liú yuán hǎi xīn xīng xiōng nú rén mò dú zhī hòu yě
刘元海，新兴匈奴人，冒顿之后也。
míng fàn gāo zǔ miào huì gù chēng qí zì yān
名犯高祖庙讳，故称其字焉。
chū hàn gāo zǔ yǐ zōng nǚ wèi gōng zhǔ yǐ qī mò dú yuē wèi xiōng dì gù qí zǐ sūn suì mào xìng liú shì
初，汉高祖以宗女为公主，以妻冒顿，约为兄弟，故其子孙遂冒姓刘氏。
jiàn wǔ chū wū zhū liú ruò dī chán yú zi yòu ào jiān rì zhú wáng bǐ zì lì wèi nán chán yú rù jū xī hé měi jì jīn lí shí zuǒ guó chéng jí chán yú suǒ xǐ tíng yě
建武初，乌珠留若鞮单于子右奥鞬日逐王比自立为南单于，入居西河美稷，今离石左国城即单于所徙庭也。
zhōng píng zhōng chán yú qiāng qú shǐ zi wū fú luō jiàng bīng zhù hàn tǎo píng huáng jīn
中平中，单于羌渠使子于扶罗将兵助汉，讨平黄巾。
huì qiāng qú wèi guó rén suǒ shā wū fú luō yǐ qí zhòng liú hàn zì lì wèi chán yú
会羌渠为国人所杀，于扶罗以其众留汉，自立为单于。
shǔ dǒng zhuó zhī luàn kòu lüě tài yuán hé dōng zhūn yú hé nèi
属董卓之乱，寇掠太原、河东，屯于河内。
wū fú luō sǐ dì hū chú quán lì yǐ wū fú luō zi bào wèi zuǒ xián wáng jí yuán hǎi zhī fù yě
于扶罗死， 弟呼厨泉立，以于扶罗子豹为左贤王，即元海之父也。
wèi wǔ fēn qí zhòng wèi wǔ bù yǐ bào wèi zuǒ bù shuài qí yú bù shuài jiē yǐ liú shì wèi zhī
魏武分其众为五部，以豹为左部帅，其余部帅皆以刘氏为之。
tài kāng zhōng gǎi zhì dū wèi zuǒ bù jū tài yuán cí shì yòu bù jū qí nán bù jū pú zi běi bù jū xīn xīng zhōng bù jū dà líng
太康中，改置都尉，左部居太原兹氏，右部居祁， 南部居蒲子，北部居新兴，中部居大陵。
liú shì suī fēn jū wǔ bù rán jiē jū yú jìn yáng fén jiàn zhī bīn
刘氏虽分居五部，然皆居于晋阳汾涧之滨。
bào qī hū yán shì wèi jiā píng zhōng qí zǐ yú lóng mén é ér yǒu yī dà yú dǐng yǒu èr jiǎo xuān qí yuè lín ér zhì jì suǒ jiǔ zhī nǎi qù
豹妻呼延氏，魏嘉平中祈子于龙门，俄而有一大鱼，顶有二角，轩鬐跃鳞而至祭所，久之乃去。
wū xí jiē yì zhī yuē cǐ jiā xiáng yě
巫觋皆异之，曰：“此嘉祥也。
qí yè mèng dàn suǒ jiàn yú biàn wéi rén zuǒ shǒu bǎ yī wù dà rú bàn jī zǐ guāng jǐng fēi cháng shòu hū yán shì yuē cǐ shì rì jīng fú zhī shēng guì zǐ
”其夜梦旦所见鱼变为人，左手把一物，大如半鸡子，光景非常，授呼延氏，曰：“此是日精，服之生贵子。
wù ér gào bào bào yuē jí zhēng yě
”寤而告豹，豹曰：“吉征也。
wú xī cóng hán dān zhāng jiǒng mǔ sī tú shì xiāng yún wú dāng yǒu guì zǐ sūn sān shì bì dà chāng fǎng xiàng xiāng fú yǐ
吾昔从邯郸张冏母司徒氏相，云吾当有贵子孙，三世必大昌，仿像相符矣。
zì shì shí sān yuè ér shēng yuán hǎi zuǒ shǒu wén yǒu qí míng suì yǐ míng yān
”自是十三月而生元海，左手文有其名，遂以名焉。
tiáo chèn yīng huì qī suì zāo mǔ yōu pǐ yǒng háo jiào āi gǎn páng lín zōng zú bù luò xián gòng tàn shǎng
龆龀英慧， 七岁遭母忧，擗踊号叫，哀感旁邻，宗族部落咸共叹赏。
shí sī kōng tài yuán wáng chǎng wén ér jiā zhī bìng qiǎn diào fù
时司空太原王昶闻而嘉之， 并遣吊赙。
yòu hào xué shī shì shàng dǎng cuī yóu xí máo shī jīng shì yì mǎ shì shàng shū yóu hǎo chūn qiū zuǒ shì zhuàn sūn wú bīng fǎ lüè jiē sòng zhī shǐ hàn zhū zǐ wú bù zōng lǎn
幼好学，师事上党崔游，习《毛诗》、《京氏易》、《马氏尚书》，尤好《春秋左氏传》、《孙吴兵法》，略皆诵之，《史》、《汉》、诸子，无不综览。
cháng wèi tóng mén shēng zhū jì fàn lóng yuē wú měi guān shū chuán cháng bǐ suí lù wú wǔ jiàng guàn wú wén
尝谓同门生朱纪、范隆曰：“吾每观书传，常鄙随陆无武，降灌无文。
dào yóu rén hóng yī wù zhī bù zhī zhě gù jūn zǐ zhī suǒ chǐ yě
道由人弘， 一物之不知者，固君子之所耻也。
èr shēng yù gāo huáng ér bù néng jiàn fēng hóu zhī yè liǎng gōng shǔ tài zōng ér bù néng kāi xiáng xù zhī měi xī zāi
二生遇高皇而不能建封侯之业，两公属太宗而不能开庠序之美，惜哉！
yú shì suì xué wǔ shì miào jué yú zhòng yuán bì shàn shè lǚ lì guò rén
”于是遂学武事，妙绝于众，猿臂善射，膂力过人。
zī yí kuí wěi shēn cháng bā chǐ sì cùn xū cháng sān chǐ yú dāng xīn yǒu chì háo máo sān gēn cháng sān chǐ liù cùn
姿仪魁伟，身长八尺四寸，须长三尺余，当心有赤毫毛三根，长三尺六寸。
yǒu tún liú cuī yì zhī xiāng líng gōng shī yù děng jiē shàn xiāng rén jí jiàn yuán hǎi jīng ér xiāng wèi yuē cǐ rén xíng mào fēi cháng wú suǒ wèi jiàn yě
有屯留崔懿之、 襄陵公师彧等，皆善相人，及见元海，惊而相谓曰：“此人形貌非常，吾所未见也。
yú shì shēn xiāng chóng jìng tuī fēn jié ēn
” 于是深相崇敬，推分结恩。
tài yuán wáng hún xū jīn you zhī mìng zi jì bài yān
太原王浑虚襟友之，命子济拜焉。
xián xī zhōng wèi rèn zǐ zài luò yáng wén dì shēn dài zhī
咸熙中，为任子在洛阳，文帝深待之。
tài shǐ zhī hòu hún yòu lǚ yán zhī yú wǔ dì
泰始之后，浑又屡言之于武帝。
dì zhào yǔ yǔ dà yuè zhī wèi wáng jì yuē liú yuán hǎi róng yí jī jiàn suī yóu yú rì dī wú yǐ jiā yě
帝召与语，大悦之，谓王济曰：“刘元海容仪机鉴，虽由余、日䃅无以加也。
jì duì yuē yuán hǎi yí róng jī jiàn shí rú shèng zhǐ rán qí wén wǔ cái gàn xián yú èr zi yuǎn yǐ
”济对曰： “元海仪容机鉴，实如圣旨，然其文武才干贤于二子远矣。
bì xià ruò rèn zhī yǐ dōng nán zhī shì wú huì bù zú píng yě
陛下若任之以东南之事， 吴会不足平也。
dì chēng shàn
皇帝称赞说好。
kǒng xún yáng yáo jìn yuē chén guān yuán hǎi zhī cái dāng jīn jù wú qí bǐ bì xià ruò qīng qí zhòng bù zú yǐ chéng shì
孔恂、杨珧进曰：“臣观元海之才，当今惧无其比，陛下若轻其众，不足以成事；
ruò jiǎ zhī wēi quán píng wú zhī hòu kǒng qí bù fù běi dù yě
若假之威权，平吴之后，恐其不复北渡也。
fēi wǒ zú lèi qí xīn bì yì
非我族类， 其心必异。
rèn zhī yǐ běn bù chén qiè wèi bì xià hán xīn
任之以本部，臣窃为陛下寒心。
ruò jǔ tiān zǔ zhī gù yǐ zī zhī wú nǎi bù kě hu
若举天阻之固以资之，无乃不可乎！
dì mò rán
” 帝默然。
hòu qín liáng fù mò dì chóu zī jiàng shuài shàng dǎng li xǐ yuē bì xià chéng néng fā xiōng nú wǔ bù zhī zhòng jiǎ yuán hǎi yī jiāng jūn zhī hào gǔ xíng ér xi kě zhǐ qī ér dìng
后秦凉覆没，帝畴咨将帅，上党李憙曰：“陛下诚能发匈奴五部之众，假元海一将军之号，鼓行而西，可指期而定。
kǒng xún yuē li gōng zhī yán wèi jǐn tiǎn huàn zhī lǐ yě
”孔恂曰：“李公之言，未尽殄患之理也。
xǐ bó rán yuē yǐ xiōng nú zhī jìn hàn yuán hǎi zhī xiǎo bīng fèng xuān shèng wēi hé bù jǐn zhī yǒu
” 憙勃然曰：“以匈奴之劲悍，元海之晓兵，奉宣圣威，何不尽之有！
xún yuē yuán hǎi ruò néng píng liáng zhōu zhǎn shù jī néng kǒng liáng zhōu fāng yǒu nán ěr
”恂曰：“元海若能平凉州，斩树机能，恐凉州方有难耳。
jiāo lóng de yún yǔ fēi fù chí zhōng wù yě
蛟龙得云雨，非复池中物也。
dì nǎi zhǐ
”帝乃止。
hòu wáng mí cóng luò yáng dōng guī yuán hǎi jiàn mí yú jiǔ qǔ zhī bīn
后王弥从洛阳东归，元海饯弥于九曲之滨。
qì wèi mí yuē wáng hún li xǐ yǐ xiāng qū jiàn zhī měi xiāng chèn dá chán jiān yīn zhī ér jìn shēn fēi wú yuàn shì zú wéi hài
泣谓弥曰：“王浑、李憙以乡曲见知，每相称达，谗间因之而进，深非吾愿，适足为害。
wú běn wú huàn qíng wéi zú xià míng zhī
吾本无宦情，惟足下明之。
kǒng sǐ luò yáng yǒng yǔ zi bié
恐死洛阳，永与子别。
yīn kāng kǎi xū xī zòng jiǔ cháng xiào shēng diào liàng rán zuò zhě wèi zhī liú tì
”因慷慨歔欷，纵酒长啸，声调亮然，坐者为之流涕。
qí wáng yōu shí zài jiǔ qǔ bǐ wén ér chí qiǎn shì zhī jiàn yuán hǎi zài yān yán yú dì yuē bì xià bù chú liú yuán hǎi chén kǒng bīng zhōu bù dé jiǔ níng
齐王攸时在九曲，比闻而驰遣视之，见元海在焉，言于帝曰：“陛下不除刘元海，臣恐并州不得久宁。
wáng hún jìn yuē yuán hǎi zhǎng zhě hún wèi jūn wáng bǎo míng zhī
”王浑进曰：“元海长者，浑为君王保明之。
qiě dà jìn fāng biǎo xìn shū sú huái yuǎn yǐ dé rú zhī hé yǐ wú méng zhī yí shā rén shì zǐ yǐ shì jìn dé bù hóng
且大晋方表信殊俗， 怀远以德，如之何以无萌之疑杀人侍子，以示晋德不弘。
dì yuē hún yán shì yě
”帝曰：“浑言是也。
huì bào zú yǐ yuán hǎi dài wéi zuǒ bù shuài
会豹卒，以元海代为左部帅。
tài kāng mò bài běi bù dū wèi
太康末，拜北部都尉。
míng xíng fǎ jìn jiān yá qīng cái hǎo shī tuī chéng jiē wù wǔ bù jùn jié wú bù zhì zhě
明刑法，禁奸邪，轻财好施，推诚接物，五部俊杰无不至者。
yōu jì míng rú hòu mén xiù shì bù yuǎn qiān lǐ yì jiē yóu yān
幽冀名儒，后门秀士，不远千里，亦皆游焉。
yáng jùn fǔ zhèng yǐ yuán hǎi wèi jiàn wēi jiāng jūn wǔ bù dà dū dū fēng hàn guāng xiāng hòu
杨骏辅政，以元海为建威将军、五部大都督，封汉光乡侯。
yuán kāng mò zuò bù rén pàn chū sài miǎn guān
元康末，坐部人叛出塞免官。
chéng dū wáng yǐng zhèn yè biǎo yuán hǎi xíng níng shuò jiāng jūn jiān wǔ bù jūn shì
成都王颖镇邺，表元海行宁朔将军、监五部军事。
huì dì shī yù kòu dào fēng qǐ yuán hǎi cóng zǔ gù běi bù dū wèi zuǒ xián wáng liú xuān děng qiè yì yuē xī wǒ xiān rén yǔ hàn yuē wèi xiōng dì yōu tài tóng zhī
惠帝失驭，寇盗蜂起，元海从祖故北部都尉、左贤王刘宣等窃议曰：“昔我先人与汉约为兄弟，忧泰同之。
zì hàn wáng yǐ lái wèi jìn dài xīng wǒ chán yú suī yǒu xū hào wú fù chǐ tǔ zhī yè zì zhū wáng hóu jiàng tóng biān hù
自汉亡以来，魏晋代兴，我单于虽有虚号，无复尺土之业，自诸王侯，降同编户。
jīn sī mǎ shì gǔ ròu xiāng cán sì hǎi dǐng fèi xīng bāng fù yè cǐ qí shí yǐ
今司马氏骨肉相残，四海鼎沸，兴邦复业，此其时矣。
zuǒ xián wáng yuán hǎi zī qì jué rén gàn yǔ chāo shì
左贤王元海姿器绝人，干宇超世。
tiān ruò bù huī chóng chán yú zhōng bù xū shēng cǐ rén yě
天若不恢崇单于，终不虚生此人也。
yú shì mì gòng tuī yuán hǎi wèi dà chán yú
”于是密共推元海为大单于。
nǎi shǐ qí dǎng hū yán yōu yì yè yǐ móu gào zhī
乃使其党呼延攸诣邺，以谋告之。
yuán hǎi qǐng guī huì zàng yǐng fú xǔ
元海请归会葬，颖弗许。
nǎi lìng yōu xiān guī gào xuān děng zhāo jí wǔ bù yǐn huì yí yáng zhū hú shēng yán yīng yǐng shí bèi zhī yě
乃令攸先归，告宣等招集五部，引会宜阳诸胡，声言应颖，实背之也。
yǐng wèi huáng tài dì yǐ yuán hǎi wèi tài dì tún qí xiào wèi
颖为皇太弟，以元海为太弟屯骑校尉。
huì dì fá yǐng cì yú dàng yīn yǐng jiǎ yuán hǎi fǔ guó jiāng jūn dū běi chéng shǒu shì
惠帝伐颖，次于荡阴，颖假元海辅国将军、督北城守事。
jí liù jūn bài jì yǐng yǐ yuán hǎi wèi guàn jūn jiāng jūn fēng lú nú bó
及六军败绩，颖以元海为冠军将军，封卢奴伯。
bīng zhōu cì shǐ dōng yíng gōng téng ān běi jiāng jūn wáng jùn qǐ bīng fá yǐng yuán hǎi shuō yǐng yuē jīn èr zhèn bá hù zhòng yú shí wàn kǒng fēi sù wèi jí jìn dōu shì zhù suǒ néng yù zhī qǐng wèi diàn xià hái shuō wǔ bù yǐ fù guó nàn
并州刺史东嬴公腾、安北将军王浚，起兵伐颖，元海说颖曰：“今二镇跋扈，众余十万，恐非宿卫及近都士庶所能御之，请为殿下还说五部，以赴国难。
yǐng yuē wǔ bù zhī zhòng kě bǎo fā yǐ bù
”颖曰：“五部之众可保发已不？
zòng néng fā zhī xiān bēi wū wán jìn sù rú fēng yún hé yì kě dāng yá
纵能发之，鲜卑、乌丸劲速如风云，何易可当邪？
wú yù fèng shèng yú hái luò yáng bì qí fēng ruì xú chuán xí tiān xià yǐ nì shùn zhì zhī
吾欲奉乘舆还洛阳，避其锋锐，徐传檄天下，以逆顺制之。
jūn yì hé rú
君意何如？
yuán hǎi yuē diàn xià wǔ huáng dì zhī zǐ yǒu shū xūn yú wáng shì wēi ēn guāng qià sì hǎi qīn fēng shú bù sī wèi diàn xià méi mìng tóu qū zhě zāi hé nán fā zhī yǒu hu
”元海曰：“殿下武皇帝之子，有殊勋于王室，威恩光洽，四海钦风，孰不思为殿下没命投躯者哉，何难发之有乎！
wáng jùn shù zǐ dōng yíng shū shǔ qǐ néng yǔ diàn xià zhēng héng yá
王浚竖子，东嬴疏属，岂能与殿下争衡邪！
diàn xià yī fà yè gōng shì ruò yú rén luò yáng kě fù zhì hū
殿下一发邺宫，示弱于人，洛阳可复至乎？
zòng dá luò yáng wēi quán bù fù zài diàn xià yě
纵达洛阳，威权不复在殿下也。
zhǐ xí chǐ shū shuí wéi rén fèng zhī
纸檄尺书，谁为人奉之！
qiě dōng hú zhī hàn bù yú wǔ bù yuàn diàn xià miǎn fǔ shì zhòng jìng yǐ zhèn zhī dāng wèi diàn xià yǐ èr bù cuī dōng yíng sān bù xiāo wáng jùn èr shù zhī shǒu kě zhǐ rì ér xuán yǐ
且东胡之悍不逾五部，愿殿下勉抚士众，靖以镇之，当为殿下以二部摧东嬴，三部枭王浚，二竖之首可指日而悬矣。
yǐng yuè bài yuán hǎi wèi běi chán yú cān chéng xiàng jūn shì
”颖悦，拜元海为北单于、参丞相军事。
yuán hǎi zhì zuǒ guó chéng liú xuān děng shàng dà chán yú zhī hào èr xún zhī jiān zhòng yǐ wǔ wàn dōu yú lí shí
元海至左国城，刘宣等上大单于之号，二旬之间，众已五万，都于离石。
wáng jùn shǐ jiāng jūn qí hóng lǜ xiān bēi gōng yè yǐng bài xié tiān zǐ nán bēn luò yáng
王浚使将军祁弘率鲜卑攻邺，颖败，挟天子南奔洛阳。
yuán hǎi yuē yǐng bù yòng wú yán nì zì bēn kuì zhēn nú cái yě
元海曰：“颖不用吾言， 逆自奔溃，真奴才也。
rán wú yǔ qí yǒu yán yǐ bù kě bù jiù
然吾与其有言矣，不可不救。
yú shì mìng yòu wū lù wáng liú jǐng zuǒ dú lù wáng liú yán nián děng lǜ bù qí èr wàn jiāng tǎo xiān bēi
”于是命右于陆王刘景、左独鹿王刘延年等率步骑二万，将讨鲜卑。
liú xuān děng gù jiàn yuē jìn wèi wú dào nú lì yù wǒ shì yǐ yòu xián wáng měng bù shèng qí fèn
刘宣等固谏曰：“晋为无道，奴隶御我，是以右贤王猛不胜其忿。
shǔ jìn gāng wèi chí dà shì bù suí yòu xián tú dì chán yú zhī chǐ yě
属晋纲未驰，大事不遂，右贤涂地，单于之耻也。
jīn sī mǎ shì fù zǐ xiōng dì zì xiāng yú ròu cǐ tiān yàn jìn dé shòu zhī yú wǒ
今司马氏父子兄弟自相鱼肉，此天厌晋德，授之于我。
chán yú jī dé zài gōng wèi jìn rén suǒ fú fāng dāng xìng wǒ bāng zú fù hū hán yá zhī yè xiān bēi wū wán kě yǐ wèi yuán nài hé jù zhī ér zhěng chóu dí
单于积德在躬，为晋人所服，方当兴我邦族，复呼韩邪之业，鲜卑、乌丸可以为援，奈何距之而拯仇敌！
jīn tiān jiǎ shǒu yú wǒ bù kě wéi yě
今天假手于我， 不可违也。
wéi tiān bù xiáng nì zhòng bù jì
违天不祥，逆众不济；
tiān yǔ bù qǔ fǎn shòu qí jiù
天与不取，反受其咎。
yuàn chán yú wù yí
愿单于勿疑。
yuán hǎi yuē shàn
”元海曰： “善。
dāng wèi chóng gāng jùn fù hé néng wéi péi lǒu hu
当为崇冈峻阜，何能为培𪣻乎！
fu dì wáng qǐ yǒu cháng zāi dà yǔ chū yú xī róng wén wáng shēng yú dōng yí gù wéi dé suǒ shòu ěr
夫帝王岂有常哉，大禹出于西戎，文王生于东夷，顾惟德所授耳。
jīn jiàn zhòng shí yú wàn jiē yī dāng jìn shí gǔ xíng ér cuī luàn jìn yóu lā kū ěr
今见众十余万，皆一当晋十，鼓行而摧乱晋，犹拉枯耳。
shàng kě chéng hàn gāo zhī yè xià bù shī wéi wèi shì
上可成汉高之业，下不失为魏氏。
suī rán jìn rén wèi bì tóng wǒ
虽然，晋人未必同我。
hàn yǒu tiān xià shì zhǎng ēn dé jié yú rén xīn shì yǐ zhāo liè qí qū yú yī zhōu zhī de ér néng kàng héng yú tiān xià
汉有天下世长，恩德结于人心，是以昭烈崎岖于一州之地，而能抗衡于天下。
wú yòu hàn shì zhī shēng yuē wèi xiōng dì xiōng wáng dì shào bù yì kě hu
吾又汉氏之甥，约为兄弟，兄亡弟绍，不亦可乎？
qiě kě chēng hàn zhuī zūn hòu zhǔ yǐ huái rén wàng
且可称汉，追尊后主，以怀人望。
nǎi qiān yú zuǒ guó chéng yuǎn rén guī fù zhě shù wàn
”乃迁于左国城，远人归附者数万。
yǒng xīng yuán nián yuán hǎi nǎi wèi tán yú nán jiāo jiàn jí hàn wáng wèi xià lìng yuē xī wǒ tài zǔ gāo huáng dì yǐ shén wǔ yìng qī kuò kāi dà yè
永兴元年，元海乃为坛于南郊，僭即汉王位，下令曰：“昔我太祖高皇帝以神武应期，廓开大业。
tài zōng xiào wén huáng dì zhòng yǐ míng dé shēng píng hàn dào
太宗孝文皇帝重以明德，升平汉道。
shì zōng xiào wǔ huáng dì tuò tǔ rǎng yí de guò táng rì
世宗孝武皇帝拓土攘夷， 地过唐日。
zhōng zōng xiào xuān huáng dì sōu yáng jùn yì duō shì yíng cháo
中宗孝宣皇帝搜扬俊乂，多士盈朝。
shì wǒ zǔ zōng dào mài sān wáng gōng gāo wǔ dì gù bǔ nián bèi yú xià shāng bǔ shì guò yú jī shì
是我祖宗道迈三王，功高五帝，故卜年倍于夏商，卜世过于姬氏。
ér yuán chéng duō pì āi píng duǎn zuò zéi chén wáng mǎng tāo tiān cuàn nì
而元成多僻，哀平短祚，贼臣王莽，滔天篡逆。
wǒ shì zǔ guāng wǔ huáng dì dàn zī shèng wǔ huī fù hóng jī sì hàn pèi tiān bù shī jiù wù bǐ sān guāng huì ér fù míng shén qì yōu ér fù xiǎn
我世祖光武皇帝诞资圣武，恢复鸿基，祀汉配天，不失旧物，俾三光晦而复明，神器幽而复显。
xiǎn zōng xiào míng huáng dì sù zōng xiào zhāng huáng dì lèi yè zhòng huī yán guāng zài chǎn
显宗孝明皇帝、肃宗孝章皇帝累叶重晖，炎光再阐。
zì hé ān yǐ hòu huáng gāng jiàn tuí tiān bù jiān nán guó tǒng pín jué
自和安已后，皇纲渐颓，天步艰难，国统频绝。
huáng jīn hǎi fèi yú jiǔ zhōu qún yān dú liú yú sì hǎi dǒng zhuó yīn zhī sì qí chāng bó cáo cāo fù zǐ xiōng nì xiāng xún
黄巾海沸于九州，群阉毒流于四海，董卓因之肆其猖勃，曹操父子凶逆相寻。
gù xiào mǐn wěi qì wàn guó zhāo liè bō yuè mín shǔ jì fǒu zhōng yǒu tài xuán zhěn jiù jīng
故孝愍委弃万国，昭烈播越岷蜀，冀否终有泰，旋轸旧京。
hé tú tiān wèi huǐ huò hòu dì jiǒng rǔ
何图天未悔祸，后帝窘辱。
zì shè jì lún sàng zōng miào zhī bù xuè shí sì shí nián yú zī yǐ
自社稷沦丧，宗庙之不血食四十年于兹矣。
jīn tiān yòu qí zhōng huǐ huò huáng hàn shǐ sī mǎ shì fù zǐ xiōng dì dié xiāng cán miè
今天诱其衷， 悔祸皇汉，使司马氏父子兄弟迭相残灭。
lí shù tú tàn mǐ suǒ kòng gào
黎庶涂炭，靡所控告。
gū jīn wěi wèi qún gōng suǒ tuī shào xiū sān zǔ zhī yè
孤今猥为群公所推， 绍修三祖之业。
gù cí wāng àn zhàn huáng mǐ cuò
顾兹尪暗，战惶靡厝。
dàn yǐ dà chǐ wèi xuě shè jì wú zhǔ xián dǎn qī bīng miǎn cóng qún yì
但以大耻未雪，社稷无主，衔胆栖冰，勉从群议。
nǎi shè qí jìng nèi nián hào yuán xī zhuī zūn liú shàn wèi xiào huái huáng dì lì hàn gāo zǔ yǐ xià sān zǔ wǔ zōng shén zhǔ ér jì zhī
”乃赦其境内，年号元熙，追尊刘禅为孝怀皇帝，立汉高祖以下三祖五宗神主而祭之。
lì qí qī hū yán shì wèi wáng hòu
立其妻呼延氏为王后。
zhì bǎi guān yǐ liú xuān wèi chéng xiàng cuī yóu wèi yù shǐ dài fū liú hóng wèi tài wèi qí yú bài shòu gè yǒu chà
置百官，以刘宣为丞相，崔游为御史大夫，刘宏为太尉，其余拜授各有差。
dōng yíng gōng téng shǐ jiāng jūn niè xuán tǎo zhī zhàn yú dà líng xuán shī bài jì téng jù lǜ bīng zhōu èr wàn yú hù xià shān dōng suì suǒ zài wèi kòu
东嬴公腾使将军聂玄讨之，战于大陵，玄师败绩，腾惧，率并州二万余户下山东，遂所在为寇。
yuán hǎi qiǎn qí jiàn wǔ jiàng jūn liú yào kòu tài yuán xuàn shì tún liú zhǎng zǐ zhōng dōu jiē xiàn zhī
元海遣其建武将军刘曜寇太原、泫氏、屯留、长子、中都，皆陷之。
èr nián téng yòu qiǎn sī mǎ yú zhōu liáng shí xiān děng tǎo zhī cì yú lí shí fén chéng
二年，腾又遣司马瑜、周良、石鲜等讨之，次于离石汾城。
yuán hǎi qiǎn qí wǔ yá jiāng jūn liú qīn děng liù jūn jù yú děng sì zhàn yú jiē bài qīn zhèn lǚ ér guī
元海遣其武牙将军刘钦等六军距瑜等，四战，瑜皆败，钦振旅而归。
shì suì lí shí dà jī qiān yú lí tíng yǐ jiù dǐ gé gǔ liú qí tài wèi liú hóng hù jūn mǎ jǐng shǒu lí shí shǐ dà sī nóng bo yù yùn liáng yǐ gěi zhī
是岁，离石大饥，迁于黎亭，以就邸阁谷，留其太尉刘宏、护军马景守离石，使大司农卜豫运粮以给之。
yǐ qí qián jiāng jūn liú jǐng wèi shǐ chí jié zhēng tǎo dà dū dū dà jiàng jūn yāo jī bīng zhōu cì shǐ liú kūn yú bǎn qiáo wèi kūn suǒ bài kūn suì jù jìn yáng
以其前将军刘景为使持节、征讨大都督、大将军，要击并州刺史刘琨于版桥，为琨所败，琨遂据晋阳。
qí shì zhōng liú yīn wáng yù jìn jiàn yuán hǎi yuē diàn xià zì qǐ bīng yǐ lái jiàn yǐ yī zhōu ér zhuān shǒu piān fāng wáng wēi wèi zhèn
其侍中刘殷、王育进谏元海曰：“殿下自起兵以来，渐已一周，而颛守偏方，王威未震。
chéng néng mìng jiāng sì chū jué jī yī zhì xiāo liú kūn dìng hé dōng jiàn dì hào gǔ xíng ér nán kè cháng ān ér dōu zhī yǐ guān zhōng zhī zhòng xí juǎn luò yáng rú zhǐ zhǎng ěr
诚能命将四出，决机一掷，枭刘琨，定河东，建帝号，鼓行而南， 克长安而都之，以关中之众席卷洛阳，如指掌耳。
cǐ gāo huáng dì zhī suǒ yǐ chuàng qǐ hóng jī kè tiǎn qiáng chu zhě yě
此高皇帝之所以创启鸿基，克殄强楚者也。
yuán hǎi yuè yuē cǐ gū xīn yě
”元海悦曰：“此孤心也。
suì jìn jù hé dōng gōng kòu pú bǎn píng yáng jiē xiàn zhī
”遂进据河东，攻寇蒲坂、平阳，皆陷之。
yuán hǎi suì rù dōu pú zi hé dōng píng yáng shǔ xiàn lěi bì jǐn jiàng
元海遂入都蒲子，河东、平阳属县垒壁尽降。
shí jí sāng qǐ bīng zhào wèi shàng jùn sì bù xiān bēi lù zhú yán shì qiú dà chán yú zhēng dōng lái wáng mí jí shí lè děng bìng xiāng cì jiàng zhī yuán hǎi xī shǔ qí guān jué
时汲桑起兵赵魏，上郡四部鲜卑陆逐延、氏酋大单于征、东莱王弥及石勒等并相次降之，元海悉署其官爵。
yǒng jiā èr nián yuán hǎi jiàn jí huáng dì wèi dà shè jìng nèi gǎi yuán yǒng fèng
永嘉二年，元海僭即皇帝位，大赦境内，改元永凤。
yǐ qí dà jiàng jūn liú hé wèi dà sī mǎ
以其大将军刘和为大司马，
fēng liáng wáng
封梁王，
shàng shū lìng liú huān lè wèi dà sī tú
尚书令刘欢乐为大司徒，
fēng chén liú wáng
封陈留王，
yù shǐ dài fū hū yán yì wèi dà sī kōng
御史大夫呼延翼为大司空，
fēng yàn zhōu jùn gōng
封雁州郡公，
zōng shì yǐ qīn shū wèi děng
宗室以亲疏为等，
xī fēng jùn xiàn wáng
悉封郡县王，
yì xìng yǐ xūn móu wèi chà
异姓以勋谋为差，
jiē fēng jùn xiàn gōng hóu
皆封郡县公侯。
tài shǐ lìng xuān yú xiū zhī yán yú yuán hǎi yuē bì xià suī lóng xīng fèng xiáng
太史令宣于修之言于元海曰：“陛下虽龙兴凤翔。
yǎn shòu dà mìng rán yí jìn wèi tiǎn huáng jū zè lòu zǐ gōng zhī biàn yóu zhōng jìn shì bù chū sān nián bì kè luò yáng
奄受大命，然遗晋未殄，皇居仄陋，紫宫之变，犹钟晋氏，不出三年，必克洛阳。
báo zi qí qū fēi kě jiǔ ān
薄子崎岖，非可久安。
píng yáng shì yǒu zǐ qì jiān táo táng jiù dū yuàn bì xià shàng yíng qián xiàng xià xié kūn xiáng
平阳势有紫气，兼陶唐旧都，愿陛下上迎乾象，下协坤祥。
yú shì qiān dū píng yáng
”于是迁都平阳。
fén shuǐ zhōng de yù xǐ wén yuē yǒu xīn bǎo zhī gài wáng mǎng shí xǐ yě
汾水中得玉玺，文曰“有新保之”，盖王莽时玺也。
de zhě yīn zēng quán hǎi guāng sān zì yuán hǎi yǐ wéi jǐ ruì dà shè jìng nèi gǎi nián hé ruì
得者因增“泉海光”三字，元海以为己瑞，大赦境内， 改年河瑞。
fēng zǐ yù wèi qí wáng lóng wèi lǔ wáng
封子裕为齐王，隆为鲁王。
yú shì mìng qí zi cōng yǔ wáng mí jìn kòu luò yáng liú yào yǔ zhào gù děng wéi zhī hòu jì
于是命其子聪与王弥进寇洛阳，刘曜与赵固等为之后继。
dōng hǎi wáng yuè qiǎn píng běi jiāng jūn cáo wǔ jiāng jūn sòng chōu péng mò děng jù zhī wáng shī bài jì
东海王越遣平北将军曹武、将军宋抽、彭默等距之，王师败绩。
cōng děng cháng qū zhì yí yáng píng chāng gōng mó qiǎn jiàng jūn chún yú dìng lǚ yì děng zì cháng ān tǎo zhī zhàn yú yí yáng dìng děng bài jì
聪等长驱至宜阳，平昌公模遣将军淳于定、吕毅等自长安讨之，战于宜阳，定等败绩。
cōng shì lián shèng bù shè bèi hóng nóng tài shǒu yuán yán zhà xiáng
聪恃连胜，不设备，弘农太守垣延诈降。
yè xí cōng jūn dà bài ér hái yuán hǎi sù fú yíng shī
夜袭，聪军大败而还，元海素服迎师。
shì dōng fù dà fā zú qiǎn cōng mí yǔ liú yào liú jǐng děng lǜ jīng qí wǔ wàn kòu luò yáng shǐ hū yán yì lǜ bù zú jì zhī bài wáng shī yú hé nán
是冬，复大发卒，遣聪、弥与刘曜、刘景等率精骑五万寇洛阳，使呼延翼率步卒继之，败王师于河南。
cōng jìn tún yú xi míng mén hù jūn gǔ yìn yè báo zhī zhàn yú dà xià mén zhǎn cōng jiāng hū yán hào qí zhòng suì kuì
聪进屯于西明门，护军贾胤夜薄之，战于大夏门，斩聪将呼延颢，其众遂溃。
cōng huí jūn ér nán
聪回军而南。
bì yú luò shuǐ xún jìn tún xuān yáng mén yào zhūn shàng dōng mén mí zhūn guǎng yáng mén jǐng gōng dà xià mén cōng qīn qí sōng yuè lìng qí jiāng liú lì hū yán lǎng děng dū liú jūn
壁于洛水，寻进屯宣阳门，曜屯上东门，弥屯广阳门，景攻大夏门，聪亲祈嵩岳，令其将刘厉、呼延朗等督留军。
dōng hǎi wáng yuè mìng cān jūn sūn xún jiāng jūn qiū guāng lóu póu děng lǜ zhàng xià jìng zú sān qiān zì xuān yáng mén jī lǎng zhǎn zhī
东海王越命参军孙询、将军丘光、楼裒等率帐下劲卒三千，自宣阳门击朗，斩之。
cōng wén ér chí hái
聪闻而驰还。
lì jù cōng zhī zuì jǐ yě fù shuǐ ér sǐ
厉惧聪之罪己也，赴水而死。
wáng mí wèi cōng yuē jīn jì shī lì luò yáng yóu gù diàn xià bù rú hái shī xú wèi hòu jǔ
王弥谓聪曰：“今既失利，洛阳犹固，殿下不如还师， 徐为后举。
xià guān dāng yú gǔn yù zhī jiān shōu bīng jī gǔ fú tīng yán qī
下官当于衮豫之间收兵积谷，伏听严期。
xuān yú xiū zhī yòu yán yú yuán hǎi yuē suì zài xīn wèi dāng de luò yáng
”宣于修之又言于元海曰： “岁在辛未，当得洛阳。
jīn jìn qì yóu shèng dà jūn bù guī bì bài
今晋气犹盛，大军不归，必败。
yuán hǎi chí qiǎn huáng mén láng fu xún zhào cōng děng hái shī
”元海驰遣黄门郎傅询召聪等还师。
wáng mí chū zì huán yuán yuè qiǎn báo shèng děng zhuī jī mí zhàn yú xīn jí mí shī bài jì
王弥出自轘辕，越遣薄盛等追击弥，战于新汲，弥师败绩。
yú shì shè báo bǎn zhī shù hái yú píng yáng
于是摄薄阪之戍，还于平阳。
yǐ liú huān lè wèi tài fù liú cōng wèi dà sī tú liú yán nián wèi dà sī kōng liú yáng wèi dà sī mǎ shè qí jìng nèi
以刘欢乐为太傅，刘聪为大司徒，刘延年为大司空，刘洋为大司马，赦其境内。
lì qí qī dān shì wèi huáng hòu zi hé wèi huáng tài zǐ fēng zǐ yì wèi běi hǎi wáng
立其妻单氏为皇后，子和为皇太子，封子乂为北海王。
yuán hǎi qǐn jí jiāng wèi gù tuō zhī jì yǐ huān lè wèi tài zǎi yáng wèi tài fù yán nián wèi tài bǎo cōng wèi dà sī mǎ dà chán yú bìng lù shàng shū shì zhì chán yú tái yú píng yáng xi yǐ qí zi yù wèi dà sī tú
元海寝疾，将为顾托之计，以欢乐为太宰，洋为太傅，延年为太保，聪为大司马、大单于，并录尚书事，置单于台于平阳西，以其子裕为大司徒。
yuán hǎi jí dǔ zhào huān lè jí yáng děng rén jìn zhōng shòu yí zhào fǔ zhèng
元海疾笃，召欢乐及洋等人禁中受遗诏辅政。
yǐ yǒng jiā sì nián sǐ zài wèi liù nián wěi shì guāng wén huáng dì miào hào gāo zǔ mù hào yǒng guāng líng
以永嘉四年死，在位六年，伪谥光文皇帝，庙号高祖，墓号永光陵。
zi hé lì
子和立。
hé zì xuán tài
和字玄泰。
shēn cháng bā chǐ xióng yì měi zī yí hào xué sù chéng xí máo shī zuǒ shì chūn qiū zhèng shì yì
身长八尺，雄毅美姿仪，好学夙成，习《毛诗》、《左氏春秋》、 《郑氏易》。
jí wèi chǔ èr nèi duō cāi jì yù xià wú ēn
及为储贰，内多猜忌，驭下无恩。
yuán hǎi sǐ hé sì wěi wèi
元海死，和嗣伪位。
qí wèi wèi xī chāng wáng liú ruì zōng zhèng hū yán yōu hèn bù cān gù mìng yě shuō hé yuē xiān dì bù wéi qīng zhòng zhī jì ér shǐ sān wáng zǒng qiáng bīng yú nèi dà sī mǎ wò shí wàn jìng zú jū yú jìn jiāo bì xià jīn biàn wèi jì zuò ěr
其卫尉西昌王刘锐、宗正呼延攸恨不参顾命也，说和曰：“先帝不惟轻重之计，而使三王总强兵于内，大司马握十万劲卒居于近郊，陛下今便为寄坐耳。
cǐ zhī huò nán wèi kě cè yě gù bì xià zǎo wéi zhī suǒ
此之祸难，未可测也，顾陛下早为之所。
hé jí yōu zhī shēng yě shēn rán zhī zhào qí lǐng jūn liú shèng jí liú qīn mǎ jǐng děng gào zhī
”和即攸之甥也，深然之，召其领军刘盛及刘钦、马景等告之。
shèng yuē xiān dì shàng zài bìn gōng sì wáng wèi yǒu nì jié jīn hū yī dàn zì xiāng yú ròu chén kǒng rén bù shí bì xià zhī yú
盛曰：“先帝尚在殡宫，四王未有逆节，今忽一旦自相鱼肉，臣恐人不食陛下之余。
sì hǎi wèi dìng dà yè fǔ ěr yuàn bì xià yǐ shàng chéng xiān dì hóng jī wèi zhì qiě sè ěr wù tīng cǐ kuáng jiǎn zhī yán yě
四海未定，大业甫尔，愿陛下以上成先帝鸿基为志，且塞耳勿听此狂简之言也。
shī yún qǐ wú tā rén bù rú wǒ tóng fù
《诗》云：‘岂无他人，不如我同父。
bì xià jì bù xìn zhū dì fù shuí kě xìn zāi
’陛下既不信诸弟，复谁可信哉！
ruì yōu nù yuē jīn rì zhī yì lǐ wú yǒu èr
”锐、攸怒曰：“今日之议，理无有二。
yú shì mìng zuǒ yòu rèn zhī
”于是命左右刃之。
jǐng jù yuē wéi bì xià zhào chén děng yǐ sǐ fèng zhī miè bù jì yǐ
景惧曰：“惟陛下诏，臣等以死奉之，蔑不济矣。
nǎi xiāng yǔ méng yú dōng táng shǐ ruì jǐng gōng cōng yōu lǜ liú ān guó gōng yù shǐ shì zhōng liú chéng wǔ wèi liú qīn gōng lǔ wáng lóng shàng shū tián mì wǔ wèi liú xuán gōng běi hǎi wáng yì
”乃相与盟于东堂，使锐、景攻聪，攸率刘安国攻裕，使侍中刘乘、武卫刘钦攻鲁王隆，尚书田密、武卫刘璇攻北海王乂。
mì xuán děng shǐ rén zhǎn guān bēn yú cōng cōng mìng guàn jiǎ yǐ dài zhī
密、璇等使人斩关奔于聪，聪命贯甲以待之。
ruì zhī cōng zhī yǒu bèi yě chí hái yǔ yōu chéng děng huì gōng lóng yù
锐知聪之有备也，驰还，与攸、乘等会攻隆、裕。
yōu chéng jù ān guó qīn zhī yǒu yì zhì yě zhǎn zhī
攸、乘惧安国、钦之有异志也，斩之。
shì rì zhǎn yù jí lóng
是日，斩裕及隆。
cōng gōng xi míng mén kè zhī
聪攻西明门，克之。
ruì děng bēn rù nán gōng qián fēng suí zhī zhǎn hé yú guāng jí xī shì
锐等奔入南宫，前锋随之，斩和于光极西室。
ruì yōu xiāo shǒu tōng qú
锐、攸枭首通衢。
liú xuān zì shì zé
刘宣，字士则。
piáo dùn shǎo yán hào xué xiū jié
朴钝少言，好学修洁。
shī shì lè ān sūn yán chén jīng jī sī bù shě zhòu yè hǎo máo shī zuǒ shì chuán
师事乐安孙炎，沈精积思，不舍昼夜， 好《毛诗》、《左氏传》。
yán měi tàn zhī yuē xuān ruò yù hàn wǔ dāng yú yú jīn rì dī yě
炎每叹之曰：“宣若遇汉武，当逾于金日䃅也。
xué chéng ér fǎn bù chū mén lǘ gài shù nián
”学成而返，不出门闾盖数年。
měi dú hàn shū zhì xiāo hé dèng yǔ chuán wèi zēng bù fǎn fù yǒng zhī yuē dà zhàng fū ruò zāo èr zǔ zhōng bù lìng èr gōng dú shàn měi yú qián yǐ
每读《汉书》，至《萧何》、《邓禹传》，未曾不反复咏之，曰：“大丈夫若遭二祖，终不令二公独擅美于前矣。
bīng zhōu cì shǐ wáng guǎng yán zhī yú wǔ dì dì zhào jiàn jiā qí zhàn duì yīn yuē wú wèi jiàn xuān wèi guǎng yán xū ěr
”并州刺史王广言之于武帝，帝召见，嘉其占对，因曰：“吾未见宣，谓广言虚耳。
jīn jiàn qí jìn zhǐ fēng yí zhēn suǒ wèi rú guī rú zhāng guān qí xìng zhì zú néng fǔ jí běn bù
今见其进止风仪，真所谓如圭如璋，观其性质，足能抚集本部。
nǎi yǐ xuān wèi yòu bù dū du tè gěi chì zhàng qǔ gài
”乃以宣为右部都督，特给赤幛曲盖。
lì guān qīng kè suǒ bù huái zhī
莅官清恪，所部怀之。
yuán hǎi jí wáng wèi xuān zhī móu yě gù tè hé zūn zhòng xūn qī mò èr jūn guó nèi wài mǐ bù zhuān zhī
元海即王位，宣之谋也，故特荷尊重，勋戚莫二，军国内外靡不专之。