fú jiān zì yǒng gù yī míng wén yù xióng zhī zǐ yě
苻坚，字永固，一名文玉，雄之子也。
zǔ hóng cóng shí jì lóng xǐ yè jiā yú yǒng guì lǐ
祖洪，从石季龙徙邺，家于永贵里。
qí mǔ gǒu shì cháng yóu zhāng shuǐ qí zǐ yú xī mén bào cí qí yè mèng yǔ shén jiāo yīn ér yǒu yùn shí èr yuè ér shēng jiān yān
其母苟氏尝游漳水，祈子于西门豹祠，其夜梦与神交，因而有孕，十二月而生坚焉。
yǒu shén guāng zì tiān zhú qí tíng
有神光自天烛其庭。
bèi yǒu chì wén yǐn qǐ chéng zì yuē cǎo fù chén yòu tǔ wáng xián yáng
背有赤文，隐起成字，曰“草付臣又土王咸阳。
bì chuí guò xī mù yǒu zǐ guāng
”臂垂过膝， 目有紫光。
hóng qí ér ài zhī míng yuē jiān tóu
洪奇而爱之，名曰坚头。
nián qī suì cōng mǐn hào shī jǔ zhǐ bù yú guī ju
年七岁，聪敏好施，举止不逾规矩。
měi shì hóng cè zhé liàng hóng jǔ cuò qǔ yǔ bù shī jī hòu
每侍洪侧， 辄量洪举措，取与不失机候。
hóng měi yuē cǐ r zī mào guī wěi zhì xìng guò rén fēi cháng xiāng yě
洪每曰：“此儿姿貌瑰伟，质性过人，非常相也。
gāo píng xú tǒng yǒu zhī rén zhī jiàn yù jiān yú lù yì zhī zhí qí shǒu yuē fú láng cǐ guān zhī yù jiē xiǎo r gǎn xì yú cǐ bù wèi sī lì fù yá
” 高平徐统有知人之鉴，遇坚于路，异之，执其手曰：“苻郎，此官之御街，小儿敢戏于此，不畏司隶缚邪？
jiān yuē sī lì fù zuì rén bù fù xiǎo r xì yě
”坚曰：“司隶缚罪人，不缚小儿戏也。
tǒng wèi zuǒ yòu yuē cǐ r yǒu bà wáng zhī xiāng
”统谓左右曰： “此儿有霸王之相。
zuǒ yòu guài zhī tǒng yuē fēi ěr suǒ jí yě
”左右怪之，统曰：“非尔所及也。
hòu yòu yù zhī tǒng xià chē píng rén mì wèi zhī yuē fú láng gǔ xiāng bù héng hòu dāng dà guì dàn pū bú jiàn rú hé
”后又遇之，统下车屏人， 密谓之曰：“苻郎骨相不恒，后当大贵，但仆不见，如何！
jiān yuē chéng rú gōng yán bù gǎn wàng dé
”坚曰：“诚如公言， 不敢忘德。
bā suì qǐng shī jiù jiā xué
”八岁，请师就家学。
hóng yuē rǔ róng dí yì lèi shì zhī yǐn jiǔ jīn nǎi qiú xué yá
洪曰：“汝戎狄异类，世知饮酒，今乃求学邪！
xīn ér xǔ zhī
” 欣而许之。
jiàn zhī rù guān yě mèng tiān shén qiǎn shǐ zhě zhū yī chì guān mìng bài jiān wèi lóng xiāng jiāng jūn jiàn yì rì wèi tán yú qǔ wò yǐ shòu zhī
健之入关也，梦天神遣使者朱衣赤冠，命拜坚为龙骧将军，健翌日为坛于曲沃以授之。
jiàn qì wèi jiān yuē rǔ zǔ xī shòu cǐ hào jīn rǔ fù wèi shén míng suǒ mìng kě bù miǎn zhī
健泣谓坚曰：“汝祖昔受此号，今汝复为神明所命，可不勉之！
jiān huī jiàn chuí mǎ zhì qì gǎn lì shì zú mò bù dàn fú yān
”坚挥剑捶马，志气感厉，士卒莫不惮服焉。
xìng zhì xiào bó xué duō cái yì yǒu jīng jì dà zhì yào jié yīng háo yǐ tú wěi shì zhī yi
性至孝，博学多才艺，有经济大志，要结英豪， 以图纬世之宜。
wáng měng lǚ pó lóu qiáng wāng liáng píng lǎo děng bìng yǒu wáng zuǒ zhī cái wèi qí yǔ yì
王猛、吕婆楼、强汪、梁平老等并有王佐之才，为其羽翼。
tài yuán xuē zàn lüè yáng quán yì jiàn ér jīng yuē fēi cháng rén yě
太原薛赞、略阳权翼见而惊曰：“非常人也！
jí fú shēng sì wěi wèi zàn yì shuō jiān yuē jīn zhǔ shàng hūn nüè tiān xià lí xīn
及苻生嗣伪位，赞、翼说坚曰：“今主上昏虐，天下离心。
yǒu dé zhě chāng wú dé shòu yāng tiān zhī dào yě
有德者昌，无德受殃，天之道也。
shén qì yè zhòng bù kě lìng tā rén qǔ zhī yuàn jūn wáng xíng tāng wǔ zhī shì yǐ shùn tiān rén zhī xīn
神器业重，不可令他人取之，愿君王行汤、武之事，以顺天人之心。
jiān shēn rán zhī nà wèi móu zhǔ
” 坚深然之，纳为谋主。
shēng jì cán nüè wú dù liáng píng lǎo děng jí yǐ wéi yán jiān suì shì shēng yǐ wěi wèi ràng qí xiōng fǎ
生既残虐无度，梁平老等亟以为言，坚遂弑生，以伪位让其兄法。
fǎ zì yǐ shù niè bù gǎn dāng
法自以庶孽，不敢当。
jiān jí mǔ gǒu shì bìng lǜ zhòng xīn wèi fú nán jū dà wèi qún liáo gù qǐng nǎi cóng zhī
坚及母苟氏并虑众心未服，难居大位，群僚固请，乃从之。
yǐ shēng píng yuán nián jiàn chēng dà qín tiān wáng zhū shēng xìng chén dǒng lóng zhào sháo děng èr shí yú rén shè qí jìng nèi gǎi yuán yuē yǒng xīng
以升平元年僭称大秦天王，诛生幸臣董龙、赵韶等二十余人，赦其境内，改元曰永兴。
zhuī shì fù xióng wéi wén huán huáng dì zūn mǔ gǒu shì wèi huáng tài hòu qī gǒu shì wèi huáng hòu zi hóng wèi huáng tài zi
追谥父雄为文桓皇帝，尊母苟氏为皇太后，妻苟氏为皇后，子宏为皇太子。
xiōng fǎ wèi shǐ chí jié shì zhōng dū du zhōng wài zhū jūn shì chéng xiàng lù shàng shū
兄法为使持节、侍中、都督中外诸军事、丞相、录尚书，
cóng zǔ hóu wèi tài wèi
从祖侯为太尉，
cóng xiōng liǔ wèi chē qí dà jiàng jūn shàng shū lìng
从兄柳为车骑大将军、尚书令，
fēng dì róng wèi yáng píng gōng
封弟融为阳平公，
shuāng hé nán gōng
双河南公，
zi pī cháng lè gōng
子丕长乐公，
huī píng yuán gōng
晖平原公，
xī guǎng píng gōng
熙广平公，
ruì jù lù gōng
睿钜鹿公。
li wēi wèi wèi jiāng jūn shàng shū zuǒ pú yè
李威为卫将军、尚书左仆射；
liáng píng lǎo wèi yòu pú yè
梁平老为右仆射；
qiáng wāng wèi lǐng jūn jiāng jūn
强汪为领军将军；
chóu téng wèi shàng shū lǐng xuǎn
仇腾为尚书，领选；
xí bǎo wèi chéng xiàng zhǎng shǐ xíng tài zǐ zhān shì
席宝为丞相长史、行太子詹事；
lǚ pó lóu wèi sī lì xiào wèi
吕婆楼为司隶校尉；
wáng měng xuē zàn wèi zhōng shū shì láng
王猛、薛赞为中书侍郎；
quán yì wèi jǐ shì huáng mén shì láng yǔ měng zàn bìng zhǎng jī mì
权翼为给事黄门侍郎，与猛、赞并掌机密。
zhuī fù yú zūn léi ruò r máo guì wáng duò liáng léng liáng ān duàn chún xīn láo děng běn guān yǐ lǐ gǎi zàng zhī qí zǐ sūn jiē suí cái zhuó shòu
追复鱼遵、雷弱儿、毛贵、王堕、梁楞、梁安、段纯、辛牢等本官，以礼改葬之，其子孙皆随才擢授。
chū jiān mǔ yǐ fǎ zhǎng ér xián yòu de zhòng xīn jù zhōng wèi biàn zhì cǐ qiǎn shā zhī
初，坚母以法长而贤，又得众心，惧终为变，至此，遣杀之。
jiān xìng rén you yǔ fǎ jué yú dōng táng tòng kū ǒu xuè zèng yǐ běn guān shì yuē āi fēng qí zi yáng wèi dōng hǎi gōng fū wèi qīng hé gōng
坚性仁友，与法决于东堂，恸哭呕血，赠以本官，谥曰哀，封其子阳为东海公，敷为清河公。
yú shì xiū fèi zhí jì jué shì lǐ shén zhī kè nóng sāng lì xué xiào guān guǎ gū dú gāo nián bù zì cún zhě cì gǔ bó yǒu chà qí shū cái yì xíng xiào yǒu zhōng yì dé yè kě chēng zhě lìng zài suǒ yǐ wén
于是修废职，继绝世，礼神祗，课农桑，立学校，鳏寡孤独高年不自存者，赐谷帛有差， 其殊才异行、孝友忠义、德业可称者，令在所以闻。
qí jiāng zhāng píng yǐ bīng zhōu pàn jiān lǜ zhòng tǎo zhī yǐ qí jiàn jié jiāng jūn shān qiāng wèi qián fēng lǜ qí wǔ qiān jù fén shàng
其将张平以并州叛，坚率众讨之，以其建节将军邓羌为前锋，率骑五千据汾上。
jiān zhì tóng bì píng jǐn zhòng jù zhàn wèi qiāng suǒ bài huò qí yǎng zǐ cì sòng zhī píng jù nǎi jiàng yú jiān
坚至铜壁，平尽众拒战，为羌所败，获其养子蚝，送之，平惧，乃降于坚。
jiān shè qí zuì shǔ wèi yòu jiāng jūn cì wǔ bēn zhōng láng jiàng jiā guǎng wǔ jiāng jūn xǐ qí suǒ bù sān qiān yú hù yú cháng ān
坚赦其罪，署为右将军，蚝武贲中郎将，加广武将军，徙其所部三千余户于长安。
jiān zì lín jìn dēng lóng mén gù wèi qí qún chén yuē měi zài shān hé zhī gù
坚自临晋登龙门，顾谓其群臣曰：“美载山河之固！
lóu jìng yǒu yán guān zhōng sì sài zhī guó zhēn bù xū yě
娄敬有言，‘关中四塞之国’，真不虚也。
quán yì xuē zàn duì yuē chén wén xià yīn zhī dōu fēi bù xiǎn yě zhōu qín zhī zhòng fēi bù duō yě zhōng yú shēn cuàn nán cháo shǒu xuán bái qí qū cán yú quǎn róng guó fēn yú xiàng jí xī hé yě
”权翼、薛赞对曰：“臣闻夏、殷之都非不险也，周、秦之众非不多也，终于身窜南巢，首悬白旗，躯残于犬戎，国分于项籍昔何也？
dé zhī bù xiū gù ěr
德之不修故耳。
wú qǐ yǒu yán zài dé bù zài xiǎn
吴起有言：‘在德不在险。
shēn yuàn bì xià zhuī zōng táng yú huái yuǎn yǐ dé shān hé zhī gù bù zú shì yě
’深愿陛下追踪唐、虞，怀远以德，山河之固不足恃也。
jiān dà yuè nǎi hái cháng ān
”坚大悦，乃还长安。
cì wèi fù hòu zhě jué yī jí guān guǎ gāo nián gǔ bó yǒu chà gài suǒ guò tián zū zhī bàn
赐为父后者爵一级，鳏寡高年谷帛有差，丐所过田租之半。
shì qiū dà hàn jiān jiǎn shàn chè xuán jīn yù qǐ xiù jiē sàn zhī róng shì hòu gōng xī qù luó wán yī bù yè dì
是秋，大旱，坚减膳撤悬，金玉绮绣皆散之戎士，后宫悉去罗纨，衣不曳地。
kāi shān zé zhī lì gōng sī gòng zhī yǎn jiǎ xī bīng yǔ jìng nèi xiū xī
开山泽之利，公私共之，偃甲息兵，与境内休息。
wáng měng qīn chǒng yù mì cháo zhèng mò bù yóu zhī
王猛亲宠愈密，朝政莫不由之。
tè jìn fán shì dǐ háo yě yǒu dà xūn yú fú shì fù qì jù ào zhòng rǔ měng yuē wú bèi yǔ xiān dì gòng xīng shì yè ér bù yù shí quán
特进樊世，氐豪也，有大勋于苻氏，负气倨傲， 众辱猛曰：“吾辈与先帝共兴事业，而不预时权；
jūn wú hàn mǎ zhī láo hé gǎn zhuān guǎn dà rèn
君无汗马之劳，何敢专管大任？
shì wèi wǒ gēng jià ér jūn shí zhī hu
是为我耕稼而君食之乎！
měng yuē fāng dāng shǐ jūn wèi zǎi fū ān zhí gēng jià ér yǐ
”猛曰：“方当使君为宰夫，安直耕稼而已。
shì dà nù yuē yào dāng xuán rǔ tóu yú cháng ān chéng mén bù ěr zhě zhōng bù chǔ yú shì yě
”世大怒曰： “要当悬汝头于长安城门，不尔者，终不处于世也。
měng yán zhī yú jiān jiān nù yuē bì xū shā cǐ lǎo dǐ rán hòu bǎi liáo kě zhěng
”猛言之于坚，坚怒曰：“必须杀此老氐，然后百僚可整。
é ér shì rù yán shì jiān wèi měng yuē wú yù yǐ yáng bì shàng zhǔ bì hé rú rén yě
”俄而世入言事，坚谓猛曰：“吾欲以杨璧尚主，璧何如人也？
shì bó rán yuē yáng bì chén zhī xù yě hūn yǐ jiǔ dìng bì xià ān dé lìng zhī shàng zhǔ hu
”世勃然曰：“杨璧，臣之婿也，婚已久定，陛下安得令之尚主乎！
měng ràng shì yuē bì xià dì yǒu hǎi nèi ér jūn gǎn jìng hūn shì wèi èr tiān zi ān yǒu shàng xià
” 猛让世曰：“陛下帝有海内，而君敢竞婚，是为二天子，安有上下！
shì nù qǐ jiāng jī měng zuǒ yòu zhǐ zhī
”世怒起，将击猛，左右止之。
shì suì chǒu yán dà mà jiān yóu cǐ fā nù mìng zhǎn zhī yú xi jiù
世遂丑言大骂，坚由此发怒，命斩之于西厩。
zhū dǐ fēn yún jìng chén měng duǎn jiān huì shén màn mà huò yǒu biān tà yú diàn tíng zhě
诸氐纷纭，竞陈猛短，坚恚甚，慢骂，或有鞭挞于殿庭者。
quán yì jìn yuē bì xià hóng dá dà dù shàn yù yīng háo shén wǔ zhuó luò lù gōng shě guò yǒu hàn zǔ zhī fēng
权翼进曰：“陛下宏达大度，善驭英豪， 神武卓荦，录功舍过，有汉祖之风。
rán màn yì zhī yán suǒ yí chú zhī
然慢易之言，所宜除之。
jiān xiào yuē zhèn zhī guò yě
”坚笑曰：“朕之过也。
zì shì gōng qīng yǐ xià wú bù dàn měng yān
”自是公卿以下无不惮猛焉。
jiān qǐ míng táng shàn nán běi jiāo jiāo sì qí zǔ hóng yǐ pèi tiān zōng sì qí bó jiàn yú míng táng yǐ pèi shàng dì
坚起明堂，缮南北郊，郊祀其祖洪以配天，宗祀其伯健于明堂以配上帝。
qīn gēng jiè tián qí qī gǒu shì qīn cán yú jìn jiāo
亲耕藉田，其妻苟氏亲蚕于近郊。
jiān nán yóu bà líng gù wèi qún chén yuē hàn zǔ qǐ zì bù yī kuò píng sì hǎi zuǒ mìng gōng chén shú wéi shǒu hu
坚南游霸陵，顾谓群臣曰：“汉祖起自布衣，廓平四海，佐命功臣孰为首乎？
quán yì jìn yuē hàn shū yǐ xiāo cáo wèi gōng chén zhī guān
” 权翼进曰：“《汉书》以萧、曹为功臣之冠。
jiān yuē hàn zǔ yǔ xiàng yǔ zhēng tiān xià kùn yú jīng suǒ zhī jiān shēn bèi qī shí yú chuàng tōng zhōng liù qī fù mǔ qī zǐ wèi chu suǒ qiú
”坚曰：“汉祖与项羽争天下，困于京索之间，身被七十余创，通中六七，父母妻子为楚所囚。
píng chéng zhī xià qī rì bù huǒ shí lài chén píng zhī móu tài shàng qī zǐ kè quán miǎn xiōng nú zhī huò
平城之下，七日不火食， 赖陈平之谋，太上、妻子克全，免匈奴之祸。
èr xiāng hé de dú gāo yě
二相何得独高也！
suī yǒu rén gǒu zhī yù qǐ huáng zhōng zhī yán hu
虽有人狗之喻，岂黄中之言乎！
yú shì hān yǐn jí huān mìng qún chén fù shī
”于是酣饮极欢，命群臣赋诗。
dà shè fù gǎi yuán yuē gān lù
大赦，复改元曰甘露。
yǐ wáng měng wèi shì zhōng zhōng shū lìng jīng zhào yǐn
以王猛为侍中、 中书令、京兆尹。
qí tè jìn qiáng dé jiàn qī zhī dì yě hūn jiǔ háo héng wèi bǎi xìng zhī huàn
其特进强德，健妻之弟也，昏酒豪横，为百姓之患。
měng bǔ ér shā zhī chén shī yú shì
猛捕而杀之，陈尸于市。
qí zhōng chéng shān qiāng xìng gěng zhí bù náo yǔ měng xié guī qí zhì shù xún zhī jiān guì qī qiáng háo zhū sǐ zhě èr shí yǒu yú rén
其中丞邓羌，性鲠直不挠，与猛协规齐志，数旬之间，贵戚强豪诛死者二十有余人。
yú shì bǎi liáo zhèn sù háo yòu bǐng qì lù bù shí yí fēng huà dà xíng
于是百僚震肃，豪右屏气，路不拾遗，风化大行。
jiān tàn yuē wú jīn shǐ zhī tiān xià zhī yǒu fǎ yě tiān zǐ zhī wèi zūn yě
坚叹曰：“吾今始知天下之有法也，天子之为尊也！
yú shì qiǎn shǐ xún chá sì fāng jí róng yí zhǒng luò zhōu jùn yǒu gāo nián gū guǎ bù néng zì cún zhǎng shǐ xíng fá shī zhōng wèi bǎi xìng suǒ kǔ qīng xiū jí wù quàn kè nóng sāng yǒu biàn yú sú dǔ xué zhì xiào yì liè lì tián zhě jiē lìng jù tiáo yǐ wén
”于是遣使巡察四方及戎夷种落，州郡有高年孤寡，不能自存， 长史刑罚失中、为百姓所苦，清修疾恶、劝课农桑、有便于俗，笃学至孝、义烈力田者，皆令具条以闻。
shí xiōng nú zuǒ xián wáng wèi chén qiǎn shǐ jiàng yú jiān suì qǐng tián nèi dì jiān xǔ zhī
时匈奴左贤王卫辰遣使降于坚，遂请田内地，坚许之。
yún zhōng hù jūn gǔ yōng qiǎn qí sī mǎ xú bīn lǜ qí xí zhī yīn zòng bīng lüè duó
云中护军贾雍遣其司马徐斌率骑袭之，因纵兵掠夺。
jiān nù yuē zhèn fāng xiū wèi jiàng hé róng zhī shù bù kě yǐ xiǎo lì wàng dà xìn
坚怒曰：“朕方修魏绛和戎之术，不可以小利忘大信。
xī jīng wú zhī zhàn shì xìng cán fù
昔荆吴之战，事兴蚕妇；
jiāo guā zhī huì liáng sòng xī bīng
浇瓜之惠，梁、宋息兵。
fu yuàn bù zài dà shì bù zài xiǎo rǎo biān dòng zhòng fēi guó zhī lì yě
夫怨不在大，事不在小，扰边动众，非国之利也。
suǒ huò zī chǎn qí xī yǐ guī zhī
所获资产，其悉以归之。
miǎn yōng guān yǐ bái yī lǐng hù jūn qiǎn shǐ xiū hé shì zhī xìn yì
”免雍官，以白衣领护军，遣使修和， 示之信义。
chén yú shì rù jū sāi nèi gòng xiàn xiāng xún
辰于是入居塞内，贡献相寻。
wū wán dú gū xiān bēi méi yì yú lǜ zhòng shù wàn yòu jiàng yú jiān
乌丸独孤、鲜卑没奕于率众数万又降于坚。
jiān chū yù chù zhī sāi nèi fú róng yǐ xiōng nú wéi huàn qí xìng zì gǔ
坚初欲处之塞内，苻融以“匈奴为患，其兴自古。
bǐ lǔ mǎ bù gǎn nán shǒu zhě wèi wēi gù yě
比虏马不敢南首者，畏威故也。
jīn chù zhī yú nèi dì jiàn qí ruò yǐ fāng dāng kuī bīng jùn xiàn wèi běi biān zhī hài
今处之于内地，见其弱矣，方当窥兵郡县，为北边之害。
bù rú xǐ zhī sài wài yǐ cún huāng fú zhī yì
不如徙之塞外，以存荒服之义。
jiān cóng zhī
”坚从之。
jiān jiàn wèi wǔ nián fèng huáng jí yú dōng què dà shè qí jìng nèi bǎi liáo jìn wèi yī jí
坚僭位五年，凤皇集于东阙，大赦其境内，百僚进位一级。
chū jiān zhī jiāng wèi shè yě yǔ wáng měng fú róng mì yì yú lù táng xī píng zuǒ yòu
初，坚之将为赦也， 与王猛、苻融密议于露堂，悉屏左右。
jiān qīn wéi shè wén měng róng gòng jìn zhǐ mò
坚亲为赦文，猛、融供进纸墨。
yǒu yī dà cāng yíng rù zì yǒu jiān míng shēng shén dà jí yú bǐ duān qū ér fù lái
有一大苍蝇入自牖间，鸣声甚大，集于笔端，驱而复来。
é ér zhāng ān jiē xiàng shì lǐ rén xiāng gào yuē guān jīn dà shè
俄而张安街巷市里人相告曰：“官今大赦。
yǒu sī yǐ wén
”有司以闻。
jiān jīng wèi róng měng yuē jìn zhōng wú ěr shǔ zhī lǐ shì hé cóng xiè yě
坚惊谓融、猛曰：“禁中无耳属之理，事何从泄也？
yú shì chì wài qióng tuī zhī xián yán yǒu yī xiǎo rén yī hēi yī dà hū yú shì yuē guān jīn dà shè
”于是敕外穷推之，咸言有一小人衣黑衣，大呼于市曰：“官今大赦。
xū yú bú jiàn
”须臾不见。
jiān tàn yuē qí xiàng cāng yíng hu
坚叹曰： “其向苍蝇乎？
shēng zhuàng fēi cháng wú gù è zhī
声状非常，吾固恶之。
yàn yuē yù rén wù zhī mò ruò wù wéi
谚曰：‘欲人勿知，莫若勿为。
shēng wú xì ér fú wén shì wèi xíng ér bì zhāng zhě qí cǐ zhī wèi yě
’声无细而弗闻，事未形而必彰者，其此之谓也。
jiān guǎng xiū xué guān zhào jùn guó xué shēng tōng yī jīng yǐ shàng chōng zhī gōng qīng yǐ xià zǐ sūn bìng qiǎn shòu yè
”坚广修学官，召郡国学生通一经以上充之， 公卿已下子孙并遣受业。
qí yǒu xué wèi tōng rú cái kān gàn shì qīng xiū lián zhí xiào tì lì tián zhě jiē jīng biǎo zhī
其有学为通儒、才堪干事、清修廉直、孝悌力田者，皆旌表之。
yú shì rén sī quàn lì hào chēng duō shì dào zéi zhǐ xī qǐng tuō lù jué tián chóu xiū pì tǎng cáng chōng yíng diǎn zhāng fǎ wù mǐ bù xī bèi
于是人思劝励，号称多士，盗贼止息，请托路绝，田畴修辟，帑藏充盈，典章法物靡不悉备。
jiān qīn lín tài xué kǎo xué shēng jīng yì yōu liè pǐn ér dì zhī
坚亲临太学，考学生经义优劣，品而第之。
wèn nàn wǔ jīng bó shì duō bù néng duì
问难五经，博士多不能对。
jiān wèi bó shì wáng shí yuē zhèn yī yuè sān lín tài xué chù zhì yōu míng gōng qīn jiǎng lì wǎng gǎn juàn wéi zhù jǐ zhōu kǒng wēi yán bù yóu zhèn ér zhuì hàn zhī èr wǔ qí kě zhuī hu
坚谓博士王实曰：“朕一月三临太学，黜陟幽明，躬亲奖励，罔敢倦违，庶几周、孔微言不由朕而坠，汉之二武其可追乎！
shí duì yuē zì liú shí rǎo fù huá jī èr dōu jū wéi mào cǎo rú shēng hǎn yǒu huò cún fén jí miè ér mò jì jīng lún xué fèi yǎn ruò qín huáng
”实对曰：“自刘石扰覆华畿，二都鞠为茂草，儒生罕有或存，坟籍灭而莫纪，经沦学废，奄若秦皇。
bì xià shén wǔ bō luàn dào lóng yú xià kāi xiáng xù zhī měi hóng rú jiào zhī fēng huà shèng lóng zhōu chuí xīn qiān sì hàn zhī èr wǔ yān zú lùn zāi
陛下神武拨乱， 道隆虞、夏，开庠序之美，弘儒教之风，化盛隆周，垂馨千祀，汉之二武焉足论哉！
jiān zì shì měi yuè yī lín tài xué zhū shēng jìng quàn yān
” 坚自是每月一临太学，诸生竞劝焉。
tú gè zhāng wǎng jù zhòng shù qiān zì chēng dà chán yú kòu lüě jùn xiàn
屠各张罔聚众数千，自称大单于，寇掠郡县。
jiān yǐ qí shàng shū shān qiāng wèi jiàn jié jiāng jūn lǜ zhòng qī qiān tǎo píng zhī
坚以其尚书邓羌为建节将军，率众七千讨平之。
shí shāng rén zhào duó dīng fēi zōu pén děng jiē jiā lèi qiān jīn chē fú zhī shèng nǐ zé wáng hóu jiān zhī zhū gōng jìng yǐn zhī wèi guó èr qīng
时商人赵掇、丁妃、邹瓫等皆家累千金，车服之盛，拟则王侯，坚之诸公竞引之为国二卿。
huáng mén shì láng chéng xiàn yán yú jiān yuē zhào duó děng jiē shāng fàn chǒu shù shì guō xiǎo rén chē mǎ yī fú jiàn tóng wáng zhě guān qí jūn zǐ wèi fān guó liè qīng shāng fēng bài sú yǒu chén shèng huà yi sù míng diǎn fǎ shǐ qīng zhuó xiǎn fēn
黄门侍郎程宪言于坚曰：“赵掇等皆商贩丑竖，市郭小人，车马衣服僭同王者，官齐君子，为籓国列卿，伤风败俗，有尘圣化，宜肃明典法，使清浊显分。
jiān yú shì tuī jiǎn yǐn duó děng wéi guó qīng zhě jiàng qí jué
”坚于是推检引掇等为国卿者，降其爵。
nǎi xià zhì fēi mìng shì yǐ shàng bù dé chéng chē mǎ yú dū chéng bǎi lǐ zhī nèi
乃下制：“非命士已上，不得乘车马于都城百里之内。
jīn yín jǐn xiù gōng shāng zào lì fù nǚ bù dé fú zhī fàn zhě qì shì
金银锦绣，工商、皂隶、妇女不得服之，犯者弃市。
xīng níng sān nián jiān yòu gǎi yuán wèi jiàn yuán
兴宁三年，坚又改元为建元。
mù róng qiǎn qí tài zǎi mù róng kè gōng bá luò yáng lüè dì zhì yú xiáo miǎn
慕容遣其太宰慕容恪攻拔洛阳，略地至于崤、 渑。
jiān jù qí rù guān qīn zhūn shǎn chéng yǐ bèi zhī
坚惧其入关，亲屯陕城以备之。
xiōng nú yòu xián wáng cáo gū zuǒ xián wáng wèi chén jǔ bīng pàn lǜ zhòng èr wàn gōng qí xìng chéng yǐ nán jùn xiàn zhūn yú mǎ lán shān
匈奴右贤王曹毂、左贤王卫辰举兵叛，率众二万攻其杏城已南郡县，屯于马兰山。
suǒ lǔ wū yán děng yì pàn jiān ér tōng yú chén gū
索虏乌延等亦叛坚而通于辰、毂。
jiān lǜ zhōng wài jīng ruì yǐ tǎo zhī yǐ qí qián jiāng jūn yáng ān zhèn jūn máo shèng děng wéi qián fēng dū du
坚率中外精锐以讨之，以其前将军杨安、镇军毛盛等为前锋都督。
gū qiǎn dì huó jù zhàn yú tóng guān chuān ān dà bài zhī zhǎn huó bìng sì qiān yú jí gū jù ér jiàng
毂遣弟活距战于同官川，安大败之，斩活并四千余级，毂惧而降。
jiān xǐ qí qiú háo liù qiān yú hù yú cháng ān
坚徙其酋豪六千余户于长安。
jìn jī wū yán zhǎn zhī
进击乌延，斩之。
shān qiāng tǎo wèi chén qín zhī yú mù gēn shān
邓羌讨卫辰，擒之于木根山。
jiān zì cōng mǎ chéng rú shuò fāng xún fǔ yí dí yǐ wèi chén wèi xià yáng gōng yǐ tǒng qí zhòng
坚自骢马城如朔方，巡抚夷狄，以卫辰为夏阳公以统其众。
gū xín sǐ fēn qí bù luò èr chéng yǐ xi èr wàn yú luò fēng qí zhǎng zǐ xǐ wèi luò chuān hóu èr chéng yǐ dōng èr wàn yú luò fēng qí xiǎo zi yín wéi lì chuān hóu gù hào dōng xī cáo
毂寻死，分其部落，贰城已西二万余落封其长子玺为骆川侯，贰城已东二万余落封其小子寅为力川侯，故号东、西曹。
qín yōng èr zhōu dì zhèn liè shuǐ quán yǒng chū jīn xiàng shēng máo cháng ān dà fēng zhèn diàn huài wū shā rén jiān jù ér yù xiū dé zhèng yān
秦、雍二州地震裂，水泉涌出，金象生毛，长安大风震电，坏屋杀人，坚惧而愈修德政焉。
shǐ wáng měng yáng ān děng lǜ zhòng èr wàn kòu jīng zhōu běi bǐ zhū jùn lüè hàn yáng wàn yú hù ér hái
使王猛、杨安等率众二万寇荆州北鄙诸郡，掠汉阳万余户而还。
qiāng liǎn qí pàn jiān zì chēng yì zhōu cì shǐ lǜ bù luò sì qiān yú jiā xi yī zhāng tiān xī pàn jiāng li yǎn
羌敛岐叛坚， 自称益州刺史，率部落四千余家西依张天锡叛将李俨。
jiān qiǎn wáng měng yǔ lǒng xī tài shǒu jiāng héng nán ān tài shǒu shào qiāng tǎo liǎn qí yú lüè yáng
坚遣王猛与陇西太守姜衡、 南安太守邵羌讨敛岐于略阳。
zhāng tiān xī lǜ bù qí sān wàn jī li yǎn gōng qí dà xià wǔ shǐ èr jùn kè zhī
张天锡率步骑三万击李俨，攻其大夏、武始二郡，克之。
tiān xī jiāng zhǎng jù yòu bài yǎn zhū jūn yú kuí gǔ yǎn jù qiǎn xiōng zi chún xiè zuì yú jiān réng qǐng jiù
天锡将掌据又败俨诸军于葵谷，俨惧，遣兄子纯谢罪于坚，仍请救。
xún ér měng gōng pò lüè yáng liǎn qí bēn bái mǎ
寻而猛攻破略阳，敛岐奔白马。
jiān qiǎn yáng ān yǔ jiàn wēi wáng fǔ lǜ zhòng huì měng yǐ jiù yǎn
坚遣杨安与建威王抚率众会猛以救俨。
měng qiǎn shào qiāng zhuī liǎn qí shǐ wáng fǔ shǒu hòu hé jiāng héng shǒu bái shí
猛遣邵羌追敛岐，使王抚守侯和，姜衡守白石。
měng yǔ yáng ān jiù fú hǎn jí tiān xī jiāng yáng yù zhàn yú fú hǎn dōng měng bù lì
猛与杨安救枹罕，及天锡将杨遹战于枹罕东，猛不利。
shào qiāng qín liǎn qí yú bái mǎ sòng zhī cháng ān
邵羌擒敛岐于白马，送之长安。
tiān xī suì yǐn shī ér guī
天锡遂引师而归。
yǎn yóu píng chéng wèi chū měng nǎi fú bái shèng yú cóng shù shí rén qǐng yǔ xiāng jiàn
俨犹凭城未出，猛乃服白乘舆， 从数十人，请与相见。
yǎn kāi mén yán zhī wèi jí shè bèi ér jiàng shì xù rù suì lǔ yǎn ér hái
俨开门延之，未及设备，而将士续入，遂虏俨而还。
jiān yǐ qí jiāng jūn péng yuè wèi píng xī jiāng jūn liáng zhōu cì shǐ zhèn fú hǎn
坚以其将军彭越为平西将军、凉州刺史，镇枹罕。
yǐ yǎn wèi guāng lù xūn guī ān hóu
以俨为光禄勋、归安侯。
shì suì fú shuāng jù shàng guī fú liǔ jù pú bǎn pàn yú jiān fú yǔ jù shǎn chéng fú wǔ jù ān dìng bìng yīng zhī jiāng gòng fá cháng ān
是岁，苻双据上邽、苻柳据蒲坂叛于坚，苻庾据陕城、苻武据安定并应之，将共伐长安。
jiān qiǎn shǐ yù zhī gè niè lí yǐ wéi xìn jiē bù shòu jiān mìng zǔ bīng zì shǒu
坚遣使谕之，各啮梨以为信，皆不受坚命，阻兵自守。
jiān qiǎn hòu jìn jiāng jūn yáng chéng shì zuǒ jiāng jūn máo sōng děng tǎo shuāng wǔ wáng měng shān qiāng gōng pú bǎn yáng ān zhāng cì gōng shǎn chéng
坚遣后禁将军杨成世、左将军毛嵩等讨双、武，王猛、邓羌攻蒲坂，杨安、张蚝攻陕城。
chéng shì máo sōng wèi shuāng wǔ suǒ bài jiān yòu qiǎn qí wǔ wèi wáng jiàn níng shuò lǚ guāng děng lǜ zhōng wài jīng ruì yǐ tǎo zhī zuǒ wèi fú yā zuǒ jìn dòu chōng lǜ yǔ lín qí qī qiān jì fā
成世、毛嵩为双、武所败，坚又遣其武卫王鉴、宁朔吕光等率中外精锐以讨之，左卫苻雅、 左禁窦冲率羽林骑七千继发。
shuāng wǔ chéng shèng zhì yú yú méi jiàn děng jī bài zhī zhǎn huò wàn wǔ qiān rén
双、武乘胜至于榆眉，鉴等击败之，斩获万五千人。
wǔ qì ān dìng suí shuāng bēn shàng guī jiàn děng gōng zhī
武弃安定，随双奔上邽，鉴等攻之。
fú liǔ chū tiāo zhàn měng bì lěi bù yīng
苻柳出挑战，猛闭垒不应。
liǔ yǐ měng wèi dàn jǐ liú qí shì zǐ liáng shǒu pú bǎn lǜ zhòng èr wàn jiāng gōng cháng ān
柳以猛为惮己，留其世子良守蒲坂，率众二万，将攻长安。
cháng ān qù pú bǎn bǎi yú lǐ shān qiāng lǜ jìn qí qī qiān yè xí bài zhī liǔ yǐn jūn hái měng yòu jǐn zhòng yāo jī xī fú qí zú liǔ yǔ shù bǎi qí rù yú pú bǎn
长安去蒲坂百余里，邓羌率劲骑七千夜袭败之，柳引军还，猛又尽众邀击，悉俘其卒，柳与数百骑入于蒲坂。
jiàn děng gōng shàng guī kè zhī zhǎn shuāng wǔ
鉴等攻上邽， 克之，斩双、武。
měng yòu xún pò pú bǎn zhǎn liǔ jí qí qī zǐ chuán shǒu cháng ān
猛又寻破蒲坂，斩柳及其妻子，传首长安。
měng zhūn pú bǎn qiǎn shān qiāng yǔ wáng jiàn děng gōng xiàn shǎn chéng kè zhī sòng yǔ yú cháng ān shā zhī
猛屯蒲坂，遣邓羌与王鉴等攻陷陕城，克之，送庾于长安，杀之。
tài hé sì nián jìn dà sī mǎ huán wēn fá mù róng cì yú fāng tóu
太和四年，晋大司马桓温伐慕容，次于枋头。
zhòng lǚ bài qiǎn shǐ qǐ shī yú jiān qǐng gē wǔ láo yǐ xī zhī de
众屡败，遣使乞师于坚，请割武牢以西之地。
jiān yì yù yǔ lián héng nǎi qiǎn qí jiāng gǒu chí děng lǜ bù qí èr wàn jiù
坚亦欲与连横，乃遣其将苟池等率步骑二万救。
wáng shī xún bài yǐn guī chí nǎi hái
王师寻败， 引归，池乃还。
shì shí mù róng chuí bì hài bēn yú jiān wáng měng yán yú jiān yuē mù róng chuí yàn zhī qī shǔ shì xióng dōng xià kuān rén huì xià ēn jié shì shù yàn zhào zhī jiān xián yǒu fèng dài zhī yì
是时慕容垂避害奔于坚，王猛言于坚曰：“慕容垂，燕之戚属，世雄东夏，宽仁惠下，恩结士庶，燕、赵之间咸有奉戴之意。
guān qí cái lüè quán zhì wú fāng jiān qí zhū zǐ míng yì yǒu gàn yì rén zhī jié yě
观其才略，权智无方，兼其诸子明毅有干艺，人之杰也。
jiāo lóng měng shòu fēi kě xún zhī wù bù rú chú zhī
蛟龙猛兽，非可驯之物，不如除之。
jiān yuē wú fāng yǐ yì zhì yīng háo jiàn bù shì zhī gōng
”坚曰：“吾方以义致英豪，建不世之功。
qiě qí chū zhì wú gào zhī zhì chéng jīn ér hài zhī rén jiāng wèi wǒ hé
且其初至，吾告之至诚，今而害之，人将谓我何！
wáng shī jì xuán mù róng huǐ gē wǔ láo zhī de qiǎn shǐ wèi jiān yuē qīng zhě gē dì xíng rén shī cí
王师既旋，慕容悔割武牢之地，遣使谓坚曰：“顷者割地，行人失辞。
yǒu guó yǒu jiā fēn zāi jiù huàn lǐ zhī cháng yě
有国有家，分灾救患，理之常也。
jiān dà nù qiǎn wáng měng yú jiàn wēi liáng chéng shān qiāng lǜ bù qí sān wàn shǔ mù róng chuí wèi guàn jūn jiāng jūn yǐ wéi xiāng dǎo gōng luò zhōu cì shǐ mù róng zhù yú luò yáng
”坚大怒，遣王猛舆建威梁成、邓羌率步骑三万，署慕容垂为冠军将军，以为乡导，攻洛州刺史慕容筑于洛阳。
qiǎn qí jiāng mù róng zāng lǜ jīng zú shí wàn jiāng jiě zhù wéi
遣其将慕容臧率精卒十万，将解筑围。
měng shǐ liáng chéng děng yǐ jīng ruì wàn rén juǎn jiǎ fù zhī dà pò zāng yú xíng yáng
猛使梁成等以精锐万人卷甲赴之，大破臧于荥阳。
zhù jù ér qǐng xiáng měng chén shī yǐ shòu zhī liú shān qiāng zhèn jīn yōng měng zhèn lǚ ér guī
筑惧而请降， 猛陈师以受之，留邓羌镇金墉，猛振旅而归。
tài hé wǔ nián yòu qiǎn měng lǜ yáng ān zhāng cì shān qiāng děng shí jiāng lǜ bù qí liù wàn fá
太和五年，又遣猛率杨安、张蚝、邓羌等十将率步骑六万伐。
jiān qīn sòng měng yú bà dōng wèi yuē jīn shòu qīng jīng bīng wěi yǐ zhòng rèn biàn kě cóng hú guān shàng dǎng chū lù chuān cǐ jié jì zhī jī suǒ wèi jié léi bù jí yǎn ěr
坚亲送猛于霸东，谓曰：“今授卿精兵，委以重任，便可从壶关、上党出潞川，此捷济之机，所谓捷雷不及掩耳。
wú dāng gōng zì lǜ zhòng yǐ jì qīng hòu yú yè xiāng jiàn
吾当躬自率众以继卿后，于邺相见。
yǐ chì yùn cáo xiāng jì dàn yōu zéi bù fán hòu lǜ yě
已敕运漕相继，但忧贼，不烦后虑也。
měng yuē chén yōng liè gū shēng cāo wú háo jiè méng bì xià ēn róng nèi shì wéi wò chū zǒng róng lǚ jiè zōng miào zhī líng bǐng bì xià shén suàn cán hú bù zú píng yě
”猛曰：“臣庸劣孤生，操无豪介，蒙陛下恩荣，内侍帷幄，出总戎旅， 藉宗庙之灵，禀陛下神算，残胡不足平也。
yuàn bù fán luán zhěn mào fàn shuāng lù
愿不烦銮轸，冒犯霜露。
chén suī bù wǔ wàng kè bù yān shí
臣虽不武，望克不淹时。
dàn yuàn sù chì yǒu sī bù zhì xiān bēi zhī suǒ
但愿速敕有司，部置鲜卑之所。
jiān dà yuè
”坚大悦。
yú shì jìn shī
于是进师。
yáng ān gōng jìn yáng
杨安攻晋阳。
měng gōng hú guān zhí shàng dǎng tài shǒu mù róng yuè suǒ jīng jùn xiàn jiē jiàng yú měng měng liú tún qí xiào wèi gǒu cháng shù hú guān
猛攻壶关，执上党太守慕容越，所经郡县皆降于猛，猛留屯骑校尉苟苌戍壶关。
huì yáng ān gōng jìn yáng wéi dì dào qiǎn zhāng cì lǜ zhuàng shì shù bǎi rén rù qí chéng zhōng dà hū zhǎn guān měng ān suì rù jìn yáng zhí bīng zhōu cì shǐ mù róng zhuāng
会杨安攻晋阳，为地道，遣张蚝率壮士数百人入其城中，大呼斩关，猛、安遂入晋阳， 执并州刺史慕容庄。
qiǎn qí tài fù mù róng píng lǜ zhòng sì shí yú wàn yǐ jiù èr chéng píng dàn měng bù gǎn jìn zhūn yú lù chuān
遣其太傅慕容评率众四十余万以救二城，评惮猛不敢进， 屯于潞川。
měng liú jiāng jūn máo dāng shù jìn yáng jìn shī yǔ píng xiāng chí
猛留将军毛当戍晋阳，进师与评相持。
qiǎn yóu jī guō qìng yǐ ruì zú wǔ qiān yè cóng jiān dào chū píng yíng hòu bàng shān qǐ huǒ shāo qí zī zhòng huǒ jiàn yè zhōng
遣游击郭庆以锐卒五千，夜从间道出评营后，傍山起火，烧其辎重，火见邺中。
jù qiǎn shǐ ràng píng cuī zhī sù zhàn
惧，遣使让评，催之速战。
měng zhī píng mài shuǐ zhōu xīn yǒu kě chéng zhī huì píng yòu qiú zhàn nǎi zhèn yú wèi yuán ér shì zhòng yuē wáng jǐng lüè shòu guó hòu ēn rèn jiān nèi wài jīn yǔ zhū jūn shēn rù zéi de yi gè miǎn jìn bù kě tuì yě
猛知评卖水鬻薪，有可乘之会，评又求战，乃阵于渭原而誓众曰：“王景略受国厚恩， 任兼内外，今与诸君深入贼地，宜各勉进，不可退也。
yuàn lù lì háng jiān yǐ bào ēn gù shòu jué míng jūn zhī cháo qìng shāng fù mǔ zhī shì bù yì měi hu
愿戮力行间，以报恩顾，受爵明君之朝，庆觞父母之室，不亦美乎！
zhòng jiē yǒng fèn pò fǔ qì liáng dà hū jìng jìn
”众皆勇奋，破釜弃粮，大呼竞进。
měng wàng píng shī zhī zhòng yě è zhī wèi shān qiāng yuē jīn rì zhī shì fēi jiāng jūn mò kě yǐ jié
猛望评师之众也，恶之，谓邓羌曰：“今日之事，非将军莫可以捷。
chéng bài zhī jī zài sī yī jǔ
成败之机，在斯一举。
jiāng jūn qí miǎn zhī
将军其勉之！
qiāng yuē ruò yǐ sī lì jiàn yǔ zhě gōng wú yǐ wéi yōu
”羌曰：“若以司隶见与者，公无以为忧。
měng yuē cǐ fēi wú zhī suǒ jí yě
”猛曰：“此非吾之所及也。
bì yǐ ān dìng tài shǒu wàn hù hòu xiāng chǔ
必以安定太守、万户侯相处。
qiāng bú yuè ér tuì
”羌不悦而退。
é ér bīng jiāo měng zhào zhī qiāng qǐn ér fú yīng
俄而兵交，猛召之，羌寝而弗应。
měng chí jiù xǔ zhī qiāng yú shì dà yǐn zhàng zhōng yǔ zhāng cì xú chéng děng kuà mǎ yùn máo chí rù píng jūn chū rù shù sì páng ruò wú rén qiān qí zhǎn jiàng shā shāng shén zhòng
猛驰就许之，羌于是大饮帐中，与张蚝、徐成等跨马运矛，驰入评军，出入数四，旁若无人，搴旗斩将，杀伤甚众。
jí rì zhōng píng zhòng dà bài fú zhǎn wǔ wàn yǒu yú chéng shèng zhuī jī yòu jiàng zhǎn shí wàn yú shì jìn shī wéi yè
及日中，评众大败，俘斩五万有余，乘胜追击，又降斩十万，于是进师围邺。
jiān wén zhī liú li wēi fǔ qí tài zǐ hóng shǒu cháng ān yǐ fú róng zhèn luò yáng gōng lǜ jīng ruì shí wàn xiàng yè
坚闻之，留李威辅其太子宏守长安，以苻融镇洛阳，躬率精锐十万向邺。
qī rì ér zhì yú ān yáng guò jiù lǘ yǐn zhū qí lǎo yǔ jí zǔ fù zhī shì xuàn rán liú tì nǎi tíng xìn sù
七日而至于安阳，过旧闾，引诸耆老语及祖父之事，泫然流涕，乃停信宿。
měng qián zhì ān yáng yíng jiān jiān wèi zhī yuē xī yà fū bù chū jūn yíng hàn wén jiāng jūn hé yǐ lín dí ér qì zhòng yě
猛潜至安阳迎坚，坚谓之曰：“昔亚夫不出军迎汉文，将军何以临敌而弃众也？
měng yuē chén měi lǎn yà fu zhī shì cháng wèi qián què rén zhǔ yǐ cǐ ér wèi míng jiàng qiè wèi duō zhī
”猛曰：“臣每览亚夫之事，尝谓前却人主，以此而为名将，窃未多之。
chén fèng bì xià shén suàn jī chuí wáng zhī lǔ ruò cuī kū lā xiǔ hé zú lǜ yě
臣奉陛下神算，击垂亡之虏，若摧枯拉朽，何足虑也！
jiān guó chōng yòu luán jià yuǎn lín tuō yǒu bù yú qí rú zōng miào hé
监国冲幼，銮驾远临，脱有不虞，其如宗庙何！
jiān suì gōng yè xiàn zhī
”坚遂攻邺，陷之。
mù róng chū bēn gāo yáng jiān jiāng guō qìng zhí ér sòng zhī
慕容出奔高阳，坚将郭庆执而送之。
jiān rù yè gōng yuè qí míng jí jǐ jùn bǎi wǔ shí qī xiàn yī qiān wǔ bǎi qī shí jiǔ hù èr bǎi sì shí wǔ wàn bā qiān jiǔ bǎi liù shí jiǔ kǒu jiǔ bǎi jiǔ shí bā wàn qī qiān jiǔ bǎi sān shí wǔ
坚入邺宫，阅其名籍，几郡百五十七，县一千五百七十九，户二百四十五万八千九百六十九，口九百九十八万七千九百三十五。
zhū zhōu jùn mù shǒu jí liù yí qú shuài jǐn jiàng yú jiān
诸州郡牧守及六夷渠帅尽降于坚。
guō qìng qióng zhuī yú jìn mù róng píng bēn yú gāo gōu lí qìng zhuī zhì liáo hǎi jù lí fù píng sòng zhī
郭庆穷追余烬，慕容评奔于高句丽，庆追至辽海，句丽缚评送之。
jiān sàn gōng rén zhēn bǎo yǐ cì jiàng shì lùn gōng fēng shǎng gè yǒu chà
坚散宫人珍宝以赐将士，论功封赏各有差。
yǐ wáng měng wèi shǐ chí jié dū du guān dōng liù zhōu zhū jūn shì chē qí dà jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī jì zhōu mù zhèn yè
以王猛为使持节、都督关东六州诸军事、车骑大将军、开府仪同三司、冀州牧、镇邺；
yǐ guō qìng wèi chí jié dū du yōu zhōu zhū jūn shì yáng wǔ jiàng jūn yōu zhōu cì shǐ zhèn jì
以郭庆为持节、都督幽州诸军事、扬武将军、 幽州刺史，镇蓟。
jiān zì yè rú fāng tóu yàn zhū fù lǎo gǎi fāng tóu wèi yǒng chāng xiàn fù zhī zhōng shì
坚自邺如枋头，宴诸父老，改枋头为永昌县，复之终世。
jiān zhì zì yǒng chāng xíng yǐn zhì zhī lǐ gē láo zhǐ zhī shī yǐ xiǎng qí qún chén
坚至自永昌，行饮至之礼，歌劳止之诗，以飨其群臣。
shè mù róng jí qí wáng gōng yǐ xià jiē xǐ yú cháng ān fēng shòu yǒu chà
赦慕容及其王公已下，皆徙于长安，封授有差。
jiān yú shì xíng lǐ yú pì yōng sì xiān shī kǒng zǐ qí tài zǐ jí gōng hóu qīng dài fū shì zhī yuán zǐ jiē shù xiū shì diàn yān
坚于是行礼于辟雍，祀先师孔子，其太子及公侯卿大夫士之元子，皆束修释奠焉。
xǐ guān dōng háo jié jí zhū zá yí shí wàn hù yú guān zhōng chù wū wán zá lèi yú féng yì běi dì dīng líng dí bīn yú xīn ān xǐ chén liú dōng ē wàn hù yǐ shí qīng zhōu
徙关东豪杰及诸杂夷十万户于关中，处乌丸杂类于冯翊、北地，丁零翟斌于新安， 徙陈留、东阿万户以实青州。
zhū yīn luàn liú yí bì chóu yuǎn xǐ yù hái jiù yè zhě xī tīng zhī
诸因乱流移，避仇远徙，欲还旧业者，悉听之。
jìn pàn chén yuán jǐn gù shǒu shòu chūn wèi dà sī mǎ huán wēn suǒ wéi qiǎn shǐ qǐng jiù yú jiān
晋叛臣袁瑾固守寿春，为大司马桓温所围，遣使请救于坚。
jiān qiǎn wáng jiàn zhāng cì lǜ bù qí èr wàn jiù zhī jiàn jù luò jiàn cì zhūn bā gōng shān
坚遣王鉴、张蚝率步骑二万救之，鉴据洛涧，蚝屯八公山。
huán wēn qiǎn zhū jiāng yè xí jiàn cì bài zhī jiàn cì zhūn shèn chéng
桓温遣诸将夜袭鉴、蚝，败之，鉴、蚝屯慎城。
chū chóu chí dǐ yáng shì yǐ de jiàng yú jiān jiān shǔ wèi píng nán jiāng jūn qín zhōu cì shǐ chóu chí gōng
初，仇池氐杨世以地降于坚，坚署为平南将军、秦州刺史、仇池公。
jì ér guī shùn yú jìn
既而归顺于晋。
shì sǐ zi zuǎn dài lì suì shòu tiān zǐ jué mìng ér jué yú jiān
世死，子纂代立，遂受天子爵命而绝于坚。
shì dì tǒng xiāo wǔ de zhòng qǐ bīng wǔ dū yǔ zuǎn fēn zhēng
世弟统骁武得众，起兵武都，与纂分争。
jiān qiǎn qí jiāng fú yā yáng ān yǔ yì zhōu cì shǐ wáng tǒng lǜ bù qí qī wàn xiān qǔ chóu chí jìn tú níng yì
坚遣其将苻雅、杨安与益州刺史王统率步骑七万，先取仇池，进图宁、益。
yā děng cì yú jiù shǎn zuǎn lǜ zhòng wǔ wàn jù yā
雅等次于鹫陕，纂率众五万距雅。
jìn liáng zhōu cì shǐ yáng liàng qiǎn dū hù guō bǎo lǜ qí qiān yú jiù zhī zhàn yú shǎn zhōng wèi yā děng suǒ bài zuǎn shōu zhòng bēn hái
晋梁州刺史杨亮遣督护郭宝率骑千余救之，战于陕中，为雅等所败，纂收众奔还。
yā jìn gōng chóu chí yáng tǒng shuài wǔ dū zhī zhòng jiàng yú yā
雅进攻仇池，杨统帅武都之众降于雅。
zuǎn jiāng yáng tā qiǎn zi shuò mì jiàng yú yā qǐng wèi nèi yìng
纂将杨他遣子硕密降于雅，请为内应。
zuǎn jù miàn fù chū jiàng
纂惧，面缚出降。
yā shì qí fù sòng zhī cháng ān
雅释其缚，送之长安。
yǐ yáng tǒng wèi píng yuǎn jiāng jūn nán qín zhōu cì shǐ jiā yáng ān dū du zhèn chóu chí
以杨统为平远将军、南秦州刺史，加杨安都督，镇仇池。
xiān shì wáng měng huò zhāng tiān xī jiāng dūn huáng yīn jù jí jiá shì wǔ qiān jiān jì dōng píng liù zhōu xi qín yáng zuǎn yù yǐ dé huái yuǎn qiě kuà wēi hé yòu zhì shì xī sòng suǒ huò hái liáng zhōu
先是，王猛获张天锡将敦煌阴据及甲士五千，坚既东平六州，西擒杨纂，欲以德怀远，且跨威河右，至是悉送所获还凉州。
tiān xī jù ér qiǎn shǐ xiè zuì chēng fān jiān dà yuè jí shǔ tiān xī wèi shǐ chí jié sàn qí cháng shì dū du hé yòu zhū jūn shì piào qí dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī liáng zhōu cì shǐ xī yù dū hù xī píng gōng
天锡惧而遣使谢罪称籓，坚大悦，即署天锡为使持节、散骑常侍、都督河右诸军事、骠骑大将军、开府仪同三司、凉州刺史、西域都护、西平公。
tǔ yù hún suì xī yǐ yáng zuǎn jì jiàng jù ér qiǎn shǐ sòng mǎ wǔ qiān pǐ jīn yín wǔ bǎi jīn
吐谷浑碎奚以杨纂既降，惧而遣使送马五千匹、金银五百斤。
jiān bài xī ān yuǎn jiāng jūn qiáng chuān hóu
坚拜奚安远将军、 漒川侯。
jiān cháng rú yè shòu yú xī shān xún yú lè ér wàng fǎn
坚尝如邺，狩于西山，旬余，乐而忘返。
líng rén wáng luò kòu mǎ jiàn yuē chén wén qiān jīn zhī zǐ zuò bù chuí táng wàn shèng zhī zhǔ xíng bù lǚ wēi
伶人王洛叩马谏曰：“臣闻千金之子坐不垂堂，万乘之主行不履危。
gù wén dì chí chē yuán gōng zhǐ pèi
故文帝驰车，袁公止辔；
xiào wǔ hǎo tián xiàng rú xiàn guī
孝武好田，相如献规。
bì xià wèi bǎi xìng fù mǔ cāng shēng suǒ xì hé kě pán yú yóu tián yǐ diàn shèng dé
陛下为百姓父母，苍生所系，何可盘于游田，以玷圣德。
ruò huò qǐ xū yú biàn zài bù cè zhě qí rú zōng miào hé
若祸起须臾，变在不测者， 其如宗庙何！
qí rú tài hòu hé
其如太后何！
jiān yuē shàn
”坚曰：“善。
xī wén gōng wù qiān yú yú rén zhèn wén zuì yú wáng luò wú guò yě
昔文公悟愆于虞人，朕闻罪于王洛，吾过也。
zì shì suì bù fù liè
”自是遂不复猎。
jiān wén huán wēn fèi hǎi xī gōng yě wèi qún chén yuē wēn qián bài bà shàng hòu bài fāng tóu shí wǔ nián jiān zài qīng guó shī
坚闻桓温废海西公也，谓群臣曰：“温前败灞上，后败枋头，十五年间，再倾国师。
liù shí suì gōng jǔ dòng rú cǐ bù néng sī qiān miǎn tuì yǐ xiè bǎi xìng fāng fèi jūn yǐ zì yuè jiāng rú sì hǎi hé
六十岁公举动如此，不能思愆免退，以谢百姓，方废君以自悦，将如四海何！
yàn yún nù qí shì ér zuò sè yú fù zhě qí huán wēn zhī wèi hu
谚云‘怒其室而作色于父’者，其桓温之谓乎！
jiān yǐ jìng nèi hàn kè bǎi xìng qū zhǒng
坚以境内旱，课百姓区种。
jù suì bù dēng shěng jié gǔ bó zhī fèi tài guān hòu guān jiǎn cháng dù èr děng bǎi liáo zhī zhì yǐ cì jiàng zhī
惧岁不登，省节谷帛之费，太官、后官减常度二等， 百僚之秩以次降之。
fù wèi jìn shì jí shǐ yì yǒu cháng wén zhū fēi zhèng dào diǎn xué yī jiē jìn zhī
复魏、晋士籍，使役有常，闻诸非正道，典学一皆禁之。
jiān lín tài xué kǎo xué shēng jīng yì shàng dì zhuó xù zhě bā shí sān rén
坚临太学，考学生经义，上第擢叙者八十三人。
zì yǒng jiā zhī luàn xiáng xù wú wén jí jiān zhī jiàn pō liú xīn rú xué wáng měng zhěng qí fēng sú zhèng lǐ chēng jǔ xué xiào jiàn xìng
自永嘉之乱，庠序无闻，及坚之僭，颇留心儒学，王猛整齐风俗，政理称举，学校渐兴。
guān lǒng qīng yàn bǎi xìng fēng lè zì cháng ān zhì yú zhū zhōu jiē jiā lù shù huái liǔ èr shí lǐ yī tíng sì shí lǐ yī yì lǚ xíng zhě qǔ gěi yú tú gōng shāng mào fàn yú dào
关、陇清晏，百姓丰乐，自长安至于诸州，皆夹路树槐柳，二十里一亭，四十里一驿，旅行者取给于途，工商贸贩于道。
bǎi xìng gē zhī yuē cháng ān dà jiē jiā shù yáng huái
百姓歌之曰：“长安大街，夹树杨槐。
xià zǒu zhū lún shàng yǒu luán qī
下走朱轮，上有鸾栖。
yīng yàn yún jí huì wǒ méng lí
英彦云集，诲我萌黎。
shì suì yǒu dà fēng cóng xī nán lái é ér huì míng héng xīng jiē jiàn yòu yǒu chì xīng jiàn yú xī nán
是岁，有大风从西南来，俄而晦冥，恒星皆见，又有赤星见于西南。
tài shǐ lìng wèi yán yán yú jiān yuē yú zhàn xī nán guó wáng míng nián bì dāng píng shǔ hàn
太史令魏延言于坚曰：“于占西南国亡，明年必当平蜀汉。
jiān dà yuè mìng qín liáng mì yán róng bèi
”坚大悦，命秦梁密严戎备。
nǎi yǐ wáng měng wèi chéng xiàng yǐ fú róng wèi zhèn dōng dà jiàng jūn
乃以王猛为丞相，以苻融为镇东大将军。
dài měng wèi jì zhōu mù
代猛为冀州牧。
róng jiāng fā jiān zǔ yú bà dōng zòu yuè fù shī
融将发，坚祖于霸东，奏乐赋诗。
jiān mǔ gǒu shì yǐ róng shǎo zǐ shén ài zhī bǐ fā sān zhì bà shàng qí xī yòu qiè rú róng suǒ nèi wài mò zhī
坚母苟氏以融少子，甚爱之，比发，三至灞上，其夕又窃如融所，内外莫知。
shì yè jiān qǐn yú qián diàn wèi yán shàng yán tiān shì nán mén píng nèi hòu fēi xīng shī míng zuǒ yòu hūn sì bú jiàn hòu fēi yí dòng zhī xiàng
是夜，坚寝于前殿，魏延上言：“天市南门屏内后妃星失明，左右阍寺不见，后妃移动之象。
jiān tuī wèn zhī zhī jīng yuē tiān dào yú rén hé qí bù yuǎn
”坚推问知之，惊曰：“天道与人何其不远！
suì zhòng xīng guān
”遂重星官。
wáng měng zhì cháng ān jiā dū du zhōng wài zhū jūn shì měng cí ràng zài sān jiān bù xǔ
王猛至长安， 加都督中外诸军事，猛辞让再三，坚不许。
qí hòu tiān gǔ míng yǒu huì xīng chū yú wěi jī zhǎng shí yú zhàng míng chī yóu qí jīng tài wēi sǎo dōng jǐng zì xià jí qiū dōng bù miè
其后天鼓鸣，有彗星出于尾箕，长十余丈，名蚩尤旗，经太微，扫东井，自夏及秋冬不灭。
tài shǐ lìng zhāng mèng yán yú jiān yuē huì qǐ wěi jī ér sǎo dōng jǐng cǐ yàn miè qín zhī xiàng
太史令张孟言于坚曰：“彗起尾箕，而扫东井，此燕灭秦之象。
yīn quàn jiān zhū mù róng jí qí zǐ dì
”因劝坚诛慕容及其子弟。
jiān bù nà gèng yǐ wèi shàng shū chuí wèi jīng zhào yǐn chōng wèi píng yáng tài shǒu
坚不纳，更以为尚书，垂为京兆尹，冲为平阳太守。
fú róng wén zhī shàng shū yú jiān yuē chén wén dōng hú zài yàn lì shǔ mí jiǔ dǎi yú shí luàn suì jù huá xià kuà yǒu liù zhōu nán miàn chēng dì
苻融闻之，上疏于坚曰：“臣闻东胡在燕，历数弥久，逮于石乱，遂据华夏，跨有六州，南面称帝。
bì xià yuán mìng liù shī dà jǔ zhēng tǎo láo zú pín nián qín ér hòu huò fēi mù yì huái dé guī huà
陛下爰命六师，大举征讨，劳卒频年，勤而后获，非慕义怀德归化。
ér jīn fù zǐ xiōng dì liè guān mǎn cháo zhí quán lǚ zhí shì qīng láo jiù bì xià qīn ér xìng zhī
而今父子兄弟列官满朝，执权履职，势倾劳旧，陛下亲而幸之。
chén yú yǐ wéi měng shòu bù kě yǎng láng zǐ yě xīn
臣愚以为猛兽不可养，狼子野心。
wǎng nián xīng yì zāi qǐ yú yàn yuàn shǎo liú yì yǐ sī tiān jiè
往年星异，灾起于燕，愿少留意，以思天戒。
chén jù kě yán zhī de bù róng mò yǐ
臣据可言之地，不容默已。
shī yuē xiōng dì jí nàn péng yǒu hǎo hé
《诗》曰：‘兄弟急难’，‘朋友好合’。
xī liú xiàng yǐ fèi fǔ zhī qīn shàng néng jí yán kuàng yú chén hu
昔刘向以肺腑之亲，尚能极言， 况于臣乎！
jiān bào zhī yuē rǔ wèi dé wèi chōng ér huái shì fēi lì shàn wèi chēng ér míng guò qí shí
”坚报之曰：“汝为德未充而怀是非，立善未称而名过其实。
shī yún dé yóu rú máo rén xiān kè jǔ
《诗》云： ‘德𬨎如毛，人鲜克举。
jūn zǐ chù gāo jiè jù qīng bài kě bù wu hu
’君子处高，戒惧倾败，可不务乎！
jīn sì hǎi shì kuàng zhào shù wèi níng lí yuán yīng fǔ yí dí yìng hè fāng jiāng hùn liù hé yǐ yī jiā tóng yǒu xíng yú chì zǐ rǔ qí xi zhī wù huái gěng jiè
今四海事旷，兆庶未宁，黎元应抚，夷狄应和，方将混六合以一家，同有形于赤子，汝其息之，勿怀耿介。
fu tiān dào zhù shùn xiū dé zé ráng zāi
夫天道助顺，修德则禳灾。
gǒu qiú zhū jǐ hé jù wài huàn yān
苟求诸己，何惧外患焉。
jìn liáng zhōu cì shǐ yáng liàng qiǎn zi guǎng xí chóu chí yǔ jiān jiāng yáng ān zhàn guǎng bài jì jìn jū shuǐ zhū shù jiē wěi chéng bēn kuì liàng jù ér tuì shǒu qìng xiǎn ān suì jìn kòu hàn chuān
晋梁州刺史杨亮遣子广袭仇池，与坚将杨安战，广败绩，晋沮水诸戍皆委城奔溃，亮惧而退守磬险，安遂进寇汉川。
jiān qiǎn wáng tǒng zhū tóng lǜ zú èr wàn wèi qián fēng kòu shǔ qián jìn jiāng jūn máo dāng yīng yáng jiāng jūn xú chéng lǜ bù qí sān wàn rù zì jiàn gé
坚遣王统、朱彤率卒二万为前锋寇蜀，前禁将军毛当、鹰扬将军徐成率步骑三万入自剑阁。
yáng liàng lǜ ba liáo wàn yú jù zhī zhàn yú qīng gǔ wáng shī bù lì liàng bēn gù xi chéng
杨亮率巴獠万余拒之，战于青谷， 王师不利，亮奔固西城。
tóng chéng shèng xiàn hàn zhōng xú chéng yòu gōng èr jiàn kè zhī yáng ān jìn jù zǐ tóng
彤乘胜陷汉中，徐成又攻二剑，克之，杨安进据梓潼。
jìn fèn wēi jiāng jūn xi mán xiào wèi zhōu xiāo jiàng yú tóng
晋奋威将军、西蛮校尉周虓降于彤。
yáng wǔ jiàng jūn yì zhōu cì shǐ zhōu zhòng sūn lè bīng jù tóng děng yú mián zhú wén jiān jiāng máo dāng jiāng zhì chéng dū zhòng sūn lǜ qí wǔ qiān bēn yú nán zhōng
扬武将军、益州刺史周仲孙勒兵距彤等于绵竹， 闻坚将毛当将至成都，仲孙率骑五千奔于南中。
ān dāng jìn bīng suì xiàn yì zhōu
安、当进兵，遂陷益州。
yú shì xī nán yí qióng zuó yè láng děng jiē guī zhī
于是西南夷邛、莋、夜郎等皆归之。
jiān yǐ ān wèi yòu dà jiàng jūn yì zhōu mù zhèn chéng dū
坚以安为右大将军、益州牧，镇成都；
máo dāng wèi zhèn xi jiāng jūn liáng zhōu cì shǐ zhèn hàn zhōng
毛当为镇西将军、 梁州刺史，镇汉中；
yáo cháng wèi níng zhōu cì shǐ lǐng xi mán xiào wèi
姚苌为宁州刺史、领西蛮校尉；
wáng tǒng wèi nán qín zhōu cì shǐ zhèn chóu chí
王统为南秦州刺史，镇仇池。
shǔ rén zhāng yù yáng guāng děng qǐ bīng yǔ ba liáo xiāng yìng yǐ pàn yú jiān
蜀人张育、杨光等起兵，与巴獠相应，以叛于坚。
jìn yì zhōu cì shǐ dǔ yáo wēi yuǎn jiāng jūn huán shí qián lǜ zhòng sān wàn jù diàn jiāng
晋益州刺史竺瑶、威远将军桓石虔率众三万据垫江。
yù nǎi zì hào shǔ wáng qiǎn shǐ guī shùn yǔ ba liáo qiú shuài zhāng zhòng yǐn wàn děng wǔ wàn yú rén jìn wéi chéng dū
育乃自号蜀王，遣使归顺，与巴獠酋帅张重、尹万等五万余人进围成都。
xún ér yù yǔ wàn zhēng quán jǔ bīng xiāng chí jiān qiǎn shān qiāng yǔ yáng ān děng jī bài zhī yù guāng tuì zhūn mián zhú
寻而育与万争权，举兵相持，坚遣邓羌与杨安等击败之，育、光退屯绵竹。
ān yòu bài zhāng zhòng yǐn wàn yú chéng dū nán zhòng sǐ zhī jí shǒu jí èr wàn sān qiān
安又败张重、尹万于成都南，重死之，及首级二万三千。
shān qiāng fù jī zhāng yù yáng guāng yú mián zhú jiē hài zhī
邓羌复击张育、 杨光于绵竹，皆害之。
huán shí qián bài yáo cháng yú diàn jiāng cháng tuì jù wǔ chéng shí qián yǔ dǔ yáo yí tún bā dōng
桓石虔败姚苌于垫江，苌退据五城，石虔与竺瑶移屯巴东。
shí yǒu rén yú jiān míng guāng diàn dà hū wèi jiān yuē jiǎ shēn yǐ yǒu yú yáng shí rén bēi zāi wú fù yí
时有人于坚明光殿大呼谓坚曰：“甲申乙酉，鱼羊食人，悲哉无复遗。
jiān mìng zhí zhī é ér bú jiàn
”坚命执之，俄而不见。
mì shū jiān zhū tóng děng yīn qǐng zhū xiān bēi jiān bù cóng
秘书监朱彤等因请诛鲜卑，坚不从。
qiǎn shǐ xún xíng sì fāng guān fēng sú wèn zhèng dào míng chù zhì xù gū dú bù néng zì cún zhě
遣使巡行四方，观风俗，问政道，明黜陟，恤孤独不能自存者。
yǐ ān chē pú lún zhēng yǐn shì lè líng wáng huan wèi guó zi jì jiǔ
以安车蒲轮征隐士乐陵王欢为国子祭酒。
jí wáng měng zú jiān zhì tīng sòng guān yú wèi yāng zhī nán
及王猛卒，坚置听讼观于未央之南。
jìn lǎo zhuāng tú chèn zhī xué
禁《老》、《庄》、图谶之学。
zhōng wài sì jìn èr wèi sì jūn zhǎng shàng jiàng shì jiē lìng xiū xué
中外四禁、二卫、 四军长上将士，皆令修学。
kè hòu gōng zhì diǎn xué lì nèi sī yǐ shòu yú yè tíng xuǎn yān rén jí nǚ lì yǒu cōng shí zhě shǔ bó shì yǐ shòu jīng
课后宫，置典学，立内司，以授于掖庭，选阉人及女隶有聪识者署博士以授经。
qiǎn qí wǔ wèi gǒu cháng zuǒ jiāng jūn máo shèng zhōng shū lìng liáng xī bù bīng xiào wèi yáo cháng děng lǜ qí shí sān wàn fá zhāng tiān cì yú gū zāng
遣其武卫苟苌、左将军毛盛、中书令梁熙、步兵校尉姚苌等率骑十三万伐张天赐于姑臧。
qiǎn shàng shū lǎng yán fù liáng shū xián mìng jūn qián xià shū zhēng tiān xī
遣尚书朗阎负、梁殊衔命军前，下书征天锡。
jiān yán shì lǔ bù qīn jiàn cháng děng yú chéng xi shǎng xíng jiāng gè yǒu chà
坚严饰卤簿，亲饯苌等于城西，赏行将各有差。
yòu qiǎn qí qín zhōu cì shǐ gǒu chí hé zhōu cì shǐ li biàn liáng zhōu cì shǐ wáng tǒng lǜ sān zhōu zhī zhòng yǐ jì zhī
又遣其秦州刺史苟池、河州刺史李辩、凉州刺史王统，率三州之众以继之。
yán fù děng dào liáng zhōu tiān xī zì yǐ jìn zhī liè fān zhì zài bǎo jìng mìng zhǎn zhī qiǎn jiàng jūn mǎ jiàn chū jù cháng děng
阎负等到凉州，天锡自以晋之列籓，志在保境，命斩之，遣将军马建出距苌等。
é ér liáng xī wáng tǒng děng zì qīng shí jīn gōng qí jiāng liáng càn yú hé huì chéng xiàn zhī
俄而梁熙、王统等自清石津攻其将梁粲于河会城，陷之。
gǒu cháng jì zì shí chéng jīn yǔ liáng xī děng huì gōng chán suō chéng yòu xiàn zhī
苟苌济自石城津，与梁熙等会攻缠缩城，又陷之。
mǎ jiàn jù zì yáng fēi tuì huán qīng sāi
马建惧，自杨非退还清塞。
tiān xī yòu qiǎn jiàng jūn zhǎng jù lǜ zhòng sān wàn yǔ mǎ jiàn zhèn yú hóng chí
天锡又遣将军掌据率众三万，与马建阵于洪池。
gǒu cháng qiǎn yáo cháng yǐ jiǎ zú sān qiān tiǎo zhàn zhū jiāng quàn jù jī zhī yǐ cuò qí fēng jù bù cóng
苟苌遣姚苌以甲卒三千挑战，诸将劝据击之，以挫其锋，据不从。
tiān xī nǎi lǜ zhōng jūn sān wàn cì jīn chāng
天锡乃率中军三万次金昌。
cháng xī wén tiān xī lái bī jí gōng jù jiàn jiàn jiàng yú cháng suì gōng jù hài zhī jí qí jūn sī xí lè
苌、熙闻天锡来逼，急攻据、建，建降于苌，遂攻据，害之，及其军司席仂。
cháng jìn jūn rù qīng sāi chéng gāo liè zhèn
苌进军入清塞，乘高列阵。
tiān xī yòu qiǎn sī bīng zhào chōng zhé wèi qián fēng lǜ jìn yǒng wǔ wàn yǔ cháng děng zhàn yú chì àn zhé dà bài
天锡又遣司兵赵充哲为前锋，率劲勇五万，与苌等战于赤岸，哲大败。
tiān xī jù ér bēn hái zhì jiān qǐng xiáng
天锡惧而奔还，至笺请降。
cháng zhì gū zāng tiān xī chéng sù chē bái mǎ miàn fù yú chèn jiàng yú jūn mén
苌至姑臧，天锡乘素车白马，面缚舆榇，降于军门。
cháng shì fù fén chèn sòng zhī yú cháng ān zhū jùn xiàn xī jiàng
苌释缚焚榇，送之于长安，诸郡县悉降。
jiān yǐ liáng xī wèi chí jié xi zhōng láng jiàng liáng zhōu cì shǐ lǐng hù xī qiāng xiào wèi zhèn gū zāng
坚以梁熙为持节、西中郎将、凉州刺史，领护西羌校尉，镇姑臧。
xǐ háo yòu qī qiān yú hù yú guān zhōng wǔ pǐn shuì bǎi xìng jīn yín yī wàn sān qiān jīn yǐ shǎng jūn shì yú jiē ān dǔ rú gù
徙豪右七千余户于关中，五品税百姓金银一万三千斤以赏军士，余皆安堵如故。
jiān fēng tiān xī chóng guāng xiàn zhī dōng níng xiāng èr bǎi hù hào guī yì hóu
坚封天锡重光县之东宁乡二百户，号归义侯。
chū cháng děng jiāng zhēng tiān xī jiān wèi qí lì dì yú cháng ān zhì shì ér jū zhī
初，苌等将征天锡，坚为其立第于长安，至是而居之。
jiān jì píng liáng zhōu yòu qiǎn qí ān běi jiāng jūn yōu zhōu cì shǐ fú luò wèi běi tǎo dà dū dū lǜ yōu zhōu bīng shí wàn tǎo dài wáng shè yì jiān
坚既平凉州，又遣其安北将军、幽州刺史苻洛为北讨大都督，率幽州兵十万讨代王涉翼犍。
yòu qiǎn hòu jiāng jūn jù nán yǔ shān qiāng děng lǜ bù qí èr shí wàn dōng chū hé lóng xi chū shàng jùn yǔ luò huì yú shè yì jiān tíng
又遣后将军俱难与邓羌等率步骑二十万东出和龙，西出上郡，与洛会于涉翼犍庭。
yì jiān zhàn bài dùn yú ruò shuǐ
翼犍战败，遁于弱水。
fú luò zhú zhī shì jiǒng pò tuì huán yīn shān
苻洛逐之，势窘迫，退还阴山。
qí zi yì guī fù fù qǐng xiáng luò děng zhèn lǚ ér hái fēng shǎng yǒu chà
其子翼圭缚父请降，洛等振旅而还，封赏有差。
jiān yǐ yì jiān huāng sú wèi cān rén yì lìng rù tài xué xí lǐ
坚以翼犍荒俗，未参仁义，令入太学习礼。
yǐ yì guī zhí fù bù xiào qiān zhī yú shǔ
以翼圭执父不孝，迁之于蜀。
sàn qí bù luò yú hàn zhāng biān gù dì lì wèi jiān xíng shì guān liáo lǐng yā kè zhī zhì yè yíng shēng sān wǔ qǔ dīng yōu fù sān nián wú shuì zū
散其部落于汉鄣边故地，立尉、监行事，官僚领押，课之治业营生，三五取丁，优复三年无税租。
qí qú shuài suì zhōng lìng cháo xiàn chū rù xíng lái wèi zhī zhì xiàn
其渠帅岁终令朝献，出入行来为之制限。
jiān cháng zhī tài xué zhào shè yì jiān wèn yuē zhōng guó yǐ xué yǎng xìng ér rén shòu kǎo mò běi dàn niú yáng ér rén bù shòu hé yě
坚尝之太学，召涉翼犍问曰：“中国以学养性，而人寿考，漠北啖牛羊而人不寿， 何也？
yì jiān bù néng dá
”翼犍不能答。
yòu wèn qīng zhǒng rén yǒu kān jiāng zhě kě zhào wèi guó jiā yòng
又问：“卿种人有堪将者，可召为国家用。
duì yuē mò běi rén néng bǔ liù chù shàn chí zǒu zhú shuǐ cǎo ér yǐ hé kān wèi jiāng
”对曰：“漠北人能捕六畜，善驰走，逐水草而已，何堪为将！
yòu wèn hào xué fǒu
”又问：“好学否？
duì yuē ruò bù hào xué bì xià yòng jiào chén hé wéi
”对曰：“若不好学，陛下用教臣何为？
jiān shàn qí dá
”坚善其答。
jiān yǐ guān zhōng shuǐ hàn bù shí yì yī zhèng bái gù shì fā qí wáng hóu yǐ xià jí háo wàng fù shì tóng lì sān wàn rén kāi jīng shuǐ shàng yuán záo shān qǐ dī tōng qú yǐn dú yǐ gài gāng xī zhī tián
坚以关中水旱不时，议依郑白故事，发其王侯已下及豪望富室僮隶三万人，开泾水上源，凿山起堤，通渠引渎，以溉冈卤之田。
jí chūn ér chéng bǎi xìng lài qí lì
及春而成，百姓赖其利。
yǐ liáng zhōu xīn fù fù zū fù yī nián
以凉州新附，复租赋一年。
wèi fù hòu zhě cì jué yī jí xiào tì lì tián jué èr jí gū guǎ gāo nián gǔ bó yǒu chà nǚ zi bǎi hù niú jiǔ dà pú sān rì
为父后者赐爵一级，孝悌力田爵二级，孤寡高年谷帛有差，女子百户牛酒，大酺三日。
qiǎn qí shàng shū lìng fú pī lǜ sī mǎ mù róng gǒu cháng děng bù qí qī wàn kòu xiāng yáng
遣其尚书令苻丕率司马慕容、苟苌等步骑七万寇襄阳。
shǐ yáng ān jiāng fán shān zhī zhòng wèi qián fēng tún qí xiào wèi shí yuè lǜ jīng qí yī wàn chū lǔ yáng guān mù róng chuí yǔ yáo cháng chū zì nán xiāng gǒu chí děng yǔ qiáng nú wáng xiǎn jiāng jìng zú sì wàn cóng wǔ dāng jì jìn dà huì hàn yáng
使杨安将樊邓之众为前锋，屯骑校尉石越率精骑一万出鲁阳关，募容垂与姚苌出自南乡，苟池等与强驽王显将劲卒四万从武当继进，大会汉阳。
shī cì miǎn běi jìn nán zhōng láng jiàng zhū xù yǐ pī jūn wú zhōu jí bù yǐ wèi yú shí yuè suì yóu mǎ yǐ dù
师次沔北，晋南中郎将朱序以丕军无舟楫， 不以为虞，石越遂游马以渡。
xù dà jù gù shǒu zhōng chéng
序大惧，固守中城。
yuè gōng xiàn wài fú huò chuán bǎi yú sōu yǐ jì jūn
越攻陷外郛，获船百余艘以济军。
pī lǜ zhū jiāng jìn gōng zhōng chéng qiǎn gǒu chí shí yuè máo dāng yǐ zhòng wǔ wàn zhūn yú jiāng líng
丕率诸将进攻中城，遣苟池、石越、毛当以众五万屯于江陵。
jìn chē qí jiāng jūn huán chōng yōng zhòng qī wàn wèi xù shēng yuán dàn chí děng bù jìn bǎo jù shàng míng
晋车骑将军桓冲拥众七万为序声援，惮池等不进，保据上明。
yǎn zhōu cì shǐ péng chāo qiǎn shǐ shàng yán yú jiān yuē jìn pèi jùn tài shǒu dài lù yǐ zú shù qiān shù péng chéng chén qǐng lǜ jīng ruì wǔ wàn gōng zhī yuàn gèng qiǎn zhòng jiāng tǎo huái nán zhū chéng
兖州刺史彭超遣使上言于坚曰：“晋沛郡太守戴逯以卒数千戍彭城，臣请率精锐五万攻之，愿更遣重将讨淮南诸城。
jiān yú shì yòu qiǎn qí hòu jiāng jūn jù nán lǜ yòu jiāng jūn máo dāng hòu jìn máo shèng líng jiāng shào bǎo děng bù qí qī wàn kòu huái yīn xū yí
”坚于是又遣其后将军俱难率右将军毛当、后禁毛盛、陵江邵保等步骑七万寇淮阴、盱眙。
yáng wǔ péng chāo kòu gǔ chéng
扬武彭超寇鼓城。
liáng zhōu cì shǐ wéi zhōng kòu wèi xìng gōng tài shǒu jí yì yú xi chéng
梁州刺史韦钟寇魏兴，攻太守吉挹于西城。
jìn jiāng jūn máo wǔ shēng lǜ zhòng wǔ wàn jù zhī yǔ jù nán děng xiāng chí yú huái nán
晋将军毛武生率众五万距之，与俱难等相持于淮南。
xiān shì liáng xī qiǎn shǐ xī yù chēng yáng jiān zhī wēi dé bìng yǐ zēng cǎi cì zhū guó wáng yú shì cháo xiàn zhě shí yǒu yú guó
先是，梁熙遣使西域，称扬坚之威德，并以缯彩赐诸国王，于是朝献者十有余国。
dà yuān xiàn tiān mǎ qiān lǐ jū jiē hàn xuè zhū liè wǔ sè fèng yīng lín shēn jí zhū zhēn yì wǔ bǎi yú zhǒng
大宛献天马千里驹，皆汗血、朱鬣、五色、凤膺、麟身，及诸珍异五百余种。
jiān yuē wú sī hàn wén zhī fǎn qiān lǐ mǎ zī jiē měi yǒng
坚曰：“吾思汉文之返千里马，咨嗟美咏。
jīn suǒ xiàn mǎ qí xī fǎn zhī zhù kè niàn qián wáng fǎng fú gǔ rén yǐ
今所献马，其悉反之，庶克念前王，仿佛古人矣。
nǎi mìng qún chén zuò zhǐ mǎ shī ér qiǎn zhī shì wú yù yě
”乃命群臣作《止马诗》而遣之，示无欲也。
qí xià yǐ wéi shèng dé zhī shì yuǎn tóng hàn wén yú shì xiàn shī zhě sì bǎi yú rén
其下以为盛德之事，远同汉文，于是献诗者四百余人。
shì shí fú pī jiǔ wéi xiāng yáng yù shǐ zhōng chéng li róu hé pī yǐ shī lǎo wú gōng qǐng zhēng xià tíng wèi
是时苻丕久围襄阳，御史中丞李柔劾丕以师老无功，请征下廷尉。
jiān yuē pī děng fèi guǎng wú chéng shí yí biǎn lù
坚曰：“丕等费广无成，实宜贬戮。
dàn shī yǐ yān shí bù kě xū rán zhōng fǎn qí tè yuán zhī lìng yǐ gōng chéng shú zuì
但师已淹时，不可虚然中返，其特原之，令以功成赎罪。
yīn qiǎn qí huáng mén láng wéi huá chí jié qiē ràng pī děng réng cì yǐ jiàn yuē lái chūn bù jié zhě rǔ kě zì cái bù zú fù chí miàn jiàn wú yě
” 因遣其黄门郎韦华持节切让丕等，仍赐以剑，曰：“来春不捷者，汝可自裁，不足复持面见吾也。
chū
”初，
pī zhī kòu xiāng yáng yě
丕之寇襄阳也，
jiāng jí gōng zhī
将急攻之，
gǒu cháng jiàn yuē jīn yǐ shí bèi zhī zhòng
苟苌谏曰：“今以十倍之众，
jī sù rú shān
积粟如山，
dàn lüè xǐ jīng chu zhī rén nèi yú xǔ luò
但掠徙荆、楚之人内于许、洛，
jué qí liáng yùn
绝其粮运，
shǐ wài yuán bù jiē
使外援不接，
liáng jǐn wú rén
粮尽无人，
bù gōng zì kuì
不攻自溃，
hé wéi cù gōng yǐ shāng jiàng shì zhī mìng
何为促攻以伤将士之命？
pī cóng zhī
”丕从之。
jí jiān ràng zhì zhòng xián yí jù mò zhī suǒ wéi
及坚让至，众咸疑惧，莫知所为。
zhēng nán zhǔ bù hé dōng wáng shī jìn yuē yǐ dà jiàng jūn yīng xiù zhū jiāng yǒng ruì yǐ gōng xiǎo chéng hé yì hóng lú liǎo yǔ máo
征南主簿河东王施进曰：“以大将军英秀，诸将勇锐，以攻小城，何异洪炉燎羽毛。
suǒ yǐ huǎn gōng yù yǐ jì zhì zhī
所以缓攻，欲以计制之。
ruò jué yī dàn zhī jī kě zhǐ rì ér dìng
若决一旦之机，可指日而定。
jīn pò xiāng yáng shàng míng zì dùn fù hé suǒ yí
今破襄阳，上明自遁，复何所疑！
yuàn qǐng yī xún zhī qī yǐ zhǎn sān jūn zhī shì
愿请一旬之期，以展三军之势。
rú qí bù jié shī qǐng wèi lù shǒu
如其不捷，施请为戮首。
pī yú shì cù wéi gōng zhī
”丕于是促围攻之。
jiān jiāng qīn lǜ zhòng zhù pī děng shǐ fú róng jiāng guān dōng jiǎ zú huì yú shòu chūn liáng xī tǒng hé xī zhī zhòng yǐ jì zhōng jūn
坚将亲率众助丕等，使苻融将关东甲卒会于寿春，梁熙统河西之众以继中军。
róng xī bìng shàng yán yǐ wéi wèi kě xīng shī nǎi zhǐ
融、 熙并上言，以为未可兴师，乃止。
tài yuán sì nián jìn yǎn zhōu cì shǐ xiè xuán lǜ zhòng shù wàn cì yú sì ruì jiāng jiù péng chéng
太元四年，晋兖州刺史谢玄率众数万次于泗汭，将救彭城。
fú pī xiàn xiāng yáng zhí nán zhōng láng jiàng zhū xù sòng yú cháng ān jiān shǔ wèi dù zhī shàng shū
苻丕陷襄阳，执南中郎将朱序，送于长安，坚署为度支尚书。
yǐ qí zhōng lěi liáng chéng wéi nán zhōng láng jiàng dū du jīng yáng zhōu zhū jūn shì jīng zhōu cì shǐ lǐng hù nán mán xiào wèi pèi bīng yī wàn zhèn xiāng yáng yǐ zhēng nán fǔ qì zhàng gěi zhī
以其中垒梁成为南中郎将、都督荆、扬州诸军事、荆州刺史，领护南蛮校尉，配兵一万镇襄阳，以征南府器杖给之。
péng chāo wéi péng chéng yě zhì zī zhòng yú liú chéng
彭超围彭城也，置辎重于留城。
zhì shì jìn jiāng xiè xuán qiǎn jiàng jūn hé qiān zhī gāo héng lǜ zhòng wàn yú shēng qù liú chéng chāo yǐn jūn fù zhī
至是，晋将谢玄遣将军何谦之、高衡率众万余，声趣留城，超引军赴之。
dài lù lǜ péng chéng zhī zhòng bēn yú xiè xuán chāo liú qí zhì zhōng xú bāo shǒu péng chéng ér fù kòu xū yí
戴逯率彭城之众奔于谢玄，超留其治中徐褒守彭城而复寇盱眙。
jù nán jì xiàn huái yīn liú shào bǎo shù zhī yǔ chāo huì shī ér nán
俱难既陷淮阴，留邵保戍之，与超会师而南。
jìn jiāng máo wǔ shēng jiù wèi xìng qiǎn qián fēng dū hù zhào fú jiāng jūn yuán yú děng jiāng shuǐ jūn yī wàn sù jiāng ér shàng
晋将毛武生救魏兴，遣前锋督护赵福、 将军袁虞等将水军一万，溯江而上。
jiān nán ba xiào wèi jiāng yǔ qiǎn jiàng zhāng shào chóu shēng děng shuǐ lù wǔ qiān jù zhī zhàn yú nán xiàn wáng shī bài jì
坚南巴校尉姜宇遣将张绍、仇生等水陆五千距之，战于南县，王师败绩。
xún ér wéi zhōng gōng xiàn wèi xìng zhí tài shǒu jí yì
寻而韦钟攻陷魏兴，执太守吉挹。
máo dāng yǔ wáng xiǎn zì xiāng yáng ér dōng huì gōng huái nán
毛当与王显自襄阳而东，会攻淮南。
péng chāo xiàn xū yí huò jìn jiàn wēi jiāng jūn gāo mì nèi shǐ máo zǎo zhī suì gōng jìn yōu zhōu cì shǐ tián luò yú sān ā qù guǎng líng bǎi lǐ jīng dū dà zhèn lín jiāng liè shù
彭超陷盱眙，获晋建威将军、高密内史毛璪之，遂攻晋幽州刺史田洛于三阿，去广陵百里，京都大震，临江列戍。
xiào wǔ dì qiǎn zhēng lǔ jiāng jūn xiè shí lǜ shuǐ jūn cì yú tu zhōng yòu wèi jiāng jūn máo ān zhī yóu jī jiāng jūn hé jiān wáng yù zhī cì yú táng yì xiè xuán zì guǎng líng jiù sān ā
孝武帝遣征虏将军谢石率水军次于涂中，右卫将军毛安之、游击将军河间王昙之次于堂邑，谢玄自广陵救三阿。
máo dāng máo shèng chí xí ān zhī wáng shī bài jì
毛当、 毛盛驰袭安之，王师败绩。
xuán lǜ zhòng sān wàn cì yú bái mǎ táng jù nán qiǎn qí jiāng dōu yán lǜ qí nì xuán zhàn yú táng xi xuán dà bài zhī zhǎn yán
玄率众三万次于白马塘，俱难遣其将都颜率骑逆玄，战于塘西，玄大败之，斩颜。
xuán jìn bīng zhì sān ā yǔ nán chāo zhàn chāo děng yòu bài tuì bǎo xū yí
玄进兵至三阿，与难、超战，超等又败，退保盱眙。
xuán jìn cì shí liáng yǔ tián luò gōng xū yí nán chāo chū zhàn fù bài tuì tún huái yīn
玄进次石梁，与田洛攻盱眙，难、超出战，复败，退屯淮阴。
xuán qiǎn jiàng jūn hé qiān zhī dū hù zhū gě kǎn lǜ zhōu shī chéng cháo ér shàng fén huái qiáo yòu yǔ nán děng hé zhàn qiān zhī zhǎn qí jiāng shào bǎo nán chāo tuì shī huái běi
玄遣将军何谦之、督护诸葛侃率舟师乘潮而上，焚淮桥，又与难等合战，谦之斩其将邵保，难、超退师淮北。
nán guī zuì péng chāo zhǎn qí sī mǎ liǔ hún
难归罪彭超，斩其司马柳浑。
jiān wén zhī dà nù jiàn chē zhēng chāo xià yù chāo zì shā nán miǎn wèi shù rén
坚闻之，大怒，槛车征超下狱，超自杀，难免为庶人。
jiān yǐ máo dāng wèi píng nán jiāng jūn xú zhōu cì shǐ zhèn péng chéng
坚以毛当为平南将军、徐州刺史，镇彭城；
máo shèng wèi píng dōng jiāng jūn yǎn zhōu cì shǐ zhèn hú lù
毛盛为平东将军、兖州刺史，镇胡陆；
wáng xiǎn wèi píng wú xiào wèi yáng zhōu cì shǐ shù xià pī shǎng táng yì zhī gōng yě
王显为平吴校尉、扬州刺史，戍下邳：赏堂邑之功也。
yòu yǐ fú luò wèi sàn qí cháng shì chí jié dū du yì níng xī nán yí zhū jūn shì zhēng nán dà jiàng jūn yì zhōu mù lǐng hù xī yí xiào wèi zhèn chéng dū mìng cóng yī quē zì xiāng yáng sù hàn ér shàng
又以苻洛为散骑常侍、 持节、都督益、宁、西南夷诸军事、征南大将军、益州牧，领护西夷校尉，镇成都， 命从伊阙自襄阳溯汉而上。
luò jiàn zhī xiōng zi yě
洛，健之兄子也。
xióng yǒng duō lì ér měng qì jué rén jiān shēn jì zhī gù cháng wèi biān mù
雄勇多力，而猛气绝人、坚深忌之， 故常为边牧。
luò yǒu zhēng fá zhī gōng ér wèi shǎng jí shì qiān yě huì nù móu yú zhòng yuē gū yú dì shì zhì qīn yě zhǔ shàng bù néng yǐ jiàng xiàng rèn gū cháng bìn gū yú wài jì tóu zhī xī yì fù bù tīng guò jīng shī cǐ bì yǒu fú jì lìng liáng chéng chén gū yú hàn shuǐ yǐ
洛有征伐之功而未赏，及是迁也，恚怒，谋于众曰：“孤于帝室，至亲也，主上不能以将相任孤，常摈孤于外，既投之西裔，复不听过京师，此必有伏计，令梁成沈孤于汉水矣。
wèi yi shù shǒu jiù mìng wèi zhuī jìn yáng zhī shì yǐ kuāng shè jì yá
为宜束手就命，为追晋阳之事以匡社稷邪？
zhū jūn yì rú hé
诸君意如何？
qí zhì zhōng píng yán wàng chén xiáng ruì quàn luò jǔ bīng
” 其治中平颜妄陈祥瑞，劝洛举兵。
luò yīn rǎng mèi dà yán yuē gū jì jué yǐ jū móu zhě zhǎn
洛因攘袂大言曰：“孤计决矣，沮谋者斩！
yú shì zì chēng dà jiàng jūn dà dū dū qín wáng shǔ zhì guān sī yǐ píng yán fǔ guó jiāng jūn yōu zhōu cì shǐ wèi qí móu zhǔ
”于是自称大将军、大都督、秦王，署置官司，以平颜辅国将军、幽州刺史，为其谋主。
fēn qiǎn shǐ zhě zhēng bīng yú xiān bēi wū wán gāo gōu lí bǎi jì jí xuē luō xiū rěn děng zhū guó bìng bù cóng
分遣使者征兵于鲜卑、乌丸、高句丽、百济及薛罗、休忍等诸国，并不从。
luò jù ér yù zhǐ píng yán yuē qiě yi shēng yán shòu zhào jǐn yōu bìng zhī bīng chū zì zhōng shān cháng shān yáng píng gōng bì jiāo yíng yú lù yīn ér zhí zhī jìn jù jì zhōu zǒng guān dōng zhī zhòng yǐ tú qín yōng kě shǐ bǎi xìng bù jué yì zhǔ ér dà yè dìng yǐ
洛惧而欲止，平颜曰：“且宜声言受诏，尽幽、并之兵出自中山、常山，阳平公必郊迎于路，因而执之，进据冀州，总关东之众以图秦、雍，可使百姓不觉易主而大业定矣。
luò cóng zhī nǎi lǜ zhòng qī wàn fā hé lóng jiāng tú cháng ān
” 洛从之，乃率众七万发和龙，将图长安。
yú shì guān zhōng sāo dòng dào zéi bìng qǐ
于是关中骚动，盗贼并起。
jiān qiǎn shǐ shù zhī yuē tiān xià wèi yī jiā xiōng dì fěi tā hé wéi ér fǎn
坚遣使数之曰： “天下未一家，兄弟匪他，何为而反？
kě hái hé lóng dāng yǐ yōu zhōu yǒng wèi shì fēng
可还和龙，当以幽州永为世封。
luò wèi shǐ zhě yuē rǔ hái bái dōng hǎi wáng yōu zhōu biǎn ě bù zú róng wàn shèng xū hái wáng xián yáng yǐ chéng gāo zǔ zhī yè
”洛谓使者曰：“汝还白东海王，幽州褊厄，不足容万乘，须还王咸阳，以承高祖之业。
ruò néng hòu jià tóng guān zhě wèi wéi shàng gōng jué guī běn guó
若能候驾潼关者，位为上公，爵归本国。
jiān dà nù qiǎn qí zuǒ jiāng jūn dòu chōng jí lǚ guāng lǜ bù qí sì wàn tǎo zhī yòu jiāng jūn dōu guì chí chuán yì yè lǜ jì zhōu bīng sān wàn wèi qián fēng yǐ fú róng wèi dà dū dū shòu zhī jié dù
”坚大怒，遣其左将军窦冲及吕光率步骑四万讨之，右将军都贵驰传诣邺，率冀州兵三万为前锋，以苻融为大都督，授之节度。
shǐ shí yuè lǜ qí yī wàn zì dōng lái chū shí jìng xí hé lóng hǎi xíng sì bǎi yú lǐ
使石越率骑一万，自东莱出石径，袭和龙，海行四百余里。
fú zhòng yì jǐn jì chéng zhī zhòng huì luò cì yú zhōng shān yǒu zhòng shí wàn
苻重亦尽蓟城之众会洛， 次于中山，有众十万。
chōng děng yǔ luò zhàn yú zhōng shān dà bài zhī zhí luò jí qí jiāng lán shū sòng yú cháng ān
冲等与洛战于中山，大败之，执洛及其将兰殊，送于长安。
lǚ guāng zhuī zhǎn fú zhòng yú yōu zhōu shí yuè kè hé lóng zhǎn píng yán jí qí dǎng yǔ bǎi yú rén
吕光追斩苻重于幽州，石越克和龙，斩平颜及其党与百余人。
jiān shè lán shū shǔ wèi jiāng jūn xǐ luò yú liáng zhōu zhēng fú róng wèi chē qí dà jiàng jūn lǐng zōng zhèng lù shàng shū shì
坚赦兰殊，署为将军， 徙洛于凉州，征苻融为车骑大将军、领宗正、录尚书事。
luò jì píng
洛既平，
jiān yǐ guān dōng de guǎng rén yīn
坚以关东地广人殷，
sī suǒ yǐ zhèn jìng zhī
思所以镇静之，
yǐn qí qún chén yú dōng táng yì yuē fán wǒ zú lèi
引其群臣于东堂议曰：“凡我族类，
zhī yìn mí fán
支胤弥繁，
jīn yù fēn sān yuán jiǔ zōng wǔ dū qiān yōng shí wǔ wàn hù yú zhū fāng yào zhèn
今欲分三原、九嵕、武都、汧、雍十五万户于诸方要镇，
bù wàng jiù dé
不忘旧德，
wèi pán shí zhī zōng
为磐石之宗，
yú zhū jūn zhī yì rú hé
于诸君之意如何？
jiē yuē cǐ yǒu zhōu suǒ yǐ zuò lóng bā bǎi shè jì zhī lì yě
”皆曰：“此有周所以祚隆八百，社稷之利也。
yú shì fēn sì shuài zǐ dì sān qiān hù yǐ pèi fú pī zhèn yè rú shì fēng zhū hóu wèi xīn quàn zhǔ
” 于是分四帅子弟三千户，以配苻丕镇邺，如世封诸侯，为新券主。
jiān sòng pī yú bà shàng liú tì ér bié
坚送丕于灞上， 流涕而别。
zhū róng zǐ dì lí qí fù xiōng zhě jiē bēi hào āi tòng suān gǎn xíng rén shí zhě yǐ wéi sāng luàn liú lí zhī xiàng
诸戎子弟离其父兄者，皆悲号哀恸，酸感行人，识者以为丧乱流离之象。
yú shì fēn yōu zhōu zhì píng zhōu yǐ shí yuè wèi píng zhōu cì shǐ lǐng hù xiān bēi zhōng láng jiàng zhèn lóng chéng
于是分幽州置平州，以石越为平州刺史，领护鲜卑中郎将，镇龙城；
dà hóng lú hán yìn lǐng hù chì shā zhōng láng jiàng yí wū wán fǔ yú dài jùn zhī píng chéng
大鸿胪韩胤领护赤沙中郎将，移乌丸府于代郡之平城；
zhōng shū lìng liáng dǎng wèi ān yuǎn jiāng jūn yōu zhōu cì shǐ zhèn jì chéng
中书令梁谠为安远将军、幽州刺史，镇蓟城；
máo xīng wéi zhèn xi jiāng jūn hé zhōu cì shǐ zhèn fú hǎn
毛兴为镇西将军、河州刺史，镇枹罕；
wáng téng wèi yīng yáng jiāng jūn bīng zhōu cì shǐ lǐng hù xiōng nú zhōng láng jiàng zhèn jìn yáng
王腾为鹰扬将军、并州刺史，领护匈奴中郎将，镇晋阳；
èr zhōu gè pèi zhī hù sān qiān
二州各配支户三千；
fú huī wèi zhèn dōng dà jiàng jūn yù zhōu mù zhèn luò yáng
苻晖为镇东大将军、豫州牧，镇洛阳；
fú ruì wèi ān dōng jiāng jūn yōng zhōu cì shǐ zhèn pú bǎn
苻睿为安东将军、雍州刺史，镇蒲坂。
xiān shì gāo lù rén chuān jǐng de guī dà sān chǐ bèi yǒu bā guà wén jiān mìng tài bǔ chí yǎng zhī shí yǐ sù jí cǐ ér sǐ cáng qí gǔ yú tài miào
先是，高陆人穿井得龟，大三尺，背有八卦文，坚命太卜池养之，食以粟，及此而死，藏其骨于太庙。
qí yè miào chéng gāo lǔ mèng guī wèi zhī yuē wǒ běn chū jiāng guī jiāng nán zāo shí bù yù yǔn mìng qín tíng
其夜庙丞高虏梦龟谓之曰：“我本出将归江南，遭时不遇， 陨命秦庭。
yòu yǒu rén mèng zhōng wèi lǔ yuē guī sān qiān liù bǎi suì ér zhōng zhōng bì yāo xìng wáng guó zhī zhēng yě
”又有人梦中谓虏曰：“龟三千六百岁而终，终必妖兴，亡国之征也。
jiān zì píng zhū guó zhī hòu guó nèi yīn shí suì shì rén yǐ chǐ xuán zhū lián yú zhèng diàn yǐ cháo qún chén gōng yǔ chē chéng qì wù fú yù xī yǐ zhū jī láng gān qí bǎo zhēn guài shì zhī
坚自平诸国之后，国内殷实，遂示人以侈，悬珠帘于正殿，以朝群臣，宫宇车乘，器物服御，悉以珠玑、琅玕、奇宝、珍怪饰之。
shàng shū láng péi yuán lüè jiàn yuē chén wén yáo shùn máo cí zhōu bēi gōng shì gù zhì hé píng qìng lóng bā bǎi
尚书郎裴元略谏曰：“臣闻尧、 舜茅茨，周卑宫室，故致和平，庆隆八百。
shǐ huáng qióng jí shē lì sì bù jí sūn
始皇穷极奢丽，嗣不及孙。
yuàn bì xià zé cǎi chuán zhī bù zuó bǐ qióng shì ér bù jū fū chún fēng yú tiān xià liú xiū fàn yú wú qióng jiàn jīn yù zhēn gǔ bó qín xù rén yǐn quàn kè nóng sāng juān wú yòng zhī qì qì nán de zhī huò dūn zhì dào yǐ lì báo sú xiū wén dé yǐ huái yuǎn rén
愿陛下则采椽之不琢，鄙琼室而不居，敷纯风于天下，流休范于无穷，贱金玉，珍谷帛，勤恤人隐，劝课农桑，捐无用之器，弃难得之货，敦至道以厉薄俗，修文德以怀远人。
rán hòu yī guǐ jiǔ zhōu tóng fēng tiān xià xíng cuò jì dēng gào chéng dōng yuè zōng xuān huáng yǐ qí měi shěn èr hàn zhī xǐ fēng chén zhī yuàn yě
然后一轨九州，同风天下，刑措既登，告成东岳，踪轩皇以齐美，哂二汉之徙封， 臣之愿也。
jiān dà yuè mìng qù zhū lián yǐ yuán lüè wéi jiàn yì dài fū
”坚大悦，命去珠帘，以元略为谏议大夫。
shàn shàn wáng chē shī qián bù wáng lái cháo dà yuān xiàn hàn xuè mǎ sù shèn gòng kǔ shǐ tiān zhú xiàn huǒ huàn bù kāng jū yú tián jí hǎi dōng zhū guó fán liù shí yǒu èr wáng jiē qiǎn shǐ gòng qí fāng wù
鄯善王、车师前部王来朝，大宛献汗血马，肃慎贡楛矢，天竺献火浣布，康居、 于阗及海东诸国，凡六十有二王，皆遣使贡其方物。
chū jiān mǔ shǎo guǎ jiāng jūn li wēi yǒu pì yáng zhī chǒng shǐ guān zài zhī
初，坚母少寡，将军李威有辟阳之宠，史官载之。
zhì shì jiān shōu qǐ jū zhù jí zhù zuò suǒ lù ér guān zhī jiàn qí shì cán nù nǎi fén qí shū dà jiǎn shǐ guān jiāng jiā qí zuì
至是，坚收起居注及著作所录而观之，见其事，惭怒，乃焚其书，大检史官，将加其罪。
zhù zuò láng zhào quán chē jìng děng yǐ sǐ nǎi zhǐ
著作郎赵泉、车敬等已死，乃止。
jīng zhōu cì shǐ dōu guì qiǎn qí sī mǎ yán zhèn zhōng bīng cān jūn wú zhòng děng lǜ zhòng èr wàn kòu jìng líng liú zī zhòng yú guǎn chéng shuǐ lù qīng jìn
荆州刺史都贵遣其司马阎振、中兵参军吴仲等率众二万寇竟陵，留辎重于管城， 水陆轻进。
huán chōng qiǎn nán píng tài shǒu huán shí qián jìng líng tài shǒu guō quán děng shuǐ lù èr wàn jù zhī xiāng chí yuè yú zhàn yú áo shuǐ
桓冲遣南平太守桓石虔、竟陵太守郭铨等水陆二万距之，相持月余，战于滶水。
zhèn děng dà bài tuì bǎo guǎn chéng
振等大败，退保管城。
shí qián chéng shèng gōng pò zhī zhǎn zhèn jí zhòng fú zhǎn wàn qī qiān
石虔乘胜攻破之，斩振及仲，俘斩万七千。