晋书 · 房玄龄 · Chapter 9 of 130

帝纪·第九章

PinyinModern Translation
Size

jiǎn wén huáng dì huì yù zì dào wàn yuán dì zhī shǎo zǐ yě

简文皇帝讳昱,字道万,元帝之少子也。

yòu ér qí nì wèi yuán dì suǒ ài

幼而岐嶷,为元帝所爱。

guō pú jiàn ér wèi rén yuē xìng jìn zuò zhě bì cǐ rén yě

郭璞见而谓人曰:“兴晋祚者,必此人也。

jí zhǎng qīng xū guǎ yù yóu shàn xuán yán

”及长,清虚寡欲,尤善玄言。

yǒng chāng yuán nián yuán dì zhào yuē xiān gōng wǔ wáng xiān kǎo gōng wáng jūn lín láng yá

永昌元年,元帝诏曰:“先公武王、先考恭王君临琅邪。

jì shì xiāng chéng guó sì wèi lì zhēng cháng mǐ zhǔ zhèn cháng dào xīn

继世相承,国嗣未立,蒸尝靡主,朕常悼心。

zi yù rén míng yǒu zhì dù kě yǐ qián fèng zōng miào yǐ wèi wǎng jí zhī ēn

子昱仁明有智度,可以虔奉宗庙,以慰罔极之恩。

qí fēng yù wèi láng yá wáng shí kuài jī xuān chéng rú jiù

其封昱为琅邪王,食会稽、宣城如旧。

xián hé yuán nián suǒ shēng zhèng fū rén hōng

”咸和元年,所生郑夫人薨。

dì shí nián qī suì hào mù qì xuè gù qǐng fú zhòng

帝时年七岁,号慕泣血,固请服重。

chéng dì āi ér xǔ zhī gù xǐ fēng kuài jī wáng bài sàn qí cháng shì

成帝哀而许之,故徙封会稽王,拜散骑常侍。

jiǔ nián qiān yòu jiāng jūn jiā shì zhōng

九年,迁右将军,加侍中。

xián kāng liù nián jìn fǔ jūn jiāng jūn lǐng mì shū jiān

咸康六年,进抚军将军,领秘书监。

jiàn yuán yuán nián xià wǔ yuè guǐ chǒu kāng dì zhào yuē tài cháng zhí fèng tiān de jiān zhǎng zōng miào qí wèi rèn yě kě wèi zhòng yǐ

建元元年夏五月癸丑,康帝诏曰:“太常职奉天地,兼掌宗庙,其为任也,可谓重矣。

shì yǐ gǔ jīn xuǎn jiàn wèi cháng bù miào jiǎn shí wàng jiān zhī rú yǎ

是以古今选建,未尝不妙简时望,兼之儒雅。

kuài jī wáng shū lǚ shàng qīng xū zhì dào wú juàn yōu yóu shàng liè fěng yì cháo sì

会稽王叔履尚清虚,志道无倦,优游上列,讽议朝肆。

qí lǐng tài cháng běn guān rú gù

其领太常本官如故。

yǒng hé yuán nián chóng dé tài hòu lín cháo jìn wèi fǔ jūn dà jiàng jūn lù shàng shū liù tiáo shì

”永和元年,崇德太后临朝,进位抚军大将军、录尚书六条事。

èr nián piào qí hé chōng zú chóng dé tài hòu zhào dì zhuān zǒng wàn jī

二年,骠骑何充卒,崇德太后诏帝专总万机。

bā nián jìn wèi sī tú gù ràng bù bài

八年,进位司徒,固让不拜。

mù dì shǐ guān dì qǐ shǒu guī zhèng bù xǔ

穆帝始冠,帝稽首归政,不许。

fèi dì jí wèi yǐ láng yá wáng jué sì fù xǐ fēng láng yá ér fēng wáng zi chāng míng wèi kuài jī wáng

废帝即位,以琅邪王绝嗣,复徙封琅邪,而封王子昌明为会稽王。

dì gù ràng gù suī fēng láng yá ér bù qù kuài jī zhī hào

帝固让,故虽封琅邪而不去会稽之号。

tài hé yuán nián jìn wèi chéng xiàng lù shàng shū shì rù cháo bù qū zàn bài bù míng jiàn lǚ shàng diàn gěi yǔ bǎo gǔ chuī bān jiàn liù shí rén yòu gù ràng

太和元年,进位丞相、录尚书事,入朝不趋,赞拜不名,剑履上殿,给羽葆鼓吹班剑六十人,又固让。

jí fèi dì fèi huáng tài hòu zhào yuē chéng xiàng lù shàng shū kuài jī wáng tǐ zì zhōng zōng míng dé shào lìng yīng xiù xuán xū shén qī shì wài

及废帝废,皇太后诏曰:“丞相、录尚书、会稽王体自中宗,明德劭令,英秀玄虚,神栖事外。

yǐ jù zhān yǔn sāi gù ā héng sān shì

以具瞻允塞,故阿衡三世。

dào huà xuān liú rén wàng yōu guī wèi rì yǐ jiǔ

道化宣流,人望攸归,为日已久。

yi cóng tiān rén zhī xīn yǐ tǒng huáng jí

宜从天人之心,以统皇极。

zhǔ zhě míng yī jiù diǎn yǐ shí shī xíng

主者明依旧典,以时施行。

yú shì dà sī mǎ huán wēn lǜ bǎi guān jìn tài jí qián diàn jù shèng yú fǎ jià fèng yíng dì yú kuài jī dǐ yú cháo táng biàn fú zhe píng jīn zé dān yī dōng xiàng bài shòu xǐ shòu

”于是大司马桓温率百官进太极前殿,具乘舆法驾,奉迎帝于会稽邸,于朝堂变服,著平巾帻单衣,东向拜受玺绶。

xián ān yuán nián dōng shí yī yuè jǐ yǒu jí huáng dì wèi

咸安元年冬十一月己酉,即皇帝位。

huán wēn chū cì zhōng táng lìng bīng tún wèi

桓温出次中堂,令兵屯卫。

yǐ mǎo wēn zòu fèi tài zǎi wǔ líng wáng xī jí zi zǒng

乙卯,温奏废太宰、武陵王晞及子总。

zhào wèi jùn tài shǒu máo ān zhī shuài suǒ lǐng sù wèi diàn nèi gǎi yuán wèi xián ān

诏魏郡太守毛安之帅所领宿卫殿内,改元为咸安。

gēng xū shǐ jiān tài wèi zhōu yí gào yú tài miào

庚戌,使兼太尉周颐告于太庙。

xīn hài huán wēn qiǎn dì mì bī xīn cài wáng huang yì xī táng zì liè yǔ tài zǎi wǔ líng wáng xī děng móu fǎn

辛亥,桓温遣弟秘逼新蔡王晃诣西堂,自列与太宰、武陵王晞等谋反。

dì duì zhī liú tì wēn jiē shōu fù tíng wèi

帝对之流涕,温皆收付廷尉。

guǐ chǒu shā dōng hǎi èr zi jí qí mǔ

癸丑,杀东海二子及其母。

chū dì yǐ chōng xū jiǎn guì lì zǎi sān shì wēn sù suǒ jìng dàn

初,帝以冲虚简贵,历宰三世,温素所敬惮。

jí chū jí wèi wēn nǎi zhuàn cí yù zì chén shù dì yǐn jiàn duì zhī bēi qì wēn jù bù néng yán

及初即位,温乃撰辞欲自陈述,帝引见,对之悲泣,温惧不能言。

zhì shì yǒu sī chéng qí zhǐ zòu zhū wǔ líng wáng xī dì bù xǔ

至是,有司承其旨,奏诛武陵王晞,帝不许。

wēn gù zhí zhì yú zài sān dì shǒu zhào bào yuē ruò jìn zuò líng zhǎng gōng biàn yi fèng xíng qián zhào

温固执至于再三,帝手诏报曰:“若晋祚灵长,公便宜奉行前诏。

rú qí dà yùn qù yǐ qǐng bì xián lù

如其大运去矣,请避贤路。

wēn lǎn zhī liú hàn biàn sè bù fù gǎn yán

”温览之,流汗变色,不复敢言。

yǐ mǎo fèi xī jí qí sān zi xǐ yú xīn ān

乙卯,废晞及其三子,徙于新安。

bǐng chén fàng xīn kuí wáng zhāo yú héng yáng

丙辰,放新葵王晁于衡阳。

wù wǔ zhào yuē wáng shì duō gù mù āi zǎo shì huáng yìn sù qiān shén qì wú zhǔ

戊午,诏曰:“王室多故,穆哀早世,皇胤夙迁,神器无主。

dōng hǎi wáng yǐ mǔ dì jìn shǔ rù zuǎn dà tǒng sì wèi jīng nián hūn àn luàn cháng rén lún kuī sàng dà huò jiāng jí zé wǒ zǔ zōng zhī líng mǐ zhī suǒ tuō

东海王以母弟近属,入纂大统,嗣位经年,昏暗乱常,人伦亏丧,大祸将及,则我祖宗之灵靡知所托。

huáng tài hòu shēn jù huáng jī shí dìng dà jì

皇太后深惧皇基,时定大计。

dà sī mǎ yīn shùn tiān rén xié tóng shén lüè qīn shuài qún hòu gōng chéng míng mìng

大司马因顺天人,协同神略,亲帅群后,恭承明命。

yún wù jì chú huáng jí zài qīng nǎi gù zhèn gōng yǎng chéng hóng xù

云雾既除,皇极载清,乃顾朕躬,仰承弘绪。

suī yī yǐn zhī níng yīn cháo bó lù zhī ān hàn shì wú yǐ shàng yě

虽伊尹之宁殷朝,博陆之安汉室,无以尚也。

zhèn yǐ guǎ dé wěi jū yuán shǒu shí jù miǎo rán bù kè fù hè zhàn zhàn jīng jīng wǎng zhī yōu jì

朕以寡德,猥居元首,实惧眇然,不克负荷,战战兢兢,罔知攸济。

sī yǔ zhào shù gēng shǐ qí dà shè tiān xià dà pú wǔ rì zēng wén wǔ wèi èr děng xiào shùn zhōng zhēn guān guǎ gū dú mǐ rén wǔ hú

思与兆庶更始,其大赦天下,大酺五日,增文武位二等,孝顺忠贞鳏寡孤独米人五斛。

jǐ wèi cì wēn jūn sān wàn rén rén bù yì pǐ mǐ yī hú

”己未,赐温军三万人,人布一匹,米一斛。

gēng shēn jiā dà sī mǎ huán wēn wèi chéng xiàng bù shòu

庚申,加大司马桓温为丞相,不受。

xīn yǒu wēn xuán zì bái shí yīn zhèn gū shú

辛酉,温旋自白石,因镇姑孰。

yǐ guàn jūn jiāng jūn máo wǔ shēng dū du jīng zhōu zhī miǎn zhōng yáng zhōu zhī yì chéng zhū jūn shì

任命冠军将军毛武生都督荆州的沔中、扬州的义城诸军事。

shí èr yuè wù zǐ zhào yǐ jīng dū yǒu jīng nián zhī chǔ quán tíng yī nián zhī yùn

十二月戊子,诏以京都有经年之储,权停一年之运。

gēng yín fèi dōng hǎi wáng yì wèi hǎi xī gōng shí yì sì qiān hù

庚寅,废东海王奕为海西公,食邑四千户。

xīn mǎo chū jiàn líng lù jiǔ yú tài miào

辛卯,初荐酃渌酒于太庙。

èr nián chūn zhēng yuè xīn chǒu bǎi jì lín yì wáng gè qiǎn shǐ gòng fāng wù

二年春正月辛丑,百济、林邑王各遣使贡方物。

èr yuè fú jiān fá mù róng huán yú liáo dōng miè zhī

二月,苻坚伐慕容桓于辽东,灭之。

sān yuè dīng yǒu zhào yuē zhèn jū ā héng sān shì bù néng jì bǐ shí yōng nǎi zhì hǎi xī shī dé dài qīng huáng zuò

三月丁酉,诏曰:“朕居阿衡三世,不能济彼时雍,乃至海西失德,殆倾皇祚。

lài zǔ zōng líng zhī zhī dé huáng tài hòu shū tǐ yìng qī fān fǔ zhōng xián bǎi guān lù lì yòng néng dàng qì wu yú hào cāng yào chen huī yú yǔ zhòu

赖祖宗灵祗之德,皇太后淑体应期,籓辅忠贤,百官戮力,用能荡气务于昊苍,耀晨辉于宇宙。

suì yǐ miǎo shēn tuō yú wáng gōng zhī shàng sī lài qún xián yǐ bì qí quē

遂以眇身,托于王公之上,思赖群贤,以弼其阙。

fu dūn běn xi mò yì jué huá jìng shǐ qīng zhuó yì liú néng fǒu shū guàn guān wú bǐ zhèng shì wú bàng dú bù yǒu chéng quàn zé dé lǐ yān shī

夫敦本息末,抑绝华竞,使清浊异流,能否殊贯,官无秕政,士无谤讟,不有惩劝,则德礼焉施?

qiě qiáng kòu wèi tiǎn láo yì wèi xi zì fēi jūn guó róng sì zhī shuǎ qí huá shì fán fèi zhī yòng jiē shěng zhī

且强寇未殄,劳役未息,自非军国戎祀之耍,其华饰烦费之用皆省之。

fu féi dùn qióng gǔ zhī xián huá ní yáng bō zhī shì suī kàng zhì xuán xiāo qián mò yōu xiù tān qū gāo shàng zhī dào yǐ lóng xié zàn zhī měi shú yǔ zì zú shān shuǐ qī chí qiū hè xùn pǐ fū zhī jié ér wàng jiān jì zhī dà yá

夫肥遁穷谷之贤,滑泥扬波之士,虽抗志玄霄,潜默幽岫,贪屈高尚之道,以隆协赞之美,孰与自足山水,栖迟丘壑,徇匹夫之洁,而忘兼济之大邪?

gǔ rén bù jiè xián yú nǎng dài zhèn suǒ yǐ xū xiǎng yú jīn rì

古人不借贤于曩代,朕所以虚想于今日。

nèi wài bǎi guān gè qín suǒ sī shǐ shàn wú bù dá è wú bù wén lìng shī rén yuán sù cān zhī cì ér wú huò xū xīn zhī qiú yān

内外百官,各勤所司,使善无不达,恶无不闻,令诗人元素餐之刺,而吾获虚心之求焉。

guǐ chǒu zhào yuē wú chéng zǔ zōng hóng jī ér mèi yú zhèng dào jù bù néng yǔn lí tiān gōng kè lóng xiān yè xī tì wéi yōu ruò shè quán bīng

”癸丑,诏曰:“吾承祖宗洪基,而昧于政道,惧不能允厘天工,克隆先业,夕惕惟忧,若涉泉冰。

lài zǎi fǔ zhōng dé dào jì yī wàng qún hòu jié chéng xié qì duàn jīn nèi wài jǐn kuāng yì zhī guī wén wǔ zhì fěi gōng zhī jié jì yīn sī dào zhōng kè hóng jì

赖宰辅忠德,道济伊望,群后竭诚,协契断金,内外尽匡翼之规,文武致匪躬之节,冀因斯道,终克弘济。

měi niàn gān gē wèi jí gōng sī pí cuì fān zhèn yǒu jiāng lǐ zhī wu zhēng shù huái dōng shān zhī qín huò bái shǒu róng zhèn zhōng láo wèi xù huò xíng yì mí jiǔ dān dàn mǐ chǔ hé cháng bù mèi dàn chén xīng yè fēn wàng qǐn

每念干戈未戢,公私疲悴,籓镇有疆理之务,征戍怀东山之勤,或白首戎阵,忠劳未叙,或行役弥久,担石靡储,何尝不昧旦晨兴,夜分忘寝。

suī wèi néng fǔ ér xún zhī qiě yù dá qí cǐ xīn

虽未能抚而巡之,且欲达其此心。

kě qiǎn dà shǐ yì dà sī mǎ bìng wèn fāng bó dǎi yú biān shù xuān zhào dà xiǎng qiú qí suǒ ān

可遣大使诣大司马,并问方伯,逮于边戍,宣诏大飨,求其所安。

yòu chóu liàng cì gěi xī lìng zhōu pǔ

又筹量赐给,悉令周普。

yǐ mǎo zhào yuē wǎng shì gù zhī hòu bǎi dù wèi chōng qún liáo cháng fèng bìng jiē guǎ yuē gài suí shí zhī yì yě

”乙卯,诏曰:“往事故之后,百度未充,群僚常俸,并皆寡约,盖随时之义也。

rán tuì shí zài cháo ér lù bù dài gēng fēi jīng tōng zhī zhì

然退食在朝,而禄不代耕,非经通之制。

jīn zī chǔ jiàn fēng kě chóu liàng zēng fèng

今资储渐丰,可筹量增俸。

zōu yú jiàn yù zhāng

”驺虞见豫章。

xià sì yuè xǐ hǎi xī gōng yú wú xiàn xi chái lǐ

夏四月,徙海西公于吴县西柴里。

zhuī biǎn yǔ hòu yuē fū rén

追贬庾后曰夫人。

liù yuè qiǎn shǐ bài bǎi jì wáng yú jù wèi zhèn dōng jiāng jūn lǐng lè làng tài shǒu

六月,遣使拜百济王余句为镇东将军,领乐浪太守。

wù zǐ qián hù jūn jiāng jūn gēng xī jǔ bīng fǎn zì hǎi líng rù jīng kǒu jìn líng tài shǒu biàn dān bēn yú qǔ ā

戊子,前护军将军庚希举兵反,自海陵入京口,晋陵太守卞眈奔于曲阿。

qiū qī yuè rén chén huán wēn qiǎn dōng hǎi nèi shǐ zhōu shǎo sūn tǎo xī qín zhī zhǎn yú jiàn kāng shì

秋七月壬辰,桓温遣东海内史周少孙讨希,擒之,斩于建康市。

jǐ wèi lì kuài jī wáng chāng míng wèi huáng tài zǐ huáng zǐ dào zǐ wèi láng yá wáng lǐng huì jī nèi shǐ

己未,立会稽王昌明为皇太子,皇子道子为琅邪王,领会稽内史。

shì rì dì bēng yú dōng táng shí nián wǔ shí sān

是日,帝崩于东堂,时年五十三。

zàng gāo píng líng miào hào tài zōng

葬高平陵,庙号太宗。

yí zhào yǐ huán wēn fǔ zhèng yī zhū gě liàng wáng dǎo gù shì

遗诏以桓温辅政,依诸葛亮、王导故事。

dì shǎo yǒu fēng yí shàn róng zhǐ liú xīn diǎn jí bù yǐ jū chǔ wéi yì níng chén mǎn xí chén rú yě

帝少有风仪,善容止,留心典籍,不以居处为意,凝尘满席,湛如也。

cháng yǔ huán wēn jí wǔ líng wáng xī tóng zǎi yóu bǎn qiáo wēn jù lìng míng gǔ chuī jiǎo chē chí zú bēn yù guān qí suǒ wèi

尝与桓温及武陵王晞同载游版桥,温遽令鸣鼓吹角,车驰卒奔,欲观其所为。

xī dà kǒng qiú xià chē ér dì ān rán wú jù sè wēn yóu cǐ dàn fú

晞大恐,求下车,而帝安然无惧色,温由此惮服。

wēn jì zhàng wén wǔ zhī rèn lǚ jiàn dà gōng jiā yǐ fèi lì wēi zhèn nèi wài

温既仗文武之任,屡建大功,加以废立,威振内外。

dì suī chù zūn wèi gǒng mò shǒu dào ér yǐ cháng jù fèi chù

帝虽处尊位,拱默守道而已,常惧废黜。

xiān shì yíng huò rù tài wēi xún ér hǎi xī fèi

先是,荧惑入太微,寻而海西废。

jí dì dēng zuò yíng huò yòu rù tài wēi dì shén è yān

及帝登阼,荧惑又入太微,帝甚恶焉。

shí zhōng shū láng xī chāo zài zhí dì nǎi yǐn rù wèi yuē mìng zhī xiū duǎn běn suǒ bù jì gù dāng wú fù jìn rì shì yá

时中书郎郗超在直,帝乃引入,谓曰:“命之修短,本所不计,故当无复近日事邪!

chāo yuē dà sī mǎ chén wēn fāng nèi gù shè jì wài huī jīng lüè fēi cháng zhī shì chén yǐ bǎi kǒu bǎo zhī

”超曰:“大司马臣温方内固社稷,外恢经略,非常之事,臣以百口保之。

jí chāo qǐng jí shěng qí fù dì wèi zhī yuē zhì yì zūn gōng jiā guó zhī shì suì zhì yú cǐ

”及超请急省其父,帝谓之曰:“致意尊公,家国之事,遂至于此!

yóu wú bù néng yǐ dào kuāng wèi kuì tàn zhī shēn yán hé néng yù

由吾不能以道匡卫,愧叹之深,言何能喻。

yīn yǒng yǔ chǎn shī yún zhì shì tòng cháo wēi zhōng chén āi zhǔ rǔ suì qǐ xià zhān jīn

”因咏庾阐诗云“志士痛朝危,忠臣哀主辱”,遂泣下沾襟。

dì suī shén shí tián chàng ér wú jì shì dà lüè gù xiè ān chēng wéi huì dì zhī liú qīng tán chà shèng ěr

帝虽神识恬畅,而无济世大略,故谢安称为惠帝之流,清谈差胜耳。

shā mén zhī dào lín cháng yán huì ào yǒu yuǎn tǐ ér wú yuǎn shén

沙门支道林尝言“会岙有远体而无远神”。

xiè líng yùn jī qí xíng shì yì yǐ wéi nǎn xiàn zhī bèi yún

谢灵运迹其行事,亦以为赧献之辈云。

xiào wǔ huáng dì huì yào zì chāng míng jiǎn wén dì dì sān zi yě

孝武皇帝讳曜,字昌明,简文帝第三子也。

xīng níng sān nián qī yuè jiǎ shēn chū fēng kuài jī wáng

兴宁三年七月甲申,初封会稽王。

xián ān èr nián qiū qī yuè jǐ wèi lì wèi huáng tài zǐ

咸安二年秋七月己未,立为皇太子。

shì rì jiǎn wén dì bēng tài zǐ jí huáng dì wèi

是日,简文帝崩,太子即皇帝位。

zhào yuē zhèn yǐ bù zào yǎn dīng mǐn xiōng hào tiān kòu dì

诏曰:“朕以不造,奄丁闵凶,号天扣地。

mǐ zhī suǒ su

靡知所诉。

miǎo rán yòu chōng miǎo ruò zhuì liú shēn wéi shè jì zhī zhòng dà jù bù kè fù hè

藐然幼冲,眇若缀旒,深惟社稷之重,大惧不克负荷。

yǎng píng zǔ zōng zhī líng jī dé zhī sì

仰凭祖宗之灵,积德之祀。

xiān dì chún fēng xuán huà yí yǒng zài mín

先帝淳风玄化,遗咏在民。

zǎi fǔ yīng xián xūn lóng dé shèng

宰辅英贤,勋隆德盛。

gù mìng zhī tuō shí lài kuāng xun

顾命之托,实赖匡训。

qún hòu lǜ zhí bǎi liáo qín zhèng

群后率职,百僚勤政。

jì gū ruò zhī gōng yǒu jì huáng jí zhī jī bù zhuì

冀孤弱之躬有寄,皇极之基不坠。

xiān ēn yí huì bō yú sì hǎi sī hóng yú rùn yǐ kāng lí shù

先恩遗惠,播于四海,思弘余润,以康黎庶。

qí dà shè tiān xià yǔ rén gēng shǐ

其大赦天下,与民更始。

jiǔ yuè jiǎ yín zhuī zūn huáng bǐ kuài jī wáng fēi yuē shùn huáng hòu

”九月甲寅,追尊皇妣会稽王妃曰顺皇后。

dōng shí yuè dīng mǎo zàng jiǎn wén huáng dì yú gāo píng líng

冬十月丁卯,葬简文皇帝于高平陵。

shí yī yuè jiǎ wǔ yāo zéi lú sǒng chen rén diàn tíng yóu jī jiāng jūn máo ān zhī děng tǎo qín zhī

十一月甲午,妖贼卢悚晨人殿庭,游击将军毛安之等讨擒之。

shì suì sān wú dà hàn rén duō è sǐ zhào suǒ zài zhèn gěi

是岁,三吴大旱,人多饿死,诏所在振给。

fú jiān xiàn chóu chí zhí qín zhōu cì shǐ yáng shì

苻坚陷仇池,执秦州刺史杨世。

níng kāng yuán nián chūn zhèng yuè jǐ chǒu shuò gǎi yuán

宁康元年春正月己丑朔,改元。

èr yuè dà sī mǎ huán wēn lái cháo

二月,大司马桓温来朝。

sān yuè guǐ chǒu zhào chú dān yáng zhú gé děng sì héng shuì

三月癸丑,诏除丹阳竹格等四桁税。

xià wǔ yuè hàn

夏五月,旱。

qiū qī yuè jǐ hài shǐ chí jié shì zhōng dū du zhōng wài zhū jūn shì chéng xiàng lù shàng shū dà sī mǎ yáng zhōu mù píng běi jiāng jūn xú yǎn èr zhōu cì shǐ nán jùn gōng huán wēn hōng

秋七月己亥,使持节、侍中、都督中外诸军事、丞相、录尚书、大司马、扬州牧、平北将军、徐兖二州刺史、南郡公桓温薨。

gēng xū jìn yòu jiāng jūn huán huō wèi zhēng xi jiāng jūn

庚戌,进右将军桓豁为征西将军。

yǐ jiāng zhōu cì shǐ huán chōng wèi zhōng jūn jiāng jūn dū du yáng yù jiāng sān zhōu zhū jūn shì yáng zhōu cì shǐ zhèn gū shú

以江州刺史桓冲为中军将军、都督扬豫江三州诸军事、扬州刺史,镇姑孰。

bā yuè rén zǐ chóng dé tài hòu lín cháo shè zhèng

八月壬子,崇德太后临朝摄政。

jiǔ yuè fú jiān jiāng yáng ān kòu chéng dū

九月,苻坚将杨安寇成都。

bǐng shēn yǐ shàng shū pú yè wáng biāo zhī wèi shàng shū lìng lì bù shàng shū xiè ān wèi shàng shū pú yè wú guó nèi shǐ diāo yí wèi běi zhōng láng jiàng xú yǎn èr zhōu cì shǐ zhèn guǎng líng

丙申,以尚书仆射王彪之为尚书令,吏部尚书谢安为尚书仆射,吴国内史刁彝为北中郎将、徐兖二州刺史,镇广陵。

fù zhì guāng lù xūn dà sī nóng shào fǔ guān

复置光禄勋、大司农、少府官。

dōng shí yuè xī píng gōng zhāng tiān xī gòng fāng wù

冬十月,西平公张天锡贡方物。

shí yī yuè fú jiān jiāng yáng ān xiàn zǐ tóng jí liáng yì èr zhōu cì shǐ zhōu zhòng sūn shuài qí wǔ qiān nán dùn

十一月,苻坚将杨安陷梓潼及梁、益二州,刺史周仲孙帅骑五千南遁。

èr nián chūn zhēng yuè guǐ wèi shuò dà shè

二年春正月癸未朔,大赦。

zhuī fēng shì gù kuài jī shì zǐ yù wèi lín chuān xiàn wáng

追封谥故会稽世子郁为临川献王。

jǐ yǒu běi zhōng láng jiàng xú yǎn èr zhōu cì shǐ diāo yí zú

己酉,北中郎将、徐兖二州刺史刁彝卒。

èr yuè guǐ chǒu yǐ dān yáng yǐn wáng tǎn zhī wèi běi zhōng láng jiàng xú yǎn èr zhōu cì shǐ

二月癸丑,以丹阳尹王坦之为北中郎将、徐兖二州刺史。

dīng sì yǒu xīng bèi yú nǚ xū

丁巳,有星孛于女虚。

sān yuè bǐng xū huì xīng jiàn yú dǐ

三月丙戌,彗星见于氐。

xià sì yuè rén xū huáng tài hòu zhào yuē qǐng xuán xiàng tè qiān shàng tiān biǎo yì yǎng guān sī biàn zhèn jù yú huái

夏四月壬戌,皇太后诏曰:“顷玄象忒愆,上天表异,仰观斯变,震惧于怀。

fu yīn biàn zhì xiū zì gǔ zhī dào zhèn gǎn bù kè yì fù xīn yǐ sī jué zhōng

夫因变致休,自古之道,朕敢不克意复心,以思厥中?

yòu sān wú ào rǎng gǔ gōng wàng jùn ér shuǐ hàn bìng zhēn bǎi xìng shī yè sù yè wéi yōu bù néng wàng huái yí shí zhěng xù jiù qí diāo kùn

又三吴奥壤,股肱望郡,而水旱并臻,百姓失业,夙夜惟忧,不能忘怀,宜时拯恤,救其雕困。

sān wú yì xīng jìn líng jí kuài jī zāo shuǐ zhī xiàn yóu shén zhě quán chú yī nián zū bù qí cì tīng chú bàn nián shòu zhèn dài zhě jí yǐ cì zhī

三吴义兴、晋陵及会稽遭水之县尤甚者,全除一年租布,其次听除半年,受振贷者即以赐之。

wǔ yuè shǔ rén zhāng yù zì hào shǔ wáng shuài zhòng wéi chéng dū qiǎn shǐ chēng fān

”五月,蜀人张育自号蜀王,帅众围成都,遣使称籓。

qiū qī yuè liáng zhōu dì zhèn shān bēng

秋七月,凉州地震,山崩。

fú jiān jiāng shān qiāng gōng zhāng yù miè zhī

苻坚将邓羌攻张育,灭之。

bā yuè yǐ cháng qiū jiāng jiàn quán tíng hūn yīn

八月,以长秋将建,权停婚姻。

jiǔ yuè dīng chǒu yǒu xīng bèi yú tiān shì

九月丁丑,有星孛于天市。

dōng shí yī yuè jǐ yǒu tiān mén dàn zéi gōng jùn tài shǒu wáng fěi sǐ zhī zhēng xi jiāng jūn huán huō qiǎn shī tǎo píng zhī

冬十一月己酉,天门蜑贼攻郡,太守王匪死之,征西将军桓豁遣师讨平之。

cháng chéng rén qián bù shè qián hóng děng zuò luàn wú xīng tài shǒu zhū xù tǎo píng zhī

长城人钱步射、钱弘等作乱,吴兴太守朱序讨平之。

guǐ yǒu zhèn yuǎn jiāng jūn huán shí qián pò fú jiān jiāng yáo cháng yú diàn jiāng

癸酉,镇远将军桓石虔破苻坚将姚苌于垫江。

sān nián chūn zhēng yuè xīn hài dà shè

三年春正月辛亥,大赦。

xià wǔ yuè bǐng wǔ běi zhōng láng jiàng xú yǎn èr zhōu cì shǐ lán tián hòu wáng tǎn zhī zú

夏五月丙午,北中郎将、徐兖二州刺史、蓝田侯王坦之卒。

jiǎ yín yǐ zhōng jūn jiāng jūn yáng zhōu cì shǐ huán chōng wèi zhèn běi jiāng jūn xú zhōu cì shǐ zhèn dān tú shàng shū pú yè xiè ān lǐng yáng zhōu cì shǐ

甲寅,以中军将军、扬州刺史桓冲为镇北将军、徐州刺史,镇丹徒,尚书仆射谢安领扬州刺史。

qiū bā yuè guǐ sì lì huáng hòu wáng shì dà shè jiā wén wǔ wèi yī děng

秋八月癸巳,立皇后王氏,大赦,加文武位一等。

jiǔ yuè dì jiǎng xiào jīng

九月,帝讲《孝经》。

dōng shí yuè guǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī

冬十月癸酉朔,日有蚀之。

shí èr yuè guǐ wèi shén shòu mén zāi

十二月癸未,神兽门灾。

jiǎ shēn huáng tài hòu zhào yuē qǐng rì shí gào biàn shuǐ hàn bù shì suī kè jǐ sī jiù wèi jǐn qí fāng

甲申,皇太后诏曰:“顷日蚀告变,水旱不适,虽克己思救,未尽其方。

qí cì bǎi xìng qióng zhě mǐ rén wǔ hú

其赐百姓穷者米,人五斛。

guǐ sì dì shì diàn yú zhōng táng cí kǒng zǐ yǐ yán huí pèi

”癸巳,帝释奠于中堂,祠孔子,以颜回配。

tài yuán yuán nián chūn zhèng yuè rén yín shuò dì jiā yuán fú jiàn yú tài miào

太元元年春正月壬寅朔,帝加元服,见于太庙。

huáng tài hòu guī zhèng

皇太后归政。

jiǎ chén dà shè gǎi yuán

甲辰,大赦,改元。

bǐng wǔ dì shǐ lín cháo

丙午,帝始临朝。

yǐ zhēng xi jiāng jūn huán huō wèi zhēng xi dà jiàng jūn lǐng jūn jiāng jūn xī yīn wèi zhèn jūn dà jiàng jūn zhōng jūn jiāng jūn huán chōng wèi chē qí jiāng jūn jiā shàng shū pú yè xiè ān zhōng shū jiān lù shàng shū shì

以征西将军桓豁为征西大将军,领军将军郗愔为镇军大将军,中军将军桓冲为车骑将军,加尚书仆射谢安中书监、录尚书事。

jiǎ zǐ yè jiàn píng děng sì líng

甲子,谒建平等四陵。

xià wǔ yuè guǐ chǒu dì zhèn

夏五月癸丑,地震。

jiǎ yín zhào yuē qīng zhě shàng tiān chuí jiān qiǎn gào lǚ zhāng zhèn yǒu jù yān zhèn tì yú xīn

甲寅,诏曰:“顷者上天垂监,谴告屡彰,朕有惧焉,震惕于心。

sī suǒ yǐ yì yù huǎn sǐ shè guò yòu zuì zhù yīn dà biàn yǔ zhī gēng shǐ

思所以议狱缓死,赦过宥罪,庶因大变,与之更始。

yú shì dà shè zēng wén wǔ wèi gè yī děng

”于是大赦,增文武位各一等。

liù yuè fēng hé jiān wáng qīn zi fàn zhī wèi zhāng wǔ wáng

六月,封河间王钦子范之为章武王。

qiū qī yuè fú jiān jiāng gǒu cháng xiàn liáng zhōu lǔ cì shǐ zhāng tiān xī jǐn yǒu qí de

秋七月,苻坚将苟苌陷凉州,虏刺史张天锡,尽有其地。

yǐ sì chú dù tián shōu zū zhī zhì gōng wáng yǐ xià kǒu shuì mǐ sān hú juān zài yì zhī shēn

乙巳,除度田收租之制,公王以下口税米三斛,蠲在役之身。

dōng shí yuè yí zhǔn běi liú rén yú huái nán

冬十月,移准北流人于淮南。

shí yī yuè jǐ sì shuò rì yǒu shí zhī

十一月己巳朔,日有蚀之。

zhào tài guān chè shàn

诏太官撤膳。

shí èr yuè fú jiān shǐ qí jiāng fú luò gōng dài zhí dài wáng shè yì jiān

十二月,苻坚使其将苻洛攻代,执代王涉翼犍。

èr nián chūn zhēng yuè jì jué shì shào gōng chén

二年春正月,继绝世,绍功臣。

sān yuè yǐ yǎn zhōu cì shǐ zhū xù wèi nán zhōng láng jiàng liáng zhōu cì shǐ jiān miǎn zhōng zhū jūn zhèn xiāng yáng

三月,以兖州刺史朱序为南中郎将、梁州刺史、监沔中诸军,镇襄阳。

rùn yuè rén wǔ dì zhèn

闰月壬午,地震。

jiǎ shēn bào fēng zhé mù fà wū

甲申,暴风,折木发屋。

xià sì yuè jǐ yǒu yǔ báo

夏四月己酉,雨雹。

wǔ yuè dīng chǒu dì zhèn

五月丁丑,地震。

liù yuè jǐ sì bào fēng yáng shā shí

六月己巳,暴风,扬沙石。

lín yì gòng fāng wù

林邑贡方物。

qiū qī yuè yǐ mǎo lǎo rén xīng jiàn

秋七月乙卯,老人星见。

bā yuè rén chén sì qí jiāng jūn huán chōng lái cháo

八月壬辰,四骑将军桓冲来朝。

dīng wèi yǐ shàng shū pú yè xiè ān wèi sī tú

丁未,以尚书仆射谢安为司徒。

bǐng chén shǐ chí jié dū du jīng liáng níng yì jiāo guǎng liù zhōu zhū jūn shì jīng zhōu cì shǐ zhēng xi dà jiàng jūn huán huō zú

丙辰,使持节、都督荆梁宁益交广六州诸军事、荆州刺史、征西大将军桓豁卒。

dōng shí yuè xīn chǒu yǐ chē qí jiāng jūn huán chōng dū du jīng jiāng liáng yì níng jiāo guǎng qī zhōu zhū jūn shì lǐng hù nán mán xiào wèi jīng zhōu cì shǐ shàng shū wáng yùn wèi xú zhōu cì shǐ dū jiāng nán jìn líng zhū jūn zhēng xi sī mǎ xiè xuán wèi yǎn zhōu cì shǐ guǎng líng xiāng jiān jiāng běi zhū jūn

冬十月辛丑,以车骑将军桓冲都督荆江梁益宁交广七州诸军事、领护南蛮校尉、荆州刺史,尚书王蕴为徐州刺史、督江南晋陵诸军,征西司马谢玄为兖州刺史、广陵相、监江北诸军。

rén yín

壬寅。

sàn qí cháng shì zuǒ guāng lù dài fu shàng shū lìng wáng biāo zhī zú

散骑常侍、左光禄大夫、尚书令王彪之卒。

shí èr yuè gēng yín yǐ shàng shū wáng shào wèi shàng shū pú yè

十二月庚寅,以尚书王劭为尚书仆射。

sān nián chūn èr yuè yǐ sì zuò xīn gōng dì yí jū kuài jī wáng dǐ

三年春二月乙巳,作新宫,帝移居会稽王邸。

sān yuè yǐ chǒu léi yǔ bào fēng fà wū zhé mù

三月乙丑,雷雨,暴风,发屋折木。

xià wǔ yuè gēng wǔ chén liú wáng cáo huī hōng

夏五月庚午,陈留王曹恢薨。

liù yuè dà shuǐ

六月,发大水。

qiū qī yuè xīn sì dì rù xīn gōng

秋七月辛巳,帝入新宫。

yǐ yǒu lǎo rén xīng jiàn nán fāng

乙酉,老人星见南方。

sì nián chūn zhēng yuè xīn yǒu dà shè jùn xiàn zāo shuǐ hàn zhě jiǎn zū shuì

四年春正月辛酉,大赦,郡县遭水旱者减租税。

bǐng zǐ yè jiàn píng děng qī líng

丙子,谒建平等七陵。

èr yuè wù wǔ fú jiān shǐ qí zi pī gōng xiàn xiāng yáng zhí nán zhōng láng jiàng zhū xù

二月戊午,苻坚使其子丕攻陷襄阳,执南中郎将朱序。

yòu xiàn shùn yáng

又陷顺阳。

sān yuè dà yì

三月,大疫。

rén xū zhào yuē jiǎo kòu zòng yì fān shǒu qīng méi jiāng yì zhī yú shì jiān píng rì

壬戌,诏曰:“狡寇纵逸,籓守倾没,疆埸之虞,事兼平日。

qí nèi wài zhòng guān gè xī xīn lù lì yǐ kāng zhù shì

其内外众官,各悉心戮力,以康庶事。

yòu nián gǔ bù dēng bǎi xìng duō kuì

又年谷不登,百姓多匮。

qí zhào yù suǒ gōng shì cóng jiǎn yuē jiǔ qīn gōng jǐ zhòng guān lǐn fèng quán kě jiǎn bàn

其诏御所供,事从俭约,九亲供给,众官廪俸,权可减半。

fán zhū yì fèi zì fēi jūn guó shì yào jiē yi tíng shěng yǐ zhōu shí wu

凡诸役费,自非军国事要,皆宜停省,以周时务。

guǐ wèi shǐ yòu jiāng jūn máo wǔ shēng shuài shī fá shǔ

”癸未,使右将军毛武生帅师伐蜀。

xià sì yuè fú jiān jiāng wéi zhōng xiàn wèi xìng tài shǒu jí yì sǐ zhī

夏四月,苻坚将韦钟陷魏兴,太守吉挹死之。

wǔ yuè fú jiān jiāng jù nán péng chāo xiàn xū yí gāo mì nèi shǐ máo zǎo zhī wèi zéi suǒ zhí

五月,苻坚将句难、彭超陷盱眙、高密内史毛璪之为贼所执。

liù yuè dà hàn

六月,大旱。

wù zǐ zhēng lǔ jiāng jūn xiè xuán jí chāo nán zhàn yú jūn chuān dà pò zhī

戊子,征虏将军谢玄及超、难战于君川,大破之。

qiū bā yuè dīng hài yǐ zuǒ jiāng jūn wáng yùn wèi shàng shū pú yè

八月初七,以左将军王蕴为尚书仆射。

yǐ wèi bào fēng yáng shā shí

乙未,暴风,扬沙石。

jiǔ yuè dào shā ān tài shǒu fu chén

九月,盗杀安太守傅湛。

dōng shí èr yuè jǐ yǒu shuò rì yǒu shí zhī

冬十二月己酉朔,日有蚀之。

wǔ nián chūn zhēng yuè yǐ sì yè chóng píng líng

五年春正月乙巳,谒崇平陵。

xià sì yuè dà hàn

夏四月,大旱。

guǐ yǒu dà shè wǔ suì xíng yǐ xià

癸酉,大赦五岁刑以下。

wǔ yuè dà shuǐ

五月,大水。

yǐ sī tú xiè ān wèi wèi jiāng jūn yí tóng sān sī

以司徒谢安为卫将军、仪同三司。

liù yuè jiǎ yín zhèn hán zhāng diàn sì zhù bìng shā nèi shì èr rén

六月甲寅,震含章殿四柱,并杀内侍二人。

jiǎ zǐ yǐ bǐ suì huāng jiǎn dà shè zì tài yuán sān nián yǐ qián bū zū sù zhài jiē juān chú zhī qí guān guǎ qióng dú gū lǎo bù néng zì cún zhě rén cì mǐ wǔ hú

甲子,以比岁荒俭,大赦,自太元三年以前逋租宿债皆蠲除之,其鳏寡穷独孤老不能自存者,人赐米五斛。

dīng mǎo yǐ piào qí jiāng jūn láng yá wáng dào zi wèi sī tú

丁卯,以骠骑将军、琅邪王道子为司徒。

qiū jiǔ yuè guǐ wèi huáng hòu wáng shì bēng

秋九月癸未,皇后王氏崩。

dōng shí yuè jiǔ zhēn tài shǒu li xùn jù jiāo zhōu fǎn

冬十月,九真太守李逊据交州反。

shí yī yuè yǐ yǒu zàng dìng huáng hòu yú lóng píng líng

十一月乙酉,葬定皇后于隆平陵。

liù nián chūn zhēng yuè dì chū fèng fó fǎ lì jīng shè yú diàn nèi yǐn zhū shā mén yǐ jū zhī

六年春正月,帝初奉佛法,立精舍于殿内,引诸沙门以居之。

dīng yǒu yǐ shàng shū xiè shí wèi shàng shū pú yè

丁酉,以尚书谢石为尚书仆射。

chū zhì dū yùn yù shǐ guān

初置督运御史官。

xià liù yuè gēng zǐ shuò rì yǒu shí zhī

夏六月庚子朔,日有蚀之。

yáng jīng jiāng sān zhōu dà shuǐ

扬、荆、江三州大水。

jǐ sì gǎi zhì dù jiǎn fán fèi sǔn lì shì yuán qī bǎi rén

己巳,改制度,减烦费,损吏士员七百人。

qiū qī yuè bǐng zǐ shè wǔ suì xíng yǐ xià

秋七月丙子,赦五岁刑已下。

jiǎ wǔ jiāo zhǐ tài shǒu dù yuàn zhǎn li xùn jiāo zhōu píng

甲午,交址太守杜瑗斩李逊,交州平。

dà jī

发生严重饥荒。

dōng shí yī yuè jǐ hài yǐ zhèn jūn dà jiàng jūn xī yīn wèi sī kōng

冬十一月己亥,以镇军大将军郗愔为司空。

kuài jī rén tán yuán zhī fǎn zì hào ān dōng jiāng jūn zhèn jūn cān jūn xiè ǎi zhī tǎo píng zhī

会稽人檀元之反,自号安东将军,镇军参军谢蔼之讨平之。

shí èr yuè jiǎ chén fú jiān qiǎn qí xiāng yáng tài shǒu yán zhèn kòu jìng líng xiāng yáng tài shǒu huán shí qián tǎo qín zhī

十二月甲辰,苻坚遣其襄阳太守阎震寇竟陵,襄阳太守桓石虔讨擒之。

qī nián chūn sān yuè lín yì fàn xióng qiǎn shǐ xiàn fāng wù

七年春三月,林邑范熊遣使献方物。

qiū bā yuè guǐ mǎo dà shè

秋八月癸卯,大赦。

jiǔ yuè dōng yí wǔ guó qiǎn shǐ lái gòng fāng wù

九月,东夷五国遣使来贡方物。

fú jiān jiāng dōu guì fén shāo miǎn běi tián gǔ lüè xiāng yáng bǎi xìng ér qù

苻坚将都贵焚烧沔北田谷,略襄阳百姓而去。

dōng shí yuè bǐng zǐ léi

冬十月丙子,雷。

bā nián chūn èr yuè guǐ wèi huáng wù sì sài

八年春二月癸未,黄雾四塞。

sān yuè shǐ xīng nán kāng lú líng dà shuǐ píng dì wǔ zhàng

三月,始兴、南康、庐陵大水,平地五丈。

dīng sì dà shè

丁巳,大赦。

xià wǔ yuè fǔ guó jiāng jūn yáng liàng fá shǔ bá wǔ chéng qín fú jiān jiāng wèi guāng

夏五月,辅国将军杨亮伐蜀,拔五城,擒苻坚将魏光。

qiū qī yuè yīng yáng jiāng jūn guō qià jí fú jiān jiāng zhāng chóng zhàn yú wǔ dāng dà bài zhī

秋七月,鹰扬将军郭洽及苻坚将张崇战于武当,大败之。

bā yuè fú jiān shuài zhòng dù huái qiǎn zhēng tǎo dū du xiè shí guàn jūn jiāng jūn xiè xuán fǔ guó jiāng jūn xiè yǎn xi zhōng láng jiàng huán yī děng jù zhī

八月,苻坚帅众渡淮,遣征讨都督谢石、冠军将军谢玄、辅国将军谢琰、西中郎将桓伊等距之。

jiǔ yuè zhào sī tú láng yá wáng dào zi lù shàng shū liù tiáo shì

九月,诏司徒、琅邪王道子录尚书六条事。

dōng shí yuè fú jiān dì róng xiàn shòu chūn

冬十月,苻坚弟融陷寿春。

yǐ hài zhū jiāng jí fú jiān zhàn yú féi shuǐ dà pò zhī fú zhǎn shù wàn jì huò jiān yú niǎn jí yún mǔ chē

乙亥,诸将及苻坚战于肥水,大破之,俘斩数万计,获坚舆辇及云母车。

shí yī yuè gēng shēn zhào wèi jiāng jūn xiè ān láo xuán shī yú jīn chéng

十一月庚申,诏卫将军谢安劳旋师于金城。

rén zǐ lì chén liú wáng shì zǐ líng dàn wèi chén liú wáng

壬子,立陈留王世子灵诞为陈留王。

shí èr yuè gēng wǔ yǐ kòu nán chū píng dà shè

十二月庚午,以寇难初平,大赦。

yǐ zhōng jūn jiāng jūn xiè shí wèi shàng shū lìng

以中军将军谢石为尚书令。

kāi jiǔ jìn

开酒禁。

shǐ zēng bǎi xìng shuì mǐ kǒu wǔ dàn

始增百姓税米,口五石。

qián jù tīng wáng dí liáo bèi fú jiān jǔ bīng yú hé nán mù róng chuí zì yè yǔ liáo hé suì gōng jiān zi huī yú luò yáng

前句町王翟辽背苻坚,举兵于河南,慕容垂自邺与辽合,遂攻坚子晖于洛阳。

chóu chí gōng yáng shì bēn hái lǒng yòu qiǎn shǐ chēng fān

仇池公杨世奔还陇右,遣使称籓。

jiǔ nián chūn zhēng yuè gēng zǐ fēng wǔ líng wáng sūn bǎo wèi lín chuān wáng

九年春正月庚子,封武陵王孙宝为临川王。

wù wǔ lì xīn níng wáng xī zi zūn wèi xīn níng wáng

戊午,立新宁王晞子遵为新宁王。

xīn hài yè jiàn píng děng sì líng

辛亥,谒建平等四陵。

lóng xiāng jiāng jūn liú láo zhī kè qiáo chéng

龙骧将军刘牢之克谯城。

chē qí jiāng jūn huán chōng bù jiàng guō bǎo fá xīn chéng wèi xìng shàng yōng sān jùn jiàng zhī

车骑将军桓冲部将郭宝伐新城、魏兴、上庸三郡,降之。

èr yuè xīn sì shǐ chí jié dū du jīng jiāng liáng níng yì jiāo guǎng qī zhōu zhū jūn shì chē qí jiāng jūn jīng zhōu cì shǐ huán chōng zú

二月辛巳,使持节、都督荆江梁宁益交广七州诸军事、车骑将军、荆州刺史桓冲卒。

mù róng chuí zì luò yáng yǔ dí liáo gōng fú jiān zi pī yú yè

慕容垂自洛阳与翟辽攻苻坚子丕于邺。

sān yuè yǐ wèi jiāng jūn xiè ān wèi tài bǎo

三月,以卫将军谢安为太保。

fú jiān běi dì zhǎng shǐ mù róng hóng píng yáng tài shǒu mù róng chōng bìng qǐ bīng bèi jiān

苻坚北地长史慕容泓、平阳太守慕容冲并起兵背坚。

xià sì yuè jǐ mǎo zēng zhì tài xué shēng bǎi rén

夏四月己卯,增置太学生百人。

fēng zhāng tiān xī wèi xī píng gōng

封张天锡为西平公。

shǐ jìng líng tài shǒu zhào tǒng fá xiāng yáng kè zhī

使竟陵太守赵统伐襄阳,克之。

fú jiān jiāng yáo cháng bèi jiān qǐ bīng yú běi dì zì lì wèi wáng guó hào qín

苻坚将姚苌背坚,起兵于北地,自立为王,国号秦。

liù yuè guǐ chǒu shuò chóng dé huáng tài hòu zhě shì bēng

六月癸丑朔,崇德皇太后褚氏崩。

mù róng hóng wèi qí shū fù chōng suǒ shā chōng zì chēng huáng tài dì

慕容泓为其叔父冲所杀,冲自称皇太弟。

qiū qī yuè wù xū qiǎn jiān sī kōng gāo mì wáng chún zhī xiū yè luò yáng wǔ líng

秋七月戊戌,遣兼司空、高密王纯之修谒洛阳五陵。

jǐ yǒu zàng kāng xiàn huáng hòu yú chóng píng líng

己酉,葬康献皇后于崇平陵。

bǎi jì qiǎn shǐ lái gòng fāng wù

百济遣使来贡方物。

fú jiān jí mù róng chōng zhàn yú zhèng xi jiān shī bài jì

苻坚及慕容冲战于郑西,坚师败绩。

bā yuè wù yín sī kōng xī yīn hōng

八月戊寅,司空郗愔薨。

jiǔ yuè xīn mǎo qián fēng dū du xiè xuán gōng fú jiān jiāng yǎn zhōu cì shǐ zhāng chóng yú juàn chéng kè zhī

九月辛卯,前锋都督谢玄攻苻坚将兖州刺史张崇于鄄城,克之。

jiǎ wǔ jiā tài bǎo xiè ān dà dū dū yáng jiāng jīng sī yù xú yǎn qīng jì yōu bìng liáng yì yōng liáng shí wǔ zhōu zhū jūn shì

甲午,加太保谢安大都督扬、江、荆、司、豫、徐、兖、青、冀、幽、并、梁、益、雍、凉十五州诸军事。

dōng shí yuè xīn hài shuò rì yǒu shí zhī

冬十月辛亥朔,日有蚀之。

dīng sì hé jiān wáng yù zhī hōng

丁巳,河间王昙之薨。

yǐ chǒu yǐ xuán xiàng guāi dù dà shè

乙丑,以玄象乖度,大赦。

gēng wǔ lì qián xīn cài wáng huang dì chóng wèi xīn cài wáng

庚午,立前新蔡王晃弟崇为新蔡王。

fú jiān qīng zhōu cì shǐ fú lǎng shuài zhòng lái jiàng

苻坚青州刺史苻朗帅众来降。

shí èr yuè fú jiān jiāng lǚ guāng chēng zhì yú hé yòu zì hào jiǔ quán gōng

十二月,苻坚将吕光称制于河右,自号酒泉公。

mù róng chōng jiàn jí huáng dì wèi yú ē páng

慕容冲僭即皇帝位于阿房。

shí nián chūn zhèng yuè jiǎ wǔ yè zhū líng

十年春正月甲午,谒诸陵。

èr yuè lì guó xué

二月,立国学。

shǔ jùn tài shǒu rèn quán zhǎn fú jiān yì zhōu cì shǐ li píng yì zhōu píng

蜀郡太守任权斩苻坚益州刺史李平,益州平。

sān yuè xíng yáng rén zhèng xiè yǐ jùn lái jiàng

三月,荥阳人郑燮以郡来降。

fú jiān guó luàn shǐ shǐ fèng biǎo qǐng yíng

苻坚国乱,使使奉表请迎。

lóng xiāng jiāng jūn liú láo zhī jí mù róng chuí zhàn yú lí yáng wáng shī bài jì

龙骧将军刘牢之及慕容垂战于黎阳,王师败绩。

xià sì yuè bǐng chén liú láo zhī yǔ pèi jùn tài shǒu zhōu cì jí chuí zhàn yú wǔ qiáo zé wáng shī yòu bài jì

夏四月丙辰,刘牢之与沛郡太守周次及垂战于五桥泽,王师又败绩。

rén xū tài bǎo xiè ān shuài zhòng jiù fú jiān

壬戌,太保谢安帅众救苻坚。

wǔ yuè dà shuǐ

五月,大水。

fú jiān liú tài zǐ hóng shǒu cháng ān bēn yú wǔ jiāng shān

苻坚留太子宏守长安,奔于五将山。

liù yuè hóng lái jiàng mù róng chōng rù cháng ān

六月,宏来降,慕容冲入长安。

qiū qī yuè fú pī zì fāng tóu xi zǒu lóng xiāng jiāng jūn tán xuán zhuī zhī wèi pī suǒ bài

秋七月,苻丕自枋头西走,龙骧将军檀玄追之,为丕所败。

hàn jī

旱,饥。

dīng sì lǎo rén xīng jiàn

丁巳,老人星见。

bā yuè jiǎ wǔ dà shè

八月甲午,大赦。

dīng yǒu shǐ chí jié shì zhōng zhōng shū jiān dà dū dū shí wǔ zhōu zhū jūn shì wèi jiāng jūn tài bǎo xiè ān hōng

丁酉,使持节、侍中、中书监、大都督十五州诸军事、卫将军、太保谢安薨。

gēng zǐ yǐ láng yá wáng dào zi wèi dū du zhōng wài zhū jūn shì

庚子,以琅邪王道子为都督中外诸军事。

shì yuè yáo cháng shā fú jiān ér jiàn jí huáng dì wèi

是月,姚苌杀苻坚而僭即皇帝位。

jiǔ yuè lǚ guāng jù gū zāng zì chēng liáng zhōu cì shǐ

九月,吕光据姑臧,自称凉州刺史。

fú pī jiàn jí huáng dì wèi yú jìn yáng

苻丕僭即皇帝位于晋阳。

dōng shí yuè dīng hài lùn huái féi zhī gōng zhuī fēng xiè ān lú líng jùn gōng fēng xiè shí nán kāng gōng xiè xuán kāng lè gōng xiè yǎn wàng cài gōng huán yī yǒng xiū gōng zì yú fēng bài gè yǒu chà

冬十月丁亥,论淮肥之功,追封谢安庐陵郡公,封谢石南康公,谢玄康乐公,谢琰望蔡公,桓伊永修公,自余封拜各有差。

shì suì qǐ fú guó rén zì chēng dà chán yú qín hé èr zhōu mù

是岁,乞伏国仁自称大单于、秦河二州牧。

shí yī nián chūn zhēng yuè xīn wèi mù róng chuí jiàn jí huáng dì wèi yú zhōng shān

十一年春正月辛未,慕容垂僭即皇帝位于中山。

rén wǔ dí liáo xí lí yáng zhí tài shǒu téng tián zhī

壬午,翟辽袭黎阳,执太守滕恬之。

yǐ yǒu

乙酉。

yè zhū líng

谒诸陵。

mù róng chōng jiāng xǔ mù mò shā mù róng chōng yú cháng ān

慕容冲将许木末杀慕容冲于长安。

sān yuè dà shè

三月,大赦。

tài shān tài shǒu zhāng yuàn yǐ jùn pàn jiàng yú dí liáo

太山太守张愿以郡叛,降于翟辽。

xià sì yuè yǐ bǎi jì wáng shì zǐ yú huī wèi shǐ chí jié dū du zhèn dōng jiāng jūn bǎi jì wáng

夏四月,以百济王世子余晖为使持节、都督、镇东将军、百济王。

dài wáng tuò bá guī shǐ gǎi chēng wèi

代王拓拔圭始改称魏。

guǐ sì yǐ shàng shū pú yè lù nà wèi shàng shū zuǒ pú yè qiáo wáng tián wèi shàng shū yòu pú yè

癸巳,以尚书仆射陆纳为尚书左仆射,谯王恬为尚书右仆射。

liù yuè jǐ mǎo dì zhèn

六月己卯,地震。

gēng yín yǐ qián fǔ guó jiāng jūn yáng liàng wèi xī róng xiào wèi yōng zhōu cì shǐ zhèn wèi shān líng

庚寅,以前辅国将军杨亮为西戎校尉、雍州刺史,镇卫山陵。

qiū bā yuè gēng wǔ fēng kǒng jìng zhī wèi fèng shèng tíng hòu fèng xuān ní sì

秋八月庚午,封孔靖之为奉圣亭侯,奉宣尼祀。

dīng hài ān píng wáng suì zhī hōng

丁亥,安平王邃之薨。

dí liáo kòu qiáo lóng xiāng jiāng jūn zhū xù jī zǒu zhī

翟辽寇谯,龙骧将军朱序击走之。

dōng shí yuè mù róng chuí pò fú pī yú hé dōng pī zǒu dōng yuán yáng wēi jiāng jūn féng gāi jī zhǎn zhī chuán shǒu jīng dū

冬十月,慕容垂破苻丕于河东,丕走东垣,扬威将军冯该击斩之,传首京都。

jiǎ shēn hǎi xī gōng yì hōng

甲申,海西公奕薨。

shí yī yuè fú pī jiāng fú dēng jiàn jí huáng dì wèi yú lǒng dōng

十一月,苻丕将苻登僭即皇帝位于陇东。

shí èr nián chūn zhēng yuè yǐ sì yǐ yù zhōu cì shǐ zhū xù wèi qīng yǎn èr zhōu cì shǐ zhèn huái yīn

十二年春正月乙巳,以豫州刺史朱序为青、兖二州刺史,镇淮阴。

dīng wèi dà shè

丁未,大赦。

rén zǐ bào fēng fà wū zhé mù

壬子,暴风,发屋折木。

wù wǔ mù róng chuí kòu hé dōng jì běi tài shǒu wēn xiáng bēn péng chéng

戊午,慕容垂寇河东,济北太守温详奔彭城。

dí liáo qiǎn zi zhāo kòu chén yǐng zhū xù jī zǒu zhī

翟辽遣子钊寇陈、颍,朱序击走之。

xià sì yuè wù chén zūn fū rén lǐ shì wèi huáng tài fēi

夏四月戊辰,尊夫人李氏为皇太妃。

jǐ chǒu yǔ báo

己丑,雨雹。

gāo píng rén dí chàng zhí tài shǒu xú hán yuǎn yǐ jùn jiàng yú dí liáo

高平人翟畅执太守徐含远,以郡降于翟辽。

liù yuè guǐ mǎo shù bó pìn chǔ shì dài kuǐ xí xuán zhī

六月癸卯,束帛聘处士戴逵、袭玄之。

qiū bā yuè xīn sì lì huáng zǐ dé zōng wèi huáng tài zǐ dà shè zēng wén wǔ wèi èr děng dà pú wǔ rì cì bǎi guān bù bó gè yǒu chà

秋八月辛巳,立皇子德宗为皇太子,大赦,增文武位二等,大酺五日,赐百官布帛各有差。

jiǔ yuè wù wǔ fù xīn níng wáng zūn wèi wǔ líng wáng lì liáng wáng féng zi hé wèi liáng wáng

九月戊午,复新宁王遵为武陵王,立梁王逢子和为梁王。

dōng shí yī yuè sōng zī tài shǒu wáng xiá zhī tǎo dí liáo yú luò kǒu bài zhī

冬十一月,松滋太守王遐之讨翟辽于洛口,败之。

shí sān nián xià sì yuè wù wǔ yǐ qīng yǎn èr zhōu cì shǐ zhū xù wèi chí jié dū du yōng liáng miǎn zhōng jiǔ jùn zhū jūn shì yōng zhōu cì shǐ qiáo wáng tián zhī wèi zhèn běi jiāng jūn qīng yǎn èr zhōu cì shǐ

十三年夏四月戊午,以青兖二州刺史朱序为持节、都督雍梁沔中九郡诸军事、雍州刺史,谯王恬之为镇北将军、青兖二州刺史。

xià liù yuè hàn

夏六月,旱。

qǐ fú guó rén sǐ dì qián guī sì wěi wèi jiàn hào hé nán wáng

乞伏国仁死,弟干归嗣伪位,僭号河南王。

qiū qī yuè dí liáo jiāng dí fā kòu luò yáng hé nán tài shǒu guō gěi jù pò zhī

秋七月,翟辽将翟发寇洛阳,河南太守郭给距破之。

dōng shí èr yuè wù zǐ tāo shuǐ rù shí tou huǐ dà héng shā rén

冬十二月戊子,涛水入石头,毁大桁,杀人。

yǐ wèi dà fēng zhòu huì yán xián táng zāi

乙未,大风,昼晦,延贤堂灾。

bǐng shēn zhōng sī zé bǎi táng kè guǎn piào qí kù jiē zāi

丙申,螽斯则百堂、客馆、骠骑库皆灾。

jǐ hài jiā shàng shū lìng xiè shí wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī

己亥,加尚书令谢石卫将军、开府仪同三司。

gēng zǐ shàng shū lìng wèi jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī xiè shí hōng

庚子,尚书令、卫将军、开府仪同三司谢石薨。

shí sì nián chūn zhēng yuè guǐ hài zhào huái nán suǒ huò fú lǔ fù zhū zuò bù zhě yī jiē sàn qiǎn nán nǚ zì xiāng pèi pǐ cì bǎi rì lǐn qí yán xiàn wèi jūn shǎng zhě xī shú chū zhī yǐ xiāng yáng huái nán ráo wò de gè lì yī xiàn yǐ jū zhī

十四年春正月癸亥,诏淮南所获俘虏付诸作部者一皆散遣,男女自相配匹,赐百日廪,其沿线为军赏者悉赎出之,以襄阳、淮南饶沃地各立一县以居之。

péng chéng yāo zéi liú lí jiàn chēng huáng dì yú huáng qiū lóng xiāng jiāng jūn liú zǎi zhī tǎo píng zhī

彭城妖贼刘黎僭称皇帝于皇丘,龙骧将军刘宰之讨平之。

èr yuè fú nán xiàn fāng wù

二月,扶南献方物。

lǚ guāng jiàn hào sān hé wáng

吕光僭号三河王。

xià sì yuè jiǎ chén péng chéng wáng hóng zhī hōng

夏四月甲辰,彭城王弘之薨。

dí liáo kòu xíng yáng zhí tài shǒu zhāng zhuō

翟辽寇荥阳,执太守张卓。

liù yuè rén yín shǐ chí jié dū du jīng yì níng sān zhōu zhū jūn shì jīng zhōu cì shǐ huán shí qián zú

六月壬寅,使持节、都督荆益宁三州诸军事、荆州刺史桓石虔卒。

qiū qī yuè jiǎ yín xuān yáng mén sì zhù zāi

秋七月甲寅,宣阳门四柱灾。

bā yuè yáo cháng xí pò fú dēng huò qí wěi hòu máo shì

八月,姚苌袭破苻登,获其伪后毛氏。

dīng hài rǔ nán wáng xī hōng

丁亥,汝南王羲薨。

jiǔ yuè gēng wǔ yǐ shàng shū zuǒ pú yè lù nà wèi shàng shū lìng

九月庚午,以尚书左仆射陆纳为尚书令。

dōng shí èr yuè yǐ sì yǔ mù bīng

冬十二月乙巳,雨,木冰。

shí wǔ nián chūn zhēng yuè yǐ hài zhèn běi jiāng jūn qiáo wáng tián zhī hōng

十五年春正月乙亥,镇北将军、谯王恬之薨。

lóng xiāng jiāng jūn liú láo zhī jí dí liáo zhāng yuàn zhàn yú tài shān wáng shī bài jì

龙骧将军刘牢之及翟辽、张愿战于太山,王师败绩。

zhēng lǔ jiāng jūn zhū xù pò mù róng yǒng yú tài xíng

征虏将军朱序破慕容永于太行。

èr yuè xīn jǐ yǐ zhōng shū lìng wáng gōng wèi dū du qīng yǎn yōu bìng jì wǔ zhōu zhū jūn shì qián jiāng jūn qīng yǎn èr zhōu cì shǐ

二月辛己,以中书令王恭为都督青兖幽并冀五州诸军事、前将军、青兖二州刺史。

sān yuè jǐ yǒu shuò dì zhèn

三月己酉朔,地震。

wù chén dà shè

戊辰,大赦。

qiū qī yuè dīng sì yǒu xīng bèi yú běi hé

秋七月丁巳,有星孛于北河。

bā yuè yǒng jiā rén li dān jǔ bīng fǎn tài shǒu liú huái zhī tǎo píng zhī

八月,永嘉人李耽举兵反,太守刘怀之讨平之。

jǐ chǒu jīng shī dì zhèn

己丑,京师地震。

yǒu xīng bèi yú běi dǒu fàn zǐ wēi

有星孛于北斗,犯紫微。

miǎn zhōng zhū jùn jí yǎn zhōu dà shuǐ

沔中诸郡及兖州大水。

lóng xiāng jiāng jūn zhū xù gōng dí liáo yú huá tái dà bài zhī zhāng yuàn lái jiàng

龙骧将军朱序攻翟辽于滑台,大败之,张愿来降。

jiǔ yuè dīng wèi yǐ wú jùn tài shǒu wáng xún wèi shàng shū pú yè

九月丁未,以吴郡太守王珣为尚书仆射。

dōng shí èr yuè jǐ wèi dì zhèn

冬十二月己未,地震。

shí liù nián chūn zhēng yuè gēng shēn gǎi zhù tài miào

十六年春正月庚申,改筑太庙。

xià liù yuè mù róng yǒng kòu hé nán tài shǒu yáng quán qī jī pò zhī

夏六月,慕容永寇河南,太守杨佺期击破之。

jǐ wèi zhāng wǔ wáng fàn zhī hōng

己未,章武王范之薨。

qiū jiǔ yuè guǐ wèi yǐ shàng shū yòu pú yè wáng xún wèi shàng shū zuǒ pú yè yǐ tài zi zhān shì xiè yǎn wèi shàng shū yòu pú yè

秋九月癸未,以尚书右仆射王珣为尚书左仆射,以太子詹事谢琰为尚书右仆射。

xīn miào chéng

新庙成。

dōng shí yī yuè yáo cháng bài fú dēng yú ān dìng

冬十一月,姚苌败苻登于安定。

shí qī nián chūn zhēng yuè jǐ sì shuò dà shè chú bū zū sù zhài

太元十七年正月初一,大赦天下,免除往年的陈租旧债。

xià sì yuè qí guó nèi shǐ jiǎng zhé shā lè ān tài shǒu pì lǘ jùn jù qīng zhōu fǎn běi píng yuán tài shǒu pì lǘ hún tǎo píng zhī

夏四月,齐国内史蒋喆杀乐安太守辟闾浚,据青州反,北平原太守辟闾浑讨平之。

wǔ yuè dīng mǎo shuò rì yǒu shí zhī

五月丁卯朔,日有蚀之。

liù yuè guǐ mǎo jīng shī dì zhèn

六月癸卯,京师地震。

jiǎ yín tāo shuǐ rù shí tou huǐ dà héng

甲寅,涛水入石头,毁大桁。

yǒng jiā jùn cháo shuǐ yǒng qǐ jìn hǎi sì xiàn rén duō sǐ zhě

永嘉郡潮水涌起,近海四县人多死者。

yǐ mǎo dà fēng zhé mù

乙卯,大风,折木。

wù wǔ liáng wáng hōng

戊午,梁王薨。

mù róng chuí xí dí zhāo yú lí yáng bài zhī zhāo bēn yú mù róng yǒng

慕容垂袭翟钊于黎阳,败之,钊奔于慕容永。

qiū qī yuè dīng chǒu tài bái zhòu jiàn

秋七月丁丑,太白昼见。

bā yuè xīn zuò dōng gōng

八月,新作东宫。

dōng shí yuè dīng yǒu tài bái zhòu jiàn

冬十月丁酉,太白昼见。

xīn hài dū du jīng yì níng sān zhōu zhū jūn shì jīng zhōu cì shǐ wáng chén zú

辛亥,都督荆益宁三州诸军事、荆州刺史王忱卒。

shí yī yuè guǐ yǒu yǐ huáng mén láng yīn zhòng kān wèi dū du jīng yì liáng sān zhōu zhū jūn shì jīng zhōu cì shǐ

十一月癸酉,以黄门郎殷仲堪为都督荆益梁三州诸军事、荆州刺史。

gēng yín xǐ fēng láng yá wáng dào zi wèi kuài jī wáng fēng huáng zǐ dé wén wèi láng yá wáng

庚寅,徙封琅邪王道子为会稽王,封皇子德文为琅邪王。

shí èr yuè jǐ wèi dì zhèn

十二月己未,地震。

shì suì zì qiū bù yǔ zhì yú dōng

是岁,自秋不雨,至于冬。

shí bā nián chūn zhēng yuè guǐ hài shuò dì zhèn

十八年春正月癸亥朔,地震。

èr yuè yǐ wèi de yòu zhèn

二月乙未,地又震。

sān yuè dí zhāo kòu hé nán

三月,翟钊寇河南。

xià liù yuè jǐ hài shǐ xīng nán kāng lú líng dà shuǐ shēn wǔ zhàng

夏六月己亥,始兴、南康、庐陵大水,深五丈。

qiū qī yuè hàn

秋七月,旱。

rùn yuè yāo zéi sī mǎ huī jù dǎng yú mǎ tóu shān liú láo zhī qiǎn bù jiàng tǎo píng zhī

闰月,妖贼司马徽聚党于马头山,刘牢之遣部将讨平之。

jiǔ yuè bǐng xū lóng xiāng jiāng jūn yáng quán qī jī dǐ shuài yáng fú sōng yú tóng gǔ bài zhī

九月丙戌,龙骧将军杨佺期击氐帅杨佛嵩于潼谷,败之。

dōng shí yuè yáo cháng sǐ zi xìng sì wěi wèi

冬十月,姚苌死,子兴嗣伪位。

shí jiǔ nián xià liù yuè rén zǐ zhuī zūn kuài jī wáng tài fēi zhèng shì wèi jiǎn wén xuān tài hòu

十九年夏六月壬子,追尊会稽王太妃郑氏为简文宣太后。

qiū qī yuè jīng xú èr zhōu dà shuǐ shāng qiū jia qiǎn shǐ zhèn xù zhī

秋七月,荆、徐二州大水,伤秋稼,遣使振恤之。

bā yuè jǐ sì zūn huáng tài fēi lǐ shì wèi huáng tài hòu gōng yuē chóng xun

八月己巳,尊皇太妃李氏为皇太后,宫曰崇训。

mù róng chuí jī mù róng yǒng yú zhǎng zǐ zhǎn zhī

慕容垂击慕容永于长子,斩之。

dōng shí yuè mù róng chuí qiǎn qí zi è nú kòu lǐn qiū dōng píng tài shǒu wéi jiǎn jí chuí jiāng yǐn guó zhàn yú píng lù jiǎn sǐ zhī

冬十月,慕容垂遣其子恶奴寇廪丘,东平太守韦简及垂将尹国战于平陆,简死之。

shì suì fú dēng wèi yáo xìng suǒ shā dēng tài zǐ chóng bēn yú huáng zhōng jiàn chēng huáng dì

是岁,苻登为姚兴所杀,登太子崇奔于湟中,僭称皇帝。

èr shí nián chūn èr yuè zuò xuān tài hòu miào

二十年春二月,作宣太后庙。

jiǎ yín sàn qí cháng shì guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī shàng shū lìng lù nà zú

甲寅,散骑常侍、光禄大夫、开府仪同三司、尚书令陆纳卒。

sān yuè gēng chén shuò rì yǒu shí zhī

三月庚辰朔,日有蚀之。

xià liù yuè jīng xú èr zhōu dà shuǐ

夏六月,荆、徐二州大水。

shí yī yuè wèi wáng tuò bá guī jī mù róng chuí zi bǎo yú shǔ gǔ bài zhī

十一月,魏王拓拔圭击慕容垂子宝于黍谷,败之。

èr shí yī nián chūn zhēng yuè zào qīng shǔ diàn

二十一年春正月,造清暑殿。

sān yuè mù róng chuí gōng píng chéng bá zhī

三月,慕容垂攻平城,拔之。

xià sì yuè xīn zuò yǒng ān gōng

夏四月,新作永安宫。

dīng hài yǔ báo

丁亥,雨雹。

mù róng chuí sǐ zi bǎo sì wěi wèi

慕容垂死,子宝嗣伪位。

wǔ yuè jiǎ zǐ yǐ wàng cài gōng xiè yǎn wèi shàng shū zuǒ pú yè

五月十五日,任望蔡公谢琰为尚书左仆射。

dà shuǐ

发生大洪水。

liù yuè lǚ guāng jiàn jí tiān wáng wèi

六月,吕光僭即天王位。

qiū jiǔ yuè gēng shēn dì bēng yú qīng shǔ diàn shí nián sān shí wǔ

秋九月庚申,帝崩于清暑殿,时年三十五。

zàng lóng píng líng

葬隆平陵。

dì yòu chēng cōng wù

帝幼称聪悟。

jiǎn wén zhī bēng yě shí nián shí suì zhì bū bù lín zuǒ yòu jìn jiàn dá yuē āi zhì zé kū hé cháng zhī yǒu

简文之崩也,时年十岁,至晡不临,左右进谏,答曰:“哀至则哭,何常之有?

xiè ān cháng tàn yǐ wéi jīng lǐ bù jiǎn xiān dì

”谢安尝叹以为精理不减先帝。

jì wēi quán jǐ chū yā yǒu rén zhǔ zhī liàng

既威权己出,雅有人主之量。

jì ér ruò yú jiǔ sè dài wèi cháng yè zhī yǐn

既而溺于酒色,殆为长夜之饮。

mò nián cháng xīng jiàn dì xīn shén è zhī yú huá lín yuán jǔ jiǔ zhù zhī yuē cháng xīng quàn rǔ yī bēi jiǔ zì gǔ hé yǒu wàn suì tiān zǐ yá

末年长星见,帝心甚恶之,于华林园举酒祝之曰:“长星,劝汝一杯酒,自古何有万岁天子邪!

tài bái lián nián zhòu jiàn dì zhèn shuǐ hàn wèi biàn zhě xiāng zhǔ

”太白连年昼见,地震水旱为变者相属。

xǐng rì jì shǎo ér bàng wú zhèng rén jìng bù néng gǎi yān

醒日既少,而傍无正人,竟不能改焉。

shí zhāng guì rén yǒu chǒng nián jǐ sān shí dì xì zhī yuē rǔ yǐ nián dāng fèi yǐ

时张贵人有宠,年几三十,帝戏之曰:“汝以年当废矣。

guì rén qián nù xiàng xī dì zuì suì bào bēng

”贵人潜怒,向夕,帝醉,遂暴崩。

shí dào zǐ hūn huò yuán xiǎn zhuān quán jìng bù tuī qí zuì rén

时道子昏惑,元显专权,竟不推其罪人。

chū jiǎn wén dì jiàn chèn yún jìn zuò jǐn chāng míng

初,简文帝见谶云:“晋祚尽昌明。

jí dì zhī zài yùn yě li tài hòu mèng shén rén wèi zhī yuē rǔ shēng nán yǐ chāng míng wèi zì

”及帝之在孕也,李太后梦神人谓之曰:“汝生男,以‘昌明’为字。

jí chǎn dōng fāng shǐ míng yīn yǐ wéi míng yān

”及产,东方始明,因以为名焉。

jiǎn wén dì hòu wù nǎi liú tì

简文帝后悟,乃流涕。

jí wèi qīng shǔ diàn yǒu shí zhě yǐ wéi qīng shǔ fǎn wèi chu shēng āi chǔ zhī zhēng yě

及为清暑殿,有识者以为“清暑”反为“楚”声,哀楚之征也。

é ér dì bēng jìn zuò zì cǐ qīng yǐ

俄而帝崩,晋祚自此倾矣。

shǐ chén yuē qián shǐ chēng bù yǒu fèi yě wú hé yǐ xìng ruò nǎi tiān tǐng wéi shén guāng yīng sì wèi mài yóu yún ér xiāng shǒu jì chén chuān ér néng yuè

史臣曰:前史称“不有废也,吾何以兴”,若乃天挺惟神,光膺嗣位,迈油云而骧首,济沈川而能跃。

shào kāng yī lǚ zhī zhòng suǒ yǐ chǎn dì tú

少康一旅之众,所以阐帝图;

chéng tāng qī shí zhī jī suǒ yǐ xīng wáng yè

成汤七十之基,所以兴王业;

jìng hé hǎi yú jì xiè bǔ qióng yuán yú yǐ wěn

静河海于既泄,补穹圆于已紊;

shì yì yú sī zé fú yóu yě

事异于斯,则弗由也。

jiǎn huáng yǐ xū bái zhī zī zài zhūn rú zhī huì zhèng yóu huán shì jì zé guǎ rén

简皇以虚白之姿,在屯如之会,政由桓氏,祭则寡人。

tài zōng yàn jià níng kāng zuǎn yè tiān yòu qí zhōng jiān chén zì yǔn

太宗晏驾,宁康纂业,天诱其衷,奸臣自陨。

yú shí xi yú jiàn xiù ér kuà líng shān běi zhèn cháng hé ér lín qīng luò

于时西逾剑岫而跨灵山,北振长河而临清洛;

jīng wú zhàn lǚ xiào huà chéng yún

荆吴战旅,啸叱成云;

míng xián jiān chū jiù dé sī zài xiè ān kě yǐ zhèn yǎ sú biāo zhī zú yǐ zhèng jì gāng huán chōng zhī sù yè wáng jiā xiè xuán zhī shàn duàn jūn shì

名贤间出,旧德斯在:谢安可以镇雅俗,彪之足以正纪纲,桓冲之夙夜王家,谢玄之善断军事。

yú shí shàng tiān nǎi juàn qiáng dǐ zì mǐn

于时上天乃眷,强氐自泯。

wǔ chǐ tóng zǐ zhèn mèi lín jiāng sī suǒ yǐ guà pèi tiān shān fēng ní hán gǔ

五尺童子,振袂临江,思所以挂旆天山,封泥函谷;

ér tiáo gāng fú chuí wēi sī hǎn shù dào zǐ huāng hu cháo zhèng guó bǎo huì yǐ xiǎo rén bài shòu zhī róng chū fēi tiān zhǐ zhōu xíng zhī huò zì zǒu quán mén dú fù nián zī chóu mín suì guǎng

而条纲弗垂,威思罕树,道子荒乎朝政,国宝汇以小人,拜授之荣,初非天旨,鬻刑之货,自走权门,毒赋年滋,愁民岁广。

shì yǐ wén rén xǔ róng chí shū yì què liè zōng zhī qí kàng zhí ér è wén nì ěr sì yī zuì yú chóng cháo fēi qiān shāng yú cháng yè

是以闻人、许荣驰书诣阙,烈宗知其抗直,而恶闻逆耳,肆一醉于崇朝,飞千觞于长夜。

suī fù chāng míng biǎo mèng ān tīng shén yán

虽复“昌明”表梦,安听神言?

ér jīn xíng tuí chí yì yì rén shì yǔ yuē dà guó zhī zhèng wèi líng yí xiǎo bāng zhī luàn yǐ qīng fù yě

而金行颓弛,抑亦人事,语曰“大国之政未陵夷,小邦之乱已倾覆”也。

shǔ fú jiān bǎi liù zhī qiū qì féi shuǐ zhī zhòng dì hào wèi wǔ bù yì yōu zāi

属苻坚百六之秋,弃肥水之众,帝号为“武”,不亦优哉!

zàn yuē jūn ruò zhuì liú dào fēi jiāo tài

赞曰:君若缀旒,道非交泰。

jiǎn huáng níng jì bù yí yī hài

简皇凝寂,不贻伊害。

xiào wǔ dēng cháo jiān xióng zì xiāo

孝武登朝,奸雄自消。

yàn zhī jī lù zhèng shū fēn biāo

燕之击路,郑叔分镳。

chàng lín dì xí jiǔ quàn tiān yāo

倡临帝席,酒劝天妖。

jīn fēng bù jìng rén shì xiān diāo

金风不竞,人事先凋。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →