晋书 · 房玄龄 · Chapter 112 of 130

载记·第十二章

PinyinModern Translation
Size

fú hóng zì guǎng shì lüè yáng lín wèi dī rén yě

苻洪,字广世,略阳临渭氐人也。

qí xiān gài yǒu hù zhī miáo yì shì wèi xī róng qiú zhǎng

其先盖有扈之苗裔,世为西戎酋长。

shǐ qí jiā chí zhōng pú shēng zhǎng wǔ zhàng wǔ jié rú zhú xíng shí xián wèi zhī pú jiā yīn yǐ wéi shì yān

始其家池中蒲生,长五丈,五节如竹形,时咸谓之蒲家,因以为氏焉。

fù huái guī bù luò xiǎo shuài

父怀归,部落小帅。

xiān shì lǒng yòu dà yǔ bǎi xìng kǔ zhī yáo yuē yǔ ruò bù zhǐ hóng shuǐ bì qǐ

先是,陇右大雨,百姓苦之,谣曰:“雨若不止,洪水必起。

gù yīn míng yuē hóng

”故因名曰洪。

hào shī duō quán lüè xiāo wǔ shàn qí shè

好施, 多权略,骁武善骑射。

shǔ yǒng jiā zhī luàn nǎi sàn qiān jīn zhào yīng jié zhī shì fǎng ān wēi biàn tōng zhī shù

属永嘉之乱,乃散千金,召英杰之士访安危变通之术。

zōng rén pú guāng pú tū suì tuī hóng wèi méng zhǔ

宗人蒲光、蒲突遂推洪为盟主。

liú yào jiàn hào cháng ān guāng děng bī hóng guī yào bài lǜ yì hóu

刘曜僭号长安,光等逼洪归曜,拜率义侯。

yào bài hóng xi bǎo lǒng shān

曜败,洪西保陇山。

shí jì lóng jiāng gōng shàng guī hóng yòu qǐng xiáng

石季龙将攻上邽,洪又请降。

jì lóng dà yuè bài guàn jūn jiāng jūn wěi yǐ xī fāng zhī shì

季龙大悦,拜冠军将军,委以西方之事。

jì lóng miè shí shēng hóng shuō jì lóng yi xǐ guān zhōng háo jié jí qiāng róng nèi shí jīng shī

季龙灭石生,洪说季龙宜徙关中豪杰及羌戎内实京师。

jì lóng cóng zhī yǐ hóng wèi lóng xiāng jiāng jūn liú rén dū du chǔ yú fāng tóu

季龙从之,以洪为龙骧将军、 流人都督,处于枋头。

lèi yǒu zhàn gōng fēng xī píng jùn gōng qí bù xià cì jué guān nèi hòu zhě èr qiān yú rén yǐ hóng wèi guān nèi lǐng hóu jiāng

累有战功,封西平郡公,其部下赐爵关内侯者二千余人,以洪为关内领侯将。

rǎn mǐn yán yú jì lóng yuē fú hóng xióng guǒ qí zhū zi bìng fēi cháng cái yi mì chú zhī

冉闵言于季龙曰:“苻洪雄果,其诸子并非常才,宜密除之。

jì lóng dài zhī yù hòu

” 季龙待之愈厚。

jí shí zūn jí wèi mǐn yòu yǐ wéi yán zūn nǎi qù hóng dōu dū yú rú qián

及石遵即位,闵又以为言,遵乃去洪都督,余如前。

hóng yuàn zhī nǎi qiǎn shǐ jiàng jìn

洪怨之,乃遣使降晋。

hòu shí jiàn shā zūn suǒ zài bīng qǐ hóng yǒu zhòng shí yú wàn

后石鉴杀遵,所在兵起,洪有众十余万。

yǒng hé liù nián dì yǐ hóng wèi zhēng běi dà jiāng jūn dū du hé běi zhū jūn shì jì zhōu cì shǐ guǎng chuān jùn gōng

永和六年,帝以洪为征北大将军、都督河北诸军事、冀州刺史、广川郡公。

shí yǒu shuō hóng chēng zūn hào zhě hóng yì yǐ chèn wén yǒu cǎo fù yìng wáng yòu qí sūn jiān bèi yǒu cǎo fù zì suì gǎi xìng fú shì zì chēng dà jiàng jūn dà chán yú sān qín wáng

时有说洪称尊号者,洪亦以谶文有“草付应王”,又其孙坚背有“草付”字,遂改姓苻氏,自称大将军、大单于、三秦王。

hóng wèi bó shì hú wén yuē gū lǜ zhòng shí wàn jū xíng shèng zhī de rǎn mǐn mù róng jùn kě zhǐ chén ér tiǎn yáo xiāng fù zǐ kè zhī zài wú shù zhōng gū qǔ tiān xià yǒu yì yú hàn zǔ

洪谓博士胡文曰:“孤率众十万,居形胜之地,冉闵、慕容俊可指辰而殄,姚襄父子克之在吾数中,孤取天下,有易于汉祖。

chū jì lóng yǐ má qiū zhèn fú hǎn rǎn mǐn zhī luàn qiū guī yè hóng shǐ zi xióng jī ér huò zhī yǐ qiū wèi jūn shī jiāng jūn

” 初,季龙以麻秋镇枹罕,冉闵之乱,秋归邺,洪使子雄击而获之,以秋为军师将军。

qiū shuō hóng xī dōu cháng ān hóng shēn rán zhī

秋说洪西都长安,洪深然之。

jì ér qiū yīn yàn zhèn hóng jiāng bìng qí zhòng shì zǐ jiàn shōu ér zhǎn zhī

既而秋因宴鸩洪,将并其众,世子健收而斩之。

hóng jiāng sǐ wèi jiàn yuē suǒ yǐ wèi rù guān zhě yán zhōng zhōu kě zhǐ shí ér dìng

洪将死,谓健曰:“所以未入关者,言中州可指时而定。

jīn jiàn kùn shù zǐ zhōng yuán fēi rǔ xiōng dì suǒ néng bàn

今见困竖子,中原非汝兄弟所能办。

guān zhōng xíng shèng wú wáng hòu biàn kě gǔ xíng ér xi

关中形胜,吾亡后便可鼓行而西。

yán zhōng ér sǐ nián liù shí liù

”言终而死,年六十六。

jiàn jiàn wèi wěi shì huì wǔ dì

健僭位,伪谥惠武帝。

fú jiàn zì jiàn yè hóng dì sān zi yě

苻健,字建业,洪第三子也。

chū mǔ jiāng shì mèng dà pí ér yùn zhī jí zhǎng yǒng guǒ biàn gōng mǎ hào shī shàn shì rén shèn wéi shí jì lóng fù zǐ suǒ qīn ài

初,母姜氏梦大罴而孕之,及长,勇果便弓马, 好施,善事人,甚为石季龙父子所亲爱。

jì lóng suī wài lǐ fú shì xīn shí jì zhī nǎi yīn shā qí zhū xiōng ér bù hài jiàn yě

季龙虽外礼苻氏,心实忌之,乃阴杀其诸兄,而不害健也。

jí hóng sǐ jiàn sì wèi qù qín wáng zhī hào chēng jìn jué qiǎn shǐ gào sàng yú jīng shī qiě tīng wáng mìng

及洪死,健嗣位,去秦王之号,称晋爵,遣使告丧于京师,且听王命。

shí jīng zhào dù hóng qiè jù cháng ān zì chēng jìn zhēng běi jiāng jūn yōng zhōu cì shǐ róng xià duō guī zhī

时京兆杜洪窃据长安,自称晋征北将军、雍州刺史,戎夏多归之。

jiàn mì tú guān zhōng jù hóng zhī zhī nǎi wěi shòu shí zhī guān shàn gōng shì yú fāng tóu kè suǒ bù zhǒng mài shì wú xi yì yǒu zhī ér bù zhǒng zhě jiàn shā zhī yǐ xùn

健密图关中, 惧洪知之,乃伪受石祗官,缮宫室于枋头,课所部种麦,示无西意,有知而不种者, 健杀之以徇。

jì ér zì chēng jìn zhēng xi dà jiàng jūn dū du guān zhōng zhū jūn shì yōng zhōu cì shǐ jǐn zhòng xi xíng qǐ fú qiáo yú méng jīn yǐ jì

既而自称晋征西大将军、都督关中诸军事、雍州刺史,尽众西行,起浮桥于盟津以济。

qiǎn qí dì xióng lǜ bù qí wǔ qiān rù tóng guān xiōng zi jīng zì zhǐ guān rù hé dōng

遣其弟雄率步骑五千入潼关,兄子菁自轵关入河东。

jiàn zhí jīng shǒu yuē shì ruò bù jié rǔ sǐ hé běi wǒ sǐ hé nán bù jí huáng quán wú xiāng jiàn yě

健执菁手曰: “事若不捷,汝死河北,我死河南,不及黄泉,无相见也。

jì jì fén qiáo zì tǒng dà zhòng jì xióng ér jìn

”既济,焚桥,自统大众继雄而进。

dù hóng qiǎn qí jiāng zhāng xiān yào jiàn yú tóng guān jiàn nì jī pò zhī

杜洪遣其将张先要健于潼关,健逆击破之。

jiàn suī zhàn shèng yóu xiū jiān yú hóng bìng sòng míng mǎ zhēn bǎo qǐng zhì cháng ān shàng zūn hào

健虽战胜,犹修笺于洪, 并送名马珍宝,请至长安上尊号。

hóng yuē bì zhòng yán gān yòu wǒ yě

洪曰:“币重言甘,诱我也。

nǎi jǐn zhào guān zhōng zhī zhòng lái jù

”乃尽召关中之众来距。

jiàn shì zhī yù tài zhī lín jiàn yuē xiǎo wǎng dà lái jí hēng

健筮之,遇《泰》之《临》,健曰:“小往大来,吉亨。

xī wǎng dōng ér xiǎo jīn hái xi ér dà jí shú dà yān

昔往东而小,今还西而大,吉孰大焉!

shì shí zhòng xīng jiā hé xī liú zhàn zhě yǐ wéi bǎi xìng hái xi zhī xiàng

”是时众星夹河西流,占者以为百姓还西之象。

jiàn suì jìn jūn cì chì shuǐ qiǎn xióng lüè de wèi běi yòu bài zhāng xiān yú yīn pán qín zhī zhū chéng jǐn xiàn jīng suǒ zhì wú bù jiàng zhě sān fǔ lüè dìng

健遂进军,次赤水,遣雄略地渭北,又败张先于阴槃,擒之,诸城尽陷,菁所至无不降者,三辅略定。

jiàn yǐn bīng zhì cháng ān hóng bēn sī zhú

健引兵至长安,洪奔司竹。

jiàn rù ér dōu zhī qiǎn shǐ xiàn jié jīng shī bìng xiū hǎo yú huán wēn

健入而都之,遣使献捷京师,并修好于桓温。

jiàn jūn shī jiāng jūn gǔ xuán shuò děng biǎo jiàn wèi shì zhōng dà dū dū guān zhōng zhū jūn shì dà chán yú qín wáng jiàn nù yuē wǒ guān wèi qīng zhòng fēi ruò děng suǒ zhī

健军师将军贾玄硕等表健为侍中、大都督关中诸军事、大单于、秦王,健怒曰: “我官位轻重,非若等所知。

jì ér qián shǐ fěng xuán shuò děng shǐ shàng zūn hào

”既而潜使讽玄硕等使上尊号。

yǒng hé qī nián jiàn chēng tiān wáng dà chán yú shè jìng nèi sǐ zuì jiàn yuán huáng shǐ shàn zōng miào shè jì zhì bǎi guān yú cháng ān

永和七年,僭称天王、 大单于,赦境内死罪,建元皇始,缮宗庙社稷,置百官于长安。

lì qī qiáng shì wèi tiān wáng huáng hòu zi cháng wèi tiān wáng huáng tài zǐ dì xióng wèi chéng xiàng dū du zhōng wài zhū jūn shì chē qí dà jiàng jūn lǐng yōng zhōu cì shǐ zì yú fēng shòu gè yǒu chà

立妻强氏为天王皇后,子苌为天王皇太子,弟雄为丞相、都督中外诸军事、车骑大将军、领雍州刺史, 自余封授各有差。

chū dù hóng zhī bēn yě zhāo jìn liáng zhōu cì shǐ sī mǎ xūn

初,杜洪之奔也,招晋梁州刺史司马勋。

zhì shì xūn lǜ bù qí sān wàn rù qín chuān jiàn bài zhī yú wǔ zhàng yuán

至是,勋率步骑三万入秦川,健败之于五丈原。

bā nián jiàn jiàn jí huáng dì wèi yú tài jí qián diàn zhū gōng jìn wèi wáng yǐ dà chán yú shòu qí zi cháng

八年,健僭即皇帝位于太极前殿,诸公进为王,以大单于授其子苌。

dù hóng zhūn yi qiū wèi qí jiāng zhāng jū suǒ shā jū zì lì wèi qín wáng zhì bǎi guān

杜洪屯宜秋,为其将张琚所杀,琚自立为秦王,置百官。

jiàn lǜ bù qí èr wàn gōng jū zhǎn qí shǒu

健率步骑二万攻琚, 斩其首。

jiàn zhì zì yi qiū qiǎn xióng jīng lǜ zhòng lüè guān dōng bìng yuán shí jì lóng yù zhōu cì shǐ zhāng yù yú xǔ chāng yǔ jìn zhèn xi jiāng jūn xiè shàng zhàn yú yǐng shuǐ zhī shàng wáng shī bài jì

健至自宜秋,遣雄、菁率众掠关东,并援石季龙豫州刺史张遇于许昌,与晋镇西将军谢尚战于颍水之上,王师败绩。

xióng chéng shèng zhú běi zhì yú lěi mén shā shāng tài bàn suì lǔ yù jí qí zhòng guī yú cháng ān bài yù sī kōng yù zhōu cì shǐ zhèn xǔ chāng

雄乘胜逐北,至于垒门,杀伤太半,遂虏遇及其众归于长安,拜遇司空、豫州刺史,镇许昌。

xióng gōng wáng zhuó yú lǒng shàng zhuó bēn liáng zhōu xióng zhūn lǒng dōng

雄攻王擢于陇上,擢奔凉州, 雄屯陇东。

zhāng zhòng huá bài zhuó zhēng dōng dà jiàng jūn shǐ yǔ qí jiāng zhāng hóng sòng xiū lián bīng fá xióng

张重华拜擢征东大将军,使与其将张弘、宋修连兵伐雄。

xióng yǔ jīng lǜ zhòng jī bài zhī huò hóng xiū sòng cháng ān

雄与菁率众击败之,获弘、修送长安。

chū zhāng yù zì xǔ chāng lái jiàng jiàn nà yù hòu mǔ hán shì wèi zhāo yí měi yú zhòng zhōng wèi yù yuē qīng wú zǐ yě

初,张遇自许昌来降,健纳遇后母韩氏为昭仪,每于众中谓遇曰:“卿,吾子也。

yù cán hèn yǐn guān zhōng zhū jiāng yù yǐ yōng zhōu guī shùn nǎi yǔ jiàn zhōng huáng mén liú huang móu yè xí jiàn shì jué yù hài

”遇惭恨,引关中诸将欲以雍州归顺,乃与健中黄门刘晃谋夜袭健,事觉,遇害。

yú shì kǒng tè qǐ chí yáng liú zhēn xià hóu xiǎn qǐ hù qiáo jǐng qǐ yōng hú yáng chì qǐ sī zhú hū yán dú qǐ bà chéng zhòng shù wàn rén bìng qiǎn shǐ yì zhēng xi huán wēn zhōng jūn yīn hào qǐng jiù

于是孔特起池阳,刘珍、夏侯显起鄠,乔景起雍,胡阳赤起司竹,呼延毒起霸城,众数万人,并遣使诣征西桓温、中军殷浩请救。

xióng qiǎn jīng lüè shàng luò jùn yú fēng yáng xiàn lì jīng zhōu yǐ yǐn nán jīn qí huò gōng gān qī là tōng guān shì lái yuǎn shāng yú shì guó yòng chōng zú ér yì huì yíng jī yǐ

雄遣菁掠上洛郡,于丰阳县立荆州,以引南金奇货、弓竿漆蜡,通关市,来远商,于是国用充足,而异贿盈积矣。

shí nián wēn lǜ zhòng sì wàn qū cháng ān qiǎn bié jiāng rù xī chuān gōng shàng luò zhí jiàn jīng zhōu cì shǐ guō jìng ér qiǎn sī mǎ xūn lüè xī bǐ

十年,温率众四万趋长安,遣别将入淅川,攻上洛,执健荆州刺史郭敬,而遣司马勋掠西鄙。

jiàn qiǎn qí zi cháng lǜ xióng jīng děng zhòng wǔ wàn jù wēn yú yáo liǔ chéng chóu sī duī

健遣其子苌率雄、菁等众五万,距温于尧柳城、愁思堆。

wēn zhuǎn zhàn ér qián cì yú bà shàng cháng děng tuì yíng chéng nán

温转战而前,次于灞上,苌等退营城南。

jiàn yǐ léi bīng liù qiān gù shǒu cháng ān xiǎo chéng qiǎn jīng ruì sān wàn wèi yóu jūn yǐ jù wēn

健以羸兵六千固守长安小城,遣精锐三万为游军以距温。

sān fǔ jùn xiàn duō jiàng yú wēn

三辅郡县多降于温。

jiàn bié shǐ xióng lǐng qí qī qiān yǔ huán chōng zhàn yú bái lù yuán wáng shī bài jì yòu pò sī mǎ xūn yú zǐ wǔ gǔ

健别使雄领骑七千,与桓冲战于白鹿原,王师败绩,又破司马勋于子午谷。

chū jiàn wén wēn zhī lái yě shōu mài qīng yě yǐ dài zhī gù wēn zhòng dà jī

初,健闻温之来也,收麦清野以待之,故温众大饥。

zhì shì xǐ guān zhōng sān qiān yú hù ér guī

至是,徙关中三千余户而归。

jí zhì tóng guān yòu wèi cháng děng suǒ bài sī mǎ xūn bēn hái hàn zhōng

及至潼关,又为苌等所败,司马勋奔还汉中。

qí nián xi lǔ qǐ méi jūn yá qiǎn zi rù shì jiàn yú shì zhì lái bīn guǎn yú píng shuò mén yǐ huái yuǎn rén

其年,西虏乞没军邪遣子入侍,健于是置来宾馆于平朔门以怀远人。

qǐ líng tái yú dù mén

起灵台于杜门。

yǔ bǎi xìng yuè fǎ sān zhāng báo fù bēi gōng chuí xīn zhèng shì yōu lǐ qí lǎo xiū shàng rú xué ér guān yòu chēng lái sū yān

与百姓约法三章,薄赋卑宫,垂心政事,优礼耆老,修尚儒学,而关右称来苏焉。

xīn píng yǒu cháng rén jiàn yǔ bǎi xìng zhāng jìng yuē fú shì yìng tiān shòu mìng jīn dāng tài píng wài miàn zhě guī zhōng ér ān tài

新平有长人见,语百姓张靖曰:“苻氏应天受命,今当太平,外面者归中而安泰。

wèn xìng míng fú dá é ér bú jiàn

”问姓名,弗答,俄而不见。

xīn píng lìng yǐ wén jiàn yǐ wéi yāo xià jìng yù

新平令以闻,健以为妖,下靖狱。

huì dà yǔ lín hé wèi yì pú jīn jiān guān dēng de yī jī yú hé zhǎng qī jǐn sān cùn rén jì chēng zhī zhǐ zhǎng chǐ yú wén shēn yī cùn

会大雨霖,河、 渭溢,蒲津监冠登得一屐于河,长七尽三寸,人迹称之,指长尺余,文深一寸。

jiàn tàn yuē fù zǎi zhī zhōng hé suǒ bù yǒu zhāng jìng suǒ jiàn dìng bù xū yě

健叹曰:“覆载之中何所不有,张靖所见定不虚也。

shè zhī

”赦之。

huáng chóng dà qǐ zì huá zé zhì lǒng shān shí bǎi cǎo wú yí

蝗虫大起,自华泽至陇山,食百草无遗。

niú mǎ xiāng gǎn máo měng shòu jí láng shí rén xíng lù duàn jué

牛马相敢毛,猛兽及狼食人,行路断绝。

jiàn zì juān bǎi xìng zū shuì jiǎn shàn chè xuán sù fú bì zhèng diàn

健自蠲百姓租税,减膳撤悬,素服避正殿。

chū huán wēn zhī rù guān yě qí tài zǐ cháng yǔ wēn zhàn wèi liú shǐ suǒ zhōng sǐ

初,桓温之入关也,其太子苌与温战,为流矢所中死。

zhì shì lì qí zi shēng wèi tài zǐ

至是,立其子生为太子。

jiàn qǐn jí jīng lè bīng rù dōng gōng jiāng shā fú shēng zì lì

健寝疾,菁勒兵入东宫,将杀苻生自立。

shí shēng shì jiàn jí jīng yǐ jiàn wèi sǐ huí gōng dōng yè mén

时生侍健疾,菁以健为死,回攻东掖门。

jiàn wén biàn shēng duān mén chén bīng zhòng jiē shě zhàng táo sàn zhí jīng shā zhī

健闻变,升端门陈兵,众皆舍杖逃散,执菁杀之。

shù rì jiàn sǐ shí nián sān shí jiǔ zài wèi sì nián

数日,健死,时年三十九,在位四年。

wěi shì míng huáng dì miào hào shì zōng hòu gǎi yuē gāo zǔ

伪谥明皇帝,庙号世宗,后改曰高祖。

shēng zì cháng shēng jiàn dì sān zi yě

生字长生,健第三子也。

yòu ér wú lài zǔ hóng shén è zhī

幼而无赖,祖洪甚恶之。

shēng wú yī mù wèi r tóng shí hóng xì zhī wèn shì zhě yuē wú wén xiā r yī lèi xìn hu

生无一目,为儿童时,洪戏之,问侍者曰:“吾闻瞎儿一泪,信乎?

shì zhě yuē rán

”侍者曰:“然。

shēng nù yǐn pèi dāo zì cì chū xuè yuē cǐ yì yī lèi yě

”生怒,引佩刀自刺出血,曰:“此亦一泪也。

hóng dà jīng biān zhī

”洪大惊,鞭之。

shēng yuē xìng nài dāo shuò bù kān biān chuí

生曰:“性耐刀槊,不堪鞭捶。

hóng yuē rǔ wéi ěr bù yǐ wú jiāng yǐ rǔ wèi nú

”洪曰: “汝为尔不已,吾将以汝为奴。

shēng yuē kě bù rú shí lè yě

”生曰:“可不如石勒也。

hóng jù xiǎn ér yǎn qí kǒu wèi jiàn yuē cǐ r kuáng bó yi zǎo chú zhī bù rán zhǎng dà bì pò rén jiā

”洪惧,跣而掩其口, 谓健曰:“此儿狂勃,宜早除之,不然,长大必破人家。

jiàn jiàng shā zhī xióng zhǐ zhī yuē r cháng chéng zì dāng xiū gǎi hé zhì biàn kě rú cǐ

”健将杀之,雄止之曰: “儿长成自当修改,何至便可如此!

jiàn nǎi zhǐ

”健乃止。

jí zhǎng lì jǔ qiān jūn xióng yǒng hǎo shā shǒu gé měng shòu zǒu jí bēn mǎ jī cì qí shè guàn jué yī shí

及长,力举千钧,雄勇好杀,手格猛兽,走及奔马,击刺骑射,冠绝一时。

huán wēn zhī lái fá yě shēng dān mǎ rù zhèn qiān qí zhǎn jiàng zhě qián hòu shí shù

桓温之来伐也,生单马入阵,搴旗斩将者前后十数。

cháng jì sǐ jiàn yǐ chèn yán sān yáng wǔ yǎn yìng fú gù lì wèi tài zǐ

苌既死,健以谶言三羊五眼应符,故立为太子。

jiàn zú jiàn jí huáng dì wèi dà shè jìng nèi gǎi nián shòu guāng shí yǒng hé shí èr nián yě

健卒,僭即皇帝位,大赦境内, 改年寿光,时永和十二年也。

zūn qí mǔ qiáng shì wèi huáng tài hòu lì qī liáng shì wèi huáng hòu

尊其母强氏为皇太后,立妻梁氏为皇后。

yǐ lǚ pó lóu wèi shì zhōng zuǒ dà jiàng jūn fú ān lǐng tài wèi fú liǔ wèi zhēng dōng dà jiàng jūn bīng zhōu mù zhèn pú bǎn fú xiǎo wèi zhèn dōng dà jiàng jūn yù zhōu mù zhèn shǎn chéng zì yú fēng shòu yǒu chà

以吕婆楼为侍中、左大将军,苻安领太尉,苻柳为征东大将军、并州牧,镇蒲坂,苻𫍲为镇东大将军、豫州牧,镇陕城,自余封授有差。

chū shēng jiāng qiáng huái yǔ huán wēn zhàn méi qí zi yán wèi jí fēng ér jiàn sǐ

初,生将强怀与桓温战没,其子延未及封而健死。

huì shēng chū yóu huái qī fán shì yú dào shàng shū lùn huái zhōng liè qǐng fēng qí zi

会生出游,怀妻樊氏于道上书,论怀忠烈,请封其子。

shēng nù shè ér shā zhī

生怒,射而杀之。

wěi zhōng shū jiān hú wén zhōng shū lìng wáng yú yán yú shēng yuē bǐ pín yǒu kè xīng bèi yú dà jiǎo yíng huò rù yú dōng jǐng

伪中书监胡文、中书令王鱼言于生曰: “比频有客星孛于大角,荧惑入于东井。

dà jiǎo wèi dì zuò dōng jǐng qín zhī fēn yě yú zhàn bù chū sān nián guó yǒu dà sàng dà chén lù sǐ

大角为帝坐,东井秦之分野,于占,不出三年,国有大丧,大臣戮死。

yuàn bì xià yuǎn zhuī zhōu wén xiū dé yǐ ráng zhī huì hé qún chén yǐ chéng kāng zāi zhī měi

愿陛下远追周文,修德以禳之,惠和群臣,以成康哉之美。

shēng yuē huáng hòu yǔ zhèn duì lín tiān xià yì zú fā sāi dà sàng zhī biàn

”生曰:“皇后与朕对临天下,亦足发塞大丧之变。

máo tài fu liáng chē qí liáng pū shè shòu yí fǔ zhèng kě wèi dà chén yě

毛太傅、梁车骑、梁仆射受遗辅政,可谓大臣也。

yú shì shā qí qī liáng shì jí tài fù máo guì chē qí shàng shū lìng liáng léng zuǒ pú yè liáng ān

”于是杀其妻梁氏及太傅毛贵,车骑、尚书令梁楞,左仆射梁安。

wèi fán yòu zhū shì zhōng chéng xiàng léi ruò r jí qí jiǔ zǐ èr shí qī sūn

未凡,又诛侍中、丞相雷弱儿及其九子、二十七孙。

zhū qiāng xī pàn

诸羌悉叛。

ruò r nán ān qiāng qiú yě gāng gěng hǎo zhí yán jiàn shēng bì chén zhào sháo dǒng róng luàn zhèng měi dà yán yú cháo gù róng děng zèn ér zhū zhī

弱儿, 南安羌酋也,刚鲠好直言,见生嬖臣赵韶、董荣乱政,每大言于朝,故荣等谮而诛之。

shēng suī zài liàng ān yóu yǐn zì ruò huāng dān yín nüè shā lù wú dào cháng wān gōng lòu rèn yǐ jiàn cháo chén chuí qián jù záo bèi zhì zuǒ yòu

生虽在谅暗,游饮自若,荒耽淫虐,杀戮无道,常弯弓露刃以见朝臣,锤钳锯凿备置左右。

yòu nà dǒng róng zhī yán zhū qí sī kōng wáng duò yǐ yīng rì shí zhī zāi

又纳董荣之言,诛其司空王堕以应日蚀之灾。

xiǎng qún chén yú tài jí qián diàn yǐn hān lè zòu shēng qīn gē yǐ hé zhī

飨群臣于太极前殿,饮酣乐奏,生亲歌以和之。

mìng qí shàng shū xīn láo diǎn quàn jì ér nù yuē hé bù qiǎng jiǔ

命其尚书辛牢典劝,既而怒曰:“何不强酒?

yóu yǒu zuò zhě

犹有坐者!

yǐn gōng shè láo ér shā zhī

” 引弓射牢而杀之。

yú shì bǎi liáo dà jù wú bù yǐn mǎn hūn zuì wū fú shī guān péng tóu jiāng pū shēng yǐ wéi lè

于是百僚大惧,无不引满昏醉,污服失冠,蓬头僵仆,生以为乐。

shēng wén zhāng zuò jiàn shā xuán jìng yòu chōng mìng qí zhēng dōng fú liǔ cān jūn yán fù liáng shū shǐ liáng zhōu yǐ shū yù zhī

生闻张祚见杀,玄靓幼冲,命其征东苻柳参军阎负、梁殊使凉州,以书喻之。

fù shū zhì gū zāng xuán jìng nián yòu bú jiàn shū děng

负、殊至姑臧,玄靓年幼,不见殊等。

qí liáng zhōu mù zhāng guàn wèi fù shū yuē gū zhī běn cháo shì zhí zhōng jié yuǎn zōng dà jìn chén wú jìng wài zhī jiāo jūn děng hé wéi ér zhì

其凉州牧张瓘谓负、殊曰:“孤之本朝,世执忠节,远宗大晋,臣无境外之交,君等何为而至?

fù shū yuē jìn wáng yǐ lín fān yì hǎo yǒu zì lái yǐ

”负、殊曰:“晋王以邻籓义好,有自来矣。

suī yōng zǔ shān hé rán fēng tōng dào huì bù yù shǐ yáng lù èr gōng dú měi yú qián

虽拥阻山河,然风通道会,不欲使羊、陆二公独美于前。

zhǔ shàng yǐ qīn míng shào tǒng bā biǎo zhái xīn guāng pī sì hǎi gé yú tiān dì

主上以钦明绍统,八表宅心,光被四海,格于天地。

jìn wáng sī yǔ zhāng wáng qí yào dà míng jiāo yù bó zhī hǎo jiān yǔ jūn gōng tóng jīn lán zhī qì shì yǐ bù yuǎn ér lái yǒu hé guài hu

晋王思与张王齐曜大明,交玉帛之好, 兼与君公同金兰之契,是以不远而来,有何怪乎!

guàn yuē yáng lù yī shí zhī shì yì fēi chún chén zhī yì yě

”瓘曰:“羊、陆一时之事,亦非纯臣之义也。

běn cháo liù shì chóng guāng gù zhōng bù èr ruò yǔ fú zhēng dōng jiāo yù bó zhī hǎo zhě biàn shì shàng wéi xiān gōng chún chéng yǎ zhì xià shèng hé yòu zūn fèng zhī qíng

本朝六世重光,固忠不贰,若与苻征东交玉帛之好者,便是上违先公纯诚雅志,下乘河右遵奉之情。

fù shū yuē xī wēi qù yīn xiàng bó guī hàn suī bèi jūn wéi qīn qián shǐ měi qí xiān jué

”负、殊曰:“昔微去殷,项伯归汉,虽背君违亲,前史美其先觉。

wáng jìn zhī yú yuǎn táo jiāng huì tiān mìng qù zhī zi gù zūn xiān wáng fān rán gǎi tú běi miàn èr zhào gài shén suàn wú fāng jiàn jī ér zuò

亡晋之余,远逃江会,天命去之,子故尊先王翻然改图,北面二赵,盖神算无方,鉴机而作。

jūn gōng ruò yù chēng zhì hé xī zhòng lǚ fēi qín zhī dí rú yù zōng guī yí jìn shēn guāi xiān jūn yǎ zhǐ shú ruò yuǎn zōng dòu róng fù hàn zhī guī jìn shù xiān wáng guī zhào zhī shì chuí zuò wú qióng yǒng xiǎng xiá zhǐ hu

君公若欲称制河西,众旅非秦之敌,如欲宗归遗晋, 深乖先君雅旨,孰若远踪窦融附汉之规,近述先王归赵之事,垂祚无穷,永享遐祉乎?

guàn yuē zhōng zhōu wú xìn hǎo shí shì yán

”瓘曰:“中州无信,好食誓言。

wǎng yǔ shí shì tōng hǎo xuán jiàn kòu xí

往与石氏通好,旋见寇袭。

zhōng guó zhī fēng jiè zài xī rì bù zú fù lùn tōng hé zhī shì yě

中国之风,诫在昔日,不足复论通和之事也。

fù shū yuē sān wáng yì zhèng wǔ dì shū fēng zhào duō jiān zhà qín yǐ yì xìn qǐ kě tóng nián ér yǔ zāi

”负、殊曰:“三王异政,五帝殊风,赵多奸诈,秦以义信,岂可同年而语哉!

zhāng xiān yáng chū jiē shàn bīng yī fāng bù gōng wáng gòng xiān dì mìng jiāng qín zhī yòu qí nán shù zhī zuì jiā yǐ jué fēng zhī róng

张先、杨初皆擅兵一方,不供王贡,先帝命将擒之,宥其难恕之罪,加以爵封之荣。

jīn shàng dào hé èr yí cí hóng shān hǎi xìn fú yīn yáng yù wù wú jì bù kě yǐ èr zhào xiāng kuàng yě

今上道合二仪,慈弘山海,信符阴阳,御物无际,不可以二赵相况也。

guàn yuē qín ruò bīng qiáng huà shèng zì kě xiān qǔ jiāng nán tiān xià zì rán jǐn wèi qín yǒu hé rǔ zhēng dōng zhī mìng

”瓘曰:“秦若兵强化盛,自可先取江南,天下自然尽为秦有, 何辱征东之命!

fù shū yuē xiān dì yǐ dà shèng shén wǔ kāi gòu hóng jī qiáng yàn nà kuǎn bā zhōu shùn guǐ

”负、殊曰:“先帝以大圣神武,开构鸿基,强燕纳款,八州顺轨。

zhǔ shàng qīn míng dào bì lóng shì kǎi huī hào yōng yú hé xī zhēng shuò wèi jiā wú huì yǐ wú bì xū bīng liáng kě yǐ yì gù qiǎn xíng rén xiān shēn dà hǎo

主上钦明,道必隆世,慨徽号拥于河西,正朔未加吴会,以吴必须兵,凉可以义, 故遣行人先申大好。

rú jūn gōng bù néng dǎo jī ér fā zhě zhèng kě huǎn jiāng nán shù nián zhī mìng huí shī xi pèi kǒng liáng zhōu fú kě bǎo yě

如君公不能蹈机而发者,正可缓江南数年之命,回师西旆,恐凉州弗可保也。

guàn yuē wǒ kuà jù sān zhōu dài jiǎ shí wàn xi bāo kūn yù dōng zǔ dà hé fá rén yǒu yú ér kuàng zì gù

”瓘曰:“我跨据三州,带甲十万,西包昆域,东阻大河,伐人有余,而况自固!

qín hé néng wéi huàn

秦何能为患!

fù shū yuē guì zhōu xiǎn sāi shú ruò xiáo hán

”负、殊曰:“贵州险塞,孰若崤、函?

wǔ jùn zhī zhòng hé rú qín yōng

五郡之众, 何如秦、雍?

zhāng jū dù hóng yīn zhào zhī chéng zī jù tiān zǔ zhī gù cè sān qín zhī ruì jiè lù hǎi zhī ráo jìn shì fēng jí xiāo qí rú yún zì wèi tiān xià kě píng guān zhōng kě gù xiān dì shén máo yī zhǐ wàng qí bīng jiě rén yǒng lái sū bù jué yì zhǔ

张琚、杜洪因赵之成资,据天阻之固,策三秦之锐,藉陆海之饶,劲士风集,骁骑如云,自谓天下可平,关中可固,先帝神矛一指,望旗冰解,人咏来苏,不觉易主。

yàn suī wǔ shì guān dōng yóu yǐ dì shì zhī yì nì shùn zhī lǐ běi miàn chēng fān gòng bù yú yuè

燕虽武视关东,犹以地势之义,逆顺之理,北面称籓,贡不逾月。

zhì sù shèn hù shǐ tōng jiǔ yí zhī zhēn

致肃慎楛矢,通九夷之珍;

chán yú qū xī míng wáng nèi fù

单于屈膝,名王内附。

kòng xián zhī shì bǎi yǒu yú wàn gǔ xíng ér jì xi hé zhě jūn gōng hé yǐ kàng zhī

控弦之士百有余万,鼓行而济西河者,君公何以抗之?

hé zhuī zūn xiān wáng chén zhào gù shì shì xiǎng dà měi wèi qín zhī xi fān

盍追遵先王臣赵故事,世享大美,为秦之西籓。

guàn yuē rán qín zhī dé yì jiā yú tiān xià jiāng nán hé yǐ bù bīn

”瓘曰: “然秦之德义加于天下,江南何以不宾?

fù shū yuē wén shēn zhī sú fù zǔ jiāng shān dào wū xiān pàn huà shèng hòu bīn zì gǔ ér rán qǐ dàn jīn yě

”负、殊曰:“文身之俗,负阻江山,道洿先叛,化盛后宾,自古而然,岂但今也!

gù shī yuē chǔn ěr mán jīng dà bāng wèi chóu

故《诗》曰:‘蠢尔蛮荆,大邦为仇。

yán qí bù kě yǐ dé yì huái yě

’ 言其不可以德义怀也。

guàn yuē qín jù hàn jiù dū de jiān jiàng xiàng wén wǔ fǔ chén lǐng xiù yī shí zhě shuí yě

”瓘曰:“秦据汉旧都,地兼将相,文武辅臣,领袖一时者谁也?

fù shū yuē huáng shì yì fān zhōng ruò gōng dàn zhě zé dà sī mǎ wǔ dū wáng ān zhēng dōng dà jiàng jūn jìn wáng liǔ

”负、殊曰:“皇室懿籓,忠若公旦者,则大司马、武都王安,征东大将军、 晋王柳;

wén wǔ jiān cái shén qì xiù bá rù kě yǔn lí bǎi gōng chū néng zhé chōng wàn lǐ zhě wèi dà jiàng jūn guǎng píng wáng huáng méi hòu jiāng jūn qīng hé wáng fǎ lóng xiāng jiāng jūn dōng hǎi wáng jiān zhī xiōng dì

文武兼才,神器秀拔,入可允厘百工,出能折冲万里者,卫大将军、广平王黄眉,后将军、清河王法,龙骧将军、东海王坚之兄弟;

qí qí nián shuò dé dé móu shàng fǔ zhě zé tài shī lù shàng shū shì guǎng níng gōng yú zūn

其耆年硕德,德侔尚父者,则太师、录尚书事、广宁公鱼遵;

qí qīng sù gāng yán gǔ gěng zhēn liàng zé zuǒ guāng lù dài fu qiáng píng jīn zǐ guāng lù chéng gōng niú yí

其清素刚严,骨鲠贞亮,则左光禄大夫强平, 金紫光禄程肱、牛夷;

bó wén qiáng zhì tàn zé suǒ yōu zé zhōng shū jiān hú wén zhōng shū lìng wáng yú huáng mén shì láng li róu

博闻强识,探赜索幽,则中书监胡文,中书令王鱼,黄门侍郎李柔;

xióng yì hòu zhòng quán zhì wú fāng zé zuǒ wèi jiāng jūn li wēi yòu wèi jiāng jūn fú yā

雄毅厚重,权智无方,则左卫将军李威,右卫将军苻雅;

cái shí míng dá lìng xíng jìn zhǐ zé tè jìn lǐng yù shǐ zhōng chéng liáng píng lǎo tè jìn guāng lù dài fu qiáng wāng shì zhōng shàng shū lǚ pó lóu

才识明达,令行禁止,则特进、领御史中丞梁平老,特进、光禄大夫强汪,侍中、尚书吕婆楼;

wén shǐ fù shàn yù wéi wén zōng zé shàng shū yòu pú yè dǒng róng mì shū jiān wáng yáng zhù zuò láng liáng dǎng

文史富赡,郁为文宗,则尚书右仆射董荣,秘书监王飏,著作郎梁谠;

xiāo yǒng duō quán lüè gōng bì qǔ zhàn bì shèng guān zhāng zhī liú wàn rén zhī dí zhě zé qián jiāng jūn xīn xīng wáng fēi jiàn qiè jiāng jūn shān qiāng lì zhōng jiāng jūn péng yuè ān yuǎn jiāng jūn fàn jù nán jiàn wǔ jiàng jūn xú shèng

骁勇多权略, 攻必取,战必胜,关、张之流,万人之敌者,则前将军、新兴王飞,建切将军邓羌, 立忠将军彭越,安远将军范俱难,建武将军徐盛;

cháng bó nà yán qīng xiào mù shǒu zé rén jiē wén wǔ mò fēi cái xián

常伯纳言,卿校牧守,则人皆文武,莫非才贤;

qí yú huái jīng shì zhī cái yùn zuǒ shí zhī lüè shǒu nán shān zhī cāo suì ér bù duó zhě wáng měng zhū róng zhī lún xiāng wàng yú yán gǔ

其余怀经世之才,蕴佐时之略,守南山之操,遂而不夺者,王猛、 朱肜之伦,相望于岩谷。

jì jì duō shì yān kě qìng yán

济济多士,焉可罄言!

yáo xiāng zhāng píng yī shí zhī jié gè yōng zhòng shù wàn láng gù piān fāng jiē wěi zhōng xiàn kuǎn qǐng wéi chén qiè

姚襄、张平一时之杰,各拥众数万, 狼顾偏方,皆委忠献款,请为臣妾。

xiǎo bù shì dà chūn qiū suǒ zhū wéi jūn gōng tú zhī

小不事大,《春秋》所诛,惟君公图之。

guàn xiào yuē cǐ shì jué zhī zhǔ shàng fēi shēn suǒ le

”瓘笑曰:“此事决之主上,非身所了。

fù shū yuē liáng wáng suī tiān zòng yīng ruì rán shàng yòu chōng jūn gōng jū yī huò zhī rèn ān wēi suǒ xì jiàn jī zhī yì shí zài jūn gōng

”负、殊曰:“凉王虽天纵英睿,然尚幼冲, 君公居伊、霍之任,安危所系,见机之义,实在君公。

guàn xīn fǔ zhèng hé xī suǒ zài bīng qǐ jù qín shī zhī zhì nǎi yán yú xuán jìng qiǎn shǐ chēng fān shēng yīn qí suǒ chēng ér shòu zhī

”瓘新辅政,河西所在兵起, 惧秦师之至,乃言于玄靓,遣使称籓,生因其所称而授之。

mù róng jùn qiǎn jiàng mù yú zhǎng qīng děng lǜ zhòng qī qiān rù zì zhǐ guān gōng yōu zhōu cì shǐ zhāng zhé yú péi shì bǎo

慕容俊遣将慕舆长卿等率众七千入自轵关,攻幽州刺史张哲于裴氏堡。

jìn jiāng jūn liú dù děng lǜ zhòng sì qiān gōng qīng zhōu cì shǐ yuán lǎng yú lú shì

晋将军刘度等率众四千,攻青州刺史袁朗于卢氏。

shēng qiǎn qí qián jiāng jūn fú fēi jù jìn jiàn jié shān qiāng jù yàn

生遣其前将军苻飞距晋,建节邓羌距燕。

fēi wèi zhì ér dù tuì

飞未至而度退。

qiāng jí zhǎng qīng zhàn yú bǎo nán dà bài zhī huò zhǎng qīng jí jiá shǒu èr qiān qī bǎi yú jí

羌及长卿战于堡南,大败之,获长卿及甲首二千七百余级。

yáo xiāng lǜ zhòng wàn yú gōng qí píng yáng tài shǒu fú chǎn yú xiōng nú bǎo fú liǔ jiù zhī wèi xiāng suǒ bài yǐn hái pú bǎn

姚襄率众万余,攻其平阳太守苻产于匈奴堡,苻柳救之,为襄所败,引还蒲坂。

xiāng suì gōng bǎo kè zhī shā fú chǎn jǐn kēng qí zhòng qiǎn shǐ cóng shēng jiǎ dào jiāng hái lǒng xī

襄遂攻堡,克之,杀苻产,尽坑其众,遣使从生假道,将还陇西。

shēng jiāng xǔ zhī fú jiān jiàn yuē yáo xiāng rén jié yě jīn hái lǒng xī bì wèi shēn hài bù rú yòu yǐ hòu lì sì xì ér jī zhī

生将许之,苻坚谏曰:“姚襄,人杰也,今还陇西,必为深害,不如诱以厚利,伺隙而击之。

shēng nǎi zhǐ

”生乃止。

qiǎn shǐ bài xiāng guān jué xiāng bù shòu zhǎn qí shǐ zhě fén suǒ sòng zhāng cè kòu lüě hé dōng

遣使拜襄官爵,襄不受,斩其使者,焚所送章策,寇掠河东。

shēng nù mìng qí dà jiāng jūn zhāng píng tǎo zhī

生怒,命其大将军张平讨之。

xiāng nǎi bēi cí hòu bì yǔ píng jié wèi xiōng dì píng gèng yǔ xiāng tōng hé

襄乃卑辞厚币与平结为兄弟,平更与襄通和。

shēng fà sān fǔ rén yíng wèi qiáo jīn zǐ guāng lù dài fu chéng gōng yǐ fáng nóng hài shí shàng shū jí jiàn

生发三辅人营渭桥,金紫光禄大夫程肱以妨农害时,上疏极谏。

shēng nù shā zhī

生怒,杀之。

cháng ān dà fēng fà wū bá shù xíng rén diān dùn gōng zhōng bēn rǎo huò chēng zéi zhì gōng mén zhòu bì wǔ rì nǎi zhǐ

长安大风,发屋拔树,行人颠顿,宫中奔扰,或称贼至,宫门昼闭,五日乃止。

shēng tuī gào zéi zhě shā zhī kū ér chū qí xīn

生推告贼者,杀之,刳而出其心。

zuǒ guāng lù dài fu qiáng píng jiàn yuē yuán zhèng shèng dàn rì yǒu shí zhī zhèng yáng shén shuò hūn fēng dà qǐ jiān shuǐ hàn bù shí shòu zāi wèi xi cǐ jiē yóu bì xià bù miǎn qiǎng yú zhèng shì guāi hé qì suǒ zhì yě

左光禄大夫强平谏曰:“元正盛旦,日有蚀之, 正阳神朔,昏风大起,兼水旱不时,兽灾未息,此皆由陛下不勉强于政事,乖和气所致也。

yuàn bì xià wu yǎng yuán yuán píng zhāng bǎi xìng qì xiān jiè zhī xián hán shān yuè zhī guò zhì jìng zōng shè ài lǐ gōng qīng qù qiū shuāng zhī wēi chuí sān chūn zhī zé zé jiān huí qǐn zhǐ yāo kūn zì xiāo qián líng zhī yòu huáng jiā yǒng bǎo wú qióng zhī měi yǐ

愿陛下务养元元,平章百姓,弃纤介之嫌,含山岳之过,致敬宗社,爱礼公卿,去秋霜之威,垂三春之泽,则奸回寝止,妖昆自消,干灵祗祐皇家,永保无穷之美矣。

shēng nù yǐ wéi yāo yán záo qí dǐng ér shā zhī

”生怒,以为妖言,凿其顶而杀之。

píng zhī qiú yě wěi wèi jiāng jūn fú huáng méi qián jiāng jūn fú fēi jiàn jié shān qiāng shì yàn jìn zhōng kòu tóu gù jiàn yǐ tài hòu wéi yán

平之囚也,伪卫将军苻黄眉、前将军苻飞、建节邓羌侍宴禁中,叩头固谏,以太后为言。

píng jí shēng mǔ qiáng shì zhī dì yě

平即生母强氏之弟也。

shēng jì fú xǔ qiáng shì yōu hèn ér sǐ

生既弗许,强氏忧恨而死。

shēng xià shū yuē zhèn shòu huáng tiān zhī mìng chéng zǔ zōng zhī yè jūn lín wàn bāng zǐ yù bǎi xìng sì tǒng yǐ lái yǒu hé bù shàn ér bàng dú zhī yīn shàn mǎn tiān xià

生下书曰:“朕受皇天之命,承祖宗之业,君临万邦,子育百姓,嗣统已来, 有何不善,而谤讟之音扇满天下。

shā bù guò qiān ér wèi xíng nüè

杀不过千,而谓刑虐。

xíng zhě bǐ jiān wèi zú wèi xī

行者比肩,未足为稀。

fāng dāng jùn xíng jí fá fù rú zhèn hé

方当峻刑极罚,复如朕何!

shí měng shòu jí láng dà bào zhòu zé duàn dào yè zé fà wū wéi hài rén ér bù shí liù chù

”时猛兽及狼大暴,昼则断道,夜则发屋,惟害人而不食六畜。

zì shēng lì yī nián shòu shā qī bǎi yú rén bǎi xìng kǔ zhī jiē jù ér yì jū

自生立一年,兽杀七百余人,百姓苦之,皆聚而邑居。

wéi hài zī shén suì fèi nóng sāng nèi wài xiōng jù

为害滋甚,遂废农桑, 内外凶惧。

qún chén zòu qǐng ráng zāi shēng yuē yě shòu jī zé shí rén bǎo dāng zì zhǐ zhōng bù néng lěi nián wéi huàn yě

群臣奏请禳灾,生曰:“野兽饥则食人,饱当自止,终不能累年为患也。

tiān qǐ bù zǐ ài qún shēng ér nián nián jiàng fá zhèng yǐ bǎi xìng fàn zuì bù yǐ jiāng zhù zhèn zhuān shā ér shī xíng jiào gù ěr

天岂不子爱群生,而年年降罚,正以百姓犯罪不已,将助朕专杀而施刑教故耳。

dàn wù fàn zuì hé wéi yuàn tiān ér yóu rén zāi

但勿犯罪,何为怨天而尤人哉!

shēng rú ē páng yù xiōng yǔ mèi jù xíng zhě bī lìng wèi fēi lǐ bù cóng shēng nù shā zhī

生如阿房,遇兄与妹俱行者,逼令为非礼,不从,生怒杀之。

yòu yàn qún chén yú xián yáng gù chéng yǒu hòu zhì zhě jiē zhǎn zhī

又宴群臣于咸阳故城,有后至者,皆斩之。

cháng shǐ tài yī lìng chéng yán hé ān tāi yào wèn rén shēn hào wù bìng yào fēn duō shǎo yán yuē suī xiǎo xiǎo bù jù zì kě kān yòng

尝使太医令程延合安胎药,问人参好恶并药分多少,延曰:“虽小小不具,自可堪用。

shēng yǐ wéi jī qí mù záo yán mù chū rán hòu zhǎn zhī

”生以为讥其目,凿延目出,然后斩之。

yǒu sī zòu tài bái fàn dōng jǐng

有司奏:“太白犯东井。

dōng jǐng qín zhī fēn yě tài bái fá xīng bì yǒu bào bīng qǐ yú jīng shī

东井,秦之分也,太白罚星,必有暴兵起于京师。

shēng yuē xīng rù jǐng zhě bì jiāng kě ěr hé suǒ guài hu

” 生曰:“星入井者,必将渴耳,何所怪乎!

yáo xiāng qiǎn yáo lán wáng qīn lú dài zhāo dòng fū chéng dìng yáng běi dì qín chuān zhū qiāng hú jiē yīng zhī yǒu zhòng èr wàn qī qiān jìn jù huáng luò

姚襄遣姚兰、王钦卢待招动鄜城、定阳、北地、芹川诸羌胡,皆应之,有众二万七千,进据黄落。

shēng qiǎn fú huáng méi fú jiān shān qiāng lǜ bù qí wàn wǔ qiān tǎo zhī

生遣苻黄眉、苻坚、邓羌率步骑万五千讨之。

xiāng shēn gōu gāo lěi gù shǒu bù zhàn

襄深沟高垒,固守不战。

shān qiāng shuō huáng méi yuē shāng gōng zhī niǎo luò yú xū fā

邓羌说黄眉曰:“伤弓之鸟,落于虚发。

xiāng pín wèi huán wēn zhāng píng suǒ bài ruì qì sàng yǐ

襄频为桓温、张平所败,锐气丧矣。

jīn móu gù lěi bù zhàn shì qióng kòu yě

今谋固垒不战,是穷寇也。

xiāng xìng gāng hěn yì yǐ gāng dòng ruò cháng qū gǔ xíng zhí yā qí lěi xiāng bì fèn ér chū shī kě yī zhàn qín yě

襄性刚很,易以刚动,若长驱鼓行,直压其垒,襄必忿而出师,可一战擒也。

huáng méi cóng zhī qiǎn qiāng lǜ qí sān qiān jūn yú lěi mén

”黄眉从之,遣羌率骑三千军于垒门。

xiāng nù jǐn ruì chū zhàn

襄怒,尽锐出战。

qiāng wěi bù shèng yǐn qí ér tuì xiāng zhuī zhī yú sān yuán qiāng huí qí jù xiāng

羌伪不胜,引骑而退,襄追之于三原,羌回骑距襄。

é ér huáng méi yǔ jiān zhì dà zhàn zhǎn zhī jǐn fú qí zhòng huáng méi děng zhèn lǚ ér guī

俄而黄眉与坚至,大战,斩之, 尽俘其众,黄眉等振旅而归。

huáng méi suī yǒu dà gōng shēng bù jiā jīng shǎng měi yú zhòng zhōng rǔ zhī

黄眉虽有大功,生不加旌赏,每于众中辱之。

huáng méi nù móu shā shēng zì lì shì fā fú zhū qí wáng gōng qīn qī duō yǒu sǐ zhě

黄眉怒, 谋杀生自立,事发,伏诛,其王公亲戚多有死者。

chū shēng mèng dà yú shí pú yòu cháng ān yáo yuē dōng hǎi dà yú huà wèi lóng nán biàn wèi wáng nǚ wèi gōng

初,生梦大鱼食蒲,又长安谣曰:“东海大鱼化为龙,男便为王女为公。

wèn zài hé suǒ luò mén dōng

问在何所洛门东。

dōng hǎi fú jiān fēng yě shí wéi lóng xiāng jiāng jūn dì zài luò mén zhī dōng

”东海,苻坚封也,时为龙骧将军,第在洛门之东。

shēng bù zhī shì jiān yǐ yáo mèng zhī gù zhū qí shì zhōng tài shī lù shàng shū shì yú zūn jí qí qī zǐ shí sūn

生不知是坚,以谣梦之故,诛其侍中、太师、录尚书事鱼遵及其七子、十孙。

shí yòu yáo yuē bǎi lǐ wàng kōng chéng yù yù hé qīng qīng

时又谣曰:“百里望空城,郁郁何青青。

xiā r bù zhī fǎ yǎng bú jiàn tiān xīng

瞎儿不知法,仰不见天星。

yú shì xī huài zhū kōng chéng yǐ ráng zhī

”于是悉坏诸空城以禳之。

jīn zǐ guāng lù dài fū niú yí jù bù miǎn huò qǐng chū zhèn shàng luò

金紫光禄大夫牛夷惧不免祸,请出镇上洛。

shēng yuē qīng zhōng sù dǔ jìng yi zuǒ yòu zhèn gōng qǐ yǒu wài zhèn zhī lǐ

生曰:“卿忠肃笃敬,宜左右朕躬,岂有外镇之理。

gǎi shòu zhōng jūn

”改授中军。

yí jù guī ér zì shā

夷惧,归而自杀。

chū shēng shǎo xiōng bào shì jiǔ jiàn lín sǐ kǒng qí bù néng bǎo quán jiā yè jiè zhī yuē qiú shī dà chén ruò bù cóng rǔ mìng kě jiàn chú zhī

初,生少凶暴嗜酒,健临死,恐其不能保全家业,诫之曰:“酋师、大臣若不从汝命,可渐除之。

jí jí wěi wèi cán nüè zī shén dān miǎn yú jiǔ wú fù zhòu yè

”及即伪位,残虐滋甚,耽湎于酒,无复昼夜。

qún chén shuò wàng cháo yè hǎn yǒu jiàn zhě huò zhì mù fāng chū lín cháo zhé nù wéi xíng shā lù

群臣朔望朝谒, 罕有见者,或至暮方出,临朝辄怒,惟行杀戮。

dòng lián yuè hūn zuì wén zòu yīn zhī suì qǐn

动连月昏醉,文奏因之遂寝。

nà jiān nìng zhī yán shǎng fá shī zhōng

纳奸佞之言,赏罚失中。

zuǒ yòu huò yán bì xià shèng míng zǎi shì tiān xià wéi gē tài píng

左右或言陛下圣明宰世,天下惟歌太平。

shēng yuē mèi yú wǒ yě

生曰:“媚于我也。

yǐn ér zhǎn zhī

” 引而斩之。

huò yán bì xià xíng fá wēi guò

或言陛下刑罚微过。

yuē rǔ bàng wǒ yě

曰:“汝谤我也。

yì zhǎn zhī

”亦斩之。

suǒ xìng qī qiè xiǎo yǒu wǔ zhǐ biàn shā zhī liú qí shī yú wèi shuǐ

所幸妻妾小有忤旨, 便杀之,流其尸于渭水。

yòu qiǎn gōng rén yǔ nán zǐ luǒ jiāo yú diàn qián

又遣宫人与男子裸交于殿前。

shēng bāo niú yáng lǘ mǎ huó yàn jī tún é sān wǔ shí wèi qún fàng zhī diàn zhōng

生剥牛羊驴马,活爓鸡豚鹅, 三五十为群,放之殿中。

huò bō sǐ qiú miàn pí lìng qí gē wǔ yǐn qún chén guān zhī yǐ wéi xī lè

或剥死囚面皮,令其歌舞,引群臣观之,以为嬉乐。

zōng shì xūn jiù qīn qī zhōng liáng shā hài lüè jìn wáng gōng zài wèi zhě xī yǐ jí gào guī rén qíng wēi hài dào lù yǐ mù

宗室、 勋旧、亲戚、忠良杀害略尽,王公在位者悉以疾告归,人情危骇,道路以目。

jì zì yǒu mù jí qí suǒ huì zhě bù zú bù jù shǎo wú quē shāng cán huǐ piān zhǐ zhī yán jiē bù dé dào zuǒ yòu wǔ zhǐ ér sǐ zhě bù kě shèng jì zhì yú jié jìng kū tāi lā xié jù jǐng zhě dòng yǒu qiān shù

既自有目疾,其所讳者不足、不具、少、无、缺、伤、残、毁、偏、只之言皆不得道, 左右忤旨而死者不可胜纪,至于截胫、刳胎、拉胁、锯颈者动有千数。

tài shǐ lìng kāng quán yán yú shēng yuē zuó yè sān yuè bìng chū bó xīng rù yú tài wēi suì rù yú dōng jǐng

太史令康权言于生曰:“昨夜三月并出,勃星入于太微,遂入于东井。

jiān zì qù yuè shàng xún shěn yīn bù yǔ qì zhì yú jīn jiāng yǒu xià rén móu shàng zhī huò shēn yuàn bì xià xiū dé yǐ xiāo zhī

兼自去月上旬沈阴不雨,迄至于今,将有下人谋上之祸,深愿陛下修德以消之。

shēng nù yǐ wéi yāo yán pū ér shā zhī

”生怒, 以为妖言,扑而杀之。

shēng yè duì shì bì yuē ā fǎ xiōng dì yì bù kě xìn míng dāng chú zhī

生夜对侍婢曰:“阿法兄弟亦不可信,明当除之。

shì yè qīng hé wáng fú fǎ mèng shén gào zhī yuē dàn jiāng huò jí rǔ mén wéi xiān jué zhě kě yǐ miǎn zhī

”是夜清河王苻法梦神告之曰:“旦将祸集汝门,惟先觉者可以免之。

wù ér xīn jì

”寤而心悸。

huì shì bì lái gào nǎi yǔ tè jìn liáng píng lǎo qiáng wāng děng lǜ zhuàng shì shù bǎi rén qián rù yún lóng mén fú jiān yǔ lǚ pó lóu lǜ huī xià sān bǎi yú rén gǔ zào jì jìn sù wèi jiàng shì jiē shě zhàng guī jiān

会侍婢来告,乃与特进梁平老、强汪等率壮士数百人潜入云龙门,苻坚与吕婆楼率麾下三百余人鼓噪继进, 宿卫将士皆舍杖归坚。

shēng yóu hūn mèi wèi wù

生犹昏寐未寤。

jiān zhòng jì zhì yǐn shēng zhì yú bié shì fèi zhī wèi yuè wáng é ér shā zhī

坚众既至,引生置于别室,废之为越王,俄而杀之。

shēng lín sǐ yóu yǐn jiǔ shù dòu hūn zuì wú suǒ zhī yǐ

生临死犹饮酒数斗,昏醉无所知矣。

shí nián èr shí sān zài wèi èr nián wěi shì lì wáng

时年二十三,在位二年,伪谥厉王。

fú xióng zì yuán cái hóng zhī jì zǐ yě

苻雄,字元才,洪之季子也。

shǎo shàn bīng shū ér duō móu lüè hào shī xià shì biàn gōng mǎ yǒu zhèng shù

少善兵书,而多谋略,好施下士,便弓马,有政术。

jiàn jiàn wèi wèi zuǒ mìng yuán xūn quán móu rén zhǔ ér qiān gōng fèng fǎ

健僭位,为佐命元勋,权侔人主,而谦恭奉法。

jiàn cháng yuē yuán cái wú jī dàn yě

健常曰:“元才,吾姬旦也。

jí zú jiàn kū zhī ōu xuè yuē tiān bù yù wú dìng sì hǎi yá

” 及卒,健哭之欧血,曰:“天不欲吾定四海邪?

hé duó yuán cái zhī sù yě

何夺元才之速也!

zi jiān bié yǒu zài jì

”子坚,别有载记。

wáng duò zì ān shēng jīng zhào bà chéng rén yě

王堕,字安生,京兆霸城人也。

bó xué yǒu xióng cái míng tiān wén tú wěi

博学有雄才,明天文图纬。

fú hóng zhēng liáng dú yǐ duò wèi sī mǎ wèi hóng yuē chèn yán fú shì yìng wáng gōng qí rén yě

苻洪征梁犊,以堕为司马,谓洪曰:“谶言苻氏应王,公其人也。

hóng shēn rán zhī

”洪深然之。

jí wèi zǎi xiàng zhe fěi gōng zhī chēng

及为宰相,著匪躬之称。

jiàn cháng tàn yuē tiān xià qún guān jiē rú wáng lìng jūn zhě yīn yáng hé bù hé hu

健常叹曰:“天下群官皆如王令君者,阴阳曷不和乎!

shén jìng zhòng zhī

”甚敬重之。

xìng gāng jùn jí è yǎ hǎo zhí yán

性刚峻疾恶,雅好直言。

jí dǒng róng qiáng guó rú chóu chóu měi yú cháo jiàn zhī jì lüè bù yǔ yán

疾董荣、强国如仇雠,每于朝见之际,略不与言。

rén wèi zhī yuē dǒng shàng shū guì xìng yī shí gōng yi jiàng yì

人谓之曰:“董尚书贵幸一时,公宜降意。

duò yuē dǒng lóng shì hé jī gǒu ér lìng guó shì yǔ zhī yán hu

”堕曰:“董龙是何鸡狗,而令国士与之言乎!

róng wén ér cán hèn suì quàn shēng zhū zhī

”荣闻而惭恨,遂劝生诛之。

jí xíng róng wèi duò yuē jūn jīn fù gǎn shù dǒng lóng zuò jī gǒu

及刑,荣谓堕曰:“君今复敢数董龙作鸡狗?

duò chēn mù ér huà zhī

”堕瞋目而叱之。

lóng róng zhī xiǎo zì yě

龙,荣之小字也。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →