yǒng hé sān nián jì lóng qīn gēng jiè tián yú qí sāng zǐ yuàn qí qī dù shì cí xiān cán yú jìn jiāo suì rú xiāng guó yè lēi mù
永和三年，季龙亲耕藉田于其桑梓苑，其妻杜氏祠先蚕于近郊，遂如襄国谒勒墓。
yǐ zhōng shū jiān shí níng wèi zhēng xi jiāng jūn lǜ bìng sī zhōu bīng èr yú rén wèi má qiū děng hòu jì
以中书监石宁为征西将军，率并、司州兵二余人为麻秋等后继。
zhāng zhòng huá jiāng sòng qín děng lǜ hù èr wàn lái jiàng
张重华将宋秦等率户二万来降。
hé huáng jiān dī qiāng shí yú wàn luò yǔ zhāng qú xiāng shǒu wěi má qiū dàn zhī bù jìn
河湟间氐羌十余万落与张璩相首尾，麻秋惮之，不进。
zhòng huá jīn chéng tài shǒu zhāng chōng yòu yǐ jùn jiàng shí níng
重华金城太守张冲又以郡降石宁。
má qiū xún cì qū liǔ liú níng wáng zhuó jìn gōng jìn xìng wǔ jiē
麻秋寻次曲柳，刘宁、王擢进攻晋兴武街。
zhòng huá jiāng yáng kāng děng yǔ níng zhàn yú shā fù níng bài jì nǎi yǐn hái jīn chéng
重华将杨康等与宁战于沙阜，宁败绩，乃引还金城。
wáng zhuó kè wǔ jiē zhí zhòng huá hù jūn cáo quán hú xuān xǐ qī qiān yú hù yú yōng zhōu
王擢克武街，执重华护军曹权、胡宣，徙七千余户于雍州。
jì lóng yòu yǐ sūn fú dōu wèi zhēng xi jiāng jūn yǔ má qiū lǜ bù qí sān wàn cháng qū jì hé qiě chéng zhǎng zuì
季龙又以孙伏都为征西将军，与麻秋率步骑三万长驱济河，且城长最。
zhòng huá dà jù qiǎn jiàng xiè ài nì jī bài zhī qiū tuì guī jīn chéng
重华大惧，遣将谢艾逆击，败之，秋退归金城。
lēi jí jì lóng bìng tān ér wú lǐ jì wáng yǒu shí zhōu zhī de jīn bó zhū yù jí wài guó zhēn qí yì huò bù kě shèng jì ér yóu yǐ wéi bù zú nǎng dài dì wáng jí xiān xián líng mù mǐ bù fā jué ér qǔ qí bǎo huò yān
勒及季龙并贪而无礼，既王有十州之地，金帛珠玉及外国珍奇异货不可胜纪， 而犹以为不足，曩代帝王及先贤陵墓靡不发掘，而取其宝货焉。
hán dān chéng xi shí zǐ gāng shàng yǒu zhào jiǎn zǐ mù zhì shì jì lóng lìng fā zhī chū de tàn shēn zhàng yú cì de mù bǎn hòu yī chǐ jī bǎn hòu bā chǐ nǎi jí quán qí shuǐ qīng lěng fēi cháng zuò jiǎo chē yǐ niú pí náng jí zhī yuè yú ér shuǐ bù jìn bù kě fā ér zhǐ
邯郸城西石子冈上有赵简子墓，至是季龙令发之，初得炭深丈余，次得木板厚一尺，积板厚八尺， 乃及泉，其水清冷非常，作绞车以牛皮囊汲之，月余而水不尽，不可发而止。
yòu shǐ jué qín shǐ huáng zhǒng qǔ tóng zhù zhù yǐ wéi qì
又使掘秦始皇冢，取铜柱铸以为器。
shí shā mén wú jìn yán yú jì lóng yuē hú yùn jiāng shuāi jìn dāng fù xīng yí ruò yì jìn rén yǐ yàn qí qì
时沙门吴进言于季龙曰：“胡运将衰，晋当复兴，宜若役晋人以厌其气。
jì lóng yú shì shǐ shàng shū zhāng qún fā jìn jùn nán nǚ shí liù wàn chē shí wàn chéng yùn tǔ zhù huá lín yuàn jí zhǎng qiáng yú yè běi guǎng zhǎng shù shí lǐ
”季龙于是使尚书张群发近郡男女十六万，车十万乘，运土筑华林苑及长墙于邺北，广长数十里。
zhào lǎn shēn zhōng shí pú děng shàng shū chén tiān wén cuò luàn cāng shēng diāo bì jí yīn yǐn jiàn yòu miàn jiàn cí zhǐ shén qiè
赵揽、申钟、石璞等上疏陈天文错乱，苍生凋弊，及因引见，又面谏， 辞旨甚切。
jì lóng dà nù yuē qiáng cháo xū xī méi wú wú hèn yǐ
季龙大怒曰：“墙朝戌夕没，吾无恨矣。
nǎi cù zhāng qún yǐ zhú yè zuò
”乃促张群以烛夜作。
qǐ sān guān sì mén sān mén tōng zhāng shuǐ jiē wèi tiě fēi
起三观、 四门，三门通漳水，皆为铁扉。
bào fēng dà yǔ sǐ zhě shù wàn rén
暴风大雨，死者数万人。
yáng zhōu sòng huáng hú chú wǔ jǐng zhǎng yī zhàng shēng wén shí yú lǐ fàn zhī yú xuán wǔ chí
扬州送黄鹄雏五，颈长一丈，声闻十余里，泛之于玄武池。
jùn guó qián hòu sòng cāng lín shí liù bái lù qī jì lóng mìng sī yú zhāng hé zhù diào zhī yǐ jià zhī gài liè yú chōng tíng zhī chéng
郡国前后送苍麟十六，白鹿七，季龙命司虞张曷柱调之，以驾芝盖，列于充庭之乘。
záo běi chéng yǐn shuǐ yú huá lín yuán
凿北城，引水于华林园。
chéng bēng yā sǐ zhě bǎi yú rén
城崩，压死者百余人。
mìng shí xuān qí yú shān chuān yīn ér yóu liè chéng dà lù yǔ bǎo huá gài jiàn tiān zǐ jīng qí shí yǒu liù jūn róng zú shí bā wàn chū zì jīn míng mén
命石宣祈于山川，因而游猎，乘大辂，羽葆、华盖，建天子旌旗，十有六军， 戎卒十八万，出自金明门。
jì lóng cóng qí hòu gōng shēng líng xiāo guān wàng zhī xiào yuē wǒ jiā fù zǐ rú shì zì fēi tiān bēng dì xiàn dāng fù hé chóu dàn bào zǐ nòng sūn rì wéi lè ěr
季龙从其后宫升陵霄观望之，笑曰：“我家父子如是， 自非天崩地陷，当复何愁，但抱子弄孙日为乐耳！
xuān jì chí zhú wú yàn suǒ zài chén liè xíng gōng sì miàn gè yǐ bǎi lǐ wèi dù qū wéi qín shòu jiē mù jí qí suǒ
”宣既驰逐无厌，所在陈列行宫， 四面各以百里为度，驱围禽兽，皆幕集其所。
wén wǔ guì lì wéi shǒu chóng xíng fēng jù xīng luō guāng zhú rú zhòu mìng jìn qí bǎi yú chí shè qí zhōng
文武跪立，围守重行，烽炬星罗，光烛如昼，命劲骑百余驰射其中。
xuān yǔ bì jī xiǎn dé měi rén chéng niǎn guān zhī xī yú wàng fǎn shòu dān nǎi zhǐ
宣与嬖姬显德美人乘辇观之，嬉娱忘反，兽殚乃止。
qí yǒu qín shòu bēn yì dāng zhī zhě zuò yǒu jué zhě duó mǎ bù qū yī rì wú jué zhě biān zhī yī bǎi
其有禽兽奔逸，当之者坐，有爵者夺马步驱一日，无爵者鞭之一百。
jùn zhì yán xíng wén wǔ zhàn lì shì zú jī dòng ér sǐ zhě wàn yǒu yú rén
峻制严刑，文武战栗，士卒饥冻而死者万有余人。
xuān gōng mǎ yī shí jiē hào wèi yù yǒu luàn qí jiān zhě yǐ mào jìn zuì zuì zhī
宣弓马衣食皆号为御，有乱其间者，以冒禁罪罪之。
suǒ guò sān zhōu shí wǔ jùn zī chǔ mǐ yǒu jié yí
所过三州十五郡，资储靡有孑遗。
jì lóng fù mìng shí tāo yì rú zhī chū zì bīng zhōu yóu yú qín jìn
季龙复命石韬亦如之，出自并州，游于秦、 晋。
xuān sù è tāo chǒng shì xíng yě jí zhī mí shén
宣素恶韬宠，是行也，嫉之弥甚。
huàn zhě zhào shēng de xìng yú xuān ér wú chǒng yú tāo wēi quàn xuān chú zhī yú shì xiàng tú zhī jì qǐ yǐ
宦者赵生得幸于宣而无宠于韬，微劝宣除之， 于是相图之计起矣。
má qiū yòu xí zhāng zhòng huá jiāng zhāng mào yú hé shǎn bài zhī zhǎn shǒu sān qiān yú jí
麻秋又袭张重华将张瑁于河、陕，败之，斩首三千余级。
fú hǎn hù jūn lǐ kuí lǜ zhòng qī qiān jiàng yú jì lóng
枹罕护军李逵率众七千降于季龙。
zì hé yǐ nán dǐ qiāng jiē jiàng
自河已南，氐、羌皆降。
shí tāo qǐ táng yú tài wèi fǔ hào yuē xuān guāng diàn liáng zhǎng jiǔ zhàng
石韬起堂于太尉府，号曰宣光殿，梁长九丈。
xuān shì ér dà nù zhǎn jiang jié liáng ér qù
宣视而大怒，斩匠，截梁而去。
tāo nù zēng zhī shí zhàng
韬怒，增之十丈。
xuān wén zhī huì shén wèi suǒ xìng yáng pēi móu chéng yuē tāo xiōng shù bó nì gǎn wéi wǒ rú shì
宣闻之，恚甚，谓所幸杨柸、牟成曰：“韬凶竖勃逆，敢违我如是！
rǔ néng shā zhī zhě wú rù xī gōng dāng jǐn yǐ tāo zhī guó yì fēn fēng rǔ děng
汝能杀之者，吾入西宫，当尽以韬之国邑分封汝等。
tāo jì sǐ zhǔ shàng bì qīn lín sàng yīn xíng dà shì miè bù jì yǐ
韬既死，主上必亲临丧， 因行大事，蔑不济矣。
pēi děng xǔ nuò
”柸等许诺。
shí dōng nán yǒu huáng hēi yún dà rú shù mǔ shāo fēn wéi sān zhuàng ruò pǐ bù dōng xī jīng tiān sè hēi ér qīng yǒu shí guàn rì rì méi hòu fēn wéi qī dào měi xiāng qù shù shí zhàng jiān yǒu bái yún rú yú lín zǐ shí nǎi miè
时东南有黄黑云，大如数亩，稍分为三，状若匹布，东西经天，色黑而青，酉时贯日，日没后分为七道，每相去数十丈，间有白云如鱼鳞，子时乃灭。
tāo sù jiě tiān wén jiàn ér è zhī gù wèi zuǒ yòu yuē cǐ biàn bù xiǎo dāng yǒu cì kè qǐ yú jīng shī bù zhī shuí dìng dàng zhī
韬素解天文，见而恶之，顾谓左右曰：“此变不小，当有刺客起于京师，不知谁定当之？
shì yè tāo yàn qí liáo shǔ yú dōng míng guān lè zòu jiǔ hān qiǎo rán zhǎng tàn yuē rén jū shì wú cháng bié yì huì nán
”是夜，韬宴其僚属于东明观，乐奏，酒酣，愀然长叹曰：“人居世无常，别易会难。
gè fù yī bēi kāi yì wèi wú yǐn lìng bì zuì
各付一杯，开意为吾饮，令必醉。
zhī hòu huì fù hé qī ér bù yǐn hu
知后会复何期而不饮乎！
yīn xuàn rán liú tì zuǒ yòu mò bù xū xī yīn sù yú fú jīng shè
”因泫然流涕，左右莫不歔欷，因宿于佛精舍。
xuān shǐ yáng pēi móu pí móu chéng zhào shēng děng yuán mí hóu tī ér rù shā tāo zhì qí dāo jiàn ér qù
宣使杨柸、牟皮、牟成、 赵生等缘猕猴梯而入，杀韬，置其刀箭而去。
dàn xuān zòu zhī
旦，宣奏之。
jì lóng āi jīng qì jué jiǔ zhī fāng sū
季龙哀惊气绝，久之方苏。
jiāng chū lín zhī qí sī kōng li nóng jiàn yuē hài qín gōng zhě kǒng zài xiāo qiáng zhī nèi lǜ shēng fēi cháng bù kě yǐ chū
将出临之，其司空李农谏曰：“害秦公者恐在萧墙之内，虑生非常，不可以出。
jì lóng nǎi zhǐ
” 季龙乃止。
yán bīng fā āi yú tài wǔ diàn
严兵发哀于太武殿。
xuān chéng sù chē cóng qiān rén lín tāo sàng bù kū zhí yán hē hē shǐ jǔ qīn kàn shī dà xiào ér qù
宣乘素车，从千人，临韬丧，不哭，直言呵呵，使举衾看尸，大笑而去。
shōu dà jiàng jūn jì shì cān jūn zhèng jìng yǐn wǔ děng jiāng wěi zhī yǐ zuì
收大将军记室参军郑靖、尹武等，将委之以罪。
jì lóng yí xuān zhī hài tāo yě móu zhào zhī jù qí bù rù nǎi wěi yán qí mǔ āi guò wēi chuò
季龙疑宣之害韬也，谋召之，惧其不入，乃伪言其母哀过危惙。
xuān bù yú jǐ zhī jiàn yí yě rù cháo zhōng gōng yīn ér zhǐ zhī
宣不虞己之见疑也，入朝中宫，因而止之。
jiàn xìng rén shǐ kē gào chēng tāo sǐ yè sù dōng gōng zhǎng shàng yáng pī jiā pēi yè yǔ wǔ rén cóng wài lái xiāng yǔ yǔ yuē dà shì yǐ dìng dàn yuàn dà jiā lǎo shòu wú děng hé huàn bù fù guì
建兴人史科告称：“韬死夜，宿东宫长上杨丕家， 柸夜与五人从外来，相与语曰：‘大事已定，但愿大家老寿，吾等何患不富贵’。
yǔ qì biàn rù
语讫便入。
kē qǐn àn zhōng pēi bú jiàn yě
科寝暗中，柸不见也。
kē xún chū táo nì
科寻出逃匿。
é ér pēi yǔ èr rén chū qiú kē bù dé pēi yuē sù kè wén rén xiàng yǔ dāng shā zhī duàn kǒu shé
俄而柸与二人出求科不得，柸曰： ‘宿客闻人向语，当杀之断口舌。
jīn ér de qù zuò dà shì yǐ
今而得去，作大事矣。
kē yú qiáng huò miǎn
’科逾墙获免。
jì lóng chí shǐ shōu zhī huò yáng pēi móu pí zhào shēng děng
”季龙驰使收之，获杨柸、牟皮、赵生等。
pēi pí xún jiē wáng qù zhí zhào shēng ér jí zhī shēng jù shǒu fú
柸、皮寻皆亡去，执赵生而诘之，生具首服。
jì lóng bēi nù mí shén yōu xuān yú xí kù yǐ tiě huán chuān qí hàn ér suǒ zhī zuò shù dòu mù cáo hé gēng fàn yǐ zhū gǒu fǎ shí zhī
季龙悲怒弥甚，幽宣于席库，以铁环穿其颔而锁之，作数斗木槽，和羹饭，以猪狗法食之。
qǔ hài tāo dāo jiàn shì qí xuè āi háo zhèn dòng gōng diàn
取害韬刀箭舐其血，哀号震动宫殿。
jī chái yè běi shù biāo yú qí shàng biāo mò zhì lù lú chuān zhī yǐ shéng yǐ tī chái jī sòng xuān yú biāo suǒ shǐ tāo suǒ qīn huàn zhě hǎo zhì liú bà bá qí fā chōu qí shé qiān zhī dēng tī shàng yú chái jī
积柴邺北，树标于其上，标末置鹿卢， 穿之以绳，倚梯柴积，送宣于标所，使韬所亲宦者郝稚、刘霸拔其发，抽其舌，牵之登梯，上于柴积。
hǎo zhì shuāng shéng guàn qí hàn lù lú jiǎo shàng liú bà duàn qí shǒu zú zhuó yǎn kuì fù rú tāo zhī shāng
郝稚双绳贯其颔，鹿卢绞上，刘霸断其手足，斫眼溃腹，如韬之伤。
sì miàn zòng huǒ yān yán jì tiān
四面纵火，烟炎际天。
jì lóng cóng zhāo yí yǐ xià shù qiān dēng zhōng tái yǐ guān zhī
季龙从昭仪已下数千登中台以观之。
huǒ miè qǔ huī fēn zhì zhū mén jiāo dào zhōng
火灭，取灰分置诸门交道中。
shā qí qī zǐ jiǔ rén
杀其妻子九人。
xuān xiǎo zi nián shù suì jì lóng shén ài zhī bào zhī ér qì
宣小子年数岁，季龙甚爱之，抱之而泣。
r yuē fēi r zuì
儿曰：“非儿罪。
jì lóng yù shè zhī qí dà chén bù tīng suì yú bào zhōng qǔ ér lù zhī r yóu wǎn jì lóng yī ér dà jiào shí rén mò bù wèi zhī liú tì jì lóng yīn cǐ fā bìng
”季龙欲赦之，其大臣不听，遂于抱中取而戮之，儿犹挽季龙衣而大叫，时人莫不为之流涕，季龙因此发病。
yòu zhū qí sì lǜ yǐ xià sān bǎi rén huàn zhě wǔ shí rén jiē chē liè jié jiě qì zhī zhāng shuǐ
又诛其四率已下三百人，宦者五十人，皆车裂节解，弃之漳水。
wū qí dōng gōng yǎng zhū niú
洿其东宫，养猪牛。
dōng gōng wèi shì shí yú wàn rén jiē zhé shù liáng zhōu
东宫卫士十余万人皆谪戍凉州。
xiān shì sàn qí cháng shì zhào lǎn yán yú jì lóng yuē zhōng gōng jiāng yǒu biàn yi fáng zhī
先是，散骑常侍赵揽言于季龙曰：“中宫将有变，宜防之。
jí xuān zhī shā tāo yě jì lóng yí qí zhī ér bù gào yì zhū zhī
”及宣之杀韬也，季龙疑其知而不告， 亦诛之。
fèi xuān mǔ dù shì wèi shù rén
废宣母杜氏为庶人。
guì pín liǔ shì shàng shū qí zhī nǚ yě yǐ cái sè tè xìng zuò qí èr xiōng yǒu chǒng yú xuān yì shā zhī
贵嫔柳氏，尚书耆之女也，以才色特幸，坐其二兄有宠于宣，亦杀之。
jì lóng zhuī qí zī sè fù nà qí shào nǚ yú huá lín yuán
季龙追其姿色，复纳耆少女于华林园。
jì lóng yì lì tài zǐ qí tài wèi zhāng jǔ jìn yuē yàn gōng bīn péng chéng gōng zūn bìng yǒu wǔ yì wén dé
季龙议立太子，其太尉张举进曰：“燕公斌、彭城公遵并有武艺文德。
bì xià shén chǐ yǐ shuāi sì hǎi wèi yī qǐng zé èr gōng ér shù zhī
陛下神齿已衰，四海未一，请择二公而树之。
chū róng zhāo zhāng chái zhī pò shàng guī yě huò liú yào yòu nǚ nián shí èr yǒu shū sè jì lóng de ér bì zhī shēng zǐ shì fēng qí gōng
”初，戎昭张豺之破上邽也，获刘曜幼女， 年十二，有殊色，季龙得而嬖之，生子世，封齐公。
zhì shì chái yǐ jì lóng nián cháng duō jí guī lì shì wèi sì liú dāng wèi tài hòu jǐ de fǔ zhèng shuō jì lóng yuē bì xià zài lì chǔ gōng jiē chū zì chàng jiàn shì yǐ huò luàn xiāng xún
至是，豺以季龙年长多疾，规立世为嗣，刘当为太后，己得辅政，说季龙曰：“陛下再立储宫，皆出自倡贱，是以祸乱相寻。
jīn yi zé mǔ guì zǐ xiào zhě lì zhī
今宜择母贵子孝者立之。
jì lóng yuē qīng qiě wù yán wú zhī tài zǐ chù yǐ
”季龙曰：“卿且勿言，吾知太子处矣。
yòu yì yú dōng táng jì lóng yuē wú yù yǐ chún huī sān hú xǐ wú fù fù huì è gù shēng xiōng zi r nián èr shí yú biàn yù shā gōng
” 又议于东堂，季龙曰：“吾欲以纯灰三斛洗吾腹，腹秽恶，故生凶子，儿年二十余便欲杀公。
jīn shì fāng shí suì bǐ qí èr shí wú yǐ lǎo yǐ
今世方十岁，比其二十，吾已老矣。
yú shì yǔ zhāng jǔ li nóng dìng yì chì gōng qīng shàng shū qǐng lì shì
”于是与张举、李农定议，敕公卿上书请立世。
dà sī nóng cáo mò bù shǔ míng jì lóng shǐ zhāng chái wèn qí gù
大司农曹莫不署名，季龙使张豺问其故。
mò dùn shǒu yuē tiān xià yè zhòng bù yi lì shǎo shì yǐ bù gǎn shǔ yě
莫顿首曰：“天下业重，不宜立少，是以不敢署也。
jì lóng yuē mò zhōng chén yě rán wèi dá zhèn yì
”季龙曰：“莫，忠臣也，然未达朕意。
zhāng jǔ li nóng zhī wú xīn yǐ qí lìng yù zhī
张举、李农知吾心矣，其令谕之。
suì lì shì wèi huáng tài zǐ liú shì wèi huáng hòu
”遂立世为皇太子，刘氏为皇后。
jì lóng zhào tài cháng tiáo yōu guāng lù xūn dù gǔ wèi zhī yuē fán qīng fu tài zǐ shí xī gǎi zhé wú zhī xiāng tuō qīng yi míng zhī
季龙召太常条攸、光禄勋杜嘏谓之曰：“烦卿傅太子，实希改辙，吾之相托，卿宜明之。
shǔ yōu tài fù gǔ wèi shǎo fù
”署攸太傅，嘏为少傅。
jì lóng shí jí chōu yǐ yǒng hé wǔ nián jiàn jí huáng dì wèi yú nán jiāo dà shè jìng nèi jiàn yuán yuē tài níng
季龙时疾瘳，以永和五年僭即皇帝位于南郊，大赦境内，建元曰太宁。
bǎi guān zēng wèi yī děng zhū zǐ jìn jué jùn wáng
百官增位一等，诸子进爵郡王。
yǐ shàng shū zhāng liáng wèi yòu pú yè
以尚书张良为右仆射。
gù dōng gōng zhé zú gāo lì děng wàn yú rén dāng shù liáng zhōu xíng dá yōng chéng jì bù zài shè lì yòu chì yōng zhōu cì shǐ zhāng mào sòng zhī
故东宫谪卒高力等万余人当戍凉州，行达雍城，既不在赦例，又敕雍州刺史张茂送之。
mào jiē duó qí mǎ lìng bù tuī lù chē zhì liáng shù suǒ
茂皆夺其马，令步推鹿车，致粮戍所。
gāo lì dū dìng yáng liáng dú děng hài zhòng xīn zhī yuàn móu qǐ bīng dōng hái yīn lìng hú rén jié dú lù wēi gào shù zhě shù zhě jiē yǒng biàn dà hū
高力督定阳梁犊等害众心之怨，谋起兵东还，阴令胡人颉独鹿微告戍者，戍者皆踊抃大呼。
liáng dú nǎi zì chēng jìn zhēng dōng dà jiàng jūn lǜ zhòng gōng xiàn xià biàn bī zhāng mào wèi dà dū dū dà sī mǎ zài yǐ yáo chē
梁犊乃自称晋征东大将军， 率众攻陷下辩，逼张茂为大都督、大司马，载以轺车。
ān xī liú níng zì ān dìng jī zhī dà bài ér hái
安西刘宁自安定击之，大败而还。
qín yōng jiān chéng shù wú bù cuī xiàn zhǎn èr qiān dàn zhǎng shǐ cháng qū ér dōng
秦、雍间城戍无不摧陷，斩二千石长史，长驱而东。
gāo lì děng jiē duō lì shàn shè yī dāng shí yú rén suī wú bīng jiǎ suǒ zài lüè bǎi xìng dà fǔ shī yī zhàng kē gōng zhàn ruò shén suǒ xiàng bēng kuì shù zú jiē suí zhī bǐ zhì cháng ān zhòng yǐ shí wàn
高力等皆多力善射，一当十余人，虽无兵甲，所在掠百姓大斧，施一丈柯，攻战若神，所向崩溃，戍卒皆随之，比至长安，众已十万。
qí lè píng wáng shí bāo shí zhèn cháng ān jǐn ruì jù zhī yī zhàn ér bài
其乐平王石苞时镇长安，尽锐距之，一战而败。
dú suì dōng chū tóng guān jìn rú luò chuān
犊遂东出潼关，进如洛川。
jì lóng yǐ li nóng wèi dà dū dū xíng dà jiàng jūn shì tǒng wèi jūn zhāng hè dù zhēng xi zhāng liáng zhēng lǔ shí mǐn děng lǜ bù qí shí wàn tǎo zhī
季龙以李农为大都督，行大将军事，统卫军张贺度、征西张良、征虏石闵等，率步骑十万讨之。
zhàn yú xīn ān nóng shī bù lì
战于新安，农师不利。
yòu zhàn yú luò yáng nóng shī yòu bài nǎi tuì bì chéng gāo
又战于洛阳，农师又败， 乃退壁成皋。
dú dōng lüè xíng yáng chén liú zhū jùn jì lóng dà jù yǐ yàn wáng shí bīn wèi dà dū dū zhōng wài zhū jūn shì lǜ jīng qí yī wàn tǒng yáo yì zhòng fú hóng děng jī dú yú xíng yáng dōng dà bài zhī zhǎn dú shǒu ér hái tǎo qí yú dǎng jǐn miè zhī
犊东掠荥阳、陈留诸郡，季龙大惧，以燕王石斌为大都督中外诸军事， 率精骑一万，统姚弋仲、苻洪等击犊于荥阳东，大败之，斩犊首而还，讨其余党， 尽灭之。
é ér jìn jiāng jūn wáng kān bá qí pèi jùn
俄而晋将军王龛拔其沛郡。
shǐ píng rén mǎ xù qǐ bīng yú luò shì gé gǔ zì chēng jiāng jūn
始平人马勖起兵于洛氏葛谷，自称将军。
shí bāo gōng miè zhī zhū sān qiān yú jiā
石苞攻灭之，诛三千余家。
shí yíng huò fàn jī shī yòu fàn mǎo yuè jí yíng huò běi fàn hé gǔ
时荧惑犯积尸，又犯昴、月，及荧惑北犯河鼓。
wèi jǐ jì lóng jí shèn yǐ shí zūn wèi dà jiāng jūn zhèn guān yòu shí bīn wèi chéng xiàng lù shàng shū shì zhāng chái wèi zhèn wèi dà jiàng jūn lǐng jūn jiāng jūn lì bù shàng shū bìng shòu yí fǔ zhèng
未几，季龙疾甚，以石遵为大将军，镇关右，石斌为丞相、录尚书事，张豺为镇卫大将军、领军将军、吏部尚书， 并受遗辅政。
liú shì jù bīn zhī fǔ zhèng yě hài shì yǔ zhāng chái móu zhū zhī
刘氏惧斌之辅政也害世，与张豺谋诛之。
bīn shí zài xiāng guó nǎi qiǎn shǐ zhà bīn yuē zhǔ shàng huàn yǐ jiàn sǔn wáng xū liè zhě kě xiǎo tíng yě
斌时在襄国，乃遣使诈斌曰： “主上患已渐损，王须猎者，可小停也。
bīn xìng hǎo jiǔ dān liè suì yóu tián zòng yǐn
”斌性好酒耽猎，遂游畋纵饮。
liú shì jiǎo mìng chēng bīn wú zhōng xiào zhī xīn miǎn bīn guān yǐ wáng guī dì shǐ zhāng chái dì xióng lǜ lóng téng wǔ bǎi rén shǒu zhī
刘氏矫命称斌无忠孝之心，免斌官，以王归第，使张豺弟雄率龙腾五百人守之。
shí zūn zì yōu zhōu zhì yè chì cháo táng shòu bài pèi jìn bīng sān wàn qiǎn zhī zūn tòng qì ér qù
石遵自幽州至邺，敕朝堂受拜，配禁兵三万遣之，遵恸泣而去。
shì rì jì lóng jí xiǎo chōu wèn yuē zūn zhì wèi
是日季龙疾小瘳，问曰：“遵至未？
zuǒ yòu dá yán jiǔ yǐ qù yǐ
”左右答言久已去矣。
jì lóng yuē hèn bú jiàn zhī
季龙曰：“恨不见之。
jì lóng lín yú xi gé lóng téng jiāng jūn zhōng láng èr bǎi yú rén liè bài yú qián
”季龙临于西阁，龙腾将军、 中郎二百余人列拜于前。
jì lóng yuē hé suǒ qiú yě
季龙曰：“何所求也？
jiē yán shèng gōng bù hé yi lìng yàn wáng rù sù wèi diǎn bīng mǎ huò yán qǐ wèi huáng tài zǐ
”皆言圣躬不和，宜令燕王入宿卫， 典兵马，或言乞为皇太子。
jì lóng bù zhī bīn zhī fèi yě zé yuē yàn wáng bù zài nèi yá
季龙不知斌之废也，责曰：“燕王不在内邪？
hū lái
呼来！
zuǒ yòu yán wáng jiǔ bìng bù néng rù
” 左右言王酒病，不能入。
jì lóng yuē cù chí niǎn yíng zhī dāng fù qí xǐ shòu
季龙曰：“促持辇迎之，当付其玺绶。
yì jìng wú xíng zhě
”亦竟无行者。
xún hūn xuàn ér rù
寻昏眩而入。
zhāng chái shǐ dì xióng děng jiáo jì lóng mìng shā bīn liú shì yòu jiǎo mìng yǐ chái wèi tài bǎo dū du zhōng wài zhū jūn lù shàng shū shì jiā qiān bīng bǎi qí yī yī huò guāng fǔ hàn gù shì
张豺使弟雄等矫季龙命杀斌，刘氏又矫命以豺为太保、都督中外诸军、 录尚书事，加千兵百骑，一依霍光辅汉故事。
shì zhōng xú tǒng tàn yuē huò jiāng zuò yǐ wú wú wéi yù zhī
侍中徐统叹曰：“祸将作矣，吾无为豫之。
nǎi yǎng yào ér sǐ
”乃仰药而死。
é ér jì lóng yì sǐ
俄而季龙亦死。
jì lóng shǐ yǐ xián kāng yuán nián jiàn lì zhì cǐ tài hé liù nián fán zài wèi shí wǔ suì
季龙始以咸康元年僭立，至此太和六年，凡在位十五岁。
yú shì shì jí wěi wèi zūn liú shì wèi huáng tài hòu lín cháo jìn zhāng chái wèi chéng xiàng
于是世即伪位，尊刘氏为皇太后，临朝，进张豺为丞相。
chái qǐng shí zūn shí jiàn wèi zuǒ yòu chéng xiàng yǐ wèi qí xīn liú shì cóng zhī
豺请石遵、石鉴为左右丞相，以尉其心，刘氏从之。
chái yǔ zhāng jǔ móu zhū li nóng ér jǔ yǔ nóng sù shàn yǐ chái móu gào zhī
豺与张举谋诛李农，而举与农素善，以豺谋告之。
nóng jù lǜ qí bǎi yú bēn guǎng zōng lǜ qǐ huó shù wàn jiā bǎo yú shàng bái
农惧，率骑百余奔广宗，率乞活数万家保于上白。
liú shì shǐ zhāng jǔ děng tǒng sù wèi jīng zú wéi zhī
刘氏使张举等统宿卫精卒围之。
chái yǐ zhāng lí wèi zhèn jūn dà jiàng jūn jiān zhōng wài zhū jūn shì sī lì xiào wèi wèi jǐ zhī fù
豺以张离为镇军大将军、监中外诸军事、司隶校尉，为己之副。
yè zhōng qún dào dà qǐ dié xiāng jié lüè
邺中群盗大起，迭相劫掠。
shí zūn wén jì lóng zhī sǐ zhūn yú hé nèi
石遵闻季龙之死，屯于河内。
yáo yì zhòng fú hóng shí mǐn liú níng jí wǔ wèi wáng luán níng xī wáng wǔ shí róng wáng tiě lì yì jiāng jūn duàn qín děng jì píng qín luò bān shī ér guī yù zūn yú li chéng shuō zūn yuē diàn xià zhǎng ér qiě xián xiān dì yì yǒu yì yú diàn xià yǐ
姚弋仲、苻洪、石闵、刘宁及武卫王鸾、宁西王午、石荣、王铁、立义将军段勤等既平秦、洛，班师而归，遇遵于李城，说遵曰： “殿下长而且贤，先帝亦有意于殿下矣。
dàn yǐ mò nián hūn huò wèi zhāng chái suǒ wù
但以末年惛惑，为张豺所误。
jīn shàng bái xiàng chí wèi xià jīng shī sù wèi kōng xū ruò shēng zhāng chái zhī zuì gǔ xíng ér tǎo zhī shú bù dǎo gē kāi mén ér yíng diàn xià zhě yá
今上白相持未下，京师宿卫空虚，若声张豺之罪，鼓行而讨之，孰不倒戈开门而迎殿下者邪！
zūn cóng zhī
” 遵从之。
luò zhōu cì shǐ liú guó děng yì lǜ luò yáng zhī zhòng zhì yú li chéng
洛州刺史刘国等亦率洛阳之众至于李城。
zūn xí zhì yè zhāng chái dà jù chí zhào shàng bái zhī jūn
遵檄至邺，张豺大惧，驰召上白之军。
zūn cì yú dàng yīn róng zú jiǔ wàn shí mǐn wèi qián fēng
遵次于荡阴，戎卒九万，石闵为前锋。
chái jiāng chū jù zhī qí jiù jié shì jiē yuē tiān zǐ r lái bēn sāng wú dāng chū yíng zhī bù néng wèi zhāng chái chéng shù yě
豺将出距之，耆旧羯士皆曰：“天子儿来奔丧，吾当出迎之，不能为张豺城戍也。
yú chéng ér chū chái zhǎn zhī bù néng zhǐ
”逾城而出，豺斩之不能止。
zhāng lí lǜ lóng téng èr qiān zhǎn guān yíng zūn
张离率龙腾二千斩关迎遵。
liú shì jù yǐn zhāng chái rù duì zhī bēi kū yuē xiān dì zǐ gōng wèi bìn ér huò nán fán xìng
刘氏惧，引张豺入，对之悲哭曰：“先帝梓宫未殡，而祸难繁兴。
jīn huáng sì chōng yòu tuō zhī yú jiāng jūn jiāng jūn hé yǐ kuāng jì yá
今皇嗣冲幼，托之于将军，将军何以匡济邪？
jiā zūn zhòng guān kě yǐ mǐ bù
加遵重官，可以弭不？
chái huáng bù shī shǒu wú fù chóu jì dàn yán wěi wěi
”豺惶怖失守，无复筹计，但言唯唯。
liú shì lìng yǐ zūn wèi chéng xiàng lǐng dà sī mǎ dà dū dū zhōng wài zhū jūn lù shàng shū shì jiā huáng yuè jiǔ cì zēng fēng shí jùn wěi yǐ ā héng zhī rèn
刘氏令以遵为丞相、领大司马、大都督中外诸军、录尚书事，加黄钺、九锡，增封十郡，委以阿衡之任。
zūn zhì ān yáng tíng zhāng chái jù ér chū yíng zūn mìng zhí zhī
遵至安阳亭，张豺惧而出迎， 遵命执之。
yú shì guàn jiǎ yào bīng rù zì fèng yáng mén shēng yú tài wǔ qián diàn pǐ yǒng jìn āi tuì rú dōng gé
于是贯甲曜兵，入自凤阳门，升于太武前殿，擗踊尽哀，退如东阁。
zhǎn zhāng chái yú píng lè shì yí qí sān zú
斩张豺于平乐市，夷其三族。
jiǎ liú shì lìng yuē sì zi yòu chōng xiān dì sī ēn suǒ shòu huáng yè zhì zhòng fēi suǒ kè kān
假刘氏令曰：“嗣子幼冲，先帝私恩所授，皇业至重， 非所克堪。
qí yǐ zūn sì wèi
其以遵嗣位。
zūn wěi ràng zhì yú zài sān qún chén dūn quàn nǎi shòu zhī jiàn jí zūn wèi yú tài wǔ qián diàn dà shè shū sǐ yǐ xià ba shàng bái wéi
”遵伪让至于再三，群臣敦劝，乃受之，僭即尊位于太武前殿，大赦殊死已下，罢上白围。
fēng shì wèi qiáo wáng yì wàn hù dài yǐ bù chén zhī lǐ fèi liú shì wèi tài fēi xún jiē shā zhī
封世为谯王，邑万户待以不臣之礼，废刘氏为太妃，寻皆杀之。
shì fán lì sān shí sān rì
世凡立三十三日。
yú shì li nóng guī qǐng zuì zūn fù qí wèi dài zhī rú chū
于是李农归请罪，遵复其位，待之如初。
zūn qí mǔ zhèng shì wèi huáng tài hòu qí qī zhāng shì wèi huáng hòu yǐ shí bīn zi yǎn wèi huáng tài zǐ shí jiàn wèi shì zhōng shí chōng wèi tài bǎo shí bāo wèi dà sī mǎ shí kūn wèi dà jiàng jūn shí mǐn wèi zhōng wài zhū jūn shì fǔ guó dà jiàng jūn lù shàng shū shì fǔ zhèng
尊其母郑氏为皇太后，其妻张氏为皇后，以石斌子衍为皇太子，石鉴为侍中，石冲为太保，石苞为大司马，石琨为大将军，石闵为中外诸军事、辅国大将军、录尚书事，辅政。
bào fēng bá shù zhèn léi yǔ báo dà rú yú shēng
暴风拔树，震雷，雨雹大如盂升。
tài wǔ huī huá diàn zāi zhū mén guān gé dàng rán qí shèng yú fú yù shāo zhě tài bàn guāng yàn zhào tiān jīn shí jiē jǐn huǒ yuè yú nǎi miè
太武、晖华殿灾，诸门观阁荡然，其乘舆服御烧者太半，光焰照天，金石皆尽，火月余乃灭。
yǔ xuè zhōu biàn yè chéng
雨血周遍邺城。
shí chōng shí zhèn yú jì wén zūn shā shì ér zì lì nǎi wèi qí liáo zuǒ yuē shì shòu xiān dì zhī mìng zūn zhé fèi shā zuì nì mò dà qí chì nèi wài róng yán gū jiāng qīn tǎo zhī
石冲时镇于蓟，闻遵杀世而自立，乃谓其僚佐曰：“世受先帝之命，遵辄废杀， 罪逆莫大，其敕内外戎严，孤将亲讨之。
yú shì liú níng běi shù jiān shù yōu zhōu shuài zhòng wǔ wàn zì jì tǎo zūn chuán xí yàn zhào suǒ zài yún jí bǐ jí cháng shān zhòng shí yú wàn
”于是留宁北沭坚戍幽州，帅众五万，自蓟讨遵，传檄燕、赵，所在云集，比及常山，众十余万。
cì yú yuàn xiāng yù zūn shè shū wèi zuǒ yòu yuē wú dì yī yě sǐ zhě bù kě fù zhuī hé wéi fù xiāng cán hu
次于苑乡，遇遵赦书，谓左右曰：“吾弟一也，死者不可复追，何为复相残乎！
wú jiāng guī yǐ
吾将归矣。
qí jiāng chén xiān jìn yuē péng chéng cuàn shì zì zūn wèi zuì dà yǐ
”其将陈暹进曰： “彭城篡弑自尊，为罪大矣。
wáng suī běi pèi chén jiāng nán yuán píng jīng shī qín péng chéng rán hòu fèng yíng dà jià
王虽北旆，臣将南辕，平京师，擒彭城，然后奉迎大驾。
chōng cóng zhī
”冲从之。
zūn chí qiǎn wáng zhuó yǐ shū yù chōng chōng fú tīng
遵驰遣王擢以书喻冲，冲弗听。
zūn jiǎ shí mǐn huáng yuè jīn zhēng yǔ li nóng děng lǜ jīng zú shí wàn tǎo zhī
遵假石闵黄钺、金钲，与李农等率精卒十万讨之。
zhàn yú píng jí chōng shī dà bài huò chōng yú yuán shì cì sǐ kēng qí shì zú sān wàn yú rén
战于平棘，冲师大败，获冲于元氏，赐死，坑其士卒三万余人。
shǐ zàng jì lóng hào qí mù wèi xiǎn yuán líng wěi shì wǔ huáng dì miào hào tài zǔ
始葬季龙，号其墓为显原陵，伪谥武皇帝，庙号太祖。
zūn yáng zhōu cì shǐ wáng jiā yǐ huái nán guī shùn
遵扬州刺史王浃以淮南归顺。
jìn xi zhōng láng jiàng chén kuǐ jìn jù shòu chūn
晋西中郎将陈逵进据寿春。
zhēng běi jiāng jūn zhě póu lǜ shī fá zūn cì yú xià pī zūn yǐ li nóng wèi nán tǎo dà dū dū lǜ qí èr wàn lái jù
征北将军褚裒率师伐遵，次于下邳，遵以李农为南讨大都督，率骑二万来距。
póu bù néng jìn tuì tún guǎng líng
裒不能进，退屯广陵。
chén kuǐ wén zhī jù suì fén shòu chūn jī jù huǐ chéng ér hái
陈逵闻之，惧，遂焚寿春积聚，毁城而还。
shí bāo shí zhèn cháng ān móu shuài guān zhōng zhī zhòng gōng yè zuǒ zhǎng shǐ shí guāng sī mǎ cáo yào děng gù jiàn
石苞时镇长安，谋帅关中之众攻邺，左长史石光、司马曹曜等固谏。
bāo nù zhū guāng děng bǎi yú rén
苞怒，诛光等百余人。
bāo xìng tān ér wú móu yōng zhōu háo shí zhī qí wú chéng bìng qiǎn shǐ gào jìn liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn
苞性贪而无谋，雍州豪石知其无成，并遣使告晋梁州刺史司马勋。
xūn yú shì lǜ zhòng fù zhī bì yú xuán gōu qù cháng ān èr bǎi yú lǐ shǐ zhì zhōng liú huàn gōng jīng zhào tài shǒu liú xiù lí zhǎn zhī
勋于是率众赴之，壁于悬钩，去长安二百余里，使治中刘焕攻京兆太守刘秀离，斩之。
sān fǔ háo yòu duō shā qí lìng zhǎng yōng sān shí yú bì yǒu zhòng wǔ wàn yǐ yīng xūn
三辅豪右多杀其令长，拥三十余壁，有众五万以应勋。
bāo chuò gōng yè zhī móu shǐ má qiū yáo guó děng lǜ qí jù xūn
苞辍攻邺之谋，使麻秋、姚国等率骑距勋。
zūn qiǎn chē qí wáng lǎng lǜ jīng qí èr wàn yǐ wài tǎo xūn wèi míng yīn jié bāo sòng zhī yú yè
遵遣车骑王朗率精骑二万，以外讨勋为名，因劫苞，送之于邺。
xūn yòu wèi lǎng suǒ jù shì xuán gōu bá wǎn chéng shā zūn nán yáng tài shǒu yuán jǐng ér hái
勋又为朗所距，释悬钩，拔宛城，杀遵南阳太守袁景而还。
chū zūn zhī fā li chéng yě wèi shí mǐn yuē nǔ lì
初，遵之发李城也，谓石闵曰：“努力！
shì chéng yǐ ěr wèi chǔ èr
事成，以尔为储贰。
jì ér lì yǎn mǐn shén shī wàng zì yǐ xūn gāo yī shí guī zhuān cháo zhèng zūn jì ér bù néng rèn
”既而立衍，闵甚失望，自以勋高一时，规专朝政，遵忌而不能任。
mǐn jì wèi dū du zǒng nèi wài bīng quán nǎi huái fǔ diàn zhōng jiàng shì jí gù dōng gōng gāo lì wàn yú rén jiē zòu wèi diàn zhōng yuán wài jiāng jūn jué guān wài hóu cì yǐ gōng nǚ shù jǐ zhī ēn
闵既为都督，总内外兵权，乃怀抚殿中将士及故东宫高力万余人，皆奏为殿中员外将军，爵关外侯，赐以宫女， 树己之恩。
zūn fú zhī cāi yě ér gèng tí míng shàn è yǐ cuò yì zhī zhòng xián yuàn yǐ
遵弗之猜也，而更题名善恶以挫抑之，众咸怨矣。
ér yòu nà zhōng shū lìng mèng zhǔn zuǒ wèi jiāng jūn wáng luán zhī jì pō yí dàn yú mǐn shāo duó bīng quán
而又纳中书令孟准、 左卫将军王鸾之计，颇疑惮于闵，稍夺兵权。
mǐn yì yǒu hèn sè zhǔn děng xián quàn zhū zhī
闵益有恨色，准等咸劝诛之。
zūn zhào shí jiàn děng rù yì yú qí tài hòu zhèng shì zhī qián jiē qǐng zhū zhī
遵召石鉴等入，议于其太后郑氏之前，皆请诛之。
zhèng shì yuē li chéng huí shī wú jí nú qǐ yǒu jīn rì
郑氏曰：“李城回师，无棘奴岂有今日！
xiǎo jiāo zòng zhī bù kě biàn shā yě
小骄纵之，不可便杀也。
jiàn chū qiǎn huàn zhě yáng huán chí yǐ gào mǐn mǐn suì jié li nóng jí yòu wèi wáng jī mì móu fèi zūn
”鉴出，遣宦者杨环驰以告闵，闵遂劫李农及右卫王基， 密谋废遵。
shǐ jiāng jūn sū hài zhōu chéng lǜ jiá shì sān shí zhí zūn yú rú yì guān
使将军苏亥、周成率甲士三十执遵于如意观。
zūn shí fāng yǔ fù rén dàn qí wèn chéng děng yuē fǎn zhě shuí yě
遵时方与妇人弹棋，问成等曰：“反者谁也？
chéng yuē yì yáng wáng jiàn dāng lì
”成曰：“义阳王鉴当立。
zūn yuē wǒ shàng rú shì rǔ děng lì jiàn fù néng jǐ shí
”遵曰：“我尚如是，汝等立鉴， 复能几时！
nǎi shā zhī yú kūn huá diàn zhū zhèng shì jí qí tài zǐ yǎn shàng guāng lù zhāng fěi zhōng shū lìng mèng zhǔn zuǒ wèi wáng luán děng
”乃杀之于琨华殿，诛郑氏及其太子衍、上光禄张斐、中书令孟准、左卫王鸾等。
zūn fán zài wèi yī bǎi bā shí sān rì
遵凡在位一百八十三日。
jiàn nǎi jiàn wèi dà shè shū sǐ yǐ xià
鉴乃僭位，大赦殊死已下。
yǐ shí mǐn wèi dà jiàng jūn fēng wǔ dé wáng li nóng wèi dà sī mǎ bìng lù shàng shū shì
以石闵为大将军，封武德王，李农为大司马，并录尚书事；
láng kǎi wèi sī kōng qín zhōu cì shǐ liú qún wèi shàng shū zuǒ pú yè shì zhōng lú chén wèi zhōng shū jiān
郎闿为司空，秦州刺史刘群为尚书左仆射，侍中卢谌为中书监。
jiàn shǐ shí bāo jí zhōng shū lìng li sōng diàn zhōng jiàng jūn zhāng cái děng yè zhū mǐn nóng yú kūn huá diàn bù kè jìn zhōng rǎo luàn
鉴使石苞及中书令李松、殿中将军张才等夜诛闵、农于琨华殿，不克，禁中扰乱。
jiàn kǒng mǐn wèi biàn wěi ruò bù zhī zhě yè zhǎn sōng cái yú xi zhōng huá mén bìng zhū shí bāo
鉴恐闵为变，伪若不知者，夜斩松、才于西中华门，并诛石苞。
shí shí zhī zài xiāng guó yǔ yáo yì zhòng fú hóng děng tōng hé lián bīng xí zhū mǐn nóng
时石祗在襄国，与姚弋仲、苻洪等通和，连兵檄诛闵、农。
jiàn qiǎn shí kūn wèi dà dū dū yǔ zhāng jǔ jí shì zhōng hū yán shèng lǜ bù qí qī wàn fēn tǎo zhī děng
鉴遣石琨为大都督， 与张举及侍中呼延盛率步骑七万分讨祗等。
zhōng lǐng jūn shí chéng shì zhōng shí qǐ qián hé dōng tài shǒu shí huī móu zhū mǐn nóng mǐn nóng shā zhī
中领军石成、侍中石启、前河东太守石晖谋诛闵、农，闵、农杀之。
lóng xiāng sūn fú dōu liú zhū děng jié jié shì sān qiān fú yú hú tiān yì yù zhū mǐn děng
龙骧孙伏都、刘铢等结羯士三千伏于胡天，亦欲诛闵等。
shí jiàn zài zhōng tái fú dōu lǜ sān shí yú rén jiāng shēng tái xié jiàn yǐ gōng zhī
时鉴在中台，伏都率三十余人将升台挟鉴以攻之。
lín jiàn fú dōu huǐ gé dào jiàn wèn qí gù
临见伏都毁阁道，鉴问其故。
fú dōu yuē li nóng děng fǎn sì zài dōng yè mén chén yán lǜ wèi shì jǐn xiān qǐ zhī
伏都曰：“李农等反， 巳在东掖门，臣严率卫士，谨先启知。
jiàn yuē qīng shì gōng chén hǎo wèi guān chén lì
”鉴曰：“卿是功臣，好为官陈力。
zhèn cóng tái guān qīng wù lǜ wú bào yě
朕从台观卿，勿虑无报也。
yú shì fú dōu jí zhū lǜ zhòng gōng mǐn nóng bù kè zhūn yú fèng yáng mén
”于是伏都及铢率众攻闵、农，不克，屯于凤阳门。
mǐn nóng lǜ zhòng shù qiān huǐ jīn míng mén ér rù
闵、农率众数千毁金明门而入。
jiàn jù mǐn zhī zhū jǐ yě chí zhāo mǐn nóng kāi mén nèi zhī wèi yuē sūn fú dōu fǎn qīng yi sù tǎo zhī
鉴惧闵之诛己也，驰招闵、农，开门内之，谓曰：“孙伏都反，卿宜速讨之。
mǐn nóng gōng zhǎn fú dōu děng zì fèng yáng zhì kūn huá héng shī xiāng zhěn liú xiě chéng qú
”闵、农攻斩伏都等，自凤阳至琨华，横尸相枕，流血成渠。
xuān lìng nèi wài liù yí gǎn chēng bīng zhàng zhě zhǎn zhī
宣令内外六夷敢称兵杖者斩之。
hú rén huò zhǎn guān huò yú chéng ér chū zhě bù kě shèng shǔ
胡人或斩关，或逾城而出者，不可胜数。
shǐ shàng shū wáng jiǎn shào fǔ wáng yù shuài zhòng shù qiān shǒu jiàn yú yù lóng guān xuán shí gěi zhī
使尚书王简、 少府王郁帅众数千，守鉴于御龙观，悬食给之。
lìng chéng nèi yuē yǔ guān tóng xīn zhě zhù bù tóng xīn zhě gè rèn suǒ zhī
令城内曰：“与官同心者住，不同心者各任所之。
chì chéng mén bù fù xiāng jìn
”敕城门不复相禁。
yú shì zhào rén bǎi lǐ nèi xī rù chéng hú jié qù zhě tián mén
于是赵人百里内悉入城，胡羯去者填门。
mǐn zhī hú zhī bù wéi jǐ yòng yě bān lìng nèi wài zhào rén zhǎn yī hú shǒu sòng fèng yáng mén zhě wén guān jìn wèi sān děng wǔ zhí xī bài yá mén
闵知胡之不为己用也，班令内外赵人，斩一胡首送凤阳门者，文官进位三等，武职悉拜牙门。
yī rì zhī zhōng zhǎn shǒu shù wàn
一日之中，斩首数万。
mǐn gōng lǜ zhào rén zhū zhū hú jié wú guì jiàn nán nǚ shào zhǎng jiē zhǎn zhī sǐ zhě èr shí yú wàn shī zhū chéng wài xī wèi yě quǎn chái láng suǒ shí
闵躬率赵人诛诸胡羯，无贵贱男女少长皆斩之，死者二十余万，尸诸城外，悉为野犬豺狼所食。
tún jù sì fāng zhě suǒ zài chéng mǐn shū zhū zhī yú shí gāo bí duō xū zhì yǒu làn sǐ zhě bàn
屯据四方者，所在承闵书诛之，于时高鼻多须至有滥死者半。
tài zǎi zhào lù tài wèi zhāng jǔ zhōng jūn zhāng chūn guāng lù shí yuè fǔ jūn shí níng wǔ wèi zhāng jì jí zhū gōng hóu qīng xiào lóng téng děng wàn yú rén chū bēn xiāng guó
太宰赵鹿、太尉张举、中军张春、光禄石岳、抚军石宁、武卫张季及诸公侯、 卿、校、龙腾等万余人出奔襄国。
shí kūn bēn jù jì zhōu fǔ jūn zhāng shěn tún fǔ kǒu zhāng hè dù jù shí dú jiàn yì duàn qín jù lí yáng níng nán yáng qún zhūn sāng bì liú guó jù yáng chéng duàn kān jù chén liú yáo yì zhòng jù hùn qiáo fú hóng jù fāng tóu zhòng gè shù wàn
石琨奔据冀州，抚军张沈屯滏口，张贺度据石渎， 建义段勤据黎阳，宁南杨群屯桑壁，刘国据阳城，段龛据陈留，姚弋仲据混桥，苻洪据枋头，众各数万。
wáng lǎng má qiū zì cháng ān bēn yú luò yáng
王朗、麻秋自长安奔于洛阳。
qiū chéng mǐn shū zhū lǎng bù hú qiān yú
秋承闵书，诛朗部胡千余。
lǎng bēn yú xiāng guó
朗奔于襄国。
má qiū lǜ zhòng bēn yú fú hóng
麻秋率众奔于苻洪。
shí kūn jí zhāng jǔ wáng lǎng lǜ zhòng qī wàn fá yè shí mǐn lǜ qí qiān yú jù zhī chéng běi
石琨及张举、王朗率众七万伐邺，石闵率骑千余，距之城北。
mǐn zhí liǎng rèn máo chí qí jī zhī jiē yīng fēng cuī kuì zhǎn jí sān qiān
闵执两刃矛，驰骑击之，皆应锋摧溃，斩级三千。
kūn děng dà bài suì guī yú jì zhōu
琨等大败，遂归于冀州。
mǐn yǔ li nóng lǜ qí sān wàn tǎo zhāng hè dù yú shí dú jiàn mì qiǎn huàn zhě jī shū zhào zhāng chén děng shǐ chéng xū xí yè
闵与李农率骑三万讨张贺度于石渎，鉴密遣宦者赍书召张沈等，使承虚袭邺。
huàn zhě yǐ gào mǐn nóng mǐn nóng chí hái fèi jiàn shā zhī zhū jì lóng sūn sān shí bā rén jǐn yì shí shì
宦者以告闵、农，闵、农驰还，废鉴杀之，诛季龙孙三十八人，尽殪石氏。
jiàn zài wèi yī bǎi sān rì
鉴在位一百三日。
jì lóng xiǎo nán hùn yǒng hé bā nián jiāng qī qiè shù rén bēn jīng shī chì shōu fù tíng wèi é ér zhǎn zhī yú jiàn kāng shì
季龙小男混，永和八年将妻妾数人奔京师，敕收付廷尉，俄而斩之于建康市。
jì lóng shí sān zi wǔ rén wéi rǎn mǐn suǒ shā bā rén zì xiāng cán hài hùn zhì cǐ yòu sǐ
季龙十三子，五人为冉闵所杀，八人自相残害，混至此又死。
chū chèn yán miè shí zhě líng xún ér shí mǐn xǐ lán líng gōng jì lóng è zhī gǎi lán líng wèi wǔ xìng jùn zhì shì zhōng wèi mǐn suǒ miè
初，谶言灭石者陵， 寻而石闵徙兰陵公，季龙恶之，改兰陵为武兴郡，至是终为闵所灭。
shǐ lēi yǐ chéng dì xián hé sān nián jiàn lì èr zhǔ sì zǐ fán èr shí sān nián yǐ mù dì yǒng hé wǔ nián miè
始勒以成帝咸和三年僭立，二主四子，凡二十三年，以穆帝永和五年灭。
mǐn zì yǒng céng xiǎo zì jí nú jì lóng zhī yǎng sūn yě
闵字永曾，小字棘奴，季龙之养孙也。
fù zhān zì hóng wǔ běn xìng rǎn míng liáng wèi jùn nèi huáng rén yě
父瞻，字弘武，本姓冉，名良，魏郡内黄人也。
qí xiān hàn lí yáng qí dū du lěi shì yá mén
其先汉黎阳骑都督，累世牙门。
lēi pò chén wǔ huò zhān shí nián shí èr mìng jì lóng zǐ zhī
勒破陈午，获瞻，时年十二，命季龙子之。
xiāo měng duō lì gōng zhàn wú qián
骁猛多力，攻战无前。
lì wèi zuǒ jī shè jiāng jūn xī huá hóu
历位左积射将军、西华侯。
mǐn yòu ér guǒ ruì jì lóng fǔ zhī rú sūn
闵幼而果锐，季龙抚之如孙。
jí zhǎng shēn cháng bā chǐ shàn móu cè yǒng lì jué rén
及长，身长八尺，善谋策，勇力绝人。
bài jiàn jié jiāng jūn xǐ fēng xiū chéng hóu lì wèi běi zhōng láng jiàng yóu jī jiāng jūn
拜建节将军，徙封修成侯，历位北中郎将、游击将军。
jì lóng zhī bài yú chāng lí mǐn jūn dú quán yóu cǐ gōng míng dà xiǎn
季龙之败于昌黎，闵军独全，由此功名大显。
jí bài liáng dú zhī hòu wēi shēng mí zhèn hú xià sù jiàng mò bù dàn zhī
及败梁犊之后，威声弥振， 胡夏宿将莫不惮之。
yǒng hé liù nián shā shí jiàn qí sī tú shēn zhōng sī kōng láng kǎi děng sì shí bā rén shàng zūn hào yú mǐn mǐn gù ràng li nóng nóng yǐ sǐ gù qǐng yú shì jiàn jí huáng dì wèi yú nán jiāo dà shè gǎi yuán yuē yǒng xīng guó hào dà wèi fù xìng rǎn shì
永和六年，杀石鉴，其司徒申钟、司空郎闿等四十八人上尊号于闵，闵固让李农，农以死固请，于是僭即皇帝位于南郊，大赦，改元曰永兴，国号大魏，复姓冉氏。
zhuī zūn qí zǔ lóng yuán huáng dì kǎo zhān liè zǔ gāo huáng dì zūn mǔ wáng shì wèi huáng tài hòu lì qī dǒng shì wèi huáng hòu zi zhì wèi huáng tài zǐ
追尊其祖隆元皇帝，考瞻烈祖高皇帝，尊母王氏为皇太后，立妻董氏为皇后， 子智为皇太子。
yǐ li nóng wèi tài zǎi lǐng tài wèi lù shàng shū shì fēng qí wáng nóng zhū zǐ jiē fēng wèi xiàn gōng
以李农为太宰、领太尉、录尚书事，封齐王，农诸子皆封为县公。
fēng qí zǐ yìn míng yù jiē wèi wáng
封其子胤、明、裕皆为王。
wén wǔ jìn wèi sān děng fēng jué yǒu chà
文武进位三等，封爵有差。
qiǎn shǐ zhě chí jié shè zhū tún jié jiē bù cóng
遣使者持节赦诸屯结，皆不从。
shí zhī wén jiàn sǐ jiàn chēng zūn hào yú xiāng guó zhū liù yí jù zhōu jùn yōng bīng zhě jiē yīng zhī
石祗闻鉴死，僭称尊号于襄国，诸六夷据州郡拥兵者皆应之。
mǐn qiǎn shǐ lín jiāng gào jìn yuē hú nì luàn zhōng yuán jīn yǐ zhū zhī
闵遣使临江告晋曰：“胡逆乱中原，今已诛之。
ruò néng gòng tǎo zhě kě qiǎn jūn lái yě
若能共讨者，可遣军来也。
cháo tíng bù dá
”朝廷不答。
mǐn zhū li nóng jí qí sān zi bìng shàng shū lìng wáng mó shì zhōng wáng yǎn zhōng cháng shì yán zhèn zhào shēng děng
闵诛李农及其三子，并尚书令王谟、侍中王衍、中常侍严震、赵升等。
jìn lú jiāng tài shǒu yuán zhēn gōng qí hé féi zhí nán mán xiào wèi sāng tǎn qiān qí bǎi xìng ér hái
晋卢江太守袁真攻其合肥，执南蛮校尉桑坦，迁其百姓而还。
shí zhī qiǎn qí xiàng guó shí kūn lǜ zhòng shí wàn fá yè jìn jù hán dān
石祗遣其相国石琨率众十万伐邺，进据邯郸。
zhī zhèn nán liú guó zì fán yáng huì kūn
祗镇南刘国自繁阳会琨。
mǐn dà bài kūn yú hán dān sǐ zhě wàn yú
闵大败琨于邯郸，死者万余。
liú guó hái zhūn fán yáng
刘国还屯繁阳。
fú jiàn zì fāng tóu rù guān
苻健自枋头入关。
zhāng hè dù duàn qín yǔ liú guó jìn tún huì yú chāng chéng jiāng gōng yè
张贺度、段勤与刘国、靳豚会于昌城，将攻邺。
mǐn qiǎn shàng shū zuǒ pú yè liú qún wéi xíng tái dū du shǐ qí jiāng wáng tài cuī tōng zhōu chéng děng shuài bù qí shí èr wàn cì yú huáng chéng mǐn gōng tǒng jīng zú bā wàn jì zhī zhàn yú cāng tíng
闵遣尚书左仆射刘群为行台都督，使其将王泰、崔通、周成等帅步骑十二万次于黄城，闵躬统精卒八万继之，战于苍亭。
hè dù děng dà bài sǐ zhě èr wàn bā qiān zhuī zhǎn lēi tún yú yīn ān xiāng jǐn fú qí zhòng zhèn lǚ ér guī
贺度等大败，死者二万八千，追斩勒豚于阴安乡，尽俘其众，振旅而归。
róng zú sān shí yú wàn jīng qí zhōng gǔ mián gèn bǎi yú lǐ suī shí shì zhī shèng wú yǐ guò zhī
戎卒三十余万，旌旗钟鼓绵亘百余里，虽石氏之盛无以过之。
mǐn zhì zì cāng tíng xíng yǐn zhì zhī lǐ qīng dìng jiǔ liú zhǔn cái shòu rèn rú xué hòu mén duō méng xiǎn jìn yú shí xī rán fāng zhī wèi wèi jìn zhī chū
闵至自苍亭，行饮至之礼，清定九流，准才授任， 儒学后门多蒙显进，于时翕然，方之为魏晋之初。
mǐn lǜ bù qí shí wàn gōng shí zhī yú xiāng guó shǔ qí zi tài yuán wáng yìn wèi dà chán yú piào qí dà jiàng jūn
闵率步骑十万攻石祗于襄国，署其子太原王胤为大单于、骠骑大将军。
yǐ jiàng hú yī qiān pèi wèi huī xià
，以降胡一千配为麾下。
guāng lù dài fu wéi xiǎo qǐ jiàn shén qiè mǐn lǎn zhī dà nù zhū xiǎo jí qí zǐ sūn
光禄大夫韦𫍲启谏甚切，闵览之大怒，诛𫍲及其子孙。
mǐn gōng xiāng guó bǎi yú rì wèi tǔ shān dì dào zhù shì fǎn gēng
闵攻襄国百余日，为土山地道，筑室反耕。
zhī dà jù qù huáng dì zhī hào chēng zhào wáng qiǎn shǐ yì mù róng jùn yáo yì zhòng yǐ qǐ shī
祗大惧，去皇帝之号，称赵王，遣使诣慕容俊、 姚弋仲以乞师。
huì shí kūn zì jì zhōu yuán zhī yì zhòng fù qiǎn qí zi xiāng lǜ qí sān wàn bā qiān zhì zì gé tóu jùn qiǎn jiāng jūn yuè wǎn lǜ jiǎ zú sān wàn zì lóng chéng sān fāng jìng zú hé shí yú wàn
会石琨自冀州援祗，弋仲复遣其子襄率骑三万八千至自滆头，俊遣将军悦绾率甲卒三万自龙城，三方劲卒合十余万。
mǐn qiǎn chē qí hú mù jù xiāng xià chǎng zhǎng lú jiāng jūn sūn wēi hou kūn yú huáng qiū jiē wèi dí suǒ bài shì zú lüè jìn mù wēi dān qí ér hái
闵遣车骑胡睦距襄下场长芦，将军孙威候琨于黄丘，皆为敌所败，士卒略尽，睦、威单骑而还。
kūn děng jūn qiě zhì mǐn jiāng chū jī zhī wèi jiāng jūn wáng tài jiàn yuē qióng kòu gù mí xī wàng wài yuán
琨等军且至，闵将出击之，卫将军王泰谏曰：“穷寇固迷，希望外援。
jīn qiáng jiù yún jí yù wú chū zhàn fù bèi jī wǒ
今强救云集，欲吾出战，腹背击我。
yi gù lěi wù chū guān shì ér dòng yǐ cuò qí móu
宜固垒勿出，观势而动，以挫其谋。
jīn bì xià qīn róng rú shī wàn quán dà shì qù yǐ
今陛下亲戎，如失万全，大事去矣。
qǐng shèn wú chū chén qǐng lǜ zhū jiāng wèi bì xià miè zhī
请慎无出，臣请率诸将为陛下灭之。
mǐn jiāng cóng zhī dào shì fǎ ráo jìn yuē tài bái jīng mǎo dāng shā hú wáng yī zhàn bǎi kè bù kě shī yě
”闵将从之，道士法饶进曰：“太白经昴，当杀胡王，一战百克，不可失也。
mǐn rǎng mèi dà yán yuē wú zhàn jué yǐ gǎn jiàn zhě zhǎn
”闵攘袂大言曰：“吾战决矣，敢谏者斩！
yú shì jǐn zhòng chū zhàn
”于是尽众出战。
yáo xiāng yuè wǎn shí kūn děng sān miàn gōng zhī zhī chōng qí hòu mǐn shī dà bài
姚襄、悦绾、石琨等三面攻之，祗冲其后，闵师大败。
mǐn qián yú xiāng guó xíng gōng yǔ shí yú qí bēn yè
闵潜于襄国行宫， 与十余骑奔邺。
jiàng hú lì tè kāng děng zhí rǎn yìn jí zuǒ pú yè liú qí děng sòng yú zhī jǐn shā zhī
降胡栗特康等执冉胤及左仆射刘琦等送于祗，尽杀之。
sī kōng shí pú shàng shū lìng xú jī chē qí hú mù shì zhōng li lín zhōng shū jiān lú chén shào fǔ wáng yù shàng shū liú qīn liú xiū děng zhū jiàng shì sǐ zhě shí yú wàn rén yú shì rén wù jiān yǐ
司空石璞、 尚书令徐机、车骑胡睦、侍中李琳、中书监卢谌、少府王郁、尚书刘钦、刘休等诸将士死者十余万人，于是人物歼矣。
zéi dào fēng qǐ sī jì dà jī rén xiāng shí
贼盗蜂起，司、冀大饥，人相食。
zì jì lóng mò nián ér mǐn jǐn sàn cāng kù yǐ shù sī ēn
自季龙末年而闵尽散仓库以树私恩。
yǔ qiāng hú xiāng gōng wú yuè bù zhàn
与羌胡相攻，无月不战。
qīng yōng yōu jīng zhōu xǐ hù jí zhū dǐ qiāng hú mán shù bǎi yú wàn gè huán běn tǔ dào lù jiāo cuò hù xiāng shā lüě qiě jī yì sǐ wáng qí néng dá zhě shí yǒu èr sān
青、雍、幽、荆州徙户及诸氐、 羌、胡、蛮数百余万，各还本土，道路交错，互相杀掠，且饥疫死亡，其能达者十有二三。
zhū xià fēn luàn wú fù nóng zhě
诸夏纷乱，无复农者。
mǐn huǐ zhī zhū fǎ ráo fù zǐ zhī jiě zhī zèng wéi xiǎo dà sī tú
闵悔之，诛法饶父子，支解之，赠韦𫍲大司徒。
shí zhī shǐ liú xiǎn shuài zhòng qī wàn gōng yè
石祗使刘显帅众七万攻邺。
shí mǐn qián hái mò yǒu zhī zhě nèi wài xiōng xiōng jiē wèi mǐn yǐ méi yǐ
时闵潜还，莫有知者，内外凶凶，皆谓闵已没矣。
shè shēng xiào wèi zhāng ài quàn mǐn qīn jiāo yǐ ān zhòng xīn mǐn cóng zhī é yán nǎi zhǐ
射声校尉张艾劝闵亲郊，以安众心，闵从之，讹言乃止。
liú xiǎn cì yú míng guāng gōng qù yè èr shí sān lǐ mǐn jù zhào wèi jiāng jūn wáng tài yì zhī
刘显次于明光宫，去邺二十三里，闵惧，召卫将军王泰议之。
tài huì qí móu zhī bù cóng cí yǐ chuāng shén
泰恚其谋之不从，辞以疮甚。
mǐn qīn lín wèn zhī gù chēng jí dǔ
闵亲临问之，固称疾笃。
mǐn nù hái gōng gù wèi zuǒ yòu yuē ba nú nǎi gōng qǐ jiǎ rǔ wéi mìng yá
闵怒，还宫，顾谓左右曰：“巴奴，乃公岂假汝为命邪！
yào jiāng xiān miè qún hú què zhǎn wáng tài
要将先灭群胡， 却斩王泰。
yú shì jǐn zhòng ér zhàn dà bài xiǎn jūn zhuī bēn jí yú yáng píng zhǎn shǒu sān wàn yú jí
”于是尽众而战，大败显军，追奔及于阳平，斩首三万余级。
xiǎn jù mì shǐ qǐng xiáng qiú shā zhī wèi xiào mǐn zhèn lǚ ér guī
显惧，密使请降，求杀祗为效，闵振旅而归。
huì yǒu gào wáng tài zhāo jí qín rén jiāng bēn guān zhōng mǐn nù zhū tài yí qí sān zú
会有告王泰招集秦人，将奔关中，闵怒，诛泰， 夷其三族。
liú xiǎn guǒ shā zhī jí qí tài zǎi zhào lù děng shí yú rén chuán shǒu yú yè sòng zhì qǐng mìng
刘显果杀祗及其太宰赵鹿等十余人，传首于邺，送质请命。
piào qí shí níng bēn yú bǎi rén
骠骑石宁奔于柏人。
mǐn mìng fén zhī shǒu yú tōng qú
闵命焚祗首于通衢。
mǐn xú zhōu cì shǐ liú qǐ yǐ juàn chéng guī shùn
闵徐州刺史刘启以鄄城归顺。
liú xiǎn fù lǜ zhòng fá yè mǐn jī bài zhī
刘显复率众伐邺，闵击败之。
hái chēng hào yú xiāng guó
还，称号于襄国。
mǐn xú zhōu cì shǐ zhōu chéng yǎn zhōu cì shǐ wèi tǒng yù zhōu mù rǎn yù jīng zhōu cì shǐ lè hóng jiē yǐ chéng guī shùn
闵徐州刺史周成、兖州刺史魏统、豫州牧冉遇、荆州刺史乐弘皆以城归顺。
píng nán gāo chóng zhēng lǔ lǚ hù zhí luò zhōu cì shǐ zhèng xì yǐ sān hé guī shùn
平南高崇、征虏吕护执洛州刺史郑系，以三河归顺。
mù róng biāo gōng xiàn zhōng shān shā mǐn níng běi bái tóng yōu zhōu cì shǐ liú zhǔn jiàng yú mù róng jùn
慕容彪攻陷中山，杀闵宁北白同、幽州刺史刘准，降于慕容俊。
shí yǒu yún huáng chì sè qǐ dōng běi zhǎng bǎi yú zhàng yī bái niǎo cóng yún jiān xī nán qù zhàn zhě è zhī
时有云黄赤色，起东北，长百余丈，一白鸟从云间西南去，占者恶之。
liú xiǎn lǜ zhòng fá cháng shān tài shǒu sū hài gào nán yú mǐn
刘显率众伐常山，太守苏亥告难于闵。
mǐn liú qí dà jiàng jūn jiǎng gān děng fǔ qí tài zǐ zhì shǒu yè qīn lǜ qí bā qiān jiù zhī
闵留其大将军蒋干等辅其太子智守邺， 亲率骑八千救之。
xiǎn suǒ shǔ dà sī mǎ qīng hé wáng níng yǐ zǎo qiáng jiàng yú mǐn shōu qí yú zhòng jī xiǎn bài zhī zhuī bēn jí yú xiāng guó
显所署大司马、清河王宁以枣强降于闵，收其余众，击显，败之， 追奔及于襄国。
xiǎn dà jiāng cáo fú jū kāi mén wèi yīng suì rù xiāng guó zhū xiǎn jí qí gōng qīng yǐ xià bǎi yú rén fén xiāng guó gōng shì qiān qí bǎi xìng yú yè
显大将曹伏驹开门为应，遂入襄国，诛显及其公卿已下百余人，焚襄国宫室，迁其百姓于邺。
xiǎn lǐng jūn fàn lù lǜ zhòng qiān yú zhǎn guān bēn yú fāng tóu
显领军范路率众千余，斩关奔于枋头。
shí mù róng jùn yǐ kè yōu jì lüè dì zhì yú jì zhōu
时慕容俊已克幽、蓟，略地至于冀州。
mǐn shuài qí jù zhī yǔ mù róng kè xiāng yù yú wèi chāng chéng
闵帅骑距之，与慕容恪相遇于魏昌城。
mǐn dà jiàng jūn dǒng rùn chē qí zhāng wēn yán yú mǐn yuē xiān bēi chéng shèng qì jìn bù kě dāng yě qǐng bì zhī yǐ yì qí qì rán hòu jì shī yǐ jī zhī kě yǐ jié yě
闵大将军董闰、车骑张温言于闵曰：“鲜卑乘胜气劲，不可当也，请避之以溢其气， 然后济师以击之，可以捷也。
mǐn nù yuē wú chéng shī yǐ chū jiāng píng yōu zhōu zhǎn mù róng juàn
”闵怒曰：“吾成师以出，将平幽州，斩慕容隽。
jīn yù kè ér bì zhī rén jiāng wǔ wǒ yǐ
今遇恪而避之，人将侮我矣。
nǎi yǔ kè yù shí zhàn jiē bài zhī
”乃与恪遇，十战皆败之。
kè nǎi yǐ tiě suǒ lián mǎ jiǎn shàn shè xiān bēi yǒng ér wú gāng zhě wǔ qiān fāng zhèn ér qián
恪乃以铁锁连马，简善射鲜卑勇而无刚者五千，方阵而前。
mǐn suǒ chéng chì mǎ yuē zhū lóng rì xíng qiān lǐ zuǒ zhàng shuāng rèn máo yòu zhí gōu jǐ shùn fēng jī zhī zhǎn xiān bēi sān bǎi yú jí
闵所乘赤马曰朱龙，日行千里，左杖双刃矛，右执钩戟，顺风击之，斩鲜卑三百余级。
é ér yàn qí dà zhì wéi zhī shù zhōu
俄而燕骑大至，围之数周。
mǐn zhòng guǎ bù dí yuè mǎ kuì wéi dōng zǒu xíng èr shí yú lǐ mǎ wú gù ér sǐ wèi kè suǒ qín jí dǒng rùn zhāng wēn děng sòng zhī yú jì
闵众寡不敌，跃马溃围东走，行二十余里，马无故而死，为恪所擒，及董闰、张温等送之于蓟。
jùn lì mǐn ér wèn zhī yuē rǔ nú pú xià cái hé zì wàng chēng tiān zǐ
俊立闵而问之曰：“汝奴仆下才，何自妄称天子？
mǐn yuē tiān xià dà luàn ěr cáo yí dí rén miàn shòu xīn shàng yù cuàn nì
”闵曰：“天下大乱，尔曹夷狄，人面兽心，尚欲篡逆。
wǒ yī shí yīng xióng hé wéi bù kě zuò dì wáng yá
我一时英雄，何为不可作帝王邪！
jùn nù biān zhī sān bǎi sòng yú lóng chéng gào huì huàng miào
”俊怒，鞭之三百，送于龙城，告廆、皝庙。
qiǎn mù róng píng lǜ zhòng wéi yè
遣慕容评率众围邺。
liú níng jí dì chóng shuài hú jì sān qiān bēn yú jìn yáng sū hài qì cháng shān bēn yú xīn xīng
刘宁及弟崇帅胡骑三千奔于晋阳，苏亥弃常山奔于新兴。
yè zhōng jī rén xiāng shí jì lóng shí gōng rén bèi shí lüè jìn
邺中饥，人相食，季龙时宫人被食略尽。
rǎn zhì shàng yòu jiǎng gàn qiǎn shì zhōng miào sōng zhān shì liú yī fèng biǎo guī shùn qiě qǐ shī yú jìn
冉智尚幼，蒋干遣侍中缪嵩、詹事刘猗奉表归顺，且乞师于晋。
pú yáng tài shǒu dài shī zì cāng yuán cì yú jí jīn zhǐ yī bù tīng jìn zé qí chuán guó xǐ
濮阳太守戴施自仓垣次于棘津，止猗，不听进，责其传国玺。
yī shǐ sōng hái yè fù mìng gàn shěn yín wèi jué shī nǎi lǜ zhuàng shì bǎi yú rén rù yè zhù shǒu sān tái jué zhī yuē qiě chū xǐ fù wǒ
猗使嵩还邺复命，干沈吟未决，施乃率壮士百余人入邺，助守三台，谲之曰：“且出玺付我。
jīn xiōng kòu zài wài dào lù bù tōng wèi gǎn sòng yě
今凶寇在外，道路不通，未敢送也。
xū de xǐ dāng chí bái tiān zi ěr
须得玺，当驰白天子耳。
tiān zǐ wén xǐ yǐ zài wú chù xìn qīng zhì chéng bì qiǎn jūn liáng hòu xiāng jiù xiǎng
天子闻玺已在吾处，信卿至诚，必遣军粮厚相救饷。
gàn yǐ wéi rán nǎi chū xǐ fù zhī
”干以为然，乃出玺付之。
shī xuān yán shǐ dū hù hé róng yíng liáng yīn lìng huái xǐ sòng yú jīng shī
施宣言使督护何融迎粮，阴令怀玺送于京师。
zhǎng shuǐ xiào wèi mǎ yuàn lóng xiāng tián xiāng kāi mén jiàng píng
长水校尉马愿、龙骧田香开门降评。
shī róng jiǎng gàn xuán zhuì ér xià bēn yú cāng yuán
施、融、蒋干悬缒而下，奔于仓垣。
píng sòng mǐn qī dǒng shì tài zǐ zhì tài wèi shēn zhōng sī kōng tiáo yōu zhōng shū jiān niè xióng sī lì xiào wèi jí pí zhōng shū lìng li yuán jí zhū wáng gōng qīng shì yú jì
评送闵妻董氏、太子智、太尉申钟、司空条攸、中书监聂熊，司隶校尉籍罴、中书令李垣及诸王公卿士于蓟。
shàng shū lìng wáng jiǎn zuǒ pú yè zhāng qián yòu pú yè láng sù zì shā
尚书令王简、左仆射张干、右仆射郎肃自杀。
jùn sòng mǐn jì zhì lóng chéng zhǎn yú è xíng shān
俊送闵既至龙城，斩于遏陉山。
shān zuǒ yòu qī lǐ cǎo mù xī kū huáng chóng dà qǐ wǔ yuè bù yǔ zhì yú shí èr yuè
山左右七里草木悉枯，蝗虫大起，五月不雨， 至于十二月。
jùn qiǎn shǐ zhě sì zhī shì yuē wǔ dào tiān wáng qí rì dà xuě
俊遣使者祀之，谥曰武悼天王，其日大雪。
shì suì yǒng hé bā nián yě
是岁永和八年也。
shǐ chén yuē fu zhěng nì jiù fén dì wáng zhī shī yě
史臣曰：夫拯溺救焚，帝王之师也；
qióng xiōng chěng bào róng dí zhī jǔ yě
穷凶骋暴，戎狄之举也。
chǔn cí zá zhǒng zì gǔ wèi yú xiàn yǐ sāi yuán yóu jù qīn yì kuàng nǎi rù jū zhōng rǎng kuī wǒ wáng zhèng chéng chí wěn zhī jī dǔ wēi wáng zhī xì ér mò bù xiào qún míng dí mì luàn tiān cháng zhě hu
蠢兹杂种，自古为虞，限以塞垣，犹惧侵轶，况乃入居中壤，窥我王政，乘弛紊之机，睹危亡之隙， 而莫不啸群鸣镝，汨乱天常者乎！
shí lè chū zì qiāng qú jiàn qí chǒu lèi
石勒出自羌渠，见奇丑类。
wén bǐng shàng dǎng jì zǐ jiàn qí fēi fán
闻鞞上党，季子鉴其非凡；
yǐ xiào luò chéng yí fu shi qí wèi luàn
倚啸洛城，夷甫识其为乱。
jí huì huáng shī tǒng yǔ nèi bēng lí suì nǎi zhāo jù yǐ tú chéng jiàn shān huò qián liú wǒ dū yì jiǎn hài wǒ lí yuán
及惠皇失统，宇内崩离，遂乃招聚蚁徒，乘间煽祸，虔刘我都邑，翦害我黎元。
cháo shì lún xū ruò shěn háng yú jīng làng
朝市沦胥，若沈航于鲸浪；
wáng gōng diān pú pì yóu hún yú lóng mò
王公颠仆，譬游魂于龙漠。
qǐ tiān yàn jìn dé ér jiǎ cí yāo niè zhě yú
岂天厌晋德而假兹妖孽者欤！
guān qí duì dí lín wēi yùn chóu jiǎ yǒng qí mó jiān fā měng qì héng fēi
观其对敌临危，运筹贾勇，奇谟间发，猛气横飞。
yuǎn chī wèi wǔ zé fēng qíng kāng kǎi
远嗤魏武，则风情慷慨；
jìn dá liú kūn zé yīn cí tì tǎng
近答刘琨，则音词倜傥。
fén yuán chāo yú kǔ xiàn chén qí luàn zhèng zhī qiān
焚元超于苦县，陈其乱政之愆；
lù péng zǔ yú xiāng guó shù yǐ wú jūn zhī zuì
戮彭祖于襄国，数以无君之罪。
yú shì kuà niè yàn zhào bìng tūn hán wèi zhàng qí cái ér qiè huī hào yōng jiù dū ér kàng wáng shì chǐ tǎn qiú xí guān dài shì jiè zhòu kāi xiáng xù lín dí jù wēi ér xiàn kuǎn jué yù chéng fēng ér nà gòng zé gǔ zhī wèi guó hé yǐ jiā zhū
于是跨蹑燕、赵，并吞韩、魏，杖奇材而窃徽号，拥旧都而抗王室，褫毯裘，袭冠带，释介胄，开庠序，邻敌惧威而献款，绝域承风而纳贡，则古之为国，曷以加诸！
suī yuē xiōng cán yì yī shí jié yě
虽曰凶残，亦一时杰也。
ér tuō shòu fēi suǒ yí jué wú móu shēn yǔn sì miè yè guī xié yǎng sī nǎi zhī rén zhī àn yān
而托授非所，贻厥无谋，身陨嗣灭，业归携养，斯乃知人之暗焉。
jì lóng xīn mèi dé yì yòu ér qīng xiǎn jiǎ bào zī yú yáng zhì chěng xiāo xīn yú láng xìng shǐ huái yuàn duì zhōng xíng cuàn duó
季龙心昧德义，幼而轻险，假豹姿于羊质，骋枭心于狼性，始怀怨怼，终行篡夺。
yú shì qióng jiāo jí chǐ láo yì fán xīng běn chā xiāng xún gān gē bù xī xíng zhèng yán kù dòng jiàn zhū yí dié dié yí lí qiú āi wú dì róng dí cán guǎng sī wéi shèn hu
于是穷骄极侈，劳役繁兴，畚锸相寻，干戈不息，刑政严酷，动见诛夷，惵惵遗黎，求哀无地，戎狄残犷，斯为甚乎！
jì ér fù zǐ cāi xián xiōng dì chóu xì zì xiāng tú kuài qǔ xiào tiān xià
既而父子猜嫌，兄弟仇隙，自相屠脍，取笑天下。
fén tǔ wèi zào huò luàn jiàn zhēn xìn qǐ yú zhāng chái zú qīng yú rǎn mǐn jī è zhì miè yǒu tiān dào zāi
坟土未燥，祸乱荐臻，衅起于张豺，族倾于冉闵，积恶致灭，有天道哉！
fu cóng nì zé xiōng shì fú yǐng xiǎng
夫从逆则凶，事符影响；
wèi jiù bì yìng lǐ ruò xún huán
为咎必应，理若循环。
shì lóng zhī yì jìn rén jì qióng qí kù
世龙之殪晋人，既穷其酷；
yǒng céng zhī zhū jié shì yì jiān qí lèi
永曾之诛羯士，亦歼其类。
wú dé bù bào sī zhī wèi hu
无德不报，斯之谓乎！
zàn yuē zhōng cháo bù jìng mán dí zhēng héng
赞曰：中朝不竞，蛮狄争衡。
chén fēi wǔ yuè wù àn sān jīng
尘飞五岳，雾晻三精。
jiǎo yān shí shì hù luàn qióng bīng
狡焉石氏，怙乱穷兵。
liú zāi sì tè piào yì tú chéng
流灾肆慝，剽邑屠城。
shǐ zì qún dào zhōng jiǎ hóng míng
始自群盗，终假鸿名。
wù wèi xiōng chǒu yì yuē shí yīng
勿谓凶丑，亦曰时英。
jì lóng cuàn duó yín nüè bō shēng
季龙篡夺，淫虐播声。
shēn sàng guó mǐn qí yóu huò yíng
身丧国泯，其由祸盈。