ān dì jù jū xún yáng

玄篡位,以帝为石阳县公,与安帝俱居寻阳。

jí xuán bài suí zhì jiāng líng

及玄败,随至江陵。

xuán sǐ huán zhèn yǎn zhì yuè mǎ fèn gē zhí zhì jiē xià chēn mù wèi ān dì yuē chén mén hù hé fù guó jiā ér tú miè ruò shì dì nǎi xià chuáng wèi zhèn yuē cǐ qǐ wǒ xiōng dì yì yá zhèn nǎi xià mǎ zhì bài

玄死,桓振奄至,跃马奋戈,直至阶下,瞋目谓安帝曰“臣门户何负国家,而屠灭若是”帝乃下床谓振曰“此岂我兄弟意邪”振乃下马致拜。

zhèn píng fù wèi láng yá wáng yòu lǐng xú zhōu cì shǐ xún bài dà sī mǎ lǐng sī tú jiā shū lǐ

振平,复为琅邪王,又领徐州刺史,寻拜大司马,领司徒,加殊礼。

yì xī wǔ nián zhì zuǒ yòu zhǎng shǐ sī mǎ cóng shì zhōng láng sì rén jiā yǔ bǎo gǔ chuī

义熙五年,置左右长史、司马、从事中郎四人,加羽葆鼓吹。

shí èr nián zhào yuē dà sī mǎ míng dé mào qīn tài wèi dào xūn guāng dà bìng huī xù yí lún xiè hé èr qì máo jùn yǐn lǐng sī zuǒ dǐng rèn

十二年,诏曰“大司马明德懋亲,太尉道勋光大,并徽序彝伦,燮和二气,髦俊引领,思佐鼎饪。

ér yǎ shàng chōng yì sì mén fú pì chéng hé dà yá qiān xū zhī dào shí wéi jí xián zàn shì zhī wu

而雅尚冲挹,四门弗辟,诚合大雅谦虚之道,实违急贤赞世之务。

xī pú lún zài zhēng yì rén bìng chū dōng píng kāi fǔ qí shì xiàng zhēn jì jì zhī shèng zhèn yǒu qīn yān

昔蒲轮载征,异人并出,东平开府,奇士向臻,济济之盛,朕有钦焉。

kě chì èr fǔ yī jiù bì zhào bì jiāng míng yì jùn yì sì guǐ qián xián yǐ yú shì shǐ bì zhào yuàn shǔ

可敕二府,依旧辟召,必将明敡俊乂,嗣轨前贤矣”于是始辟召掾属。

shí tài wèi yù dū du zhōng wài zhū jūn zhào yuē dà sī mǎ de lóng rèn zhòng qīn xián mò èr

时太尉裕都督中外诸军,诏曰“大司马地隆任重,亲贤莫贰。

suī fǔ shòu jié dù kě shēn wú zhì jìng liú yù zhī běi zhēng yě dì shàng shū qǐng shuài suǒ lì qǐ xíng róng lù xiū jìng shān líng

虽府受节度,可身无致敬”刘裕之北征也,帝上疏,请帅所莅,启行戎路,修敬山陵。

cháo tíng cóng zhī nǎi yǔ yù jù fā

朝廷从之,乃与裕俱发。

jí yǒu sī yǐ jí róng bù dé fèng cí líng miào dì fù shàng shū yuē chén tuī gǔ kǔn wài jiāng gé hán shǔ bù huò zhǎn qíng yán suì sī xīn wǎng jí

及有司以即戎不得奉辞陵庙,帝复上疏曰“臣推毂阃外,将革寒暑,不获展情埏遂,私心罔极。

fú yuàn tiān cí tè chuí tīng xǔ shǐ chén wēi chéng cū shēn jí lù wú hèn xǔ zhī

伏愿天慈,特垂听许,使臣微诚粗申,即路无恨”许之。

jí yáo hóng miè guī yú jīng dū

及姚泓灭,归于京都。

shí sì nián shí èr yuè wù yín ān dì bēng

十四年十二月戊寅,安帝崩。

liú yù jiǎo chēng yí zhào yuē wéi wǒ yǒu jìn dàn yīng míng mìng yè lóng jiǔ yǒu guāng zhái sì hǎi

刘裕矫称遗诏曰“唯我有晋,诞膺明命,业隆九有,光宅四海。

zhèn yǐ bù dé shǔ dāng duō nàn xìng lài zǎi fǔ zhěng jué diān fù

朕以不德,属当多难,幸赖宰辅,拯厥颠覆。

réng shì bǎo yòu kè chù huò luàn suì miǎn liú chén jí hùn yī liù hé

仍恃保祐,克黜祸乱,遂冕旒辰极,混一六合。

fāng píng ā héng wéi xīn hóng yè ér gòu jí dà jiàn jiāng suì fú xìng

方凭阿衡,惟新洪业,而遘疾大渐,将遂弗兴。

yǎng wéi zǔ zōng líng mìng qīn xián shì hè

仰惟祖宗灵命,亲贤是荷。

zī ěr dà sī mǎ láng yá wáng tǐ zì xiān huáng míng dé guāng mào shǔ wéi chǔ èr zhòng wàng yōu jí

咨尔大司马、琅邪王,体自先皇,明德光懋,属惟储贰,众望攸集。

qí jūn lín jìn bāng fèng xì zōng sì yǔn zhí qí zhōng xiè hé tiān xià

其君临晋邦,奉系宗祀,允执其中,燮和天下。

chǎn yáng mò gào wú fèi wǒ gāo zǔ zhī jǐng mìng shì rì jí dì wèi dà shè

阐扬末诰,无废我高祖之景命”是日,即帝位,大赦。

yuán xī yuán nián chūn zhèng yuè rén chén shuò gǎi yuán

元熙元年春正月壬辰朔,改元。

yǐ shān líng wèi cuò bù cháo huì

以山陵未厝,不朝会。

lì huáng hòu zhě shì

立皇后褚氏。

jiǎ wǔ zhēng liú yù hái cháo

甲午,征刘裕还朝。

wù xū yǒu xīng bèi yú tài wēi xī fān

戊戌,有星孛于太微西藩。

gēng shēn zàng ān huáng dì yú xiū píng líng

庚申,葬安皇帝于休平陵。

dì shòu cháo xuán ér bù lè

帝受朝,悬而不乐。

yǐ piào qí jiāng jūn liú dào lián wèi sī kōng

以骠骑将军刘道怜为司空。

qiū bā yuè liú yù yí zhèn shòu yáng

秋八月,刘裕移镇寿阳。

yǐ liú huái shèn wèi qián jiāng jūn běi xú zhōu cì shǐ zhèn péng chéng

以刘怀慎为前将军、北徐州刺史,镇彭城。

jiǔ yuè liú yù zì jiě yáng zhōu

九月,刘裕自解扬州。

dōng shí yuè yǐ yǒu yù yǐ qí zi guì yáng gōng yì zhēn wèi yáng zhōu cì shǐ

冬十月乙酉,裕以其子桂阳公义真为扬州刺史。

shí yī yuè dīng hài shuò rì yǒu shí zhī

十一月丁亥朔,日有蚀之。

shí èr yuè xīn mǎo yù jiā shū lǐ

十二月辛卯,裕加殊礼。

jǐ mǎo tài shǐ zòu hēi lóng sì jiàn yú dōng fāng

己卯,太史奏,黑龙四见于东方。

èr nián xià liù yuè rén xū liú yù zhì yú jīng shī

二年夏六月壬戌,刘裕至于京师。

fu liàng chéng yù mì zhǐ fěng dì shàn wèi cǎo zhào qǐng dì shū zhī

傅亮承裕密旨,讽帝禅位,草诏,请帝书之。

dì xīn rán wèi zuǒ yòu yuē jìn shì jiǔ yǐ shī zhī jīn fù hé hèn nǎi shū chì zhǐ wèi zhào

帝欣然谓左右曰“晋氏久已失之,今复何恨”乃书赤纸为诏。

jiǎ zǐ suì xùn yú láng yá dì

甲子,遂逊于琅邪第。

liú yù yǐ dì wèi líng líng wáng jū yú mò líng xíng jìn zhēng shuò chē qí fú sè yī rú qí jiù yǒu qí wén ér bù bèi qí lǐ

刘裕以帝为零陵王,居于秣陵,行晋正朔,车旗服色一如其旧,有其文而不备其礼。

dì zì shì zhī hòu shēn lǜ huò jī zhě hòu cháng zài dì cè yǐn shí suǒ zī jiē chū zhě hòu gù sòng rén mò de cì qí xì sòng yǒng chū èr nián jiǔ yuè dīng chǒu yù shǐ hòu xiōng shū dù qǐng hòu yǒu jiàn bīng rén yú yuán ér rù shì dì yú nèi fáng

帝自是之后,深虑祸机,褚后常在帝侧,饮食所资,皆出褚后,故宋人莫得伺其隙,宋永初二年九月丁丑,裕使后兄叔度请后,有间,兵人逾垣而入,弑帝于内房。

shí nián sān shí liù

时年三十六。

shì gōng huáng dì zàng chōng píng líng

谥恭皇帝,葬冲平陵。

dì yòu shí xìng pō rěn jí jí zài fān guó céng lìng shàn shè zhě shè mǎ wèi xì

帝幼时性颇忍急,及在藩国,曾令善射者射马为戏。

jì ér yǒu rén yún mǎ zhě guó xìng ér zì shā zhī bù xiáng zhī shén dì yì wù shén huǐ zhī

既而有人云“马者国姓,而自杀之,不祥之甚”帝亦悟,甚悔之。

qí hòu fù shēn xìn fú tú dào zhù huò qiān wàn zào zhàng liù jīn xiàng qīn yú wǎ guān sì yíng zhī bù cóng shí xǔ lǐ

其后复深信浮屠道,铸货千万,造丈六金像,亲于瓦官寺迎之,步从十许里。

ān dì jì bù huì dì měi shì zuǒ yòu xiāo xī wēn liáng qǐn shí zhī jié yǐ gōng jǐn wén shí rén chēng yān

安帝既不惠,帝每侍左右,消息温凉寝食之节,以恭谨闻,时人称焉。

shǐ yuán dì yǐ dīng chǒu suì chēng jìn wáng zhì zōng miào shǐ guō pú shì zhī yún xiǎng èr bǎi nián

始,元帝以丁丑岁称晋王,置宗庙,使郭璞筮之,云“享二百年”。

zì dīng chǒu zhì shàn dài zhī suì nián zài gēng shēn wèi yī bǎi sì suì

自丁丑至禅代之岁,年在庚申,为一百四岁。

rán dīng chǒu shǐ xì xī jìn gēng shēn zhōng rù sòng nián suǒ yú wéi yī bǎi yǒu èr suì ěr

然丁丑始系西晋,庚申终入宋年,所馀惟一百有二岁耳。

pú gài yǐ bǎi èr zhī qī cù gù wǎn ér dào zhī wèi èr bǎi yě

璞盖以百二之期促,故婉而倒之为二百也。

shǐ chén yuē ān dì jí wèi zhī chén zhōng wú wàng zhī rì dào zǐ yuán xiǎn bìng qīng cháo zhèng zhǔ hūn chén luàn wèi yǒu rú sī bù wáng zhě yě

史臣曰:安帝即位之辰,钟无妄之日,道子、元显并倾朝政,主昏臣乱,未有如斯不亡者也。

suī yǒu shǒu wò róng huī xīn cún jiù guó huí shǒu wú liáng hū yān xiāo sàn

虽有手握戎麾,心存旧国,回首无良,忽焉萧散。

yú shì huán xuán chéng xìn shì yú biāo zhǐ liù shī xián mǐn zhǐ mǎ cú qiān

于是桓玄乘衅,势逾飙指,六师咸泯,只马徂迁。

shì yǐ sòng gāo fēi diǎn wǔ zhī chén sūn ēn qǐ jīn xíng zhī kòu

是以宋高非典午之臣,孙恩岂金行之寇。

ruò nǎi shì yù diān fù zé gōng huáng sī shén

若乃世遇颠覆,则恭皇斯甚。

wū yuè zhī mín jù xūn dān xué kuài jī zhī lǚ níng tàn rù chén

于越之民,讵熏丹穴,会稽之侣,宁叹入臣。

qù huáng wū ér guī lái sǎ dān shū ér bù hèn

去皇屋而归来,洒丹书而不恨。

fu wǔ yùn yōu gé sān wēi shù jǐn yóu gāo qiū diāo hou lǐ zhī zì rán

夫五运攸革,三微数尽,犹高秋雕候,理之自然。

guān qí yáo luò rén yǒu wéi zhī liú lián zhě yě

观其摇落,人有为之流涟者也。

zàn yuē ān chéng liú miǎn dà dào sī zhāng

赞曰:安承流湎,大盗斯张。

gōng nǎi yù mìng tā rén shì gāng

恭乃寓命,他人是纲。

yóu cún zhōu nǎn shǐ lì huái wáng

犹存周赧,始立怀王。

xū zūn jiǎ hào yì shù tóng wáng

虚尊假号,异术同亡。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →