tài yuán qī nián jiān xiǎng qún chén yú qián diàn lè zòu fù shī
太元七年,坚飨群臣于前殿,乐奏赋诗。
qín zhōu bié jià tiān shuǐ jiāng píng zi shī yǒu dīng zì zhí ér bù qū
秦州别驾天水姜平子诗有“丁”字, 直而不曲。
jiān wèn qí gù píng zǐ yuē chén dīng zhì gāng bù kě yǐ qū qiě qū xià zhě zhī bù zhèng zhī wù wèi zú xiàn yě
坚问其故,平子曰:“臣丁至刚,不可以屈,且曲下者之不正之物,未足献也。
jiān xiào yuē míng bù xū xíng
”坚笑曰:“名不虚行。
yīn zhuó wéi shàng dì
”因擢为上第。
jiān xiōng fǎ zǐ dōng hǎi gōng yáng yǔ wáng měng zi sàn qí shì láng pí móu fǎn shì xiè jiān wèn fǎn zhuàng yáng yuē lǐ yún fù mǔ zhī chóu bù tóng tiān dì
坚兄法子东海公阳与王猛子散骑侍郎皮谋反,事泄,坚问反状,阳曰:“《礼》 云,父母之仇,不同天地。
chén fù āi gōng sǐ bù yǐ zuì qí xiāng fù jiǔ shì zhī chóu ér kuàng chén yě
臣父哀公,死不以罪,齐襄复九世之仇,而况臣也!
pí yuē chén fù chéng xiàng yǒu zuǒ mìng zhī xūn ér chén bù miǎn pín něi suǒ yǐ tú fù yě
” 皮曰:“臣父丞相有佐命之勋,而臣不免贫馁,所以图富也。
jiān liú tì wèi yáng yuē āi gōng zhī hōng shì bù zài zhèn qīng níng bù zhī zhī
”坚流涕谓阳曰: “哀公之薨,事不在朕,卿宁不知之!
ràng pí yuē chéng xiàng lín zhōng tuō qīng yǐ shí jù niú wèi tián bù wén wèi qīng qiú wèi
”让皮曰:“丞相临终,托卿以十具牛为田, 不闻为卿求位。
zhī zǐ mò ruò fù hé sī yán zhī zhēng yě
知子莫若父,何斯言之征也!
jiē shè bù zhū xǐ yáng yú gāo chāng pí yú shuò fāng zhī běi
”皆赦不诛,徙阳于高昌,皮于朔方之北。
fú róng yǐ wèi tiǎn zōng zhèng bù néng sù è jiān méng shàng shū qǐng dài zuì sī fān
苻融以位忝宗正,不能肃遏奸萌,上疏请待罪私籓。
jiān bù xǔ
坚不许。
jiāng yǐ róng wèi sī tú róng gù cí
将以融为司徒, 融固辞。
jiān ruì yì jīng yáng jiāng móu rù kòu nǎi gǎi shòu róng zhēng nán dà jiàng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī
坚锐意荆、扬,将谋入寇,乃改授融征南大将军、开府仪同三司。
xīn píng jùn xiàn yù qì
新平郡献玉器。
chū jiān jí wěi wèi xīn píng wáng diāo chén shuō tú chèn jiān dà yuè yǐ diāo wèi tài shǐ lìng
初,坚即伪位,新平王雕陈说图谶,坚大悦,以雕为太史令。
cháng yán yú jiān yuē jǐn àn chèn yún gǔ yuè zhī mò luàn zhōng zhōu hóng shuǐ dà qǐ jiàn xi liú wéi yǒu xióng zǐ dìng bā zhōu
尝言于坚曰:“谨案谶云:‘古月之末乱中州,洪水大起健西流,惟有雄子定八州。
cǐ jí sān zǔ bì xià zhī shèng huì yě
’ 此即三祖、陛下之圣讳也。
yòu yuē dāng yǒu fù chén yòu tǔ miè dōng yàn pò bái lǔ dǐ zài zhōng huá zài biǎo
又曰:‘当有KI付臣又土,灭东燕,破白虏,氐在中, 华在表。
àn tú chèn zhī wén bì xià dāng miè yàn píng liù zhōu
’案图谶之文,陛下当灭燕,平六州。
yuàn xǐ qiān lǒng zhū dǐ yú jīng shī sān qín dà hù zhì yú biān dì yǐ yìng tú chèn zhī yán
愿徙汧、陇诸氐于京师,三秦大户置于边地,以应图谶之言。
jiān fǎng zhī wáng měng měng yǐ diāo wèi zuǒ dào huò zhòng quàn jiān zhū zhī
”坚访之王猛,猛以雕为左道惑众,劝坚诛之。
diāo lín xíng shàng shū yuē chén yǐ zhào jiàn wǔ sì nián cóng jīng zhào liú chén xué míng yú tú jì wèi chén yuē xīn píng dì gǔ zhuān xū zhī xū lǐ míng yuē jī lǘ
雕临刑上疏曰:“臣以赵建武四年,从京兆刘湛学,明于图记,谓臣曰:‘新平地古颛顼之墟,里名曰鸡闾。
jì yún cǐ lǐ yīng chū dì wáng bǎo qì qí míng yuē yán shòu bǎo dǐng
记云,此里应出帝王宝器,其名曰延寿宝鼎。
zhuān xū yǒu yún hé shàng xiān shēng wèi wú yǐn zhī yú xián yáng xī běi wú zhī sūn yǒu fù chén yòu tǔ yīng zhī
颛顼有云,河上先生为吾隐之于咸阳西北,吾之孙有KI付臣又土应之。
chén yòu yún wú cháng zhāi yú shì zhōng yè yǒu liú xīng dà rú bàn yuè luò yú cǐ de sī gài shì hu
’湛又云:‘吾尝斋于室中,夜有流星大如半月,落于此地,斯盖是乎!
yuàn bì xià zhì zhī píng qī zhōu zhī hòu chū yú rén wǔ zhī nián
’愿陛下志之,平七州之后,出于壬午之年。
zhì shì ér xīn píng rén de zhī yǐ xiàn qì míng zhuàn shū wén tí zhī fǎ yī wèi tiān wáng èr wèi wáng hòu sān wèi sān gōng sì wèi zhū hóu wǔ wèi bǎi zǐ nán liù wèi qīng dài fū qī wèi yuán shì
”至是而新平人得之以献,器铭篆书文题之法,一为天王,二为王后, 三为三公,四为诸侯,五为伯子男,六为卿大夫,七为元士。
zì cǐ yǐ xià kǎo zài wén jì liè dì wáng míng chén zì tiān zǐ wáng hòu nèi wài cì xù shàng yìng tiān wén xiàng zǐ gōng bù liè yī yù dié bǎn cí bù wéi dì wáng zhī shù
自此已下,考载文记, 列帝王名臣,自天子王后,内外次序,上应天文,象紫宫布列,依玉牒版辞,不违帝王之数。
cóng shàng yuán rén huáng qǐ zhì zhōng yuán qióng yú xià yuán tiān dì yī biàn jǐn sān yuán ér zhǐ
从上元人皇起,至中元,穷于下元,天地一变,尽三元而止。
jiān yǐ diāo yán yǒu zhēng zhuī zèng guāng lù dài fu
坚以雕言有征,追赠光禄大夫。
yōu zhōu huáng guǎng mào qiān lǐ jiān qiǎn qí sàn qí cháng shì liú lán chí jié wèi shǐ zhě fā qīng jì yōu bìng bǎi xìng tǎo zhī
幽州蝗,广袤千里,坚遣其散骑常侍刘兰持节为使者,发青、冀、幽、并百姓讨之。
yǐ fú lǎng wèi shǐ chí jié dū du qīng xú yǎn sān zhōu zhū jūn shì zhèn dōng jiāng jūn qīng zhōu cì shǐ yǐ jiàn yì dài fū péi yuán lüè wéi líng jiāng jiāng jūn xī yí xiào wèi bā xī zǐ tóng èr jùn tài shǒu mì shòu guī mó lìng yǔ wáng fǔ bèi zhōu shī yú shǔ jiāng yǐ rù kòu
以苻朗为使持节、都督青徐兖三州诸军事、镇东将军、青州刺史,以谏议大夫裴元略为陵江将军、西夷校尉、巴西梓潼二郡太守,密授规模,令与王抚备舟师于蜀,将以入寇。
chē shī qián bù wáng mí tián shàn shàn wáng xiū mì tuó cháo yú jiān jiān cì yǐ cháo fú yǐn jiàn xī táng
车师前部王弥窴、鄯善王休密驮朝于坚,坚赐以朝服,引见西堂。
tián děng guān qí gōng yǔ zhuàng lì yí wèi yán sù shén jù yīn qǐng nián nián gòng xiàn
窴等观其宫宇壮丽,仪卫严肃,甚惧,因请年年贡献。
jiān yǐ xī yù lù yáo bù xǔ lìng sān nián yī gòng jiǔ nián yī zhāo yǐ wéi yǒng zhì
坚以西域路遥,不许,令三年一贡,九年一朝,以为永制。
tián děng qǐng yuē dà yuān zhū guó suī tōng gòng xiàn rán chéng jié wèi chún qǐng qǐ yī hàn zhì dōu hù gù shì
窴等请曰:“大宛诸国虽通贡献,然诚节未纯,请乞依汉置都护故事。
ruò wáng shī chū guān qǐng wèi xiāng dǎo
若王师出关,请为乡导。
jiān yú shì yǐ xiāo qí lǚ guāng wèi chí jié dū du xi tǎo zhū jūn shì yǔ líng jiāng jiāng jūn jiāng fēi qīng jì jiāng jūn péng huang děng pèi bīng qī wàn yǐ tǎo dìng xī yù
”坚于是以骁骑吕光为持节、都督西讨诸军事, 与陵江将军姜飞、轻骑将军彭晃等配兵七万,以讨定西域。
fú róng yǐ xū hào zhōng guó tóu bīng wàn lǐ zhī wài de qí rén bù kě yì de qí de bù kě gēng gù jiàn yǐ wéi bù kě
苻融以虚秏中国,投兵万里之外,得其人不可役,得其地不可耕,固谏以为不可。
jiān yuē èr hàn lì bù néng zhì xiōng nú yóu chū shī xī yù
坚曰:“二汉力不能制匈奴,犹出师西域。
jīn xiōng nú jì píng yì ruò cuī xiǔ suī láo shī yuǎn yì kě chuán xí ér dìng huà bèi kūn shān chuí fāng qiān zǎi bù yì měi zāi
今匈奴既平,易若摧朽,虽劳师远役,可传檄而定,化被昆山, 垂芳千载,不亦美哉!
cháo chén yòu lǚ jiàn jiē bù nà
”朝臣又屡谏,皆不纳。
jìn jiāng jūn zhū chāo fén jiàn miǎn běi tún tián lüè liù bǎi yú hù ér hái
晋将军朱绰焚践沔北屯田,掠六百余户而还。
jiān yǐn qún chén huì yì yuē wú tǒng chéng dà yè chuí èr shí zài shān yí bū huì sì fāng lüè dìng wéi dōng nán yī yú wèi bīn wáng huà
坚引群臣会议,曰:“吾统承大业垂二十载,芟夷逋秽,四方略定,惟东南一隅未宾王化。
wú měi sī tiān xià bù yī wèi cháng bù lín shí chuò bū jīn yù qǐ tiān xià bīng yǐ tǎo zhī
吾每思天下不一,未尝不临食辍𫗦,今欲起天下兵以讨之。
lüè jì bīng zhàng jīng zú kě yǒu jiǔ shí qī wàn wú jiāng gōng xiān qǐ xíng báo fá nán yì yú zhū qīng yì hé rú
略计兵杖精卒,可有九十七万,吾将躬先启行, 薄伐南裔,于诸卿意何如?
mì shū jiān zhū tóng yuē bì xià yīng tiān shùn shí gōng xíng tiān fá xiào zhà zé wǔ yuè cuī fù hū xī zé jiāng hǎi jué liú ruò yī jǔ bǎi wàn bì yǒu zhēng wú zhàn
”秘书监朱彤曰:“陛下应天顺时,恭行天罚,啸咤则五岳摧覆,呼吸则江海绝流,若一举百万,必有征无战。
jìn zhǔ zì dāng xián bì yú chèn qǐ sǎng jūn mén ruò mí ér fú wù bì táo sǐ jiāng hǎi měng jiàng zhuī zhī jí kě cì mìng nán cháo
晋主自当衔璧舆榇,启颡军门,若迷而弗悟,必逃死江海,猛将追之,即可赐命南巢。
zhōng zhōu zhī rén hái zhī sāng zǐ
中州之人,还之桑梓。
rán hòu huí jià dài zōng gào chéng fēng shàn qǐ bái yún yú zhōng tán shòu wàn suì yú zhōng yuè ěr zé zhōng gǔ yī shí shū qì wèi yǒu
然后回驾岱宗,告成封禅,起白云于中坛,受万岁于中岳,尔则终古一时,书契未有。
jiān dà yuè yuē wú zhī zhì yě
”坚大悦曰:“吾之志也。
zuǒ pú yè quán yì jìn yuē chén yǐ wéi jìn wèi kě fá
”左仆射权翼进曰:“臣以为晋未可伐。
fu yǐ zhòu zhī wú dào tiān xià lí xīn bā bǎi zhū hóu bù móu ér zhì wǔ wáng yóu yuē bǐ yǒu rén yān huí shī zhǐ pèi
夫以纣之无道,天下离心,八百诸侯不谋而至,武王犹曰彼有人焉,回师止旆。
sān rén zhū fàng rán hòu fèn gē mù yě
三仁诛放, 然后奋戈牧野。
jīn jìn dào suī wēi wèi wén sàng dé jūn chén hé mù shàng xià tóng xīn
今晋道虽微,未闻丧德,君臣和睦,上下同心。
xiè ān huán chōng jiāng biǎo wěi cái kě wèi jìn yǒu rén yān
谢安、桓冲,江表伟才,可谓晋有人焉。
chén wén shī kè zài hé jīn jìn hé yǐ wèi kě tú yě
臣闻师克在和,今晋和矣,未可图也。
jiān mò rán jiǔ zhī yuē zhū jūn gè yán qí zhì
”坚默然久之,曰: “诸君各言其志。
tài zǐ zuǒ wèi lǜ shí yuè duì yuē wú rén shì xiǎn piān yú bù bīn wáng mìng bì xià qīn yù liù shī wèn zuì héng yuè chéng hé rén shén sì hǎi zhī wàng
”太子左卫率石越对曰:“吴人恃险偏隅,不宾王命,陛下亲御六师,问罪衡、越,诚合人神四海之望。
dàn jīn suì zhèn xīng shǒu dòu niú fú dé yǒu wú
但今岁镇星守斗牛,福德有吴。
xuán xiàng wú chà fú kě fàn yě
悬象无差, 弗可犯也。
qiě jìn zhōng zōng fān wáng ěr yí xià zhī qíng xián gòng tuī zhī yí ài yóu zài yú rén
且晋中宗,籓王耳,夷夏之情,咸共推之,遗爱犹在于人。
chāng míng qí sūn yě guó yǒu cháng jiāng zhī xiǎn cháo wú hūn èr zhī xìn
昌明,其孙也,国有长江之险,朝无昏贰之衅。
chén yú yǐ wéi lì yòng xiū dé wèi yi dòng shī
臣愚以为利用修德,未宜动师。
kǒng zǐ yuē yuǎn rén bù fú xiū wén dé yǐ lái zhī
孔子曰:‘远人不服,修文德以来之。
yuàn bǎo jìng yǎng bīng cì qí xū xì
’愿保境养兵,伺其虚隙。
jiān yuē wú wén wǔ wáng fá zhòu nì suì fàn xīng
”坚曰:“吾闻武王伐纣,逆岁犯星。
tiān dào yōu yuǎn wèi kě zhī yě
天道幽远,未可知也。
xī fū chāi wēi líng shàng guó ér wèi jù jiàn suǒ miè
昔夫差威陵上国,而为句践所灭。
zhòng móu zé qià quán wú sūn hào yīn sān dài zhī yè lóng xiāng yī hū jūn chén miàn fù suī yǒu cháng jiāng qí néng gù hu
仲谋泽洽全吴, 孙皓因三代之业,龙骧一呼,君臣面缚,虽有长江,其能固乎!
yǐ wú zhī zhòng lǚ tóu biān yú jiāng zú duàn qí liú
以吾之众旅,投鞭于江,足断其流。
yuè yuē chén wén zhòu wèi wú dào tiān xià huàn zhī
”越曰:“臣闻纣为无道,天下患之。
fū chāi yín nüè sūn hào hūn bào zhòng pàn qīn lí suǒ yǐ bài yě
夫差淫虐,孙皓昏暴,众叛亲离,所以败也。
jīn jìn suī wú dé wèi yǒu sī zuì shēn yuàn lì bīng jī sù yǐ dài tiān shí
今晋虽无德,未有斯罪,深愿厉兵积粟以待天时。
qún chén gè yǒu yì tóng tíng yì zhě jiǔ zhī
”群臣各有异同,庭议者久之。
jiān yuē suǒ wèi zhù shì yú dào jū jì wàn duān wú dāng nèi duàn yú xīn yǐ
坚曰:“所谓筑室于道,沮计万端,吾当内断于心矣。
qún chén chū hòu dú liú fú róng yì zhī
”群臣出后,独留苻融议之。
jiān yuē zì gǔ dà shì dìng cè zhě yī liǎng rén ér yǐ qún yì fēn yún tú luàn rén yì wú dāng yǔ rǔ jué zhī róng yuē suì zhèn zài dòu niú wú yuè zhī fú bù kě yǐ fá yī yě
坚曰:“自古大事,定策者一两人而已,群议纷纭,徒乱人意,吾当与汝决之”融曰:“岁镇在斗牛,吴、越之福,不可以伐一也。
jìn zhǔ xiū míng cháo chén yòng mìng bù kě yǐ fá èr yě
晋主休明, 朝臣用命,不可以伐二也。
wǒ shù zhàn bīng pí jiāng juàn yǒu dàn dí zhī yì bù kě yǐ fá sān yě
我数战,兵疲将倦,有惮敌之意,不可以伐三也。
zhū yán bù kě zhě cè zhī shàng yě yuàn bì xià nà zhī
诸言不可者,策之上也,愿陛下纳之。
jiān zuò sè yuē rǔ fù rú cǐ tiān xià zhī shì wú dāng shuí yǔ yán zhī
”坚作色曰:“汝复如此,天下之事,吾当谁与言之!
jīn yǒu zhòng bǎi wàn zī zhàng rú shān wú suī wèi chēng lìng zhǔ yì bù wéi àn liè
今有众百万,资仗如山,吾虽未称令主,亦不为暗劣。
yǐ lèi jié zhī wēi jī chuí wáng zhī kòu hé bù kè zhī yǒu hu
以累捷之威,击垂亡之寇,何不克之有乎!
wú zhōng bù yǐ zéi yí zǐ sūn wèi zōng miào shè jì zhī yōu yě
吾终不以贼遗子孙,为宗庙社稷之忧也。
róng qì yuē wú zhī bù kě fá zhāo rán xū láo dà jǔ bì wú gōng ér fǎn
”融泣曰:“吴之不可伐昭然,虚劳大举,必无功而反。
chén zhī suǒ yōu fēi cǐ ér yǐ
臣之所忧,非此而已。
bì xià chǒng yù xiān bēi qiāng jié bù zhū jī diàn jiù rén zú lèi chì xǐ xiá fāng
陛下宠育鲜卑、羌、 羯,布诸畿甸,旧人族类,斥徙遐方。
jīn qīng guó ér qù rú yǒu fēng chén zhī biàn zhě qí rú zōng miào hé
今倾国而去,如有风尘之变者,其如宗庙何!
jiān guó yǐ ruò zú shù wàn liú shǒu jīng shī xiān bēi qiāng jié cuán jù rú lín cǐ jiē guó zhī zéi yě wǒ zhī chóu yě
监国以弱卒数万留守京师,鲜卑、羌、羯攒聚如林,此皆国之贼也,我之仇也。
chén kǒng fēi dàn tú fǎn ér yǐ yì wèi bì wàn quán
臣恐非但徒返而已,亦未必万全。
chén zhì shí yú qiǎn chéng bù zú cǎi
臣智识愚浅,诚不足采;
wáng jǐng lüè yī shí qí shì bì xià měi nǐ zhī kǒng míng qí lín zhōng zhī yán bù kě wàng yě
王景略一时奇士,陛下每拟之孔明,其临终之言不可忘也。
jiān bù nà
”坚不纳。
yóu yú dōng yuàn mìng shā mén dào ān tóng niǎn
游于东苑,命沙门道安同辇。
quán yì jiàn yuē chén wén tiān zǐ zhī fǎ jià shì zhōng péi chéng qīng dào ér xíng jìn zhǐ yǒu dù
权翼谏曰:“臣闻天子之法驾,侍中陪乘,清道而行,进止有度。
sān dài mò zhǔ huò kuī dà lún shì yī shí zhī qíng shū è lái shì
三代末主,或亏大伦, 适一时之情,书恶来世。
gù bān jī cí niǎn chuí měi wú qióng
故班姬辞辇,垂美无穷。
dào ān huǐ xíng jiàn shì bù yí cān huì shén yú
道安毁形贱士,不宜参秽神舆。
jiān zuò sè yuē ān gōng dào míng zhì jìng dé wéi shí zūn
” 坚作色曰:“安公道冥至境,德为时尊。
zhèn jǔ tiān xià zhī zhòng wèi zú yǐ yì zhī
朕举天下之重,未足以易之。
fēi gōng yǔ niǎn zhī róng cǐ nǎi zhèn zhī xiǎn yě
非公与辇之荣,此乃朕之显也。
mìng yì fú ān shēng niǎn gù wèi ān yuē zhèn jiāng yǔ gōng nán yóu wú yuè zhěng liù shī ér xún shòu yè yú líng yú yí lǐng zhān yǔ xué yú kuài jī fàn cháng jiāng lín cāng hǎi bù yì lè hū
”命翼扶安升辇,顾谓安曰:“朕将与公南游吴、越,整六师而巡狩,谒虞陵于疑岭,瞻禹穴于会稽,泛长江,临沧海,不亦乐乎!
ān yuē bì xià yìng tiān yù shì jū zhōng tǔ ér zhì sì wéi xiāo yáo shùn shí yǐ shì shèng gōng dòng zé míng luán qīng dào zhǐ zé shén qī wú wéi duān gǒng ér huà yǔ yáo shùn bǐ lóng hé wéi láo shēn yú chí qí kǒu juàn yú jīng lüè zhì fēng mù yǔ
”安曰: “陛下应天御世,居中土而制四维,逍遥顺时,以适圣躬,动则鸣銮清道,止则神栖无为,端拱而化,与尧、舜比隆,何为劳身于驰骑,口倦于经略,栉风沐雨。
méng chén yě cì hu
蒙尘野次乎?
qiě dōng nán qū qū dì xià qì lì yú shùn yóu ér bù fǎn dà yǔ shì ér fú guī hé zú yǐ shàng láo shén jià xià kùn cāng shēng
且东南区区,地下气疠,虞舜游而不返,大禹适而弗归,何足以上劳神驾,下困苍生。
shī yún huì cǐ zhōng guó yǐ suí sì fāng
《诗》云:‘惠此中国,以绥四方。
gǒu wén dé zú yǐ huái yuǎn kě bù fán cùn bīng ér zuò bīn bǎi yuè
’苟文德足以怀远,可不烦寸兵而坐宾百越。
jiān yuē fēi wéi de bù guǎng rén bù zú yě dàn sī hùn yī liù hé yǐ jì cāng shēng
”坚曰:“非为地不广、人不足也,但思混一六合,以济苍生。
tiān shēng zhēng zhù shù zhī jūn zhě suǒ yǐ chú fán qù luàn ān dé dàn láo
天生蒸庶,树之君者,所以除烦去乱,安得惮劳!
zhèn jì dà yùn suǒ zhōng jiāng jiǎn tiān xīn yǐ xíng tiān fá
朕既大运所钟,将简天心以行天罚。
gāo xīn yǒu xióng quán zhī yì táng yáo yǒu dān shuǐ zhī shī cǐ jiē zhe zhī qián diǎn zhāo zhī hòu wáng
高辛有熊泉之役,唐尧有丹水之师,此皆著之前典,昭之后王。
chéng rú gōng yán dì wáng wú xǐng fāng zhī wén hu
诚如公言,帝王无省方之文乎?
qiě zhèn cǐ xíng yě yǐ yì jǔ ěr shǐ liú dù yì guān zhī zhòu hái qí xū fén fù qí sāng zǐ zhǐ wèi jì nàn quán cái bù yù qióng bīng jí wǔ
且朕此行也,以义举耳,使流度衣冠之胄,还其墟坟,复其桑梓,止为济难铨才,不欲穷兵极武。
ān yuē ruò luán jià bì yù qīn dòng yóu bù yuàn yuǎn shè jiāng huái kě zàn xìng luò yáng míng shòu shèng lüè chí zhǐ xí yú dān yáng kāi qí gǎi mí zhī lù
”安曰:“若銮驾必欲亲动,犹不愿远涉江、淮,可暂幸洛阳,明授胜略,驰纸檄于丹阳,开其改迷之路。
rú qí bù tíng fá zhī kě yě
如其不庭,伐之可也。
jiān bù nà
”坚不纳。
xiān shì qún chén yǐ jiān xìn zhòng dào ān wèi ān yuē zhǔ shàng yù yǒu shì yú dōng nán gōng hé bù wéi cāng shēng zhì yī yán yě
先是,群臣以坚信重道安,谓安曰:“主上欲有事于东南,公何不为苍生致一言也!
gù ān yīn cǐ ér jiàn
”故安因此而谏。
fú róng jí shàng shū yuán shào shí yuè děng shàng shū miàn jiàn qián hòu shù shí jiān zhōng bù cóng
苻融及尚书原绍、石越等上书面谏,前后数十,坚终不从。
jiān shǎo zǐ zhōng shān gōng shēn yǒu chǒng yú jiān yòu jiàn yuē chén wén jì liáng zài suí chu rén dàn zhī
坚少子中山公诜有宠于坚,又谏曰:“臣闻季梁在随,楚人惮之;
gōng qí zài yú jìn bù kuī bīng
宫奇在虞, 晋不窥兵。
guó yǒu rén yān gù yě
国有人焉故也。
jí móu zhī bù yòng ér wáng bù yān suì
及谋之不用,而亡不淹岁。
qián chē zhī fù guǐ hòu chē zhī míng jiàn
前车之覆轨,后车之明鉴。
yáng píng gōng guó zhī móu zhǔ ér bì xià wéi zhī
阳平公,国之谋主,而陛下违之;
jìn yǒu xiè ān huán chōng ér bì xià fá zhī
晋有谢安、桓冲,而陛下伐之。
shì xíng yě chén qiè huò yān
是行也,臣窃惑焉。
jiān yuē guó yǒu yuán guī
”坚曰:“国有元龟。
kě yǐ jué dà móu
可以决大谋;
cháo yǒu gōng qīng kě yǐ dìng jìn fǒu
朝有公卿,可以定进否。
rú zǐ yán yān jiāng wèi lù yě
孺子言焉,将为戮也。
suǒ sī zòu liú lán tǎo huáng yōu zhōu jīng qiū dōng bù miè qǐng zhēng xià tíng wèi zhào yù
所司奏刘兰讨蝗幽州,经秋冬不灭,请征下廷尉诏狱。
jiān yuē zāi jiàng zì tiān dài fēi rén lì suǒ néng chú yě
坚曰:“灾降自天,殆非人力所能除也。
cǐ zì zhèn zhī zhèng wéi suǒ zhì lán hé zuì yān
此自朕之政违所致,兰何罪焉!
míng nián lǚ guāng fā cháng ān jiān sòng yú jiàn zhāng gōng wèi guāng yuē xī róng huāng sú fēi lǐ yì zhī bāng
明年,吕光发长安,坚送于建章宫,谓光曰:“西戎荒俗,非礼义之邦。
jī mí zhī dào fú ér shè zhī shì yǐ zhōng guó zhī wēi dǎo yǐ wáng huà zhī fǎ wù jí wǔ qióng bīng guò shēn cán lüě
羁縻之道,服而赦之,示以中国之威,导以王化之法,勿极武穷兵,过深残掠。
jiā shàn shàn wáng xiū mì tuó shǐ chí jié sàn qí cháng shì dū du xī yù zhū jūn shì níng xi jiāng jūn chē shī qián bù wáng mí tián shǐ chí jié píng xī jiāng jūn xī yù dū hù lǜ qí guó bīng wèi guāng xiāng dǎo
”加鄯善王休密驮使持节、散骑常侍、都督西域诸军事、宁西将军,车师前部王弥窴使持节、平西将军、西域都护,率其国兵为光乡导。
shì nián yì zhōu xī nán yí hǎi nán zhū guó jiē qiǎn shǐ gòng qí fāng wù
是年,益州西南夷、海南诸国皆遣使贡其方物。
jiān nán yóu bà shàng cóng róng wèi qún chén yuē xuān yuán dà shèng yě qí rén ruò tiān qí zhì ruò shén yóu suí bù shùn zhě cóng ér zhēng zhī jū wú cháng suǒ yǐ bīng wèi wèi gù néng rì yuè suǒ zhào fēng yǔ suǒ zhì mò bù lǜ cóng
坚南游灞上,从容谓群臣曰:“轩辕,大圣也,其仁若天,其智若神,犹随不顺者从而征之,居无常所,以兵为卫,故能日月所照,风雨所至,莫不率从。
jīn tiān xià chuí píng wéi dōng nán wèi tiǎn
今天下垂平,惟东南未殄。
zhèn tiǎn hé dà yè jù zé yōu guī qǐ gǎn yōu yóu zú suì bù jiàn dà tóng zhī yè
朕忝荷大业,巨责攸归,岂敢优游卒岁,不建大同之业!
měi sī huán wēn zhī kòu yě jiāng dōng bù kě bù miè
每思桓温之寇也,江东不可不灭。
jīn yǒu jìn zú bǎi wàn wén wǔ rú lín gǔ xíng ér cuī yí jìn ruò shāng fēng zhī yǔn qiū tuò
今有劲卒百万,文武如林,鼓行而摧遗晋,若商风之陨秋箨。
cháo tíng nèi wài jiē yán bù kě wú shí wèi jiě suǒ yóu
朝廷内外,皆言不可,吾实未解所由。
jìn wǔ ruò xìn cháo shì zhī yán ér bù zhēng wú zhě tiān xià hé yóu yī guǐ
晋武若信朝士之言而不征吴者, 天下何由一轨!
wú jì jué yǐ bù fù yǔ zhū qīng yì yě
吾计决矣,不复与诸卿议也。
tài zǐ hóng jìn yuē wú jīn de suì bù kě fá yě
”太子宏进曰:“吴今得岁,不可伐也。
qiě jìn zhǔ wú zuì rén wéi zhī yòng
且晋主无罪,人为之用;
xiè ān huán chōng xiōng dì jiē yī fāng zhī jùn cái jūn chén lù lì zǔ xiǎn cháng jiāng wèi kě tú yě
谢安、桓冲兄弟皆一方之俊才,君臣戮力,阻险长江, 未可图也。
dàn kě lì bīng jī sù yǐ dài bào zhǔ yī jǔ ér miè zhī
但可厉兵积粟,以待暴主,一举而灭之。
jīn ruò dòng ér wú gōng zé wēi míng sǔn yú wài zī cái jié yú nèi
今若动而无功,则威名损于外, 资财竭于内。
shì gù shèng wáng zhī xíng shī yě nèi duàn bì chéng rán hòu yòng zhī
是故圣王之行师也,内断必诚,然后用之。
bǐ ruò píng cháng jiāng yǐ gù shǒu xǐ jiāng běi bǎi xìng yú jiāng nán zēng chéng qīng yě dù mén bù zhàn wǒ yǐ pí yǐ bǐ wèi yǐn gōng
彼若凭长江以固守,徙江北百姓于江南,增城清野,杜门不战,我已疲矣,彼未引弓。
tǔ xià qì lì bù kě jiǔ liú bì xià jiāng ruò zhī hé
土下气疠,不可久留, 陛下将若之何?
jiān yuē wǎng nián chē qí miè yàn yì fàn suì ér jié zhī
”坚曰:“往年车骑灭燕,亦犯岁而捷之。
tiān dào yōu yuǎn fēi rǔ suǒ zhī yě
天道幽远,非汝所知也。
xī shǐ huáng zhī miè liù guó qí wáng qǐ jiē bào hu
昔始皇之灭六国,其王岂皆暴乎?
qiě wú nèi duàn yú xīn jiǔ yǐ jǔ bì kè zhī hé wéi wú gōng
且吾内断于心久矣,举必克之,何为无功!
wú fāng mìng mán yí yǐ gōng qí nèi jīng jiá jìn bīng yǐ gōng qí wài nèi wài rú cǐ ān yǒu bù kè
吾方命蛮夷以攻其内,精甲劲兵以攻其外,内外如此,安有不克!
dào ān yuē tài zǐ zhī yán shì yě yuàn bì xià nà zhī
”道安曰:“太子之言是也,愿陛下纳之。
jiān fú cóng
”坚弗从。
guàn jūn mù róng chuí yán yú jiān yuē bì xià dé móu xuān táng gōng gāo tāng wǔ wēi zé bèi yú bā biǎo yuǎn yí chóng yì ér guī
冠军慕容垂言于坚曰:“陛下德侔轩、唐,功高汤、武,威泽被于八表,远夷重译而归。
sī mǎ chāng míng yīn yú jìn zhī zī gǎn jù wáng mìng shì ér bù zhū fǎ jiāng ān cuò
司马昌明因余烬之资,敢距王命,是而不诛,法将安措!
sūn shì kuà jiàn jiāng dōng zhōng bìng yú jìn qí shì rán yě
孙氏跨僭江东,终并于晋,其势然也。
chén wén xiǎo bù dí dà ruò bù yù qiáng kuàng dà qín zhī yìng fú bì xià zhī shèng wǔ qiáng bīng bǎi wàn hán bái yíng cháo ér lìng qí tōu hún jiǎ hào yǐ zéi lǔ yí zǐ sūn zāi
臣闻小不敌大,弱不御强, 况大秦之应符,陛下之圣武,强兵百万,韩、白盈朝,而令其偷魂假号,以贼虏遗子孙哉!
shī yún zhù shì yú dào móu shì yòng bù kuì yú chéng
《诗》云:‘筑室于道谋,是用不溃于成。
bì xià nèi duàn shén móu zú yǐ bù fán guǎng fǎng cháo chén yǐ luàn shèng lǜ
’陛下内断神谋足矣,不烦广访朝臣以乱圣虑。
xī jìn wǔ zhī píng wú yě yán kě zhě zhāng dù shù xián ér yǐ ruò cǎi qún chén zhī yán qǐ néng jiàn bù shì zhī gōng
昔晋武之平吴也,言可者张、杜数贤而已,若采群臣之言,岂能建不世之功!
yàn yún píng tiān sì shí shí yǐ zhì yǐ qí kě yǐ hū
谚云凭天俟时,时已至矣,其可已乎!
jiān dà yuè yuē yǔ wú dìng tiān xià zhě qí wéi qīng ěr
”坚大悦,曰:“与吾定天下者,其惟卿耳。
cì bó wǔ bǎi pǐ
”赐帛五百匹。
huì xīng sǎo dōng jǐng
彗星扫东井。
zì jiān zhī jiàn yuán shí qī nián sì yuè cháng ān yǒu shuǐ yǐng yuǎn guān ruò shuǐ shì de zé jiàn rén zhì shì zé zhǐ
自坚之建元十七年四月,长安有水影,远观若水,视地则见人, 至是则止。
jiān è zhī
坚恶之。
shàng lín zhú sǐ luò yáng dì xiàn
上林竹死,洛阳地陷。
jìn chē qí jiāng jūn huán chōng lǜ zhòng shí wàn fá jiān suì gōng xiāng yáng
晋车骑将军桓冲率众十万伐坚,遂攻襄阳。
qiǎn qián jiāng jūn liú bō guàn jūn huán shí qián zhèn wēi huán shí mín gōng miǎn běi zhū chéng
遣前将军刘波、冠军桓石虔、振威桓石民攻沔北诸城;
fǔ guó yáng liàng fá shǔ gōng bá wu chéng jìn gōng fú chéng lóng xiāng hú bīn gōng xià cài
辅国杨亮伐蜀,攻拔伍城,进攻涪城,龙骧胡彬攻下蔡;
yīng yáng guō quán gōng wǔ dāng
鹰扬郭铨攻武当;
chōng bié jiāng gōng wàn suì chéng bá zhī
冲别将攻万岁城,拔之。
jiān dà nù qiǎn qí zi zhēng nán ruì jí guān jūn mù róng chuí zuǒ wèi máo dāng lǜ bù qí wǔ wàn jiù xiāng yáng yáng wǔ zhāng chóng jiù wǔ dāng hòu jiāng jūn zhāng cì bù bīng xiào wèi yáo cháng jiù fú chéng
坚大怒,遣其子征南睿及冠军慕容垂、左卫毛当率步骑五万救襄阳,扬武张崇救武当,后将军张蚝、步兵校尉姚苌救涪城。
ruì cì xīn yě chuí cì shān chéng
睿次新野,垂次邓城。
wáng shī bài zhāng chóng yú wǔ dāng lüè èr qiān yú hù ér guī
王师败张崇于武当,掠二千余户而归。
ruì qiǎn chuí jí xiāo qí shí yuè wèi qián fēng cì yú miǎn shuǐ
睿遣垂及骁骑石越为前锋,次于沔水。
chuí yuè yè mìng sān jūn rén chí shí jù huǒ xì jù yú shù zhī guāng zhào shí shù lǐ zhōng
垂、越夜命三军人持十炬火,系炬于树枝,光照十数里中。
chōng jù tuì huán shàng míng
冲惧, 退还上明。
zhāng cì chū xié gǔ yáng liàng yì yǐn bīng tuì guī
张蚝出斜谷,杨亮亦引兵退归。
jiān xià shū xī fā zhū zhōu gōng sī mǎ rén shí dīng qiǎn yī bīng
坚下书悉发诸州公私马,人十丁遣一兵。
mén zài zhuó rán zhě wèi chóng wén yì cóng
门在灼然者,为崇文义从。
liáng jiā zǐ nián èr shí yǐ xià wǔ yì xiāo yǒng fù shì cái xióng zhě jiē bài yǔ lín láng
良家子年二十已下,武艺骁勇,富室材雄者,皆拜羽林郎。
xià shū qī kè jié zhī rì yǐ dì wèi shàng shū zuǒ pú yè xiè ān wèi lì bù shàng shū huán chōng wèi shì zhōng bìng lì dì yǐ dài zhī
下书期克捷之日,以帝为尚书左仆射,谢安为吏部尚书,桓冲为侍中,并立第以待之。
liáng jiā zǐ zhì zhě sān wàn yú qí
良家子至者三万余骑。
qí qín zhōu zhǔ bù jīn chéng zhào shèng zhī wèi jiàn wēi jiāng jūn shào nián dū tǒng
其秦州主簿金城赵盛之为建威将军、少年都统。
qiǎn zhēng nán fú róng piào qí zhāng cì fǔ jūn fú fāng wèi jūn liáng chéng píng nán mù róng guàn jūn mù róng chuí lǜ bù qí èr shí wǔ wàn wèi qián fēng
遣征南苻融、骠骑张蚝、抚军苻方、卫军梁成、平南慕容、冠军慕容垂率步骑二十五万为前锋。
jiān fā cháng ān róng zú liù shí yú wàn qí èr shí qī wàn qián hòu qiān lǐ qí gǔ xiāng wàng
坚发长安,戎卒六十余万,骑二十七万,前后千里,旗鼓相望。
jiān zhì xiàng chéng liáng zhōu zhī bīng shǐ dá xián yáng shǔ hàn zhī jūn shùn liú ér xià yōu jì zhī zhòng zhì yú péng chéng dōng xī wàn lǐ shuǐ lù qí jìn
坚至项城,凉州之兵始达咸阳,蜀汉之军顺流而下,幽、冀之众至于彭城,东西万里,水陆齐进。
yùn cáo wàn sōu zì hé rù shí mén dá yú rǔ yǐng
运漕万艘,自河入石门, 达于汝、颍。
róng děng gōng xiàn shòu chūn zhí jìn píng lǔ jiāng jūn xú yuán xǐ ān fēng tài shǒu wáng xiān
融等攻陷寿春,执晋平虏将军徐元喜、安丰太守王先。
chuí gōng xiàn yún chéng hài jìn jiāng jūn wáng tài qiū
垂攻陷郧城,害晋将军王太丘。
liáng chéng yǔ qí yáng zhōu cì shǐ wáng xiǎn yì yáng tài shǒu wáng yǒng děng lǜ zhòng wǔ wàn zhūn yú luò jiàn zhà huái yǐ è dōng jūn
梁成与其扬州刺史王显、弋阳太守王咏等率众五万,屯于洛涧,栅淮以遏东军。
chéng pín bài wáng shī
成频败王师。
jìn qiǎn dū du xiè shí xú zhōu cì shǐ xiè xuán yù zhōu cì shǐ huán yī fǔ guó xiè yǎn děng shuǐ lù qī wàn xiāng jì jù róng qù luò jiàn èr shí wǔ lǐ dàn chéng bù jìn
晋遣都督谢石、徐州刺史谢玄、豫州刺史桓伊、辅国谢琰等水陆七万,相继距融,去洛涧二十五里,惮成不进。
lóng xiāng jiāng jūn hú bīn xiān bǎo xiá shí wèi róng suǒ bī liáng jǐn zhà yáng shā yǐ shì róng jūn qián qiǎn shǐ gào shí děng yuē jīn zéi shèng liáng jǐn kǒng bú jiàn dà jūn
龙骧将军胡彬先保硖石,为融所逼,粮尽,诈扬沙以示融军,潜遣使告石等曰:“今贼盛粮尽,恐不见大军。
róng jūn rén huò ér sòng zhī
”融军人获而送之。
róng nǎi chí shǐ bái jiān yuē zéi shǎo yì fú dàn jù qí yuè yì yi sù jìn zhòng jūn jǐ qín zéi shuài
融乃驰使白坚曰:“贼少易俘,但惧其越逸,宜速进众军,掎禽贼帅。
jiān dà yuè kǒng shí děng dùn yě shě dà jūn yú xiàng chéng yǐ qīng jì bā qiān jiān dào fù zhī lìng jūn rén yuē gǎn yán wú zhì shòu chūn zhě bá shé
”坚大悦,恐石等遁也,舍大军于项城,以轻骑八千兼道赴之,令军人曰: “敢言吾至寿春者拔舌。
gù shí děng fú zhī
”故石等弗知。
jìn lóng xiāng jiāng jūn liú láo zhī lǜ jìng zú wǔ qiān yè xí liáng chéng lěi kè zhī zhǎn chéng jí wáng xiǎn wáng yǒng děng shí jiāng shì zú sǐ zhě wàn wǔ qiān
晋龙骧将军刘牢之率劲卒五千,夜袭梁成垒,克之,斩成及王显、王咏等十将,士卒死者万五千。
xiè shí děng yǐ jì bài liáng chéng shuǐ lù jì jìn
谢石等以既败梁成,水陆继进。
jiān yǔ fú róng dēng chéng ér wàng wáng shī jiàn bù zhèn qí zhěng jiàng shì jīng ruì yòu běi wàng bā gōng shān shàng cǎo mù jiē lèi rén xíng gù wèi róng yuē cǐ yì qíng dí yě hé wèi shǎo hu
坚与苻融登城而望王师,见部阵齐整,将士精锐,又北望八公山上草木,皆类人形,顾谓融曰:“此亦勍敌也,何谓少乎!
wǔ rán yǒu jù sè
”怃然有惧色。
chū cháo tíng wén jiān rù kòu kuài jī wáng dào zi yǐ wēi yí gǔ chuī qiú zhù yú zhōng shān zhī shén fèng yǐ xiàng guó zhī hào
初,朝廷闻坚入寇, 会稽王道子以威仪鼓吹求助于钟山之神,奉以相国之号。
jí jiān zhī jiàn cǎo mù zhuàng rén ruò yǒu lì yān
及坚之见草木状人,若有力焉。
jiān qiǎn qí shàng shū zhū xù shuō shí děng yǐ zhòng shèng yù xié ér jiàng zhī
坚遣其尚书朱序说石等以众盛,欲胁而降之。
xù guǐ wèi shí yuē ruò qín bǎi wàn zhī zhòng jiē zhì zé mò kě dí yě
序诡谓石曰:“若秦百万之众皆至,则莫可敌也。
jí qí zhòng jūn wèi jí yi zài sù zhàn
及其众军未集,宜在速战。
ruò cuò qí qián fēng kě yǐ dé zhì
若挫其前锋,可以得志。
shí wén jiān zài shòu chūn yě jù móu bù zhàn yǐ pí zhī
”石闻坚在寿春也,惧,谋不战以疲之。
xiè yǎn quàn cóng xù yán qiǎn shǐ qǐng zhàn xǔ zhī
谢琰劝从序言,遣使请战,许之。
shí zhāng cì bài xiè shí yú féi nán xiè xuán xiè yǎn lè zú shù wàn zhèn yǐ dài zhī
时张蚝败谢石于肥南,谢玄、谢琰勒卒数万,阵以待之。
cì nǎi tuì liè zhèn bī féi shuǐ
蚝乃退,列阵逼肥水。
wáng shī bù dé dù qiǎn shǐ wèi róng yuē jūn xuán jūn shēn rù zhì zhèn bī shuǐ cǐ chí jiǔ zhī jì qǐ yù zhàn zhě hu
王师不得渡,遣使谓融曰:“君悬军深入,置阵逼水,此持久之计,岂欲战者乎?
ruò xiǎo tuì shī lìng jiàng shì zhōu xuán pū yǔ jūn gōng huǎn pèi ér guān zhī bù yì měi hu
若小退师,令将士周旋,仆与君公缓辔而观之,不亦美乎!
róng yú shì huī jūn què zhèn yù yīn qí jǐ shuǐ fù ér qǔ zhī
”融于是麾军却阵,欲因其济水,覆而取之。
jūn suì bēn tuì zhì zhī bù kě zhǐ
军遂奔退,制之不可止。
róng chí qí lüè zhèn mǎ dào bèi shā jūn suì dà bài
融驰骑略阵,马倒被杀,军遂大败。
wáng shī chéng shèng zhuī jī zhì yú qīng gāng sǐ zhě xiāng zhěn
王师乘胜追击,至于青冈,死者相枕。
jiān wèi liú shǐ suǒ zhōng dān qí dùn hái yú huái běi jī shén rén yǒu jìn hú sūn tún bì zhě jiān shí zhī dà yuè yuē xī gōng sūn dòu zhōu hé yǐ jiā yě
坚为流矢所中,单骑遁还于淮北,饥甚,人有进壶飧豚髀者,坚食之,大悦,曰:“昔公孙豆粥何以加也!
shǐ cì bó shí pǐ mián shí jīn
”使赐帛十匹,绵十斤。
cí yuē chén wén bái lóng yàn tiān chí zhī lè ér jiàn kùn yù qiě bì xià mù suǒ dǔ yě ěr suǒ wén yě
辞曰:“臣闻白龙厌天池之乐而见困豫且,陛下目所睹也,耳所闻也。
jīn meng chen zhī nán qǐ zì tiān hu
今蒙尘之难,岂自天乎!
qiě wàng shī bù wéi huì wàng shòu bù wéi zhōng
且妄施不为惠,妄受不为忠。
bì xià chén zhī fù mǔ yě ān yǒu zǐ yǎng ér qiú bào zāi
陛下,臣之父母也,安有子养而求报哉!
fú gù ér tuì
”弗顾而退。
jiān dà cán gù wèi qí fū rén zhāng shì yuē zhèn ruò yòng cháo chén zhī yán qǐ jiàn jīn rì zhī shì yá
坚大惭,顾谓其夫人张氏曰:“朕若用朝臣之言,岂见今日之事邪!
dāng hé miàn mù fù lín tiān xià hu
当何面目复临天下乎?
shān rán liú tì ér qù
”潸然流涕而去。
wén fēng shēng hè lì jiē wèi jìn shī zhī zhì
闻风声鹤唳,皆谓晋师之至。
qí pú yè zhāng tiān xī shàng shū zhū xù jí xú yuán xǐ děng jiē guī shùn
其仆射张天锡、尚书朱序及徐元喜等皆归顺。
chū yàn yán jiān bù chū xiàng qún chén quàn jiān tíng xiàng wèi liù jūn shēng zhèn jiān bù cóng gù bài
初,谚言“坚不出项”,群臣劝坚停项,为六军声镇,坚不从, 故败。
zhū jūn xī kuì wéi mù róng chuí yī jūn dú quán jiān yǐ qiān yú qí fù zhī
诸军悉溃,惟慕容垂一军独全,坚以千余骑赴之。
chuí zi bǎo quàn chuí shā jiān chuí bù cóng nǎi yǐ bīng shǔ jiān
垂子宝劝垂杀坚,垂不从, 乃以兵属坚。
chū mù róng zhūn yún chéng jiāng chéng děng shǒu zhāng kǒu jìn suí jùn tài shǒu xià hóu chéng gōng jiāng chéng zhǎn zhī qì qí zhòng bēn hái
初,慕容屯郧城,姜成等守漳口,晋随郡太守夏侯澄攻姜成,斩之, 弃其众奔还。
jiān shōu lí jí sàn bǐ zhì luò yáng zhòng shí yú wàn bǎi guān wēi yí jūn róng cū bèi
坚收离集散,比至洛阳,众十余万,百官威仪军容粗备。
wèi jí guān ér chuí yǒu èr zhì shuō jiān qǐng xún fǔ yàn dài bìng qiú bài mù jiān xǔ zhī
未及关而垂有贰志,说坚请巡抚燕、岱,并求拜墓,坚许之。
quán yì gù jiàn yǐ wéi bù kě jiān bù cóng
权翼固谏以为不可,坚不从。
xún jù chuí wèi biàn huǐ zhī qiǎn xiāo qí shí yuè lǜ zú sān qiān shù yè piào qí zhāng cì lǜ yǔ lín wǔ qiān shù bīng zhōu liú bīng sì qiān pèi zhèn jūn máo dāng shù luò yáng
寻惧垂为变,悔之,遣骁骑石越率卒三千戍邺,骠骑张蚝率羽林五千戍并州,留兵四千配镇军毛当戍洛阳。
jiān zhì zì huái nán cì yú cháng ān dōng zhī xíng gōng kū fú róng ér hòu rù gào zuì yú qí tài miào shè shū sǐ yǐ xià wén wǔ zēng wèi yī jí lì bīng kè nóng cún xù gū lǎo zhū shì zú bù fǎn zhě jiē fù qí jiā zhōng shì
坚至自淮南,次于长安东之行宫,哭苻融而后入,告罪于其太庙,赦殊死已下,文武增位一级,厉兵课农,存恤孤老,诸士卒不返者皆复其家终世。
zèng róng dà sī mǎ shì yuē āi gōng
赠融大司马,谥曰哀公。
wèi jūn cóng shì zhōng láng dīng líng dí bīn fǎn yú hé nán cháng lè gōng fú pī qiǎn mù róng chuí jí fú fēi lóng tǎo zhī
卫军从事中郎丁零、翟斌反于河南,长乐公苻丕遣慕容垂及苻飞龙讨之。
chuí nán jié dīng líng shā fēi lóng jǐn kēng qí zhòng
垂南结丁零,杀飞龙,尽坑其众。
yù zhōu mù píng yuán gōng fú huī qiǎn máo dāng jī dí bīn wèi bīn suǒ bài dāng sǐ zhī
豫州牧、平原公苻晖遣毛当击翟斌,为斌所败,当死之。
chuí zi nóng wáng bēn liè rén zhāo jí qún dào zhòng zhì wàn shù qiān
垂子农亡奔列人,招集群盗,众至万数千。
pī qiǎn shí yuè jī zhī wèi nóng suǒ bài yuè sǐ zhī
丕遣石越击之,为农所败,越死之。
chuí yǐn dīng líng wū wán zhī zhòng èr shí yú wàn wèi fēi tī dì dào yǐ gōng yè chéng
垂引丁零、乌丸之众二十余万,为飞梯地道以攻邺城。
mù róng dì yàn gù jì běi wáng hóng xiān wèi běi dì zhǎng shǐ wén chuí gōng yè wáng mìng bēn guān dōng shōu zhū mǎ mù xiān bēi zhòng zhì shù qiān hái zhūn huá yīn
慕容弟燕故济北王泓先为北地长史,闻垂攻邺,亡命奔关东,收诸马牧鲜卑, 众至数千,还屯华阴。
mù róng nǎi qián shǐ zhū dì jí zōng rén qǐ bīng yú wài
慕容乃潜使诸弟及宗人起兵于外。
jiān qiǎn jiàng jūn qiáng yǒng lǜ qí jī zhī wèi hóng suǒ bài hóng zhòng suì shèng zì chēng shǐ chí jié dà dū dū shǎn xī zhū jūn shì dà jiàng jūn yōng zhōu mù jì běi wáng tuī shū fù chuí wèi chéng xiàng dū du shǎn dōng zhū jūn shì lǐng dà sī mǎ jì zhōu mù wú wáng
坚遣将军强永率骑击之, 为泓所败,泓众遂盛,自称使持节、大都督陕西诸军事、大将军、雍州牧、济北王, 推叔父垂为丞相、都督陕东诸军事、领大司马、冀州牧、吴王。
jiān wèi quán yì yuē wú bù cóng qīng yán xiān bēi zhì shì
坚谓权翼曰:“吾不从卿言,鲜卑至是。
guān dōng zhī de wú bù fù yǔ zhī zhēng jiāng ruò hóng hé
关东之地,吾不复与之争,将若泓何?
yì yuē kòu bù kě zhǎng
” 翼曰:“寇不可长。
mù róng chuí zhèng kě jù shān dōng wéi luàn bù xiá jìn bī
慕容垂正可据山东为乱,不暇近逼。
jīn jí zōng zú zhǒng lèi jǐn zài jīng shī xiān bēi zhī zhòng bù yú jī diàn shí shè jì zhī yuán yōu yi qiǎn zhòng jiāng tǎo zhī
今及宗族种类尽在京师, 鲜卑之众布于畿甸,实社稷之元忧,宜遣重将讨之。
jiān nǎi yǐ guǎng píng gōng fú xī wèi shǐ chí jié dū du yōng zhōu zá róng zhū jūn shì zhèn dōng dà jiàng jūn yōng zhōu cì shǐ zhèn pú bǎn
”坚乃以广平公苻熙为使持节、 都督雍州杂戎诸军事、镇东大将军、雍州刺史,镇蒲坂。
zhēng fú ruì wèi dū du zhōng wài zhū jūn shì wèi dà jiàng jūn sī lì xiào wèi lù shàng shū shì pèi bīng wǔ wàn yǐ zuǒ jiāng jūn dòu chōng wèi zhǎng shǐ lóng xiāng yáo cháng wèi sī mǎ tǎo hóng yú huá zé
征苻睿为都督中外诸军事、 卫大将军、司隶校尉、录尚书事,配兵五万以左将军窦冲为长史,龙骧姚苌为司马, 讨泓于华泽。
píng yáng tài shǒu mù róng chōng qǐ bīng hé dōng yǒu zhòng èr wàn jìn gōng pú bǎn jiān mìng dòu chōng tǎo zhī
平阳太守慕容冲起兵河东,有众二万,进攻蒲坂,坚命窦冲讨之。
fú ruì yǒng guǒ qīng dí bù xù shì zhòng
苻睿勇果轻敌,不恤士众。
hóng wén qí zhì yě jù lǜ zhòng jiāng bēn guān dōng ruì chí bīng yào zhī
泓闻其至也,惧,率众将奔关东,睿驰兵要之。
yáo cháng jiàn yuē xiān bēi yǒu sī guī zhī xīn yi qū lìng chū guān bù kě è yě
姚苌谏曰: “鲜卑有思归之心,宜驱令出关,不可遏也。
ruì fú cóng zhàn yú huá zé ruì bài jì bèi shā
”睿弗从,战于华泽,睿败绩,被杀。
jiān dà nù
坚大怒。
cháng jù zhū suì pàn
苌惧诛,遂叛。
dòu chōng jī mù róng chōng yú hé dōng dà pò zhī chōng lǜ qí bā qiān bēn yú hóng jūn
窦冲击慕容冲于河东,大破之,冲率骑八千奔于泓军。
hóng zhòng zhì shí yú wàn qiǎn shǐ wèi jiān yuē qín wèi wú dào miè wǒ shè jì
泓众至十余万,遣使谓坚曰:“秦为无道,灭我社稷。
jīn tiān yòu qí zhōng shǐ qín shī qīng bài jiāng yù xīng fù dà yàn
今天诱其衷,使秦师倾败,将欲兴复大燕。
wú wáng yǐ dìng guān dōng kě sù zī bèi dà jià fèng sòng jiā xiōng huáng dì bìng zōng shì gōng chén zhī jiā
吴王已定关东,可速资备大驾,奉送家兄皇帝并宗室功臣之家。
hóng dāng lǜ guān zhōng yàn rén yì wèi huáng dì hái fǎn yè dōu yǔ qín yǐ wǔ láo wèi jiè fēn wàng tiān xià yǒng wèi lín hǎo bù fù wèi qín zhī huàn yě
泓当率关中燕人,翼卫皇帝,还返邺都,与秦以武牢为界,分王天下,永为邻好,不复为秦之患也。
jù lù gōng qīng gàng ruì jìn wéi luàn bīng suǒ hài fēi hóng zhī yì
钜鹿公轻戆锐进,为乱兵所害,非泓之意。
jiān dà nù zhào mù róng zé zhī yuē qīng fù zǐ gàn jì jiàn luàn guāi nì rén shén zhèn yìng tiān xíng shén jǐn bīng shì ér de qīng
”坚大怒,召慕容责之曰:“卿父子干纪僭乱,乖逆人神,朕应天行神,尽兵势而得卿。
qīng fēi gǎi mí guī shàn ér hé zōng méng yòu xiōng dì bù liè shàng jiàng nà yán suī yuē pò miè qí shí ruò guī
卿非改迷归善, 而合宗蒙宥,兄弟布列上将、纳言,虽曰破灭,其实若归。
nài hé yīn wáng shī xiǎo bài biàn chāng bèi ruò cǐ
奈何因王师小败,便猖悖若此!
chuí wèi cháng shé yú guān dōng hóng chōng chēng bīng nèi wǔ
垂为长蛇于关东,泓、冲称兵内侮。
hóng shū rú cǐ qīng yù qù zhě zhèn dāng xiāng zī
泓书如此,卿欲去者,朕当相资。
qīng zhī zōng zú kě wèi rén miàn shòu xīn dài bù kě yǐ guó shì qī yě
卿之宗族,可谓人面兽心,殆不可以国士期也。
kòu tóu liú xiě qì tì chén xiè
”叩头流血,泣涕陈谢。
jiān jiǔ zhī yuē shū yún fù zǐ xiōng dì wú xiāng jí yě
坚久之曰: “《书》云,父子兄弟无相及也。
qīng zhī zhōng chéng shí jiǎn zhèn xīn cǐ zì sān shù zhī zuì fēi qīng zhī guò
卿之忠诚,实简朕心,此自三竖之罪,非卿之过。
fù qí wèi ér dài zhī rú chū
” 复其位而待之如初。
mìng yǐ shū zhāo yù chuí jí hóng chōng shǐ xī bīng hái cháng ān shù qí fǎn pàn zhī jiù
命以书招喻垂及泓、冲,使息兵还长安,恕其反叛之咎。
ér mì qiǎn shǐ zhě wèi hóng yuē jīn qín shù yǐ zhōng cháng ān guài yì tè shèn dāng bù fù néng jiǔ lì
而 密遣使者谓泓曰:“今秦数已终,长安怪异特甚,当不复能久立。
wú jì lóng zhōng zhī rén bì wú hái lǐ
吾既笼中之人, 必无还理。
xī bù néng bǎo shǒu zōng miào zhì lìng qīng sàng ruò sī wú zuì rén yě bù zú fù gù wú zhī cún wáng
昔不能保守宗庙,致令倾丧若斯,吾罪人也,不足复顾吾之存亡。
shè jì bù qīng miǎn jiàn dà yè yǐ xīng fù wèi wu
社稷不轻,勉建大业,以兴复为务。
kě yǐ wú wáng wèi xiàng guó zhōng shān wáng wèi tài zǎi lǐng dà sī mǎ rǔ kě wèi dà jiàng jūn lǐng sī tú chéng zhì fēng bài
可以吴王为相国,中山王为太宰、领大司马,汝可为大将军、领司徒,承制封拜。
tīng wú sǐ wèn rǔ shǐ jí zūn wèi
听吾死问,汝使即尊位。
hóng yú shì jìn xiàng cháng ān gǎi nián yuē yàn xìng
”泓于是进向长安,改年曰燕兴。
shì shí guǐ yè kū sān xún ér zhǐ
是时鬼夜哭,三旬而止。
jiān lǜ bù qí èr wàn tǎo yáo cháng yú běi dì cì yú zhào shì wù shǐ hù jūn yáng bì yóu qí sān qiān duàn qí bēn lù yòu jūn xú chéng zuǒ jūn dòu chōng zhèn jūn máo shèng děng lǚ zhàn bài zhī réng duàn qí yùn shuǐ zhī lù
坚率步骑二万讨姚苌于北地,次于赵氏坞,使护军杨璧游骑三千,断其奔路, 右军徐成、左军窦冲、镇军毛盛等屡战败之,仍断其运水之路。
féng yì yóu qīn yīn huái nán zhī bài jù zhòng shù qiān bǎo jù pín yáng qiǎn jūn yùn shuǐ jí sù yǐ kuì yáo cháng yáng bì jǐn huò zhī
冯翊游钦因淮南之败,聚众数千,保据频阳,遣军运水及粟,以馈姚苌,杨璧尽获之。
cháng jūn kě shén qiǎn qí dì zhèn běi yǐn mǎi lǜ jìng zú èr wàn jué yàn
苌军渴甚,遣其弟镇北尹买率劲卒二万决堰。
dòu chōng lǜ zhòng bài qí jūn yú guàn què qú zhǎn yǐn mǎi jí shǒu jí wàn sān qiān
窦冲率众败其军于鹳雀渠,斩尹买及首级万三千。
cháng zhòng wēi jù rén yǒu kě sǐ zhě
苌众危惧,人有渴死者。
é ér jiàng yǔ yú cháng yíng yíng zhōng shuǐ sān chǐ zhōu yíng bǎi bù zhī wài cùn yú ér yǐ yú shì cháng jūn dà zhèn
俄而降雨于苌营,营中水三尺,周营百步之外,寸余而已, 于是苌军大振。
jiān fāng shí qù àn nù yuē tiān qí wú xīn hé gù jiàng zé zéi yíng
坚方食,去案怒曰:“天其无心,何故降泽贼营!
cháng yòu dōng yǐn mù róng hóng wèi yuán
”苌又东引慕容泓为援。
hóng móu chén gāo gài sù qín chóng děng yǐ hóng dé wàng hòu chōng qiě chí fǎ kē jùn nǎi shā hóng lì chōng wèi huáng tài dì chéng zhì xíng shì zì xiāng shǔ zhì
泓谋臣高盖、宿勤崇等以泓德望后冲,且持法苛峻,乃杀泓,立冲为皇太弟, 承制行事,自相署置。
yáo cháng liú qí dì zhēng lǔ xù shǒu yáng qú chuān dà yíng lǜ zhòng qī wàn lái gōng jiān
姚苌留其弟征虏绪守杨渠川大营,率众七万来攻坚。
jiān qiǎn yáng bì děng jī zhī wèi cháng suǒ bài huò yáng bì máo shèng xú chéng jí qián jūn qí wǔ děng shù shí rén jiē lǐ ér qiǎn zhī
坚遣杨璧等击之,为苌所败,获杨璧、毛盛、徐成及前军齐午等数十人,皆礼而遣之。
fú huī lǜ luò yáng shǎn chéng zhī zhòng qī wàn guī yú cháng ān
苻晖率洛阳、陕城之众七万归于长安。
yì zhōu cì shǐ wáng guǎng qiǎn jiàng jūn wáng cì lǜ shǔ hàn zhī zhòng lái fù nàn
益州刺史王广遣将军王蚝率蜀汉之众来赴难。
jiān wén mù róng chōng qù cháng ān èr bǎi yú lǐ
坚闻慕容冲去长安二百余里,
yǐn shī ér guī
引师而归,
shǐ fǔ jūn fú fāng shù lí shān
使抚军苻方戍骊山,
bài fú huī shǐ chí jié sàn qí cháng shì dū du zhōng wài zhū jūn shì chē qí dà jiàng jūn sī lì xiào wèi lù shàng shū
拜苻晖使持节、 散骑常侍、都督中外诸军事、车骑大将军、司隶校尉、录尚书,
pèi bīng wǔ wàn jù chōng
配兵五万距冲,
hé jiān gōng fú lín wèi zhōng jūn dà jiàng jūn
河间公苻琳为中军大将军,
wèi huī hòu jì
为晖后继。
chōng nǎi lìng fù rén chéng niú mǎ wèi zhòng jiē gān wèi qí yáng tǔ wèi chén dū lì qí zhòng chen gōng huī yíng yú zhèng xi
冲乃令妇人乘牛马为众,揭竿为旗,扬土为尘, 督厉其众,晨攻晖营于郑西。
huī chū jù zhàn chōng yáng chén gǔ zào huī shī bài jì
晖出距战,冲扬尘鼓噪,晖师败绩。
jiān yòu yǐ shàng shū jiāng yǔ wèi qián jiāng jūn yǔ fú lín lǜ zhòng sān wàn jī chōng yú bà shàng wèi chōng suǒ bài yǔ sǐ zhī lín zhōng liú shǐ chōng suì jù ē páng chéng
坚又以尚书姜宇为前将军,与苻琳率众三万,击冲于灞上,为冲所败,宇死之,琳中流矢,冲遂据阿房城。
chū jiān zhī miè yàn chōng zǐ wèi qīng hé gōng zhǔ nián shí sì yǒu shū sè jiān nà zhī chǒng guān hòu tíng
初,坚之灭燕,冲姊为清河公主,年十四,有殊色,坚纳之,宠冠后庭。
chōng nián shí èr yì yǒu lóng yáng zhī zī jiān yòu xìng zhī
冲年十二,亦有龙阳之姿,坚又幸之。
zǐ dì zhuān chǒng gōng rén mò jìn
姊弟专宠,宫人莫进。
cháng ān gē zhī yuē yī cí fù yī xióng shuāng fēi rù zǐ gōng
长安歌之曰:“一雌复一雄,双飞入紫宫。
xián jù wéi luàn
”咸惧为乱。
wáng měng qiē jiàn jiān nǎi chū chōng
王猛切谏,坚乃出冲。
cháng ān yòu yáo yuē fèng huáng fèng huáng zhǐ ē páng
长安又谣曰:“凤皇凤皇止阿房。
jiān yǐ fèng huáng fēi wú tóng bù qī fēi zhú shí bù shí nǎi zhí tóng zhú shù shí wàn zhū yú ē páng chéng yǐ dài zhī
”坚以凤皇非梧桐不栖,非竹实不食,乃植桐竹数十万株于阿房城以待之。
chōng xiǎo zì fèng huáng zhì shì zhōng wèi jiān zéi rù zhǐ ē páng chéng yān
冲小字凤皇,至是,终为坚贼,入止阿房城焉。
jìn xi zhōng láng jiàng huán shí qián jìn jù lǔ yáng qiǎn hé nán tài shǒu gāo mào běi shù luò yáng
晋西中郎将桓石虔进据鲁阳,遣河南太守高茂北戍洛阳。
jìn guàn jūn xiè xuán cì yú xià pī xú zhōu cì shǐ zhào qiān qì péng chéng bēn hái
晋冠军谢玄次于下邳, 徐州刺史赵迁弃彭城奔还。
xuán qián fēng zhāng yuàn zhuī qiān jí yú dàng shān zhuǎn zhàn ér miǎn
玄前锋张愿追迁及于砀山,转战而免。
xuán jìn jù péng chéng
玄进据彭城。
shí lǚ guāng tǎo píng xī yù sān shí liù guó suǒ huò zhēn bǎo yǐ wàn wàn jì
时吕光讨平西域三十六国,所获珍宝以万万计。
jiān xià shū yǐ guāng wèi shǐ chí jié sàn qí cháng shì dū du yù mén yǐ xī zhū jūn shì ān xī jiāng jūn xī yù xiào wèi jìn fēng shùn xiāng hóu zēng yì yī qiān hù
坚下书以光为使持节、散骑常侍、都督玉门以西诸军事、安西将军、西域校尉,进封顺乡侯,增邑一千户。
liú láo zhī fá yǎn zhōu jiān cì shǐ zhāng chóng qì juàn chéng bēn yú mù róng chuí
刘牢之伐兖州,坚刺史张崇弃鄄城奔于慕容垂。
láo zhī qiǎn jiàng jūn liú xí zhuī chóng zhàn yú hé nán zhǎn qí dōng píng tài shǒu yáng guāng ér tuì
牢之遣将军刘袭追崇,战于河南,斩其东平太守杨光而退。
láo zhī suì jù juàn chéng
牢之遂据鄄城。
mù róng chōng jìn bī cháng ān jiān dēng chéng guān zhī tàn yuē cǐ lǔ hé cóng chū yě
慕容冲进逼长安,坚登城观之,叹曰:“此虏何从出也?
qí qiáng ruò sī
其强若斯!
dà yán zé chōng yuē ěr bèi qún nú zhèng kě mù niú yáng hé wéi sòng sǐ
”大言责冲曰:“尔辈群奴正可牧牛羊,何为送死!
chōng yuē nú zé nú yǐ jì yàn nú kǔ fù yù qǔ ěr jiàn dài
”冲曰:“奴则奴矣,既厌奴苦,复欲取尔见代。
jiān qiǎn shǐ sòng jǐn páo yī lǐng yí chōng chēng zhào yuē gǔ rén bīng jiāo shǐ zài qí jiān
”坚遣使送锦袍一领遗冲,称诏曰:“古人兵交,使在其间。
qīng yuǎn lái cǎo chuàng dé wú láo hu
卿远来草创,得无劳乎?
jīn sòng yī páo yǐ míng běn huái
今送一袍,以明本怀。
zhèn yú qīng ēn fēn rú hé ér yú yī zhāo hū wèi cǐ biàn
朕于卿恩分如何,而于一朝忽为此变!
chōng mìng zhān shì dá zhī yì chēng huáng tài dì yǒu lìng gū jīn xīn zài tiān xià qǐ gù yī páo xiǎo huì
”冲命詹事答之,亦称“皇太弟有令:孤今心在天下,岂顾一袍小惠。
gǒu néng zhī mìng biàn kě jūn chén shù shǒu zǎo sòng huáng dì zì dāng kuān dài fú shì yǐ chou nǎng hǎo zhōng bù shǐ jì wǎng zhī shī dú měi yú qián
苟能知命,便可君臣束手,早送皇帝,自当宽贷苻氏,以酬曩好,终不使既往之施独美于前”。
jiān dà nù yuē wú bù yòng wáng jǐng lüè yáng píng gōng zhī yán shǐ bái lǔ gǎn zhì yú cǐ
坚大怒曰:“吾不用王景略、阳平公之言,使白虏敢至于此。
fú pī zài yè liáng jié mǎ wú cǎo xuē sōng mù ér shí zhī
苻丕在邺粮竭,马无草,削松木而食之。
huì dīng líng pàn mù róng chuí
会丁零叛慕容垂,
chuí yǐn shī qù yè
垂引师去邺,
shǐ jù xi wèn
始具西问,
zhī fú ruì děng sàng bài
知苻睿等丧败,
cháng ān wēi bī
长安危逼,
nǎi qiǎn qí yáng píng tài shǒu shào xìng lǜ qí yī qiān
乃遣其阳平太守邵兴率骑一千,
jiāng běi yǐn zhòng hé hóu fú mó gāo yì hóu fú liàng fù chéng hóu fú dìng yú cháng shān
将北引重合侯苻谟、高邑侯苻亮、阜城侯苻定于常山,
gù ān hóu fú jiàn zhōng shān tài shǒu wáng yǎn yú zhōng shān
固安侯苻鉴、中山太守王兖于中山,
yǐ wéi jǐ yuán
以为己援。
chuí qiǎn jiàng jūn zhāng chóng yào xìng huò zhī yú xiāng guó nán
垂遣将军张崇要兴,获之于襄国南。
yòu qiǎn qí cān jūn fēng fú xī yǐn zhāng cì bīng zhōu cì shǐ wáng téng yú jìn yáng cì téng yǐ zhòng guǎ bù fù
又遣其参军封孚西引张蚝、并州刺史王腾于晋阳,蚝、腾以众寡不赴。
pī jìn tuì lù qióng nǎi móu yú qún liáo
丕进退路穷,乃谋于群僚。
sī mǎ yáng yīng chàng guī shùn zhī jì pī yóu wèi cóng
司马杨膺唱归顺之计,丕犹未从。
huì jìn qiǎn jì běi tài shǒu dīng kuāng jù qiāo áo jì yáng tài shǒu guō mǎn jù huá tái jiāng jūn yán gōng liú xí cì yú hé běi pī qiǎn jiàng jūn sāng jù jù zhī wèi wáng shī suǒ bài
会晋遣济北太守丁匡据碻磝,济阳太守郭满据滑台,将军颜肱、刘袭次于河北,丕遣将军桑据距之,为王师所败。
xí děng jìn gōng lí yáng kè zhī
袭等进攻黎阳,克之。
pī jù nǎi qiǎn cóng dì jiù yǔ cān jūn jiāo kuǐ qǐng jiù yú xiè xuán
丕惧,乃遣从弟就与参军焦逵请救于谢玄。
pī shū chēng jiǎ tú qiú liáng hái fù guó nàn xū jūn yuán jì jiē yǐ yè yǔ zhī ruò xi lù bù tōng cháng ān xiàn méi qǐng lǜ suǒ lǐng bǎo shǒu yè chéng
丕书称假途求粮,还赴国难,须军援既接,以邺与之,若西路不通,长安陷没,请率所领保守邺城。
nǎi jī mí yī fāng wén jiàng ér yǐ
乃羁縻一方,文降而已。
kuǐ yǔ cān jūn jiāng ràng mì wèi yáng yīng yuē jīn huò nán rú cǐ jīng shī zǔ gé jí xiōng mò shěn mì ěr kòu chóu sān jūn qìng jué qīng wēi zhī shén zhāo bù jí xī
逵与参军姜让密谓杨膺曰:“今祸难如此,京师阻隔,吉凶莫审,密迩寇仇,三军罄绝,倾危之甚,朝不及夕。
guān gōng háo qì bù chú fēi jiù shì zhī zhǔ jì bù néng jié jìn chéng kuǎn sù zhì liáng yuán fāng shè liǎng duān bì wú chéng yě
观公豪气不除,非救世之主,既不能竭尽诚款,速致粮援,方设两端,必无成也。
jīn rì zhī dài jí yú zhuǎn jī bù róng xū shè tú chéng fǎn fù
今日之殆,疾于转机,不容虚设,徒成反复。
yi zhèng shū wèi biǎo yǐ jié yīn qín
宜正书为表,以结殷勤。
ruò wáng shī zhī zhì bì dāng zhì shēn
若王师之至,必当致身。
rú qí bù cóng kě bī fù yǔ zhī
如其不从,可逼缚与之。
gǒu bú yì fú yī rén lì ěr
苟不义服,一人力耳。
gǔ rén xíng quán níng jì wèi gōng kuàng jūn hòu lèi yè zǎi dé xiǎn zǔ chū zhù míng yú jìn cháo jīn fù jiàn chóng xūn shǐ gōng yè xiāng jì qiān zǎi yī shí bù kě shī yě
古人行权,宁济为功,况君侯累叶载德,显祖初著名于晋朝,今复建崇勋,使功业相继, 千载一时,不可失也。
yīng sù qīng pī zì yǐ lì néng bī zhī nǎi gǎi shū ér qiǎn kuǐ děng bìng qiǎn jǐ nán máo shǔ máo xiān děng fēn fáng wèi rèn yú jìn
”膺素轻丕,自以力能逼之,乃改书而遣逵等,并遣济南毛蜀、毛鲜等分房为任于晋。
jiān qiǎn hóng lú hǎo zhì zhēng chǔ shì wáng jiā yú dào shòu shān
坚遣鸿胪郝稚征处士王嘉于到兽山。
jì zhì jiān měi rì zhào jiā yǔ dào ān yú wài diàn dòng jìng zī wèn zhī
既至,坚每日召嘉与道安于外殿,动静咨问之。
mù róng rù jiàn dōng táng qǐ shǒu xiè yuē dì chōng bù shí yì fāng gū bèi guó ēn chén zuì yīng wàn sǐ
慕容入见东堂,稽首谢曰:“弟冲不识义方,孤背国恩,臣罪应万死。
bì xià chuí tiān dì zhī róng chén méng gēng shēng zhī huì
陛下垂天地之容,臣蒙更生之惠。
chén èr zi zuó hūn míng dāng sān rì yú yù zàn qū luán jià xìng chén sī dì
臣二子昨婚,明当三日,愚欲暂屈銮驾,幸臣私第。
jiān xǔ zhī
” 坚许之。
chū jiā yuē chuí lú zuò qú chú bù chéng wén zhāng huì tiān dà yǔ bù dé shā yáng
出,嘉曰:“椎芦作蘧蒢,不成文章,会天大雨,不得杀羊。
jiān yǔ qún chén mò zhī néng jiě
”坚与群臣莫之能解。
shì yè dà yǔ chen bù guǒ chū
是夜大雨,晨不果出。
chū zhī qiǎn zhū dì qǐ bīng yú wài yě jiān fáng shǒu shén yán móu yīng zhī ér wú yīn
初,之遣诸弟起兵于外也,坚防守甚严,谋应之而无因。
shí xiān bēi zài chéng zhě yóu yǒu qiān yú rén nǎi mì jié xiān bēi zhī zhòng móu fú bīng qǐng jiān yīn ér shā zhī
时鲜卑在城者犹有千余人,乃密结鲜卑之众,谋伏兵请坚,因而杀之。
lìng qí háo shuài xī luō téng qū tū tiě hóu děng qián gào zhī yuē guān jīn shǐ hóu wài zhèn tīng jiù rén xī suí kě yú mǒu rì huì jí mǒu chù
令其豪帅悉罗腾、屈突铁侯等潜告之曰:“官今使侯外镇,听旧人悉随,可于某日会集某处。
xiān bēi xìn zhī
”鲜卑信之。
běi bù rén tū xián yǔ qí mèi bié mèi wèi zuǒ jiāng jūn dòu chōng xiǎo qī wén yǐ gào chōng qǐng liú qí xiōng
北部人突贤与其妹别,妹为左将军窦冲小妻,闻以告冲,请留其兄。
chōng chí rù bái jiān jiān dà jīng zhào téng wèn zhī téng jù shǒu fú
冲驰入白坚,坚大惊,召腾问之,腾具首服。
jiān nǎi zhū fù zǐ jí qí zōng zú chéng nèi xiān bēi wú shào zhǎng jí fù nǚ jiē shā zhī
坚乃诛父子及其宗族,城内鲜卑无少长及妇女皆杀之。
mù róng chuí fù wéi yè chéng
慕容垂复围邺城。
jiāo kuǐ jì zhì cháo tíng guǒ yù zhēng pī rèn zǐ rán hòu chū shī
焦逵既至,朝廷果欲征丕任子,然后出师。
kuǐ gù chén pī kuǎn chéng wú èr bìng xuān yáng yīng zhī yì nǎi qiǎn liú láo zhī děng lǜ zhòng èr wàn shuǐ lù yùn cáo jiù yè
逵固陈丕款诚无贰,并宣杨膺之意,乃遣刘牢之等率众二万,水陆运漕救邺。
shí cháng ān dà jī rén xiāng shí zhū jiāng guī ér tǔ ròu yǐ yí qī zǐ
时长安大饥,人相食,诸将归而吐肉以饴妻子。
mù róng chōng jiàn chēng zūn hào yú ē páng gǎi nián gēng shǐ
慕容冲僭称尊号于阿房,改年更始。
jiān yǔ chōng zhàn gè yǒu shèng fù
坚与冲战,各有胜负。
cháng wèi chōng jūn suǒ wéi diàn zhōng shàng jiāng jūn shān mài zuǒ zhōng láng jiàng shān suí shàng shū láng shān qióng xiāng wèi yuē wú mén shì hé róng chǒng xiān jūn jiàn shū gōng yú guó jiā bù kě bù lì zhōng xiào jié yǐ chéng xiān jūn zhī zhì
尝为冲军所围,殿中上将军邓迈、左中郎将邓绥、尚书郎邓琼相谓曰:“吾门世荷荣宠,先君建殊功于国家,不可不立忠效节,以成先君之志。
qiě bù sǐ jūn nán zhě fēi zhàng fū yě
且不死君难者,非丈夫也。
yú shì yǔ máo cháng lè děng méng shòu pí fèn máo ér jī chōng jūn
”于是与毛长乐等蒙兽皮,奋矛而击冲军。
chōng jūn kuì jiān huò miǎn jiā qí zhōng yǒng bìng bài wǔ xiào jiā sān pǐn jiāng jūn cì jué guān nèi hóu
冲军溃,坚获免,嘉其忠勇,并拜五校,加三品将军,赐爵关内侯。
chōng yòu qiǎn qí shàng shū lìng gāo gài lǜ zhòng yè xí cháng ān gōng xiàn nán mén rù yú nán chéng
冲又遣其尚书令高盖率众夜袭长安,攻陷南门,入于南城。
zuǒ jiāng jūn dòu chōng qián jìn jiāng jūn li biàn děng jī bài zhī zhǎn shǒu qiān bā bǎi jí fēn qí shī ér shí zhī
左将军窦冲、前禁将军李辩等击败之,斩首千八百级,分其尸而食之。
jiān xún bài chōng yú chéng xi zhuī bēn zhì yú ā chéng
坚寻败冲于城西, 追奔至于阿城。
zhū jiāng qǐng chéng shèng rù chéng jiān jù wèi chōng suǒ huò nǎi jī jīn yǐ zhǐ jūn
诸将请乘胜入城,坚惧为冲所获,乃击金以止军。
shì shí liú láo zhī zhì fāng tóu
是时刘牢之至枋头。
zhēng dōng cān jūn xú yì huàn rén mèng fēng gào fú pī yáng yīng jiāng ràng děng móu fǎn pī shōu yīng ràng lù zhī
征东参军徐义、宦人孟丰告苻丕,杨膺、姜让等谋反,丕收膺、让戮之。
láo zhī yǐ pī zì xiāng tú lù pán huán bù jìn
牢之以丕自相屠戮,盘桓不进。
fú huī lǚ wèi chōng suǒ bài jiān ràng zhī yuē rǔ wú zhī zǐ yě yōng dà zhòng lǚ wèi bái lǔ xiǎo r suǒ cuī hé yòng shēng wèi
苻晖屡为冲所败,坚让之曰:“汝,吾之子也,拥大众,屡为白虏小儿所摧, 何用生为!
huī fèn huì zì shā
”晖愤恚自杀。
guān zhōng bǎo bì sān qiān yú suǒ tuī píng yuǎn jiāng jūn féng yì zhào áo wèi tǒng zhǔ xiāng lǜ jié méng qiǎn bīng liáng zhù jiān
关中堡壁三千余所,推平远将军冯翊、赵敖为统主,相率结盟,遣兵粮助坚。
zuǒ jiāng jūn gǒu chí yòu jiāng jūn jù shí zǐ lǜ qí wǔ qiān yǔ chōng zhēng mài zhàn yú lí shān wèi chōng suǒ bài chí sǐ zhī shí zǐ bēn yè
左将军苟池、右将军俱石子率骑五千,与冲争麦,战于骊山, 为冲所败,池死之,石子奔邺。
jiān dà nù fù qiǎn lǐng jūn yáng dìng lǜ zuǒ yòu jīng qí èr qiān wǔ bǎi jī chōng dà bài zhī fú lüě xiān bēi wàn yú ér hái
坚大怒,复遣领军杨定率左右精骑二千五百击冲, 大败之,俘掠鲜卑万余而还。
jiān nù xī kēng zhī
坚怒,悉坑之。
dìng guǒ yǒng shàn zhàn chōng shēn dàn zhī suì chuān mǎ kǎn yǐ zì gù
定果勇善战,冲深惮之,遂穿马埳以自固。
liú láo zhī zhì yè mù róng chuí běi rú xīn chéng
刘牢之至邺,慕容垂北如新城。
yè zhōng jī shén pī lǜ yè chéng zhī zhòng jiù jìn gǔ yú fāng tóu
邺中饥甚,丕率邺城之众就晋谷于枋头。
láo zhī rù zhūn yè chéng
牢之入屯邺城。
mù róng chuí jūn rén jī shén duō bēn zhōng shān yōu jì rén xiāng shí
慕容垂军人饥甚,多奔中山,幽、冀人相食。
chū guān dōng yáo yuē yōu zhōu shēng dāng miè
初,关东谣曰:“幽州, 生当灭。
ruò bù miè bǎi xìng jué
若不灭,百姓绝。
chuí zhī běn míng
”,垂之本名。
yǔ pī xiāng chí jīng nián bǎi xìng sǐ jǐ jué
与丕相持经年,百姓死几绝。
xiān shì yáo cháng gōng xīn píng xīn píng tài shǒu gǒu fǔ jiāng jiàng zhī jùn rén liáo xī tài shǒu féng jié lián sháo lìng féng yì děng jiàn yuē tiān xià sāng luàn zhōng chén nǎi jiàn
先是,姚苌攻新平,新平太守苟辅将降之,郡人辽西太守冯杰、莲勺令冯翊等谏曰:“天下丧乱,忠臣乃见。
xī tián dān shǒu yī chéng ér cún qí jīn qín zhī suǒ yǒu yóu lián zhōu lèi zhèn jùn guó bǎi chéng
昔田单守一城而存齐,今秦之所有,犹连州累镇, 郡国百城。
chén zǐ zhī yú jūn fù jìn xīn yān jìn lì yān sǐ ér hòu yǐ qǐ yi èr zāi
臣子之于君父,尽心焉,尽力焉,死而后已,岂宜贰哉!
fǔ dà yuè yú shì píng chéng gù shǒu
”辅大悦,于是凭城固守。
cháng wèi tǔ shān dì dào fǔ yì wèi zhī
苌为土山地道,辅亦为之。
huò zhàn shān fēng cháng zhòng sǐ zhě wàn yǒu yú rén
或战山峰,苌众死者万有余人。
fǔ nǎi zhà xiáng cháng jiāng rù jué zhī yǐn zhòng ér tuì
辅乃诈降, 苌将入,觉之,引众而退。
fǔ chí chū jī zhī zhǎn huò wàn jì
辅驰出击之,斩获万计。
zhì shì liáng jié shǐ jǐn wài jiù bù zhì cháng qiǎn lì wèi fǔ yuē wú fāng yǐ yì qǔ tiān xià qǐ chóu zhōng chén hu
至是,粮竭矢尽,外救不至, 苌遣吏谓辅曰:“吾方以义取天下,岂仇忠臣乎?
qīng dàn lǜ jiàn zhòng nán nǚ hái zhǎng lóu wú xū cǐ chéng zhì zhèn
卿但率见众男女还长娄,吾须此城置镇。
fǔ yǐ wéi rán lǜ nán nǚ wàn wǔ qiān kǒu chū chéng cháng wéi ér kēng zhī nán nǚ wú yí
”辅以为然,率男女万五千口出城,苌围而坑之,男女无遗。
chū shí jì lóng mò qīng hé cuī yuè wèi xīn píng xiāng wèi jùn rén suǒ shā
初,石季龙末,清河崔悦为新平相,为郡人所杀。
yuè zi yè hòu shì jiān wèi shàng shū láng zì biǎo fù chóu bù tóng tiān de qǐng hái jì zhōu
悦子液后仕坚,为尚书郎,自表父仇不同天地,请还冀州。
jiān mǐn zhī jìn gù xīn píng rén quē qí chéng jiǎo yǐ chǐ zhī
坚愍之,禁锢新平人,缺其城角以耻之。
xīn píng qiú wàng shēn yǐ wéi cán gù xiāng lǜ jù cháng yǐ lì zhōng yì
新平酋望深以为惭,故相率距苌,以立忠义。
shí yǒu qún wū shù wàn xiáng míng yú cháng ān chéng shàng qí shēng shén bēi zhàn zhě yǐ wéi dòu yǔ bù zhōng nián yǒu jiá bīng rù chéng zhī xiàng
时有群乌数万,翔鸣于长安城上,其声甚悲,占者以为斗羽不终年,有甲兵入城之象。
chōng lǜ zhòng dēng chéng jiān shēn guàn jiǎ zhòu dū zhàn jù zhī fēi shǐ mǎn shēn xuè liú bèi tǐ
冲率众登城,坚身贯甲胄,督战距之,飞矢满身,血流被体。
shí suī bīng kòu wēi bī féng yì zhū bǎo bì yóu yǒu fù liáng mào nán ér zhì zhě duō wèi zéi suǒ shā
时虽兵寇危逼,冯翊诸堡壁犹有负粮冒难而至者,多为贼所杀。
jiān wèi zhī yuē wén lái zhě lǜ bù shàn dá chéng shì zhōng chén fù nàn zhī yì
坚谓之曰:“闻来者率不善达, 诚是忠臣赴难之义。
dāng jīn kòu nán yīn fán fēi yī rén zhī lì suǒ néng jì yě
当今寇难殷繁,非一人之力所能济也。
shù míng líng yǒu zhào huò jí zāi fǎn shàn bǎo chéng shùn wèi guó zì ài xù liáng lì jiǎ duān tīng shī qī bù kě tú sàng wú chéng xiāng suí shòu kǒu
庶明灵有照,祸极灾返, 善保诚顺,为国自爱,蓄粮厉甲,端听师期,不可徒丧无成,相随兽口。
sān fǔ rén wèi chōng suǒ lüè zhě xián qiǎn shǐ gào jiān qǐng fàng huǒ yǐ wéi nèi yìng
”三辅人为冲所略者,咸遣使告坚,请放火以为内应。
jiān yuē āi zhū qīng zhōng chéng zhī yì yě hé fù yǐ yǐ
坚曰:“哀诸卿忠诚之意也,何复已已。
dàn shí yùn pǐ sàng kǒng wú yì yú guó kōng shǐ zhū qīng zuò zì yí miè wú suǒ bù rěn yě
但时运圮丧,恐无益于国,空使诸卿坐自夷灭,吾所不忍也。
qiě wú jīng bīng ruò shòu lì qì rú shuāng ér nǜ yú wū hé pí dùn zhī zéi qǐ fēi tiān yě
且吾精兵若兽, 利器如霜,而衄于乌合疲钝之贼,岂非天也!
yi shàn sī zhī
宜善思之。
zhòng gù qǐng yuē chén děng bù ài xìng mìng tóu shēn wèi guó ruò shàng tiān yǒu líng dān chéng huò jì yī jì méi wú yí hèn yǐ
”众固请曰:“臣等不爱性命,投身为国,若上天有灵,单诚或冀一济,没无遗恨矣。
jiān qiǎn qí qī bǎi yīng zhī
”坚遣骑七百应之。
ér chōng yíng fàng huǒ zhě wèi fēng yàn suǒ shāo qí néng miǎn zhě shí yǒu yī èr
而冲营放火者为风焰所烧,其能免者十有一二。
jiān shēn tòng zhī shēn wéi shè jì ér zhāo zhī yuē yǒu zhōng yǒu líng lái jiù cǐ tíng
坚深痛之,身为设祭而招之曰: “有忠有灵,来就此庭。
guī rǔ xiān fù wù wèi yāo xíng
归汝先父,勿为妖形。
xū xī liú tì bēi bù zì shèng
”歔欷流涕,悲不自胜。
zhòng xián xiāng wèi yuē zhì zūn cí ēn rú cǐ wú děng yǒu sǐ wú yí
众咸相谓曰:“至尊慈恩如此,吾等有死无移。
chōng dú bào guān zhōng rén jiē liú sàn dào lù duàn jué qiān lǐ wú yān
”冲毒暴关中,人皆流散,道路断绝,千里无烟。
jiān yǐ gān sōng hù jūn chóu téng wèi féng yì tài shǒu jiā fǔ guó jiāng jūn yǔ pò lǔ jiāng jūn shǔ rén lán dú wèi miǎn féng yì zhū xiàn zhī zhòng
坚以甘松护军仇腾为冯翊太守,加辅国将军,与破虏将军蜀人兰犊慰勉冯翊诸县之众。
zhòng xián yuē yǔ bì xià tóng sǐ gòng shēng shì wú yǒu èr
众咸曰:“与陛下同死共生,誓无有贰。
měi yè yǒu zhōu chéng dà hū yuē yáng dìng jiàn r yīng shǔ wǒ gōng diàn tái guān yīng zuò wǒ fù zǐ tóng chū bù gòng rǔ
每夜有周城大呼曰:“杨定健儿应属我,宫殿台观应坐我,父子同出不共汝。
qiě xún ér bú jiàn rén jì
” 且寻而不见人迹。
chéng zhōng yǒu shū yuē gǔ fú chuán gǔ lù zài dì chū wǔ jiāng jiǔ cháng de
城中有书曰《古符传贾录》,载“帝出五将久长得”。
xiān shì yòu yáo yuē jiān rù wǔ jiāng shān cháng de
先是,又谣曰:“坚入五将山长得。
jiān dà xìn zhī gào qí tài zǐ hóng yuē tuō rú cǐ yán tiān huò dǎo yǔ
”坚大信之,告其太子宏曰:“脱如此言,天或导予。
jīn liú rǔ jiān zǒng róng zhèng wù yǔ zéi zhēng lì zhèn dāng chū lǒng shōu bīng yùn liáng yǐ gěi rǔ
今留汝兼总戎政,勿与贼争利,朕当出陇收兵运粮以给汝。
tiān qí huò zhě zhèng xun yǔ yě
天其或者正训予也。
yú shì qiǎn wèi jiāng jūn yáng dìng jī chōng yú chéng xi wèi chōng suǒ qín
” 于是遣卫将军杨定击冲于城西,为冲所擒。
jiān mí jù fù hóng yǐ hòu shì jiāng zhōng shān gōng shēn zhāng fū rén lǜ qí shù bǎi chū rú wǔ jiāng xuān gào zhōu jùn qī yǐ mèng dōng jiù cháng ān
坚弥惧,付宏以后事,将中山公诜、张夫人率骑数百出如五将,宣告州郡,期以孟冬救长安。
hóng xún jiāng mǔ qī zōng shì nán nǚ shù qiān jì chū bēn bǎi liáo táo sàn
宏寻将母妻宗室男女数千骑出奔,百僚逃散。
mù róng chōng rù jù cháng ān cóng bīng dà lüè sǐ zhě bù kě shèng jì
慕容冲入据长安,从兵大掠,死者不可胜计。
chū qín zhī wèi luàn yě guān zhōng tǔ rán wú huǒ ér yān qì dà qǐ fāng shù shí lǐ zhōng yuè yú bù miè
初,秦之未乱也,关中土然,无火而烟气大起,方数十里中,月余不灭。
jiān měi lín tīng sòng guān lìng bǎi xìng yǒu yuàn zhě jǔ yān yú chéng běi guān ér lù zhī
坚每临听讼观,令百姓有怨者举烟于城北,观而录之。
cháng ān wèi zhī yǔ yuē yù de bì cún dāng jǔ yān
长安为之语曰:“欲得必存当举烟。
yòu wèi yáo yuē zhǎng qiào mǎ biān jī zuǒ gǔ tài suì nán háng dāng fù lǔ
”又为谣曰:“长鞘马鞭击左股,太岁南行当复虏。
qín rén hū xiān bēi wèi bái lǔ
”秦人呼鲜卑为白虏。
mù róng chuí zhī qǐ yú guān dōng suì zài guǐ mò
慕容垂之起于关东,岁在癸末。
jiān zhī fēn dǐ hù yú zhū zhèn yě zhào zhěng yīn shì yuán qín ér gē yuē ā de zhī ā de zhī bó láo jiù fù shì chóu suí wěi cháng yì duǎn bù néng fēi yuǎn xǐ zhǒng rén liú xiān bēi yī dàn huǎn jí yǔ ā shuí
坚之分氐户于诸镇也,赵整因侍,援琴而歌曰:“阿得脂,阿得脂,博劳旧父是仇绥,尾长翼短不能飞,远徙种人留鲜卑,一旦缓急语阿谁!
jiān xiào ér bù nà
”坚笑而不纳。
zhì shì zhěng yán yàn yǐ
至是,整言验矣。
jiān zhì wǔ jiāng shān yáo cháng qiǎn jiàng jūn wú zhōng wéi zhī
坚至五将山,姚苌遣将军吴忠围之。
jiān zhòng bēn sàn dú shì yù shí shù rén ér yǐ
坚众奔散,独侍御十数人而已。
shén sè zì ruò zuò ér dài zhī zhào zǎi rén jìn shí
神色自若, 坐而待之,召宰人进食。
é ér zhōng zhì zhí jiān yǐ guī xīn píng yōu zhī yú bié shì
俄而忠至,执坚以归新平,幽之于别室。
cháng qiú chuán guó xǐ yú jiān yuē cháng cì yīng fú lì kě yǐ wèi huì
苌求传国玺于坚曰:“苌次膺符历,可以为惠。
jiān chēn mù huà zhī yuē xiǎo qiāng nǎi gǎn gàn bī tiān zi qǐ yǐ chuán guó xǐ shòu rǔ qiāng yě tú wěi fú mìng hé suǒ yī jù
”坚瞋目叱之曰:“小羌乃敢干逼天子,岂以传国玺授汝羌也,图纬符命,何所依据?
wǔ hú cì xù wú rǔ qiāng míng
五胡次序,无汝羌名。
wéi tiān bù xiáng qí néng jiǔ hu
违天不祥,其能久乎!
xǐ yǐ sòng jìn bù kě de yě
玺已送晋,不可得也。
cháng yòu qiǎn yǐn wěi shuō jiān qiú wèi yáo shùn shàn dài zhī shì
”苌又遣尹纬说坚,求为尧、舜禅代之事。
jiān zé wěi yuē chán dài zhě shèng xián zhī shì
坚责纬曰:“禅代者,圣贤之事。
yáo cháng pàn zéi nài hé nǐ zhī gǔ rén
姚苌叛贼,奈何拟之古人!
jiān jì bù xǔ cháng yǐ shàn dài mà ér qiú sǐ cháng nǎi yì jiān yú xīn píng fó sì zhōng shí nián sì shí bā
”坚既不许苌以禅代,骂而求死,苌乃缢坚于新平佛寺中,时年四十八。
zhōng shān gōng shēn jí zhāng fū rén bìng zì shā
中山公诜及张夫人并自杀。
shì suì tài yuán shí nián yě
是岁太元十年也。
hóng zhī bēn yě guī qí nán qín zhōu cì shǐ yáng bì yú xià biàn bì jù zhī nǎi bēn wǔ zhù dǐ háo qiáng xī jiǎ dào guī shùn cháo tíng chù hóng yú jiāng zhōu
宏之奔也,归其南秦州刺史杨璧于下辩,璧距之,乃奔武翥氐豪强熙,假道归顺,朝廷处宏于江州。
hóng lì wèi fǔ guó jiāng jūn
宏历位辅国将军。
huán xuán cuàn wèi yǐ hóng wèi liáng zhōu cì shǐ
桓玄篡位,以宏为梁州刺史。
yì xī chū yǐ móu pàn bèi zhū
义熙初,以谋叛被诛。
chū jiān qiáng shèng zhī shí guó yǒu tóng yáo yún hé shuǐ qīng fù qīng fú zhào sǐ xīn chéng
初,坚强盛之时,国有童谣云:“河水清复清,苻诏死新城。
jiān wén ér è zhī měi zhēng fá jiè jūn hòu yún de yǒu míng xīn zhě bì zhī
”坚闻而恶之, 每征伐,戒军候云:“地有名新者避之。
shí yòu tóng yáo yún ā jiān lián qiān sān shí nián ruò hòu yù bài dāng zài jiāng huái jiān
”时又童谣云:“阿坚连牵三十年,若后欲败当在江、淮间。
jiān zài wèi èr shí qī nián yīn shòu chūn zhī bài qí guó dà luàn hòu èr nián jìng sǐ yú xīn píng fó sì xián yīng yáo yán yǐ
”坚在位二十七年,因寿春之败,其国大乱,后二年,竟死于新平佛寺,咸应谣言矣。
pī jiàn hào wěi zhuī shì jiān yuē shì zǔ xuān zhāo huáng dì
丕僭号,伪追谥坚曰世祖宣昭皇帝。
wáng měng zì jǐng lüè běi hǎi jù rén yě jiā yú wèi jùn
王猛,字景略,北海剧人也,家于魏郡。
shǎo pín jiàn yǐ zhōu běn wèi yè
少贫贱,以鬻畚为业。
cháng huò běn yú luò yáng nǎi yǒu yī rén guì mǎi qí běn ér yún wú zhí zì yán jiā qù cǐ wú yuǎn kě suí wǒ qǔ zhí
尝货畚于洛阳, 乃有一人贵买其畚,而云无直,自言:“家去此无远,可随我取直。
měng lì qí guì ér cóng zhī xíng bù jué yuǎn hū zhì shēn shān jiàn yī fù lǎo xū fà hào rán jù hú chuáng ér zuò zuǒ yòu shí xǔ rén yǒu yī rén yǐn měng jìn bài zhī
”猛利其贵而从之,行不觉远,忽至深山,见一父老,须发皓然,踞胡床而坐,左右十许人,有一人引猛进拜之。
fù lǎo yuē wáng gōng hé yuán bài yě
父老曰:“王公何缘拜也!
nǎi shí bèi cháng běn zhí qiǎn rén sòng zhī
”乃十倍偿畚直,遣人送之。
měng jì chū gù shì nǎi sōng gāo shān yě
猛既出, 顾视,乃嵩高山也。
měng guī zī jùn wěi
猛瑰姿俊伟。
bó xué hǎo bīng shū jǐn zhòng yán yì qì dù xióng yuǎn xì shì bù gàn qí lǜ zì bù cān qí shén qì lüè bù yǔ jiāo tōng shì yǐ fú huá zhī shì xián qīng ér xiào zhī
博学好兵书,谨重严毅,气度雄远,细事不干其虑,自不参其神契,略不与交通,是以浮华之士咸轻而笑之。
měng yōu rán zì dé bù yǐ xiè huái
猛悠然自得,不以屑怀。
shǎo yóu yú yè dōu shí rén hǎn néng shi yě
少游于邺都, 时人罕能识也。
wéi xú tǒng jiàn ér qí zhī zhào wèi gōng cáo
惟徐统见而奇之,召为功曹。
dùn ér bù yīng suì yǐn yú huá yīn shān
遁而不应,遂隐于华阴山。
huái zuǒ shì zhī zhì xī lóng yán zhī zhǔ liǎn yì dài shí hòu fēng yún ér hòu dòng
怀佐世之志,希龙颜之主,敛翼待时,候风云而后动。
huán wēn rù guān měng bèi hè ér yì zhī yī miàn tán dāng shì zhī shì mén shī ér yán páng ruò wú rén
桓温入关,猛被褐而诣之,一面谈当世之事,扪虱而言,旁若无人。
wēn chá ér yì zhī wèn yuē wú fèng tiān zi zhī mìng lǜ ruì shī shí wàn zhàng yì tǎo nì wèi bǎi xìng chú cán zéi ér sān qín háo jié wèi yǒu zhì zhě hé yě
温察而异之,问曰:“吾奉天子之命,率锐师十万, 杖义讨逆,为百姓除残贼,而三秦豪杰未有至者何也?
měng yuē gōng bù yuǎn shù qiān lǐ shēn rù kòu jìng cháng ān zhǐ chǐ ér bù dù bà shuǐ bǎi xìng wèi jiàn gōng xīn gù yě suǒ yǐ bù zhì
”猛曰:“公不远数千里, 深入寇境,长安咫尺而不渡灞水,百姓未见公心故也,所以不至。
wēn mò rán wú yǐ chou zhī
”温默然无以酬之。
wēn zhī jiāng hái cì měng chē mǎ bài gāo guān dū hù qǐng yǔ jù nán
温之将还,赐猛车马,拜高官督护,请与俱南。
měng hái shān zī shī shī yuē qīng yǔ huán wēn qǐ bìng shì zāi
猛还山咨师,师曰:“卿与桓温岂并世哉!
zài cǐ zì kě fù guì hé wéi yuǎn hu
在此自可富贵,何为远乎!
měng nǎi zhǐ
”猛乃止。
fú jiān jiāng yǒu dà zhì wén měng míng qiǎn lǚ pó lóu zhāo zhī yī jiàn biàn ruò píng shēng
苻坚将有大志,闻猛名,遣吕婆楼招之,一见便若平生。
yǔ jí fèi xīng dà shì yì fú tóng qì ruò xuán dé zhī yù kǒng míng yě
语及废兴大事,异符同契,若玄德之遇孔明也。
jí jiān jiàn wèi yǐ měng wèi zhōng shū shì láng
及坚僭位,以猛为中书侍郎。
shí shǐ píng duō fāng tóu xī guī zhī rén háo yòu zòng héng jié dào chōng chì nǎi zhuǎn měng wèi shǐ píng lìng
时始平多枋头西归之人, 豪右纵横,劫盗充斥,乃转猛为始平令。
měng xià chē míng fǎ jùn xíng chéng chá shàn è jìn lēi qiáng háo
猛下车,明法峻刑,澄察善恶,禁勒强豪。
biān shā yī lì bǎi xìng shàng shū sòng zhī yǒu sī hé zòu jiàn chē zhēng xià tíng wèi zhào yù
鞭杀一吏,百姓上书讼之,有司劾奏,槛车征下廷尉诏狱。
jiān qīn wèn zhī yuē wéi zhèng zhī tǐ dé huà wèi xiān lì rèn wèi jǐ ér shā lù wú shù hé qí kù yě
坚亲问之,曰:“为政之体,德化为先,莅任未几而杀戮无数,何其酷也!
měng yuē chén wén zǎi níng guó yǐ lǐ zhì luàn bāng yǐ fǎ
”猛曰:“臣闻宰宁国以礼, 治乱邦以法。
bì xià bù yǐ chén bù cái rèn chén yǐ jù yì jǐn wèi míng jūn jiǎn chú xiōng huá
陛下不以臣不才,任臣以剧邑,谨为明君翦除凶猾。
shǐ shā yī jiān yú shàng wàn shù ruò yǐ chén bù néng qióng cán jǐn bào sù qīng guǐ fǎ zhě gǎn bù gān xīn dǐng huò yǐ xiè gū fù
始杀一奸,余尚万数,若以臣不能穷残尽暴,肃清轨法者,敢不甘心鼎镬,以谢孤负。
kù zhèng zhī xíng chén shí wèi gǎn shòu zhī
酷政之刑, 臣实未敢受之。
jiān wèi qún chén yuē wáng jǐng lüè gù shì yí wú zǐ chǎn zhī chóu yě
”坚谓群臣曰:“王景略固是夷吾、子产之俦也。
yú shì shè zhī
”于是赦之。
qiān shàng shū zuǒ chéng xián yáng nèi shǐ jīng zhào yǐn
迁尚书左丞、咸阳内史、京兆尹。
wèi jǐ chú lì bù shàng shū tài zǐ zhān shì yòu qiān shàng shū zuǒ pú yè fǔ guó jiāng jūn sī lì xiào wèi jiā qí dū wèi jū zhōng sù wèi
未几,除吏部尚书、太子詹事,又迁尚书左仆射、辅国将军、司隶校尉,加骑都尉,居中宿卫。
shí měng nián sān shí liù suì zhōng wǔ qiān quán qīng nèi wài zōng qī jiù chén jiē hài qí chǒng
时猛年三十六,岁中五迁,权倾内外,宗戚旧臣皆害其宠。
shàng shū chóu téng chéng xiàng zhǎng shǐ xí bǎo shù zèn huǐ zhī jiān dà nù chù téng wèi gān sōng hù jūn bǎo bái yī lǐng zhǎng shǐ
尚书仇腾、丞相长史席宝数谮毁之,坚大怒,黜腾为甘松护军,宝白衣领长史。
ěr hòu shàng xià xián fú mò yǒu gǎn yán
尔后上下咸服,莫有敢言。
qǐng zhī qiān shàng shū lìng tài zǐ tài fù jiā sàn qí cháng shì
顷之,迁尚书令、太子太傅, 加散骑常侍。
měng pín biǎo lèi ràng jiān jìng bù xǔ
猛频表累让,坚竟不许。
yòu zhuǎn sī tú lù shàng shū shì yú rú gù
又转司徒、录尚书事,余如故。
měng cí yǐ wú gōng bù bài
猛辞以无功, 不拜。
hòu lǜ zhū jūn tǎo mù róng jūn jìn yán míng shī wú sī fàn
后率诸军讨慕容,军禁严明,师无私犯。
měng zhī wèi zhì yè yě jié dào gōng xíng jí měng zhī zhì yuǎn jìn tiè rán yàn rén ān zhī
猛之未至邺也,劫盗公行,及猛之至,远近帖然,燕人安之。
jūn hái yǐ gōng jìn fēng qīng hé jùn hòu cì yǐ měi qiè wǔ rén shàng nǚ jì shí èr rén zhōng jì sān shí bā rén mǎ bǎi pǐ chē shí chéng
军还,以功进封清河郡侯,赐以美妾五人,上女妓十二人,中妓三十八人,马百匹,车十乘。
měng shàng shū gù cí bù shòu
猛上疏固辞不受。
shí jì liú zhèn jì zhōu jiān qiǎn měng yú liù zhōu zhī nèi tīng yǐ biàn yi cóng shì jiǎn zhào yīng jùn yǐ bǔ guān dōng shǒu zǎi shòu qì yán tái chú zhèng
时既留镇冀州,坚遣猛于六州之内听以便宜从事,简召英俊,以补关东守宰, 授讫,言台除正。
jū shù yuè
居数月,
shàng shū yuē chén qián suǒ yǐ cháo wén xī bài
上疏曰:“臣前所以朝闻夕拜,
bù gù jiān yú zhě
不顾艰虞者,
zhèng yǐ fāng nán wèi yí
正以方难未夷,
jūn jī quán sù
军机权速,
zhù jié mìng róng háng
庶竭命戎行,
gān qū chí zhī yì
甘驱驰之役,
fū xuān huáng wēi
敷宣皇威,
zhǎn jīn gǔ zhī xiào
展筋骨之效,
gù fǔ cóng shì
故FC俛从事,
dāo jù fù chéng
叨据负乘,
kě wèi gōng mìng yú jì shí
可谓恭命于济时,
sì tài píng yú jīn rì
俟太平于今日。
jīn shèng dé gé yú huáng tiān wēi líng bèi yú bā biǎo hóng huà yǐ xī liù hé qīng tài qiè gǎn pī gòng dān chéng qǐng bì xián lù
今圣德格于皇天,威灵被于八表, 弘化已熙,六合清泰,窃敢披贡丹诚,请避贤路。
shè guān fēn zhí gè yǒu sī cún qǐ yīng gū rèn yú chén yǐ sù qīng bài
设官分职,各有司存,岂应孤任愚臣,以速倾败!
dōng xià zhī shì fēi chén qū qū suǒ néng kāng lǐ yuàn xǐ shòu qīn xián jì chén diān zhuì
东夏之事,非臣区区所能康理,愿徙授亲贤,济臣颠坠。
ruò yǐ chén yǒu yīng quǎn wēi qín wèi rěn juān qì zhě qǐ dài zuì yī zhōu xiào jìn lì mìng
若以臣有鹰犬微勤,未忍捐弃者,乞待罪一州,效尽力命。
xú fāng shǐ bīn huái rǔ fáng zhòng liù zhōu chǔ fèn fǔ xuǎn pián yí zhé yǐ xī tíng
徐方始宾,淮、汝防重,六州处分,府选便宜,辄以悉停。
dū rèn fú kě xū kuàng shēn yuàn shí jiàng shén guī
督任弗可虚旷,深愿时降神规。
jiān bù xǔ qiǎn qí shì zhōng liáng dǎng yì yè yù zhǐ měng nǎi shì shì rú qián
”坚不许,遣其侍中梁谠诣邺喻旨,猛乃视事如前。
é rù wèi chéng xiàng zhōng shū jiān shàng shū lìng tài zǐ tài fù sī lì xiào wèi chí jié cháng shì jiāng jūn hóu rú gù
俄入为丞相、中书监、尚书令、太子太傅、司隶校尉,持节、常侍、将军、侯如故。
shāo jiā dū du zhōng wài zhū jūn shì
稍加都督中外诸军事。
měng biǎo ràng jiǔ zhī
猛表让久之。
jiān yuē qīng xī chī pán bù yī zhèn lóng qián ruò guàn shǔ shì shì fēn yún lì shì zhī jì diān fù jué dé
坚曰:“卿昔螭蟠布衣,朕龙潜弱冠, 属世事纷纭,厉士之际,颠覆厥德。
zhèn qí qīng yú zàn jiàn nǐ qīng wèi wò lóng qīng yì yì zhèn yú yī yán huí kǎo pán zhī yǎ zhì qǐ bù jīng qì shén jiāo qiān zǎi zhī huì
朕奇卿于暂见,拟卿为卧龙,卿亦异朕于一言, 回《考槃》之雅志,岂不精契神交,千载之会!
suī fù yán rù mèng jiāng gōng wù zhào jīn gǔ yī shí yì bù shū yě
虽傅岩入梦,姜公悟兆,今古一时, 亦不殊也。
zì qīng fǔ zhèng jǐ jiāng èr jì nèi lí bǎi kuí wài dàng qún xiōng tiān xià xiàng dìng yí lún shǐ xù
自卿辅政,几将二纪,内厘百揆,外荡群凶,天下向定,彝伦始叙。
zhèn qiě yù cóng róng yú shàng wàng qīng láo xīn yú xià hóng jì zhī wu fēi qīng ér shuí
朕且欲从容于上,望卿劳心于下,弘济之务,非卿而谁!
suì bù xǔ
”遂不许。
qí hòu shù nián fù shòu sī tú
其后数年,复授司徒。
měng fù shàng shū yuē chén wén qián xiàng yíng xū wéi hòu zé zhī
猛复上疏曰:“臣闻乾象盈虚,惟后则之;
wèi chēng yǐ cái guān fēi zé kuàng
位称以才,官非则旷。
zhèng wǔ yì zhōu réng shì zài yǒng
郑武翼周, 仍世载咏;
wáng shū mèi chǒng zhèng tì shēn wáng sī zé chéng bài zhī yīn jiān wéi chén zhī jiǒng jiè
王叔昧宠,政替身亡,斯则成败之殷监,为臣之炯戒。
qiè wéi dǐng zǎi chóng zhòng cān lù tài jiē yi miào jǐn shí xián duì yáng xiū mìng
窃惟鼎宰崇重, 参路太阶,宜妙尽时贤,对扬休命。
wèi zǔ yǐ wén hé wèi gōng yí xiào sūn hòu
魏祖以文和为公,贻笑孙后;
qiān qiū yī yán zhì xiāng xiōng nú shěn zhī
千秋一言致相, 匈奴吲之。
chén hé yōng juàn ér yīng sī jǔ
臣何庸狷,而应斯举!
bù dàn qǔ chī lín yuǎn shí lìng wèi lǔ qīng qín
不但取嗤邻远,实令为虏轻秦。
xī dōng yě qióng yù yán zi zhī qí jiāng bì
昔东野穷驭,颜子知其将弊。
bì xià bù fù liào dù chén zhī cái lì sī jù bài wáng shì jí
陛下不复料度臣之才力,私惧败亡是及。
qiě shàng kuī xiàn diǎn chén hé yán chù zhī
且上亏宪典,臣何颜处之!
suī bì xià sī chén qí rú tiān xià hé
虽陛下私臣,其如天下何!
yuàn huí rì yuè zhī jiàn qín chén hòu huǐ shǐ shàng wú guò shòu zhī bàng chén méng fù dào zhī ēn
愿回日月之鉴,矜臣后悔,使上无过授之谤,臣蒙覆焘之恩。
jiān jìng bù cóng
”坚竟不从。
měng nǎi shòu mìng
猛乃受命。
jūn guó nèi wài wàn jī zhī wu shì wú jù xì mò bù guī zhī
军国内外万机之务,事无巨细,莫不归之。
měng zǎi zhèng gōng píng liú fàng shī sù bá yōu zhì xiǎn xián cái wài xiū bīng gé nèi zōng rú xué quàn kè nóng sāng jiào yǐ lián chǐ wú zuì ér bù xíng wú cái ér bù rèn shù jì xián xī bǎi kuí shí xù
猛宰政公平,流放尸素,拔幽滞,显贤才,外修兵革,内综儒学,劝课农桑, 教以廉耻,无罪而不刑,无才而不任,庶绩咸熙,百揆时叙。
yú shì bīng qiáng guó fù chuí jí shēng píng měng zhī lì yě
于是兵强国富,垂及升平,猛之力也。
jiān cháng cóng róng wèi měng yuē qīng sù yè fěi xiè yōu qín wàn jī ruò wén wáng de tài gōng wú jiāng yōu yóu yǐ zú suì
坚尝从容谓猛曰:“卿夙夜匪懈,忧勤万机,若文王得太公,吾将优游以卒岁。
měng yuē bù tú bì xià zhī chén zhī guò chén hé zú yǐ nǐ gǔ rén
”猛曰:“不图陛下知臣之过,臣何足以拟古人!
jiān yuē yǐ wú guān zhī tài gōng qǐ néng guò yě
”坚曰:“以吾观之,太公岂能过也。
cháng chì qí tài zǐ hóng cháng lè gōng pī děng yuē rǔ shì wáng gōng rú shì wǒ yě
”常敕其太子宏、长乐公丕等曰:“汝事王公,如事我也。
qí jiàn zhòng rú cǐ
” 其见重如此。
guǎng píng má sī liú jì guān yòu yīn mǔ wáng guī zàng qǐng hái jì zhōu
广平麻思流寄关右,因母亡归葬,请还冀州。
měng wèi sī yuē biàn kě sù zhuāng shì mù yǐ fú qīng fā qiǎn
猛谓思曰:“便可速装,是暮已符卿发遣。
jí shǐ chū guān jùn xiàn yǐ bèi fú guǎn shè
”及始出关,郡县已被符管摄。
qí lìng xíng jìn zhěng shì wú liú zhì jiē cǐ lèi yě
其令行禁整,事无留滞,皆此类也。
xìng gāng míng qīng sù yú shàn è yóu fēn
性刚明清肃,于善恶尤分。
wēi shí yī cān zhī huì yá chái zhī fèn mǐ bù bào yān shí lùn pō yǐ cǐ shǎo zhī
微时一餐之惠,睚柴之忿,靡不报焉,时论颇以此少之。
qí nián qǐn jí jiān qīn qí nán běi jiāo zōng miào shè jì fēn qiǎn shì chén dǎo hé yuè zhū sì mǐ bù zhōu bèi
其年寝疾,坚亲祈南北郊、宗庙、社稷,分遣侍臣祷河岳诸祀,靡不周备。
měng jí wèi chōu nǎi dà shè qí jìng nèi shū sǐ yǐ xià
猛疾未瘳,乃大赦其境内殊死已下。
měng jí shèn yīn shàng shū xiè ēn bìng yán shí zhèng duō suǒ hóng yì
猛疾甚,因上疏谢恩,并言时政,多所弘益。
jiān lǎn zhī liú tì bēi tòng zuǒ yòu
坚览之流涕,悲恸左右。
jí jí dǔ jiān qīn lín shěng bìng wèn yǐ hòu shì
及疾笃,坚亲临省病,问以后事。
měng yuē jìn suī pì lòu wú yuè nǎi zhēng shuò xiāng chéng
猛曰:“晋虽僻陋吴、越, 乃正朔相承。
qīn rén shàn lín guó zhī bǎo yě
亲仁善邻,国之宝也。
chén méi zhī hòu yuàn bù yǐ jìn wèi tú
臣没之后,愿不以晋为图。
xiān bēi qiāng lǔ wǒ zhī chóu yě zhōng wéi rén huàn yi jiàn chú zhī yǐ biàn shè jì
鲜卑、羌虏,我之仇也,终为人患,宜渐除之,以便社稷。
yán zhōng ér sǐ shí nián wǔ shí yī
”言终而死,时年五十一。
jiān kū zhī tòng
坚哭之恸。
bǐ liǎn sān lín wèi tài zǐ hóng yuē tiān bù yù shǐ wú píng yī liù hé yá
比敛,三临,谓太子宏曰:“天不欲使吾平一六合邪?
hé duó wú jǐng lüè zhī sù yě
何夺吾景略之速也!
zèng shì zhōng chéng xiàng yú rú gù
”赠侍中, 丞相余如故。
gěi dōng yuán wēn míng mì qì bó sān qiān pǐ gǔ wàn dàn
给东园温明秘器,帛三千匹,谷万石。
yè zhě pú yè jiān hù sāng shì zàng lǐ yī yī hàn dà jiàng jūn gù shì
谒者仆射监护丧事,葬礼一依汉大将军故事。
shì yuē wǔ hòu
谥曰武侯。
cháo yě xiàng kū sān rì
朝野巷哭三日。
fú róng zì bó xiū jiān zhī jì dì yě
苻融,字博休,坚之季弟也。
shǎo ér qí nì sù chéng kuí wěi měi zī dù
少而岐嶷夙成,魁伟美姿度。
jiàn zhī shì fēng ān lè wáng róng shàng shū gù cí jiàn shēn qí zhī yuē qiě chéng wú r jī shān zhī cāo
健之世封安乐王, 融上疏固辞,健深奇之,曰:“且成吾儿箕山之操。
nǎi zhǐ
于是成子留了下来。
fú shēng ài qí qì mào cháng shì zuǒ yòu wèi ruò guàn biàn yǒu tái fǔ zhī wàng
苻生爱其器貌,常侍左右,未弱冠便有台辅之望。
zhǎng ér lìng yù mí gāo wèi cháo yě suǒ shǔ
长而令誉弥高,为朝野所属。
jiān jiàn hào bài shì zhōng xún chú zhōng jūn jiāng jūn
坚僭号,拜侍中,寻除中军将军。
róng cōng biàn míng huì xià bǐ chéng zhāng zhì yú tán xuán lùn dào suī dào ān wú yǐ chū zhī
融聪辩明慧,下笔成章,至于谈玄论道,虽道安无以出之。
ěr wén zé sòng guò mù bù wàng shí rén nǐ zhī wáng càn
耳闻则诵, 过目不忘,时人拟之王粲。
cháng zhe fú tú fù zhuàng lì qīng shàn shì xián zhēn zhī
尝著《浮图赋》,壮丽清赡,世咸珍之。
wèi yǒu shēng gāo bù fù lín sàng bù lěi zhū tóng zhào zhěng děng tuī qí miào sù
未有升高不赋, 临丧不诔,朱彤、赵整等推其妙速。
lǚ lì xióng yǒng qí shè jī cì bǎi fū zhī dí yě
旅力雄勇,骑射击刺,百夫之敌也。
quán zōng nèi wài xíng zhèng xiū lǐ jìn cái lǐ zhì wáng jǐng lüè zhī liú yě
铨综内外, 刑政修理,进才理滞,王景略之流也。
yóu shàn duàn yù jiān wú suǒ róng gù wèi jiān suǒ wěi rèn
尤善断狱,奸无所容,故为坚所委任。
hòu wèi sī lì xiào wèi
后为司隶校尉。
jīng zhào rén dǒng fēng yóu xué sān nián ér fǎn guò sù qī jiā shì yè qī wèi zéi suǒ shā
京兆人董丰游学三年而返,过宿妻家,是夜妻为贼所杀。
qī xiōng yí fēng shā zhī sòng fēng yǒu sī
妻兄疑丰杀之,送丰有司。
fēng bù kān chu lüè wū yǐn shā qī
丰不堪楚掠,诬引杀妻。
róng chá ér yí zhī wèn yuē rǔ xíng wǎng huán pō yǒu guài yì jí bǔ shì yǐ bù
融察而疑之,问曰:“汝行往还, 颇有怪异及卜筮以不?
fēng yuē chū jiāng fā yè mèng chéng mǎ nán dù shuǐ fǎn ér běi dù fù zì běi ér nán mǎ tíng shuǐ zhōng biān cè bù qù
”丰曰:“初将发,夜梦乘马南渡水,返而北渡,复自北而南,马停水中,鞭策不去。
fǔ ér shì zhī jiàn liǎng rì zài yú shuǐ xià mǎ zuǒ bái ér shī yòu hēi ér zào
俯而视之,见两日在于水下,马左白而湿,右黑而燥。
wù ér xīn jì qiè yǐ wéi bù xiáng
寤而心悸,窃以为不祥。
hái zhī yè fù mèng rú chū wèn zhī shì zhě shì zhě yún yōu yù sòng yuǎn sān zhěn bì sān mù
还之夜,复梦如初,问之筮者,筮者云:‘忧狱讼,远三枕,避三沐。
jì zhì qī wèi jù mù yè shòu fēng zhěn
’既至,妻为具沐,夜授丰枕。
fēng jì shì zhě zhī yán jiē bù cóng zhī
丰记筮者之言,皆不从之。
qī nǎi zì mù zhěn zhěn ér qǐn
妻乃自沐, 枕枕而寝。
róng yuē wú zhī zhī yǐ
”融曰:“吾知之矣。
zhōu yì kǎn wèi shuǐ mǎ wèi lí mèng chéng mǎ nán dù xuán běi ér nán zhě cóng kǎn zhī lí
《周易》《坎》为水,马为《离》,梦乘马南渡, 旋北而南者,从《坎》之《离》。
sān yáo tóng biàn biàn ér chéng lí
三爻同变,变而成《离》。
lí wèi zhōng nǚ kǎn wèi zhōng nán
《离》为中女,《坎》 为中男。
liǎng rì èr fu zhī xiàng
两日,二夫之象。
kǎn wèi zhí fǎ lì
《坎》为执法吏。
lì jí qí fu fù rén bèi liú xiě ér sǐ
吏诘其夫,妇人被流血而死。
kǎn èr yīn yī yáng lí èr yáng yī yīn xiāng chéng yì wèi
《坎》 二阴一阳,《离》二阳一阴,相承易位。
lí xià kǎn shàng jì jì wén wáng yù zhī qiú yǒu lǐ yǒu lǐ ér shēng wú lǐ ér sǐ
《离》下《坎》上,《既济》,文王遇之囚牖里,有礼而生,无礼而死。
mǎ zuǒ ér shī shī shuǐ yě zuǒ shuǐ yòu mǎ féng zì yě
马左而湿,湿,水也,左水右马,冯字也。
liǎng rì chāng zì yě
两日, 昌字也。
qí féng chāng shā zhī hu
其冯昌杀之乎!
yú shì tuī jiǎn huò chāng ér jí zhī chāng jù shǒu fú yuē běn yǔ qí qī móu shā dǒng fēng qī yǐ xīn mù zhěn zhěn wèi yàn shì yǐ wù zhōng fù rén
”于是推检,获昌而诘之,昌具首服,曰:“本与其妻谋杀董丰,期以新沐枕枕为验,是以误中妇人。
zài jì zhōu yǒu lǎo mǔ yù jié yú lù mǔ yáng shēng chàng dào xíng rén wèi mǔ zhú zhī
”在冀州,有老母遇劫于路,母扬声唱盗,行人为母逐之。
jì qín jié zhě jié zhě fǎn wū xíng rén wéi dào
既擒劫者,劫者返诬行人为盗。
shí rì chuí mù mǔ jí lù rén mò zhī shú shì nǎi jù sòng zhī
时日垂暮,母及路人莫知孰是,乃俱送之。
róng jiàn ér xiào yuē cǐ yì zhī ěr kě èr rén bìng zǒu xiān chū fèng yáng mén zhě fēi dào
融见而笑曰:“此易知耳,可二人并走,先出凤阳门者非盗。
jì ér hái rù róng zhèng sè wèi hòu chū zhě yuē rǔ zhēn shì dào hé yǐ wū rén
”既而还入,融正色谓后出者曰:“汝真是盗,何以诬人!
qí fā jiān zhāi fú jiē cǐ lèi yě
”其发奸摘伏,皆此类也。
suǒ zài dào zéi zhǐ xī lù bù shí yí
所在盗贼止息,路不拾遗。
jiān jí cháo chén yā jiē tàn fú zhōu jùn yí yù mò bù zhé zhī yú róng
坚及朝臣雅皆叹服,州郡疑狱莫不折之于融。
róng guān sè chá xíng wú bù jǐn qí qíng zhuàng
融观色察形,无不尽其情状。
suī zhèn guān dōng cháo zhī dà shì mǐ bù chí yì yǔ róng yì zhī
虽镇关东,朝之大事靡不驰驿与融议之。
xìng zhì xiào chū jiè jì zhōu qiǎn shǐ cān wèn qí mǔ dòng zhǐ huò rì yǒu zài sān
性至孝,初届冀州,遣使参问其母动止,或日有再三。
jiān yǐ wéi fán yuè tīng yī shǐ
坚以为烦,月听一使。
hòu shàng shū qǐng hái shì yǎng jiān qiǎn shǐ wèi yù bù xǔ
后上疏请还侍养,坚遣使慰喻不许。
jiǔ zhī zhēng bài shì zhōng zhōng shū jiān dū du zhōng wài zhū jūn shì chē qí dà jiàng jūn sī lì xiào wèi tài zǐ tài fù lǐng zōng zhèng lù shàng shū shì
久之,征拜侍中、中书监、都督中外诸军事、 车骑大将军、司隶校尉、太子太傅、领宗正、录尚书事。
é zhuǎn sī tú róng kǔ ràng bù shòu
俄转司徒,融苦让不受。
róng wèi jiāng shàn móu lüè hào shī ài shì zhuān fāng zhēng fá bì yǒu shū gōng
融为将善谋略,好施爱士,专方征伐,必有殊功。
jiān jì yǒu yì jīng yáng shí mù róng chuí yáo cháng děng cháng shuō jiān yǐ píng wú fēng chán zhī shì jiān wèi jiāng dōng kě píng qǐn bù xiá dàn
坚既有意荆、扬,时慕容垂、姚苌等常说坚以平吴封禅之事,坚谓江东可平, 寝不暇旦。
róng měi jiàn yuē zhī zú bù rǔ zhī zhǐ bù dài qióng bīng jí wǔ wèi yǒu bù wáng
融每谏曰:“知足不辱,知止不殆,穷兵极武,未有不亡。
qiě guó jiā róng zú yě zhēng shuò huì bù guī rén
且国家,戎族也,正朔会不归人。
jiāng dōng suī bù jué rú yán rán tiān zhī suǒ xiāng zhōng bù kě miè
江东虽不绝如𫄧,然天之所相,终不可灭。
jiān yuē dì wáng lì shǔ qǐ yǒu cháng zāi wéi dé zhī suǒ shòu ěr
”坚曰:“帝王历数岂有常哉,惟德之所授耳!
rǔ suǒ yǐ bù rú wú zhě zhèng bìng cǐ bù dá biàn tōng dà yùn
汝所以不如吾者,正病此不达变通大运。
liú shàn kě fēi hàn zhī yí zuò rán zhōng wèi zhōng guó zhī suǒ bìng
刘禅可非汉之遗祚,然终为中国之所并。
wú jiāng rèn rǔ yǐ tiān xià zhī shì nài hé shì shì zhé wú jǔ huài dà móu
吾将任汝以天下之事,奈何事事折吾,沮坏大谋!
rǔ shàng rú cǐ kuàng yú zhòng hu
汝尚如此,况于众乎!
jiān zhī jiāng rù kòu yě róng yòu qiē qiē jiàn yuē bì xià tīng xìn xiān bēi qiāng lǔ chǎn yú zhī yán cǎi nà liáng jiā shào nián lì kǒu zhī shuō chén kǒng fēi dàn wú chéng yì dà shì qù yǐ
”坚之将入寇也,融又切切谏曰:“陛下听信鲜卑、羌虏谄谀之言,采纳良家少年利口之说,臣恐非但无成,亦大事去矣。
chuí cháng jiē wǒ zhī chóu dí sī wén fēng chén zhī biàn jì yīn zhī yǐ chěng qí xiōng dé
垂、苌皆我之仇敌, 思闻风尘之变,冀因之以逞其凶德。
shào nián děng jiē fù zú zǐ dì xī guān jūn lǚ gǒu shuō nìng chǎn zhī yán yǐ huì bì xià zhī yì bù zú cǎi yě
少年等皆富足子弟,希关军旅,苟说佞谄之言, 以会陛下之意,不足采也。
jiān fú nà
”坚弗纳。
jí huái nán zhī bài chuí cháng zhī pàn jiān dào hèn mí shēn
及淮南之败,垂、苌之叛,坚悼恨弥深。
fú lǎng zì yuán dá jiān zhī cóng xiōng zi yě
苻朗,字元达,坚之从兄子也。
xìng hóng dá shén qì shuǎng mài yòu huái yuǎn cāo bù xiè shí róng
性宏达,神气爽迈,幼怀远操,不屑时荣。
jiān cháng mù zhī yuē wú jiā qiān lǐ jū yě
坚尝目之曰:“吾家千里驹也。
zhēng bài zhèn dōng jiāng jūn qīng zhōu cì shǐ fēng lè ān nán bù dé yǐ qǐ ér jiù guān
”征拜镇东将军、青州刺史,封乐安男,不得已起而就官。
jí wèi fāng bó yǒu ruò sù shì dān wán jīng jí shǒu bù shì juàn měi tán xū yǔ xuán bù jué rì zhī jiāng xī
及为方伯,有若素士,耽玩经籍,手不释卷,每谈虚语玄,不觉日之将夕;
dēng shè shān shuǐ bù zhī lǎo zhī jiāng zhì
登涉山水,不知老之将至。
zài rèn shén yǒu chēng jì
在任甚有称绩。
hòu jìn qiǎn huái yīn tài shǒu gāo sù fá qīng zhōu lǎng qiǎn shǐ yì xiè xuán yú péng chéng qiú xiáng xuán biǎo lǎng xǔ zhī zhào jiā yuán wài sàn qí shì láng
后晋遣淮阴太守高素伐青州,朗遣使诣谢玄于彭城求降,玄表朗许之,诏加员外散骑侍郎。
jì zhì yáng zhōu fēng liú mài yú yī shí chāo rán zì dé zhì líng wàn wù suǒ yǔ wù yán bù guò yī èr rén ér yǐ
既至扬州,风流迈于一时,超然自得,志陵万物,所与悟言,不过一二人而已。
piào qí zhǎng shǐ wáng chén jiāng dōng zhī jùn xiù wén ér yì zhī lǎng chēng jí bú jiàn
骠骑长史王忱,江东之俊秀,闻而诣之,朗称疾不见。
shā mén shì fǎ tài wèn lǎng yuē jiàn wáng lì bù xiōng dì wèi
沙门释法汰问朗曰:“见王吏部兄弟未?
lǎng yuē lì bù wèi shuí
”朗曰:“吏部为谁?
fēi rén miàn ér gǒu xīn gǒu miàn ér rén xīn xiōng dì zhě hu
非人面而狗心、狗面而人心兄弟者乎?
wáng chén chǒu ér cái huì guó bǎo měi mào ér cái liè yú dì gù lǎng yún rán
”王忱丑而才慧,国宝美貌而才劣于弟,故朗云然。
tài chàng rán zì shī
汰怅然自失。
qí wǔ wù wǔ rén jiē cǐ lèi yě
其忤物侮人, 皆此类也。
xiè ān cháng shè yàn qǐng zhī cháo shì yíng zuò bìng jī rù hú xí
谢安常设宴请之,朝士盈坐,并机褥壶席。
lǎng měi shì yù kuā zhī tuò zé lìng xiǎo r guì ér zhāng kǒu jì tuò ér hán chū qǐng fù rú zhī zuò zhě wèi bù jí zhī yuǎn yě
朗每事欲夸之,唾则令小儿跪而张口,既唾而含出,顷复如之,坐者为不及之远也。
yòu shàn shí wèi xián cù jí ròu jiē bié suǒ yóu
又善识味,咸酢及肉皆别所由。
kuài jī wáng sī mǎ dào zǐ wèi lǎng shè shèng zhuàn jí jiāng zuǒ jīng yáo
会稽王司马道子为朗设盛馔,极江左精肴。
shí qì wèn yuē guān zhōng zhī shí shú ruò cǐ
食讫,问曰:“关中之食孰若此?
dá yuē jiē hǎo wéi yán wèi xiǎo shēng ěr
”答曰:“皆好,惟盐味小生耳。
jì wèn zǎi fū jiē rú qí yán
”既问宰夫,皆如其言。
huò rén shā jī yǐ shí zhī jì jìn lǎng yuē cǐ jī qī héng bàn lù
或人杀鸡以食之,既进,朗曰:“此鸡栖恒半露。
jiǎn zhī jiē yàn
”检之,皆验。
yòu shí é ròu zhī hēi bái zhī chù
又食鹅肉,知黑白之处。
rén bù xìn jì ér shì zhī wú háo lí zhī chà
人不信,记而试之, 无豪厘之差。
shí rén xián yǐ wéi zhī wèi
时人咸以为知味。
hòu shù nián wáng guó bǎo zèn ér shā zhī
后数年,王国宝谮而杀之。
wáng chén jiāng wèi jīng zhōu cì shǐ dài shā lǎng ér hòu fā
王忱将为荆州刺史,待杀朗而后发。
lín xíng zhì sè zì ruò wèi shī yuē sì dà qǐ hé yīn
临刑,志色自若,为诗曰:“四大起何因?
jù sàn wú qióng yǐ
聚散无穷已。
jì guò yī shēng zhōng yòu rù yī sǐ lǐ
既过一生中,又入一死理。
míng xīn chéng hé chàng wèi jué yǒu zhōng shǐ
冥心乘和畅, 未觉有终始。
rú hé jī shān fū yǎn yān chù dōng shì
如何箕山夫,奄焉处东市!
kuàng cǐ bǎi nián qī yuǎn tóng jī shū zǐ
旷此百年期,远同嵇叔子。
mìng yě guī zì tiān wěi huà rèn míng jì
命也归自天, 委化任冥纪。
zhe fú zi shù shí piān xíng yú shì yì lǎo zhuāng zhī liú yě
”著《苻子》数十篇行于世,亦《老》《庄》之流也。