晋书 · 房玄龄 · Chapter 108 of 130

载记·第八章

PinyinModern Translation
Size

mù róng huì zì yì luò guī chāng lí jí chéng xiān bēi rén yě

慕容廆,字弈洛瑰,昌黎棘城鲜卑人也。

qí xiān yǒu xióng shì zhī miáo yì shì jū běi yí yì yú zǐ méng zhī yě hào yuē dōng hú

其先有熊氏之苗裔,世居北夷,邑于紫蒙之野,号曰东胡。

qí hòu yǔ xiōng nú bìng shèng kòng xián zhī shì èr shí yú wàn fēng sú guān hào yǔ xiōng nú lüè tóng

其后与匈奴并盛,控弦之士二十余万,风俗官号与匈奴略同。

qín hàn zhī jì wèi xiōng nú suǒ bài fēn bǎo xiān bēi shān yīn yǐ wéi hào

秦汉之际为匈奴所败,分保鲜卑山,因以为号。

zēng zǔ mò hù bá wèi chū lǜ qí zhū bù rù jū liáo xi cóng xuān dì fá gōng sūn shì yǒu gōng bài lǜ yì wáng shǐ jiàn guó yú jí chéng zhī běi

曾祖莫护跋,魏初率其诸部入居辽西,从宣帝伐公孙氏有功,拜率义王,始建国于棘城之北。

shí yàn dài duō guān bù yáo guān mò hù bá jiàn ér hǎo zhī nǎi liǎn fā xí guān zhū bù yīn hū zhī wèi bù yáo qí hòu yīn é suì wèi mù róng yān

时燕代多冠步摇冠,莫护跋见而好之,乃敛发袭冠,诸部因呼之为步摇,其后音讹,遂为慕容焉。

huò yún mù èr yí zhī dé jì sān guāng zhī róng suì yǐ mù róng wèi shì

或云慕二仪之德,继三光之容,遂以慕容为氏。

zǔ mù yán zuǒ xián wáng

祖木延,左贤王。

fù shè guī yǐ quán liǔ chéng zhī gōng jìn bài xiān bēi chán yú qiān yì yú liáo dōng běi yú shì jiàn mù zhū xià zhī fēng yǐ

父涉归,以全柳城之功, 进拜鲜卑单于,迁邑于辽东北,于是渐慕诸夏之风矣。

huì yòu ér kuí àn měi zī mào shēn cháng bā chǐ xióng jié yǒu dà dù

廆幼而魁岸,美姿貌,身长八尺,雄杰有大度。

ān běi jiāng jūn zhāng huá yā yǒu zhī rén zhī jiàn huì tóng guān shí wǎng yè zhī huá shén tàn yì wèi yuē jūn zhì zhǎng bì wéi mìng shì zhī qì kuāng nán jì shí zhě yě

安北将军张华雅有知人之鉴, 廆童冠时往谒之,华甚叹异,谓曰:“君至长必为命世之器,匡难济时者也。

yīn yǐ suǒ fú zān zé yí huì jié yīn qín ér bié

”因以所服簪帻遗廆,结殷勤而别。

shè guī sǐ qí dì nài cuàn wèi jiāng móu shā huì huì wáng qián yǐ bì huò

涉归死,其弟耐篡位,将谋杀廆,廆亡潜以避祸。

hòu guó rén shā nài yíng huì lì zhī

后国人杀耐,迎廆立之。

chū shè guī yǒu hàn yú yǔ wén xiān bēi huì jiāng xiū xiān jūn zhī yuàn biǎo qǐng tǎo zhī

初,涉归有憾于宇文鲜卑,廆将修先君之怨,表请讨之。

wǔ dì fú xǔ

武帝弗许。

huì nù rù kòu liáo xī shā lüè shén zhòng

廆怒,入寇辽西,杀略甚众。

dì qiǎn yōu zhōu zhū jūn tǎo huì zhàn yú féi rú huì zhòng dà bài

帝遣幽州诸军讨廆,战于肥如,廆众大败。

zì hòu fù lüè chāng lí měi suì bù jué

自后复掠昌黎,每岁不绝。

yòu lǜ zhòng dōng fá fú yú fú yú wáng yī lǜ zì shā huì yí qí guó chéng qū wàn yú rén ér guī

又率众东伐扶余,扶余王依虑自杀,廆夷其国城,驱万余人而归。

dōng yí xiào wèi hé kān qiǎn dū hù gǔ chén jiàng yíng lì yī lǜ zhī zǐ wèi wáng huì qiǎn qí jiāng sūn dīng lǜ qí yāo zhī

东夷校尉何龛遣督护贾沈将迎立依虑之子为王,廆遣其将孙丁率骑邀之。

chén lì zhàn zhǎn dīng suì fù fú yú zhī guó

沈力战斩丁,遂复扶余之国。

huì móu yú qí zhòng yuē wú xiān gōng yǐ lái shì fèng zhōng guó qiě huá yì lǐ shū qiáng ruò gù bié qǐ néng yǔ jìn jìng hu

廆谋于其众曰:“吾先公以来世奉中国,且华裔理殊,强弱固别,岂能与晋竞乎?

hé wéi bù hé yǐ hài wú bǎi xìng yá

何为不和以害吾百姓邪!

nǎi qiǎn shǐ lái jiàng

”乃遣使来降。

dì jiā zhī bài wèi xiān bēi dū du

帝嘉之,拜为鲜卑都督。

huì zhì jìng yú dōng yí fǔ jīn yī yì mén kàng shì dà fū zhī lǐ

廆致敬于东夷府,巾衣诣门,抗士大夫之礼。

hé kān yán bīng yǐn jiàn huì nǎi gǎi fú róng yī ér rù

何龛严兵引见,廆乃改服戎衣而入。

rén wèn qí gù huì yuē zhǔ rén bù yǐ lǐ bīn fù hé wéi zāi

人问其故,廆曰:“主人不以礼,宾复何为哉!

kān wén ér cán zhī mí jiā jìng dàn

”龛闻而惭之,弥加敬惮。

shí dōng hú yǔ wén xiān bēi duàn bù yǐ huì wēi dé rì guǎng jù yǒu tūn bìng zhī jì yīn wèi kòu lüě wǎng lái bù jué

时东胡宇文鲜卑段部以廆威德日广,惧有吞并之计,因为寇掠,往来不绝。

huì bēi cí hòu bì yǐ fǔ zhī

廆卑辞厚币以抚之。

tài kāng shí nián huì yòu qiān yú tú hé zhī qīng shān

太康十年,廆又迁于徒河之青山。

huì yǐ dà jí chéng jí dì zhuān xū zhī xū yě yuán kāng sì nián nǎi yí jū zhī

廆以大棘城即帝颛顼之墟也,元康四年乃移居之。

jiào yǐ nóng sāng fǎ zhì tóng yú shàng guó

教以农桑,法制同于上国。

yǒng níng zhōng yàn chuí dà shuǐ huì kāi cāng zhèn gěi yōu fāng huò jì

永宁中,燕垂大水,廆开仓振给,幽方获济。

tiān zi wén ér jiā zhī bāo cì mìng fú

天子闻而嘉之,褒赐命服。

tài ān chū yǔ wén mò guī qiǎn dì qū yún kòu biān chéng yún bié shuài dà sù yán gōng lüě zhū bù huì qīn jī bài zhī

太安初,宇文莫圭遣弟屈云寇边城,云别帅大素延攻掠诸部,廆亲击败之。

sù yán nù lǜ zhòng shí wàn wéi jí chéng zhòng xián jù rén wú jù zhì

素延怒,率众十万围棘城,众咸惧,人无距志。

huì yuē sù yán suī quǎn yáng yǐ jù rán jūn wú fǎ zhì yǐ zài wú jì zhōng yǐ

廆曰:“素延虽犬羊蚁聚,然军无法制,已在吾计中矣。

zhū jūn dàn wéi lì zhàn wú suǒ yōu yě

诸君但为力战,无所忧也。

nǎi gōng guàn jiǎ zhòu chí chū jī zhī sù yán dà bài zhuī bēn bǎi lǐ fú zhǎn wàn yú rén

”乃躬贯甲胄,驰出击之,素延大败,追奔百里,俘斩万余人。

yǒng jiā chū huì zì chēng xiān bēi dà chán yú

永嘉初,廆自称鲜卑大单于。

liáo dōng tài shǒu páng běn yǐ sī hàn shā dōng yí xiào wèi li zhēn fù sāi xiān bēi sù lián mù jīn děng tuō wèi zhēn bào chóu shí yù yīn ér wéi luàn suì gōng xiàn zhū xiàn shā lüě shì shù

辽东太守庞本以私憾杀东夷校尉李臻,附塞鲜卑素连、木津等托为臻报仇,实欲因而为乱,遂攻陷诸县,杀掠士庶。

tài shǒu yuán qiān pín zhàn shī lì xiào wèi fēng shì jù ér qǐng hé

太守袁谦频战失利,校尉封释惧而请和。

lián suì kòu lüě bǎi xìng shī yè liú wáng guī fù zhě rì yuè xiàng jì

连岁寇掠,百姓失业,流亡归附者日月相继。

huì zi hàn yán yú huì yuē qiú zhū hóu mò rú qín wáng zì gǔ yǒu wéi zhī jūn mǐ bù zhàng cǐ yǐ chéng shì yè zhě yě

廆子翰言于廆曰:“求诸侯莫如勤王,自古有为之君靡不杖此以成事业者也。

jīn lián jīn bá hù wáng shī fù bài cāng shēng tú kuài qǐ shén cǐ hu

今连、津跋扈, 王师覆败,苍生屠脍,岂甚此乎!

shù zǐ wài yǐ páng běn wèi míng nèi shí xìng ér wèi kòu

竖子外以庞本为名,内实幸而为寇。

fēng shǐ jūn yǐ zhū běn qǐng hé ér dú hài zī shēn

封使君以诛本请和,而毒害滋深。

liáo dōng qīng méi chuí yǐ èr zhōu zhōng yuán bīng luàn zhōu shī lǚ bài qín wáng zhàng yì jīn qí shí yě

辽东倾没,垂已二周,中原兵乱,州师屡败,勤王杖义,今其时也。

chán yú yi míng jiǔ fá zhī wēi jiù dào xuán zhī mìng shù lián jīn zhī zuì hé yì bīng yǐ zhū zhī

单于宜明九伐之威,救倒悬之命,数连、津之罪,合义兵以诛之。

shàng zé xìng fù liáo bāng xià zé bìng tūn èr bù zhōng yì zhāng yú běn cháo sī lì guī yú wǒ guó cǐ zé wú hóng jiàn zhī shǐ yě zhōng kě yǐ dé zhì yú zhū hóu

上则兴复辽邦,下则并吞二部,忠义彰于本朝,私利归于我国,此则吾鸿渐之始也,终可以得志于诸侯。

huì cóng zhī

”廆从之。

shì rì lǜ qí tǎo lián jīn dà bài zhǎn zhī èr bù xī jiàng xǐ zhī jí chéng lì liáo dōng jùn ér guī

是日,率骑讨连、津,大败斩之,二部悉降,徙之棘城, 立辽东郡而归。

huái dì meng chen yú píng yáng wáng jùn chéng zhì yǐ huì wèi sàn qí cháng shì guàn jūn jiāng jūn qián fēng dà dū dū dà chán yú huì bù shòu

怀帝蒙尘于平阳,王浚承制以廆为散骑常侍、冠军将军、前锋大都督、大单于, 廆不受。

jiàn xìng zhōng mǐn dì qiǎn shǐ bài huì zhèn jūn jiāng jūn chāng lí liáo dōng èr guó gōng

建兴中,愍帝遣使拜廆镇军将军、昌黎、辽东二国公。

jiàn wǔ chū yuán dì chéng zhì bài huì jiǎ jié sàn qí cháng shì dū du liáo zuǒ zá yí liú rén zhū jūn shì lóng xiāng jiāng jūn dà chán yú chāng lí gōng huì ràng ér bù shòu

建武初,元帝承制拜廆假节、散骑常侍、都督辽左杂夷流人诸军事、龙骧将军、大单于、昌黎公,廆让而不受。

zhēng lǔ jiāng jūn lǔ chāng shuō huì yuē jīn liǎng jīng qīng méi tiān zǐ meng chen láng yá chéng zhì jiāng dōng shí rén mìng suǒ xì

征虏将军鲁昌说廆曰:“今两京倾没,天子蒙尘,琅邪承制江东,实人命所系。

míng gōng xióng jù hǎi shuò kuà zǒng yī fāng ér zhū bù yóu hù zhòng chēng bīng wèi zūn dào huà zhě gài yǐ guān fēi wáng mìng yòu zì yǐ wéi qiáng

明公雄据海朔,跨总一方,而诸部犹怙众称兵,未遵道化者,盖以官非王命,又自以为强。

jīn yi tōng shǐ láng yá quàn chéng dà tǒng rán hòu fū xuān dì mìng yǐ fá yǒu zuì shuí gǎn bù cóng

今宜通使琅邪,劝承大统,然后敷宣帝命,以伐有罪,谁敢不从!

huì shàn zhī nǎi qiǎn qí zhǎng shǐ wáng jì fú hǎi quàn jìn

” 廆善之,乃遣其长史王济浮海劝进。

jí dì jí zūn wèi qiǎn yè zhě táo liáo chóng shēn qián mìng shòu huì jiāng jūn chán yú huì gù cí gōng fēng

及帝即尊位,遣谒者陶辽重申前命,授廆将军、 单于,廆固辞公封。

shí èr jīng qīng fù yōu jì lún xiàn huì xíng zhèng xiū míng xū huái yǐn nà liú wáng shì shù duō qiǎng fù guī zhī

时二京倾覆,幽、冀沦陷,廆刑政修明,虚怀引纳,流亡士庶多襁负归之。

huì nǎi lì jùn yǐ tǒng liú rén jì zhōu rén wéi jì yáng jùn yù zhōu rén wéi chéng zhōu jùn qīng zhōu rén wéi yíng qiū jùn bīng zhōu rén wéi táng guó jùn

廆乃立郡以统流人,冀州人为冀阳郡,豫州人为成周郡,青州人为营丘郡,并州人为唐国郡。

yú shì tuī jǔ xián cái

于是推举贤才,

wěi yǐ shù zhèng

委以庶政,

yǐ hé dōng péi yí dài jùn lǔ chāng běi píng yáng dān wèi móu zhǔ

以河东裴嶷、代郡鲁昌、北平阳耽为谋主,

běi hǎi féng xiàn guǎng píng yóu suì běi píng xī fāng qián bó hǎi fēng chōu xī hé sòng shì hé dōng péi kāi wèi gǔ gōng

北海逢羡、广平游邃、北平西方虔、渤海封抽、西河宋奭、河东裴开为股肱,

bó hǎi fēng yì píng yuán sòng gāi ān dìng huáng fǔ jí lán líng miào kǎi yǐ wén zhāng cái jùn rèn jū shū yào

渤海封弈、平原宋该、安定皇甫岌、兰陵缪恺以文章才俊任居枢要,

kuài jī zhū zuǒ chē tài shān hú wú yì lǔ guó kǒng zuǎn yǐ jiù dé qīng zhòng yǐn wèi bīn yǒu

会稽朱左车、太山胡毋翼、鲁国孔纂以旧德清重引为宾友,

píng yuán liú zàn rú xué gāi tōng

平原刘赞儒学该通,

yǐn wèi dōng xiáng jì jiǔ

引为东庠祭酒,

qí shì zǐ huàng lǜ guó zhòu shù xiū shòu yè yān

其世子皝率国胄束修受业焉。

huì lǎn zhèng zhī xiá qīn lín tīng zhī yú shì lù yǒu sòng shēng lǐ ràng xìng yǐ

廆览政之暇,亲临听之,于是路有颂声,礼让兴矣。

shí píng zhōu cì shǐ dōng yí xiào wèi cuī bì zì yǐ wéi nán zhōu shì wàng yì cún huái jí ér liú wáng zhě mò yǒu fù zhī

时平州刺史、东夷校尉崔毖自以为南州士望,意存怀集,而流亡者莫有赴之。

bì yì huì jū liú nǎi yīn jié gāo gōu lí jí yǔ wén duàn guó děng móu miè huì yǐ fēn qí de

毖意廆拘留,乃阴结高句丽及宇文、段国等,谋灭廆以分其地。

tài xìng chū sān guó fá huì huì yuē bǐ xìn cuī bì xū shuō yāo yī shí zhī lì wū hé ér lái ěr

太兴初,三国伐廆, 廆曰:“彼信崔毖虚说,邀一时之利,乌合而来耳。

jì wú tǒng yī mò xiāng guī fú wú jīn pò zhī bì yǐ

既无统一,莫相归伏,吾今破之必矣。

rán bǐ jūn chū hé qí fēng shén ruì xìng wǒ sù zhàn

然彼军初合,其锋甚锐,幸我速战。

ruò nì jī zhī luò qí jì yǐ

若逆击之,落其计矣。

jìng yǐ dài zhī bì huái yí èr dié xiāng cāi fáng

靖以待之,必怀疑贰,迭相猜防。

yī zé yí wú yǔ bì jué ér fù zhī èr zé zì yí sān guó zhī zhōng yǔ wú yǒu hán wèi zhī móu zhě dài qí rén qíng jǔ huò rán hòu qǔ zhī bì yǐ

一则疑吾与毖谲而覆之,二则自疑三国之中与吾有韩魏之谋者, 待其人情沮惑,然后取之必矣。

yú shì sān guó gōng jí chéng huì bì mén bù zhàn qiǎn shǐ sòng niú jiǔ yǐ kào yǔ wén dà yán yú zhòng yuē cuī bì zuó yǒu shǐ zhì

”于是三国攻棘城,廆闭门不战,遣使送牛酒以犒宇文,大言于众曰:“崔毖昨有使至。

yú shì èr guó guǒ yí yǔ wén tóng yú huì yě yǐn bīng ér guī

”于是二国果疑宇文同于廆也,引兵而归。

yǔ wén xī dú guān yuē èr guó suī guī wú dāng dú jiān qí guó hé yòng rén wéi

宇文悉独官曰:“二国虽归,吾当独兼其国,何用人为!

jǐn zhòng bī chéng lián yíng sān shí lǐ

”尽众逼城,连营三十里。

huì jiǎn ruì shì pèi huàng tuī fēng yú qián

廆简锐士配皝,推锋于前;

hàn lǐng jīng qí wèi qí bīng cóng páng chū zhí chōng qí yíng

翰领精骑为奇兵,从旁出,直冲其营;

huì fāng zhèn ér jìn

廆方阵而进。

xī dú guān zì shì qí zhòng bù shè bèi jiàn huì jūn zhī zhì fāng lǜ bīng jù zhī

悉独官自恃其众,不设备,见廆军之至,方率兵距之。

qián fēng shǐ jiāo hàn yǐ rù qí yíng zòng huǒ fén zhī qí zhòng jiē zhèn rǎo bù zhī suǒ wéi suì dà bài xī dú guān jǐn yǐ shēn miǎn jǐn fú qí zhòng

前锋始交,翰已入其营,纵火焚之,其众皆震扰,不知所为,遂大败,悉独官仅以身免,尽俘其众。

yú shì yíng hou huò huáng dì yù xǐ sān niǔ qiǎn zhǎng shǐ péi yí sòng yú jiàn yè

于是营候获皇帝玉玺三纽,遣长史裴嶷送于建邺。

cuī bì jù huì zhī chóu jǐ yě shǐ xiōng zi dào wěi hè huì

崔毖惧廆之仇己也,使兄子焘伪贺廆。

huì sān guó shǐ yì zhì qǐng hé yuē fēi wǒ běn yì yě cuī píng zhōu jiào wǒ ěr

会三国使亦至请和,曰:“非我本意也,崔平州教我耳。

huì jiāng dào shì yǐ gōng wéi zhī chù lín zhī yǐ bīng yuē rǔ shū fù jiào sān guó miè wǒ hé yǐ zhà lái hè wǒ hu

”廆将焘示以攻围之处,临之以兵,曰:“汝叔父教三国灭我,何以诈来贺我乎?

huì jù shǒu fú

”廆惧,首服。

huì nǎi qiǎn dào guī shuō bì yuē jiàng zhě shàng cè zǒu zhě xià cè yě

廆乃遣焘归说毖曰:“降者上策,走者下策也。

yǐ bīng suí zhī

”以兵随之。

bì yǔ shù shí qí qì jiā shì bēn yú gāo gōu lí huì xī jiàng qí zhòng xǐ dào jí gāo zhān děng yú jí chéng dài yǐ bīn lǐ

毖与数十骑弃家室奔于高句丽,廆悉降其众,徙焘及高瞻等于棘城,待以宾礼。

míng nián gāo gōu lí kòu liáo dōng huì qiǎn zhòng jī bài zhī

明年,高句丽寇辽东,廆遣众击败之。

péi yí zhì zì jiàn yè dì qiǎn shǐ zhě bài huì jiān píng zhōu zhū jūn shì ān běi jiāng jūn píng zhōu cì shǐ zēng yì èr qiān hù

裴嶷至自建邺,帝遣使者拜廆监平州诸军事、安北将军、平州刺史,增邑二千户。

xún jiā shǐ chí jié dū du yōu zhōu dōng yí zhū jūn shì chē qí jiāng jūn píng zhōu mù jìn fēng liáo dōng jùn gōng yì yī wàn hù cháng shì chán yú bìng rú gù

寻加使持节、都督幽州东夷诸军事、车骑将军、平州牧,进封辽东郡公,邑一万户,常侍、单于并如故;

dān shū tiě quàn chéng zhì hǎi dōng mìng bèi guān sī zhì píng zhōu shǒu zǎi

丹书铁券,承制海东,命备官司,置平州守宰。

duàn mò bō chū tǒng qí guó ér bù xiū bèi huì qiǎn huàng xí zhī rù lìng zhī shōu qí míng mǎ bǎo wù ér hái

段末波初统其国,而不修备,廆遣皝袭之,入令支,收其名马宝物而还。

shí lè qiǎn shǐ tōng hé huì jù zhī

石勒遣使通和,廆距之。

sòng qí shǐ yú jiàn yè

送其使于建邺。

lēi nù qiǎn yǔ wén qǐ de guī jī huì huì qiǎn huàng jù zhī

勒怒,遣宇文乞得龟击廆,廆遣皝距之。

yǐ péi yí wèi yòu bù dū du lǜ suǒ tóu wèi yòu yì mìng qí shǎo zǐ rén zì píng guō qù bó lín wèi zuǒ yì gōng qǐ de guī kè zhī xī lǔ qí zhòng

以裴嶷为右部都督,率索头为右翼,命其少子仁自平郭趣柏林为左翼,攻乞得龟,克之,悉虏其众。

chéng shèng bá qí guó chéng shōu qí zī yòng yì jì xǐ qí rén shù wàn hù yǐ guī

乘胜拔其国城,收其资用亿计,徙其人数万户以归。

chéng dì jí wèi jiā huì shì zhōng wèi tè jìn

成帝即位,加廆侍中,位特进。

xián hé wǔ nián yòu jiā kāi fǔ yí tóng sān sī gù cí bù shòu

咸和五年,又加开府仪同三司,固辞不受。

huì cháng cóng róng yán yuē yù zhě rén mìng zhī suǒ xuán yě bù kě yǐ bù shèn

廆尝从容言曰:“狱者,人命之所悬也,不可以不慎。

xián rén jūn zǐ guó jiā zhī jī yě bù kě yǐ bù jìng

贤人君子,国家之基也, 不可以不敬。

jià sè zhě guó zhī běn yě bù kě yǐ bù jí

稼穑者,国之本也,不可以不急。

jiǔ sè pián nìng luàn dé zhī shén yě bù kě yǐ bù jiè

酒色便佞,乱德之甚也,不可以不戒。

nǎi zhe jiā lìng shù qiān yán yǐ shēn qí zhǐ

”乃著《家令》数千言以申其旨。

qiǎn shǐ yǔ tài wèi táo kǎn jiān yuē

遣使与太尉陶侃笺曰:

míng gōng shǐ jūn gū xià zhèn dé yào wēi fǔ níng fāng xià láo xīn wén wǔ shì mǎ wú yàng qīn gāo yǎng zhǐ zhù qíng mí jiǔ

明公使君毂下:振德曜威,抚宁方夏,劳心文武,士马无恙,钦高仰止,注情弥久。

wáng tú xiǎn yuǎn gé yǐ yàn yuè měi zhān jiāng méi yán shǒu xiá wài

王途险远,隔以燕越,每瞻江湄,延首遐外。

tiān jiàng jiān nán huò hài lǚ zhēn jiù dū bù shǒu yǎn wèi lǔ tíng shǐ huáng yú qiān xìng jiǎ shì wú chu

天降艰难,祸害屡臻,旧都不守,奄为虏庭,使皇舆迁幸,假势吴、楚。

dà jìn qǐ jī zuò liú wàn jié tiān mìng wèi gǎi xuán xiàng zhe míng shì yǐ yì liè zhī shì shēn huái fèn yǒng

大晋启基、祚流万节,天命未改,玄象著明,是以义烈之士深怀愤踊。

wěi yǐ gōng báo shòu guó shū chǒng shàng bù néng sǎo chú qún jié xià bù néng shēn fù guó nàn réng zòng zéi chén lǚ bī jīng niǎn

猥以功薄,受国殊宠,上不能扫除群羯,下不能身赴国难,仍纵贼臣,屡逼京辇。

wáng dūn chàng huò yú qián sū jùn sì dú yú hòu xiōng bào guò yú dǒng zhuó è nì shén yú què sì pǔ tiān shuài tǔ shuí bù tóng fèn

王敦唱祸于前, 苏峻肆毒于后,凶暴过于董卓,恶逆甚于傕、汜,普天率土,谁不同忿!

shēn guài wén wǔ zhī shì guò hé cháo róng bù néng miè zhōng yuán zhī kòu shuā tiān xià zhī chǐ

深怪文武之士,过荷朝荣,不能灭中原之寇,刷天下之耻。

jūn hòu zhí gēn jiāng yáng fā yào jīng héng zhàng yè gōng zhī quán yǒu bāo xū zhī zhì ér lìng bái gōng wu yuán dài de jí qí bào qiè wèi qiū míng chǐ zhī

君侯植根江阳,发曜荆、衡,杖叶公之权,有包胥之志,而令白公、伍员殆得极其暴,窃为丘明耻之。

qū qū chǔ guó zi zhòng zhī tú yóu chǐ jūn ruò qún chén bù jí xiān dài fū lì jǐ jiè zhòng yǐ fú chén zhèng

区区楚国子重之徒,犹耻君弱、群臣不及先大夫,厉己戒众,以服陈、郑;

yuè zhī zhǒng lí shàng néng bì zuǒ jù jiàn qǔ wēi huáng chí

越之种蠡尚能弼佐句践,取威黄池;

kuàng jīn wú tǔ yīng xián bǐ jiān ér bù fǔ yì shèng zhǔ líng jiāng běi fá

况今吴土英贤比肩,而不辅翼圣主,陵江北伐。

yǐ yì shēng zhī zhí tǎo nì bào zhī jié xí mìng jiù bāng zhī shì zhāo huái cún běn zhī rén qǐ bù ruò yīn fēng zhèn luò dùn bǎn zǒu lún zāi

以义声之直,讨逆暴之羯,檄命旧邦之士,招怀存本之人,岂不若因风振落,顿坂走轮哉!

qiě sūn shì zhī chū yǐ cháng shā zhī zhòng cuī pò dǒng zhuó zhì kuāng hàn shì

且孙氏之初,以长沙之众摧破董卓,志匡汉室。

suī zhōng yù kòu hài yǎ zhì bù suí yuán qí xīn chéng nǎi hū shēn mìng

虽中遇寇害,雅志不遂,原其心诚,乃忽身命。

jí quán jù yáng yuè wài zhàng zhōu zhāng nèi féng gù lù jù wèi yì bì kè qǔ xiāng yáng

及权据扬、越,外杖周、张,内冯顾、 陆,距魏亦壁,克取襄阳。

zì cí yǐ jiàng shì zhǔ xiāng xí xián néng qīn bī xú yù lìng wèi cháo gàn shí

自兹以降,世主相袭,咸能侵逼徐、豫,令魏朝旰食。

bù zhī jīn zhī jiāng biǎo wèi xián jùn nì zhì cáng qí yǒng lüè yá

不知今之江表为贤俊匿智,藏其勇略邪?

jiāng lǚ méng lìng tǒng gāo zōng kuàng shì zāi

将吕蒙、凌统高踪旷世哉?

kuàng jīn xiōng jié nüè bào zhōng zhōu rén shì bī pò shì cù qí diān pèi zhī wēi shén yú léi luǎn

况今凶羯虐暴, 中州人士逼迫势促,其颠沛之危,甚于累卵。

jiǎ hào zhī qiáng zhòng xīn suǒ qù dí yǒu xìn yǐ yì kě zhèn dàng

假号之强,众心所去,敌有衅矣,易可震荡。

wáng láng yuán shù suī zì zhà wěi jiē jī qiǎn gēn wēi huò bù xuán zhǒng cǐ jiē jūn hòu zhī suǒ wén jiàn zhě yǐ

王郎、袁术虽自诈伪,皆基浅根微,祸不旋踵,此皆君侯之所闻见者矣。

wáng sī tú qīng xū guǎ yù shàn yú quán jǐ xī cáo cān yì zōng cǐ dào zhe huà yī zhī chēng yě

王司徒清虚寡欲,善于全己,昔曹参亦综此道,著画一之称也。

yǔ gōng jū yuán jiù zhī zūn chù shēn bó zhī rèn chāo rán gāo dǎo míng zhì zhī quán

庾公居元舅之尊,处申伯之任,超然高蹈,明智之权。

huì yú kòu nán zhī jì shòu dà jìn lěi shì zhī ēn zì hèn jué yù wú yì shèng cháo tú xì xīn wàn lǐ wàng fēng huái fèn

廆于寇难之际,受大晋累世之恩,自恨绝域,无益圣朝,徒系心万里,望风怀愤。

jīn hǎi nèi zhī wàng zú wèi chu hàn qīng zhòng zhě wéi zài jūn hóu

今海内之望,足为楚、汉轻重者,惟在君侯。

ruò lù lì jìn xīn xī wǔ zhōu zhī zhòng jù yǎn yù zhī jiāo shǐ xiàng yì zhī shì dǎo gē shì jiǎ zé jié kòu bì miè guó chǐ bì chú

若戮力尽心,悉五州之众,据兖、豫之郊,使向义之士倒戈释甲,则羯寇必灭, 国耻必除。

huì zài yī fāng gǎn bù jié mìng

廆在一方,敢不竭命。

gū jūn qīng jìn bù zú shǐ lēi wèi shǒu wèi wěi zé huái jiù zhī shì yù wèi nèi yìng wú yóu zì fā gù yě

孤军轻进,不足使勒畏首畏尾,则怀旧之士欲为内应,无由自发故也。

gù yuǎn chén xiě yán bù xuān jǐn

故远陈写,言不宣尽。

huì shǐ zhě zāo fēng méi hǎi

廆使者遭风没海。

qí hòu huì gèng xiě qián jiān bìng jī qí dōng yí xiào wèi fēng chōu xíng liáo dōng xiāng hán jiáo děng sān shí yú rén shū shàng kǎn fǔ yuē

其后廆更写前笺,并赍其东夷校尉封抽、行辽东相韩矫等三十余人疏上侃府曰:

zì gǔ yǒu guó yǒu jiā xiān bù jí shèng ér shuāi

自古有国有家,鲜不极盛而衰。

zì dà jìn lóng xīng kè píng hūn huì shén wǔ zhī lüè mài zōng qián shǐ

自大晋龙兴,克平昬、会,神武之略,迈踪前史。

huì huáng zhī mò hòu dǎng gòu nán huò jié jīng jī xìn chéng gōng zú suì shǐ jié kòu chéng xū qīng fù zhū xià jiù dōu lún miè shān líng huǐ jué rén shén bēi dào yōu míng fā fèn

惠皇之末,后党构难,祸结京畿,衅成公族,遂使羯寇乘虚,倾覆诸夏,旧都沦灭,山陵毁掘,人神悲悼,幽明发愤。

xī xiǎn yǔn zhī qiáng xiōng nú zhī shèng wèi yǒu rú jīn rì jié kòu zhī bào kuà niè huá yì dào chēng zūn hào zhě yě

昔猃狁之强,匈奴之盛,未有如今日羯寇之暴,跨蹑华裔,盗称尊号者也。

tiān zuò yǒu jìn tǐng shòu yīng jié

天祚有晋,挺授英杰。

chē qí jiāng jūn mù róng huì zì ruò guàn lì guó zhōng yú wáng shì míng yǔn gōng sù zhì zài lì xūn

车骑将军慕容廆自弱冠莅国,忠于王室,明允恭肃,志在立勋。

shǔ hǎi nèi fēn bēng huáng yú qiān xìng yuán huáng zhōng xīng chū chàng dà yè sù zǔ jì tǒng dàng píng jiāng wài

属海内分崩,皇舆迁幸,元皇中兴,初唱大业,肃祖继统,荡平江外。

huì suī xiàn yǐ shān hǎi gé yǐ jié kòu qiáo shǒu yǐn lǐng xì xīn jīng shī cháng jiǎ wù mèi yù yōu guó wàng shēn

廆虽限以山海,隔以羯寇,翘首引领,系心京师,常假寤寐,欲忧国忘身。

gòng fěi xiāng xún lián zhōu zài lù róng bù shuì jià dòng chéng yì jǔ

贡篚相寻, 连舟载路,戎不税驾,动成义举。

jīn jié kòu tāo tiān hù qí chǒu lèi shù jī zhào wèi kuà lüè yàn qí

今羯寇滔天,怙其丑类,树基赵、魏,跨略燕、 齐。

huì suī lǜ yì zhòng zhū tǎo dà nì rán guǎn zhòng xiāng qí yóu yuē chǒng bù zú yǐ yù xià kuàng huì fǔ yì wáng shì yǒu kuāng bà zhī gōng ér wèi bēi jué qīng jiǔ mìng wèi jiā fēi suǒ yǐ chǒng yì fān hàn dūn jiǎng shū xūn zhě yě

廆虽率义众,诛讨大逆,然管仲相齐,犹曰宠不足以御下,况廆辅翼王室,有匡霸之功,而位卑爵轻,九命未加,非所以宠异籓翰,敦奖殊勋者也。

fāng jīn zhào mìng gé jué wáng lù xiǎn yuǎn gòng shǐ wǎng lái dòng mí nián zài

方今诏命隔绝,王路险远,贡使往来,动弥年载。

jīn yàn zhī jiù rǎng běi zhōu shā mò dōng jǐn lè làng xi jì dài shān nán jí jì fāng ér xī wèi lǔ tíng fēi fù guó jiā zhī yù

今燕之旧壤,北周沙漠,东尽乐浪,西暨代山,南极冀方,而悉为虏庭,非复国家之域。

jiàng zuǒ děng yǐ wéi yi yuǎn zūn zhōu shì jìn zhǔn hàn chū jìn fēng huì wèi yàn wáng xíng dà jiàng jūn shì shàng yǐ zǒng tǒng zhū bù xià yǐ gē sǔn zéi jìng

将佐等以为宜远遵周室,近准汉初,进封廆为燕王,行大将军事,上以总统诸部,下以割损贼境。

shǐ jì zhōu zhī rén wàng fēng xiàng huà

使冀州之人望风向化。

huì de zhī chéng zhào mìng lǜ hé zhū guó fèng cí yí nì yǐ chéng huán wén zhī gōng gǒu lì shè jì zhuān zhī kě yě

廆得祗承诏命,率合诸国,奉辞夷逆,以成桓文之功,苟利社稷, 专之可也。

ér huì gù zhí qiān guāng shǒu jié mí gāo měi zhào suǒ jiā ràng dòng jī nián fēi jiàng zuǒ děng suǒ néng dūn bī

而廆固执谦光,守节弥高,每诏所加,让动积年,非将佐等所能敦逼。

jīn qū qū suǒ chén bù yù gǒu xiāng chóng zhòng ér yú qíng zhì xīn shí wèi guó jì

今区区所陈,不欲苟相崇重,而愚情至心,实为国计。

kǎn bào chōu děng shū qí lüè yuē chē qí jiāng jūn yōu guó wàng shēn gòng fěi zài lù jié zéi qiú hé zhí shǐ sòng zhī xi tǎo duàn guó běi fá sài wài yuǎn suí suǒ tóu huāng fú yǐ xiàn

侃报抽等书,其略曰:“车骑将军忧国忘身,贡篚载路,羯贼求和,执使送之, 西讨段国,北伐塞外,远绥索头,荒服以献。

wéi běi bù wèi bīn lǚ qiǎn zhēng fá

惟北部未宾,屡遣征伐。

yòu zhī dōng fāng guān hào gāo xià qí bān jìn wú tǒng shè zhī quán tuì wú děng chà zhī jiàng yù jìn chē qí wèi yàn wáng yī èr jù zhī

又知东方官号,高下齐班,进无统摄之权,退无等差之降,欲进车骑为燕王,一二具之。

fu gōng chéng jìn jué gǔ zhī chéng zhì yě

夫功成进爵,古之成制也。

chē qí suī wèi néng wèi guān cuī lēi rán zhōng yì jié chéng

车骑虽未能为官摧勒,然忠义竭诚。

jīn téng jiān shàng tīng kě bù chí sù dāng rèn tiān tái yě

今腾笺上听,可不迟速, 当任天台也。

cháo yì wèi dìng

”朝议未定。

bā nián huì zú nǎi zhǐ

八年,廆卒,乃止。

shí nián liù shí wǔ zài wèi sì shí jiǔ nián

时年六十五,在位四十九年。

dì qiǎn shǐ zhě cè zèng dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī shì yuē xiāng

帝遣使者策赠大将军、开府仪同三司,谥曰襄。

jí jùn jiàn hào wěi shì wǔ xuān huáng dì

及俊僭号,伪谥武宣皇帝。

péi yí zì wén jì hé dōng wén xǐ rén yě

裴嶷,字文冀,河东闻喜人也。

fù chǎng sī lì xiào wèi

父昶,司隶校尉。

yí qīng fāng yǒu gàn lüè lèi qiān zhì zhōng shū shì láng zhuǎn gěi shì huáng mén láng xíng yáng tài shǒu

嶷清方有干略,累迁至中书侍郎,转给事黄门郎、荥阳太守。

shǔ tiān xià luàn yí xiōng wǔ xiān wèi xuán tú tài shǒu yí suì qiú wèi chāng lí tài shǒu

属天下乱,嶷兄武先为玄菟太守,嶷遂求为昌黎太守。

zhì jùn jiǔ zhī wǔ zú yí bèi zhēng nǎi jiāng wǔ zi kāi sòng sàng jù nán

至郡,久之,武卒,嶷被征,乃将武子开送丧俱南。

jì dá liáo xī dào lù gěng sè nǎi yǔ kāi tóu huì

既达辽西,道路梗塞, 乃与开投廆。

shí zhū liú yù zhī shì jiàn huì cǎo chuàng bìng huái qù jiù

时诸流寓之士见廆草创,并怀去就。

yí shǒu dìng míng fēn wèi qún shì qǐ xíng

嶷首定名分,为群士启行。

huì shén yuè yǐ yí wèi zhǎng shǐ wěi yǐ jūn guó zhī móu

廆甚悦,以嶷为长史,委以军国之谋。

jí xī dú guān kòu bī chéng xià wài nèi sāo dòng huì wèn cè yú yí yí yuē xī dú guān suī yōng dà zhòng jūn wú hào lìng zhòng wú bù zhèn ruò jiǎn jīng bīng chéng qí wú bèi zé chéng qín ěr

及悉独官寇逼城下,外内骚动,廆问策于嶷,嶷曰:“悉独官虽拥大众,军无号令,众无部阵,若简精兵,乘其无备,则成擒耳。

huì cóng zhī suì xiàn kòu yíng

”廆从之,遂陷寇营。

huì wēi dé yú cǐ shén zhèn jiāng qiǎn shǐ xiàn jié yú jiàn yè miào jiǎn xíng rén lìng yí jiāng mìng

廆威德于此甚振,将遣使献捷于建邺,妙简行人,令嶷将命。

chū cháo tíng yǐ huì pì zài huāng yuǎn yóu yǐ biān yì zhī háo chù zhī

初,朝廷以廆僻在荒远,犹以边裔之豪处之。

yí jì shǐ zhì shèng yán huì wēi lüè yòu zhī sì hǎi yīng xián bìng wèi qí yòng jǔ cháo gǎi guān yān

嶷既使至,盛言廆威略,又知四海英贤并为其用,举朝改观焉。

yí jiāng hái dì shì liú yí yǐ guān zhī yí cí yuē chén shì hé cháo ēn zhuó yīng huá shěng yīn shì yuǎn jì tóu jì huāng xiá

嶷将还,帝试留嶷以观之,嶷辞曰:“臣世荷朝恩, 濯缨华省,因事远寄,投迹荒遐。

jīn zāo kāi tài de dǔ cháo tíng fù cì ēn zhào jí liú jīng niǎn yú chén zhī sī chéng wèi hòu xìng

今遭开泰,得睹朝廷,复赐恩诏,即留京辇,于臣之私,诚为厚幸。

gù yǐ huáng jū bō qiān shān líng yōu rǔ mù róng lóng xiāng jiāng jūn yuè zài xiá biǎo nǎi xīn wáng shì kāng kǎi zhī chéng yì gǎn tiān dì fāng sǎo píng zhōng rǎng fèng yíng huáng yú gù qiǎn shǐ chén wàn lǐ biǎo chéng

顾以皇居播迁,山陵幽辱,慕容龙骧将军越在遐表,乃心王室, 慷慨之诚,义感天地,方扫平中壤,奉迎皇舆,故遣使臣,万里表诚。

jīn ruò liú chén bì wèi guó jiā yí qí pì lòu gū qí dān xīn shǐ huái yì xiè dài

今若留臣, 必谓国家遗其僻陋,孤其丹心,使怀义懈怠。

shì yǐ wēi chén qū qū wàng shēn wèi guó tān hái fǎn mìng ěr

是以微臣区区忘身为国,贪还反命耳。

dì yuē qīng yán shì yě

” 帝曰:“卿言是也。

nǎi qiǎn yí hái

”乃遣嶷还。

huì hòu wèi qún liáo yuē péi zhǎng shǐ míng zhòng zhōng cháo ér jiàng qū yú cǐ qǐ fēi tiān yǐ shòu gū yě

廆后谓群僚曰:“裴长史名重中朝,而降屈于此, 岂非天以授孤也。

chū wèi liáo dōng xiāng zhuǎn lè làng tài shǒu

”出为辽东相,转乐浪太守。

gāo zhān zì zi qián bó hǎi tiáo rén yě

高瞻,字子前,渤海蓚人也。

shǎo ér yīng shuǎng yǒu jùn cái shēn cháng bā chǐ èr cùn

少而英爽有俊才,身长八尺二寸。

guāng xī zhōng diào bǔ shàng shū láng

光熙中,调补尚书郎。

shǔ yǒng jiā zhī luàn huán xiāng lǐ nǎi yǔ fù lǎo yì yuē jīn huáng gāng bù zhèn bīng gé yún rǎo cǐ jùn wò rǎng píng gù hé hǎi ruò bīng huāng suì jiǎn bì wèi kòu tíng fēi wèi tú ān zhī suǒ

属永嘉之乱,还乡里,乃与父老议曰:“今皇纲不振,兵革云扰,此郡沃壤,凭固河海,若兵荒岁俭,必为寇庭,非谓图安之所。

wáng péng zǔ xiān zài yōu jì jù yàn dài zhī zī bīng qiáng guó fù kě yǐ tuō yě

王彭祖先在幽、蓟,据燕、 代之资,兵强国富,可以托也。

zhū jūn yǐ wéi hé rú

诸君以为何如?

zhòng xián shàn zhī

”众咸善之。

nǎi yǔ shū fù yǐn lǜ shù qiān jiā běi xǐ yōu zhōu

乃与叔父隐率数千家北徙幽州。

jì ér yǐ wáng jùn zhèng lìng wú héng nǎi yī cuī bì suí bì rú liáo dōng

既而以王浚政令无恒,乃依崔毖,随毖如辽东。

bì zhī yǔ sān guó móu fá huì yě zhān gù jiàn yǐ wéi bù kě bì bù cóng

毖之与三国谋伐廆也,瞻固谏以为不可,毖不从。

jí bì bēn bài zhān suí zhòng jiàng yú huì

及毖奔败,瞻随众降于廆。

huì shǔ wèi jiāng jūn zhān chēng jí bù qǐ

廆署为将军,瞻称疾不起。

huì jìng qí zī qì shù lín hou zhī fǔ qí xīn yuē jūn zhī jí zài cǐ bù zài yú yě

廆敬其姿器,数临候之,抚其心曰:“君之疾在此,不在余也。

jīn tiān zi bō yuè sì hǎi fēn bēng cāng shēng fēn rǎo mò zhī suǒ xì gū sī yǔ zhū jūn kuāng fù dì shì jiǎn jīng shǐ yú èr jīng yíng tiān zǐ yú wú huì kuò qīng bā biǎo móu xūn gǔ liè cǐ gū zhī xīn yě gū zhī yuàn yě

今天子播越,四海分崩,苍生纷扰,莫知所系,孤思与诸君匡复帝室,翦鲸豕于二京,迎天子于吴、会,廓清八表,侔勋古烈,此孤之心也,孤之愿也。

jūn zhōng zhōu dà zú guān miǎn zhī yú yi tòng xīn jí shǒu zhěn gē dài dàn nài hé yǐ huá yí zhī yì yǒu huái jiè rán

君中州大族,冠冕之余,宜痛心疾首,枕戈待旦,柰何以华夷之异,有怀介然。

qiě dà yǔ chū yú xī qiāng wén wáng shēng yú dōng yí dàn wèn zhì lüè hé rú ěr qǐ yǐ shū sú bù kě jiàng xīn hu

且大禹出于西羌,文王生于东夷,但问志略何如耳,岂以殊俗不可降心乎!

zhān réng cí jí dǔ huì shēn bù píng zhī

”瞻仍辞疾笃,廆深不平之。

zhān yòu yǔ sòng gāi yǒu xì gāi yīn quàn huì chú zhī

瞻又与宋该有隙,该阴劝廆除之。

zhān wén qí yán mí bù zì ān suì yǐ yōu sǐ

瞻闻其言,弥不自安,遂以忧死。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →