mù róng bǎo zì dào yòu chuí zhī dì sì zǐ yě
慕容宝，字道祐，垂之第四子也。
shǎo qīng guǒ wú zhì cāo hǎo rén nìng jǐ
少轻果无志操，好人佞己。
fú jiān shí wéi tài zǐ xǐ mǎ wàn nián lìng
苻坚时为太子洗马、万年令。
jiān huái féi zhī yì yǐ bǎo wèi líng jiāng jiāng jūn
坚淮肥之役，以宝为陵江将军。
jí wèi tài zǐ dǐ lì zì xiū dūn chóng rú xué gōng tán lùn shàn zhǔ wén qǔ shì chuí zuǒ yòu xiǎo chén yǐ qiú měi yù
及为太子，砥砺自修，敦崇儒学，工谈论，善属文，曲事垂左右小臣，以求美誉。
chuí zhī cháo shì xī rán chēng zhī chuí yì yǐ wéi kè bǎo jiā yè shén xián zhī
垂之朝士翕然称之，垂亦以为克保家业，甚贤之。
chuí sǐ qí nián bǎo sì wěi wèi dà shè jìng nèi gǎi yuán wèi yǒng kāng
垂死，其年宝嗣伪位，大赦境内，改元为永康。
yǐ qí tài wèi kù rǔ guān wěi wèi tài shī zuǒ guāng lù dài fu duàn chóng wèi tài bǎo qí yú bài shòu gè yǒu chà
以其太尉库辱官伟为太师、左光禄大夫，段崇为太保，其余拜授各有差。
zūn chuí yí lìng jiào yuè hù kǒu ba zhū jūn yíng fēn shǔ jùn xiàn dìng shì zú jiù jí míng qí guān yí ér fǎ jùn zhèng yán shàng xià lí dé bǎi xìng sī luàn zhě shí shì ér jiǔ yān
遵垂遗令，校阅户口，罢诸军营分属郡县，定士族旧籍，明其官仪，而法峻政严，上下离德，百姓思乱者十室而九焉。
chū chuí yǐ bǎo zhǒng sì wèi jiàn měi yōu zhī
初，垂以宝冢嗣未建，每忧之。
bǎo shù zǐ qīng hé gōng huì duō cái yì yǒu xióng lüè chuí shēn qí zhī
宝庶子清河公会多材艺，有雄略，垂深奇之。
jí bǎo zhī běi fá shǐ huì dài shè gōng shì zǒng lù lǐ yù yī tóng tài zǐ suǒ yǐ jiàn dìng zhǐ yě
及宝之北伐，使会代摄宫事，总录、礼遇一同太子，所以见定旨也。
chuí zhī fá wèi yǐ lóng chéng jiù dū zōng miào suǒ zài fù shǐ huì zhèn yōu zhōu wěi yǐ dōng běi zhī zhòng gāo xuǎn liáo shǔ yǐ chóng wēi wàng
垂之伐魏，以龙城旧都，宗庙所在，复使会镇幽州，委以东北之重，高选僚属以崇威望。
lín sǐ gù mìng yǐ huì wèi bǎo sì ér bǎo chǒng ài shǎo zǐ pú yáng gōng cè yì bù zài huì
临死顾命，以会为宝嗣，而宝宠爱少子濮阳公策，意不在会。
bǎo shù cháng zǐ cháng lè gōng shèng zì yǐ tóng shēng nián zhǎng chǐ huì xiān zhī nǎi shèng chēng cè yi wèi chǔ èr ér fēi huǐ huì yān
宝庶长子长乐公盛自以同生年长，耻会先之，乃盛称策宜为储贰，而非毁会焉。
bǎo dà yuè nǎi fǎng qí zhào wáng lín gāo yáng wáng lóng lín děng xián xī zhǐ zàn chéng zhī
宝大悦，乃访其赵王麟、高阳王隆，麟等咸希旨赞成之。
bǎo suì yǔ lín děng dìng jì lì cè mǔ duàn shì wèi huáng hòu cè wèi huáng tài zǐ shèng huì jìn jué wèi wáng
宝遂与麟等定计，立策母段氏为皇后，策为皇太子，盛、 会进爵为王。
cè zì dào fú nián shí yī měi zī mào ér chǔn ruò bù huì
策字道符，年十一，美姿貌，而蠢弱不慧。
wèi fá bīng zhōu piào qí nóng nì zhàn bài jì hái yú jìn yáng sī mǎ mù yú sōng bì mén jù zhī
魏伐并州，骠骑农逆战，败绩，还于晋阳，司马慕舆嵩闭门距之。
nóng lǜ qí shù qiān bēn guī zhōng shān xíng jí lù chuān wèi wèi zhuī jūn suǒ jí yú qí jǐn méi dān mǎ dùn hái
农率骑数千奔归中山，行及潞川，为魏追军所及，余骑尽没，单马遁还。
bǎo yǐn qún chén yú dōng táng yì zhī
宝引群臣于东堂议之。
zhōng shān yǐn fú mó yuē wèi jūn qiáng shèng qiān lǐ zhuǎn dòu chéng shèng ér lái yǒng qì jiān bèi ruò yì qí píng yuán xíng shì mí shèng dài nán wéi dí yi dù xiǎn jù zhī
中山尹苻谟曰：“魏军强盛，千里转斗，乘胜而来，勇气兼倍，若逸骑平原，形势弥盛，殆难为敌，宜度险距之。
zhōng shū lìng kuí suì yuē wèi jūn duō qí shī xíng piāo ruì mǎ shàng jī liáng bù guò xún rì
”中书令晆邃曰：“魏军多骑，师行剽锐，马上赍粮，不过旬日。
yi lìng jùn xiàn jù qiān jiā wèi yī bǎo shēn gōu gāo lěi qīng yě dài zhī
宜令郡县聚千家为一堡，深沟高垒，清野待之。
zhì wú suǒ lüè zī shí wú chū bù guò liù xún zì rán qióng tuì
至无所掠，资食无出，不过六旬，自然穷退。
shàng shū fēng yì yuē jīn wèi shī shí wàn tiān xià zhī qíng dí yě
”尚书封懿曰：“今魏师十万，天下之勍敌也。
bǎi xìng suī yù yíng jù bù zú zì gù shì zé jù liáng jí bīng yǐ zī qiáng kòu qiě dòng zhòng xīn shì zhī yǐ ruò zǔ guān jù zhàn jì zhī shàng yě
百姓虽欲营聚，不足自固，是则聚粮集兵以资强寇，且动众心，示之以弱，阻关距战，计之上也。
mù róng lín yuē wèi jīn chéng shèng qì ruì qí fēng bù kě dāng yi zì wán shǒu shè bèi dài qí bì ér chéng zhī
”慕容麟曰：“魏今乘胜气锐，其锋不可当，宜自完守设备，待其弊而乘之。
yú shì xiū chéng jī sù wèi chí jiǔ zhī bèi
”于是修城积粟，为持久之备。
wèi gōng zhōng shān bù kè jìn jù bó líng lǔ kǒu zhū jiāng wàng fēng bēn tuì jùn xiàn xī jiàng yú wèi bǎo wén wèi yǒu nèi nán nǎi jǐn zhòng chū jù bù zú shí èr wàn qí sān wàn qī qiān cì yú qǔ yáng bǎi sì
魏攻中山不克，进据博陵鲁口，诸将望风奔退，郡县悉降于魏，宝闻魏有内难， 乃尽众出距，步卒十二万，骑三万七千，次于曲阳柏肆。
wèi jūn jìn zhì xīn liáng
魏军进至新梁。
bǎo dàn wèi shī zhī ruì nǎi qiǎn zhēng běi lóng yè xí wèi jūn bài jì ér hái
宝惮魏师之锐，乃遣征北隆夜袭魏军，败绩而还。
wèi jūn fāng guǐ ér zhì duì yíng xiāng chí shàng xià xiōng jù sān jūn duó qì
魏军方轨而至，对营相持，上下凶惧，三军夺气。
nóng lín quàn bǎo hái zhōng shān nǎi yǐn guī
农、麟劝宝还中山，乃引归。
wèi jūn zhuī jī zhī bǎo nóng děng qì dà jūn lǜ qí èr wàn bēn hái
魏军追击之，宝、农等弃大军，率骑二万奔还。
shí dà fēng xuě dòng sǐ zhě xiāng zhěn yú dào
时大风雪，冻死者相枕于道。
bǎo kǒng wèi wèi jūn suǒ jí mìng qù páo zhàng róng qì cùn rèn wú fǎn
宝恐为魏军所及，命去袍杖戎器，寸刃无返。
wèi jūn jìn gōng zhōng shān zhūn yú fāng lín yuán
魏军进攻中山，屯于芳林园。
qí yè shàng shū mù róng hào móu shā bǎo lì mù róng lín
其夜尚书慕容皓谋杀宝，立慕容麟。
hào qī xiōng sū ní gào zhī bǎo shǐ mù róng lóng shōu hào hào yǔ tóng móu shù shí rén zhǎn guān bēn wèi
皓妻兄苏泥告之，宝使慕容隆收皓，皓与同谋数十人斩关奔魏。
lín jù bù zì ān yǐ bīng jié zuǒ wèi jiāng jūn běi dì wáng jīng móu lǜ jìn lǚ shì bǎo
麟惧不自安，以兵劫左卫将军、 北地王精，谋率禁旅弑宝。
jīng yǐ yì jù zhī lín nù shā jīng chū bēn dīng líng
精以义距之，麟怒，杀精，出奔丁零。
chū bǎo wén wèi zhī lái fá yě shǐ mù róng huì lǜ yōu bìng zhī zhòng fù zhōng shān lín jì pàn bǎo kǒng qí nì duó huì jūn jiāng qiǎn bīng yíng zhī
初，宝闻魏之来伐也，使慕容会率幽、并之众赴中山，麟既叛，宝恐其逆夺会军，将遣兵迎之。
lín shì láng duàn píng zi zì dīng líng bēn hái shuō lín zhāo jí dīng líng jūn zhòng shén shèng móu xí huì jūn dōng jù lóng chéng
麟侍郎段平子自丁零奔还，说麟招集丁零，军众甚盛，谋袭会军， 东据龙城。
bǎo yǔ qí tài zǐ cè jí nóng lóng děng wàn yú qí yíng huì yú jì yǐ kāi fēng gōng mù róng xiáng shǒu zhōng shān
宝与其太子策及农、隆等万余骑迎会于蓟，以开封公慕容详守中山。
huì qīng shēn yòu nà shàn jiǎ lì bīng bù qí èr wàn liè zhèn ér jìn yíng bǎo jì nán
会倾身诱纳，缮甲厉兵，步骑二万，列阵而进，迎宝蓟南。
bǎo fēn qí bīng gěi nóng lóng qiǎn xi hé gōng kù rǔ guān jì lǜ zhòng sān qiān zhù shǒu zhōng shān
宝分其兵给农，隆，遣西河公库辱官骥率众三千助守中山。
huì yǐ cè wèi tài zǐ yǒu hèn sè
会以策为太子，有恨色。
bǎo yǐ gào nóng lóng jù yuē huì yī nián shào zhuān rèn fāng shì xí jiāo suǒ zhì qǐ yǒu tā yě
宝以告农、隆，俱曰： “会一年少，专任方事，习骄所致，岂有他也。
chén dāng yǐ lǐ zé zhī
臣当以礼责之。
yōu píng zhī shì jiē huái huì wēi dé bù lè qù zhī xián qǐng yuē qīng hé wáng tiān zī shén wǔ quán lüè guò rén chén děng yǔ zhī shì tóng shēng sǐ gǎn wáng ēn zé jiē yǒng qì zì bèi
”幽平之士皆怀会威德，不乐去之，咸请曰：“清河王天资神武，权略过人，臣等与之誓同生死，感王恩泽，皆勇气自倍。
yuàn bì xià yǔ huáng tài zǐ zhū wáng zhǐ jià jì gōng shǐ wáng tǒng chén děng jìn jiě jīng shī zhī wéi rán hòu fèng yíng chē jià
愿陛下与皇太子、诸王止驾蓟宫，使王统臣等进解京师之围， 然后奉迎车驾。
bǎo zuǒ yòu jiē hài qí yǒng lüè zèn ér bù xǔ zhòng xián yǒu yuàn yán
”宝左右皆害其勇略，谮而不许，众咸有怨言。
zuǒ yòu quàn bǎo shā huì shì yù shǐ chóu ní guī wén ér gào huì yuē zuǒ yòu mì móu rú shì zhǔ shàng jiāng cóng zhī
左右劝宝杀会，侍御史仇尼归闻而告会曰：“左右密谋如是，主上将从之。
dài wáng suǒ shì wéi fù mǔ yě fù yǐ yì tú
大王所恃唯父母也，父已异图；
suǒ zhàng zhě bīng yě bīng yǐ qù shǒu jìn tuì lù qióng kǒng wú zì quán zhī lǐ
所杖者兵也，兵已去手，进退路穷，恐无自全之理。
hé zhū èr wáng fèi tài zǐ dà wáng zì chǔ dōng gōng jiān lǐng jiàng xiàng yǐ kuāng shè jì
盍诛二王，废太子，大王自处东宫，兼领将相，以匡社稷。
huì bù cóng
”会不从。
bǎo wèi nóng lóng yuē guān huì wèi biàn shì dāng bì rán yi zǎo shā zhī
宝谓农、隆曰：“观会为变，事当必然，宜早杀之。
bù ěr kǒng chéng dà huò
不尔，恐成大祸。
nóng yuē kòu zéi nèi wǔ zhōng zhōu fēn luàn huì zhèn fǔ jiù dū ān zhòng níng jìng jí jīng shī yǒu nán wàn lǐ xīng fù wēi míng zhī zhòng kě yǐ zhèn fú róng dí
”农曰：“寇贼内侮，中州纷乱，会镇抚旧都， 安众宁境，及京师有难，万里星赴，威名之重，可以振服戎狄。
yòu nì jì wèi zhāng yi qiě yǐn rěn
又逆迹未彰，宜且隐忍。
jīn shè jì zhī wēi ruò zhuì liú rán fù nèi xiāng zhū lù yǒu sǔn wēi wàng
今社稷之危若缀旒然，复内相诛戮，有损威望。
bǎo yuē huì nì xīn yǐ chéng ér wáng děng rén cí bù yù qù zhī kǒng yī dàn xìn fā bì xiān hài zhū fù rán hòu jí wú
”宝曰：“会逆心已成，而王等仁慈，不欲去之，恐一旦衅发，必先害诸父，然后及吾。
shì bài zhī hòu dāng sī zhèn yán
事败之后，当思朕言。
nóng děng gù jiàn nǎi zhǐ
” 农等固谏，乃止。
huì wén zhī mí jù bēn yú guǎng dōu huáng yú gǔ
会闻之弥惧，奔于广都黄榆谷。
huì qiǎn chóu ní guī děng lǜ zhuàng shì èr qiān yú rén fēn xí nóng lóng lóng shì yè jiàn shā nóng zhōng zhòng chuāng
会遣仇尼归等率壮士二千余人分袭农、隆，隆是夜见杀，农中重创。
jì ér huì guī yú bǎo bǎo yì zài zhū huì yòu ér ān zhī qián shǐ zuǒ wèi mù yú téng zhǎn huì bù néng shāng
既而会归于宝，宝意在诛会，诱而安之，潜使左卫慕舆腾斩会，不能伤。
huì fù bēn qí zhòng yú shì lè bīng gōng bǎo
会复奔其众，于是勒兵攻宝。
bǎo lǜ shù bǎi qí chí rú lóng chéng huì lǜ zhòng zhuī zhī qiǎn shǐ qǐng zhū zuǒ yòu nìng chén bìng qiú tài zǐ bǎo fú xǔ
宝率数百骑驰如龙城，会率众追之，遣使请诛左右佞臣，并求太子，宝弗许。
huì wéi lóng chéng shì yù láng gāo yún yè lǜ gǎn sǐ shì bǎi yú rén xí huì bài zhī zhòng xī táo sàn dān mǎ bēn hái zhōng shān nǎi yú wéi ér rù wèi mù róng xiáng suǒ shā
会围龙城，侍御郎高云夜率敢死士百余人袭会，败之，众悉逃散，单马奔还中山，乃逾围而入，为慕容详所杀。
xiáng jiàn chēng zūn hào zhì bǎi guān gǎi nián hào
详僭称尊号，置百官，改年号。
huāng jiǔ shē yín shā lù wú dù zhū qí wáng gōng yǐ xià wǔ bǎi yú rén nèi wài zhèn jú mò gǎn wǔ shì
荒酒奢淫，杀戮无度，诛其王公以下五百余人， 内外震局，莫敢忤视。
chéng zhōng dà jī gōng qīng è sǐ zhě shù shí rén
城中大饥，公卿饿死者数十人。
lín lǜ dīng líng zhī zhòng rù zhōng shān zhǎn xiáng jí qí qīn dǎng sān bǎi yú rén fù jiàn chēng zūn hào
麟率丁零之众入中山，斩详及其亲党三百余人，复僭称尊号。
zhōng shān jī shén lín chū jù xīn shì yǔ wèi shī zhàn yú yí tái lín jūn bài jì
中山饥甚，麟出据新市，与魏师战于义台，麟军败绩。
wèi shī suì rén zhōng shān lín nǎi bēn yè
魏师遂人中山，麟乃奔邺。
mù róng dé qiǎn shì láng li yán quàn bǎo nán fá bǎo dà yuè mù róng shèng qiē jiàn yǐ wéi bīng pí shī lǎo wèi xīn píng zhōng yuán yi yǎng bīng guān xìn gèng sì tā nián
慕容德遣侍郎李延劝宝南伐，宝大悦，慕容盛切谏，以为兵疲师老，魏新平中原，宜养兵观衅，更俟他年。
bǎo jiāng cóng zhī
宝将从之。
fǔ jūn mù yú téng jìn yuē jīn zhòng lǚ yǐ jí yí chéng xīn dìng zhī jī yǐ chéng jìn qǔ zhī gōng
抚军慕舆腾进曰：“今众旅已集，宜乘新定之机以成进取之功。
rén kě shǐ yóu zhī ér nán yǔ tú shǐ wéi dāng dú jué shèng lǜ bù zú guǎng cǎi yì tóng yǐ jǔ luàn jūn yì yě
人可使由之，而难与图始，惟当独决圣虑，不足广采异同， 以沮乱军议也。
bǎo yuē wú jì jué yǐ gǎn jiàn zhě zhǎn
”宝曰：“吾计决矣，敢谏者斩！
bǎo fā lóng chéng yǐ mù yú téng wèi qián jūn dà sī mǎ mù róng nóng wèi zhōng jūn bǎo wèi hòu jūn bù qí sān wàn cì yú yǐ lián
”宝发龙城，以慕舆腾为前军大司马，慕容农为中军，宝为后军，步骑三万，次于乙连。
zhǎng shàng duàn sù gǔ sòng chì méi yīn zhòng jūn zhī dàn yì yě shā sī kōng lè làng wáng zhòu bī lì gāo yáng wáng chóng
长上段速骨、宋赤眉因众军之惮役也，杀司空、乐浪王宙，逼立高阳王崇。
bǎo dān qí bēn nóng réng yǐn jūn tǎo sù gǔ
宝单骑奔农，仍引军讨速骨。
zhòng xián dàn zhēng xìng luàn tóu zhàng bēn zhī
众咸惮征幸乱，投杖奔之。
téng zhòng yì kuì bǎo nóng chí hái lóng chéng
腾众亦溃，宝、农驰还龙城。
lán hàn qián yǔ sù gǔ tōng móu sù gǔ jìn shī gōng chéng nóng wèi lán hàn suǒ jué qián chū fù zéi wèi sù gǔ suǒ shā
兰汗潜与速骨通谋，速骨进师攻城，农为兰汗所谲，潜出赴贼，为速骨所杀。
zhòng jiē bēn sàn bǎo yǔ mù róng shèng mù yú téng děng nán bēn
众皆奔散，宝与慕容盛、慕舆腾等南奔。
lán hàn fèng tài zǐ cè chéng zhì qiǎn shǐ yíng bǎo jí yú jì chéng
兰汗奉太子策承制，遣使迎宝，及于蓟城。
bǎo yù hái běi shèng děng xián yǐ hàn zhī zhōng kuǎn xū shí wèi míng jīn dān mǎ ér hái hàn yǒu èr zhì zhě huǐ zhī wú jí
宝欲还北，盛等咸以汗之忠款虚实未明，今单马而还，汗有贰志者，悔之无及。
bǎo cóng zhī nǎi zì jì ér nán
宝从之，乃自蓟而南。
zhì lí yáng wén mù róng dé chēng zhì jù ér tuì
至黎阳， 闻慕容德称制，惧而退。
qiǎn mù yú téng zhāo jí sǎn bīng yú jù lù mù róng shèng jié háo jié yú jì zhōu duàn yí duàn wēn shōu bù qǔ yú nèi huáng zhòng jiē xiǎng huì kè qī jiāng jí
遣慕舆腾招集散兵于钜鹿，慕容盛结豪桀于冀州，段仪、 段温收部曲于内黄，众皆响会，克期将集。
huì lán hàn qiǎn zuǒ jiāng jūn sū chāo yíng bǎo bǎo yǐ hàn chuí zhī jì jiù shèng yòu hàn zhī xù yě bì wèi zhōng kuǎn wú èr nǎi hái zhì lóng chéng
会兰汗遣左将军苏超迎宝，宝以汗垂之季舅，盛又汗之壻也，必谓忠款无贰，乃还至龙城。
hàn yǐn bǎo rù yú wài dǐ shì zhī shí nián sì shí sì zài wèi sān nián jí lóng ān sān nián yě
汗引宝入于外邸，弑之，时年四十四，在位三年，即隆安三年也。
hàn yòu shā qí tài zǐ cè jí wáng gōng qīng shì bǎi yú rén
汗又杀其太子策及王公卿士百余人。
hàn zì chēng dà dū du dà jiàng jūn dà chán yú chāng lí wáng
汗自称大都督、大将军、大单于、昌黎王。
shèng jiàn wèi wěi shì bǎo huì mǐn huáng dì miào hào liè zōng
盛僭位，伪谥宝惠愍皇帝，庙号烈宗。
huàng zhī qiān yú lóng chéng yě zhí sōng wèi shè zhǔ
皝之迁于龙城也，植松为社主。
jí qín miè yàn dà fēng chuī bá zhī
及秦灭燕，大风吹拔之。
hòu shù nián shè chù hū yǒu sāng èr gēn shēng yān
后数年，社处忽有桑二根生焉。
xiān shì liáo chuān wú sāng jí huì tōng yú jìn qiú zhǒng jiāng nán píng zhōu sāng xī yóu wú lái
先是，辽川无桑，及廆通于晋，求种江南，平州桑悉由吴来。
huì zhōng ér chuí yǐ wú wáng zhōng xīng bǎo zhī jiāng bài dà fēng yòu bá qí yī
廆终而垂以吴王中兴，宝之将败，大风又拔其一。
shèng zì dào yùn bǎo zhī shù cháng zi yě
盛字道运，宝之庶长子也。
shǎo shěn mǐn duō móu lüè
少沈敏，多谋略。
fú jiān zhū mù róng shì shèng qián bēn yú chōng
苻坚诛慕容氏，盛潜奔于冲。
jí chōng chēng zūn hào yǒu zì de zhī zhì shǎng fá bù jūn zhèng lìng bù míng
及冲称尊号，有自得之志，赏罚不均，政令不明。
shèng nián shí èr wèi shū fù róu yuē jīn zhōng shān wáng zhì bù xiān zhòng cái bù chū xià ēn wèi shī rén xiān zì jiāo dà yǐ shèng guān zhī xiān bù fù bài
盛年十二，谓叔父柔曰：“今中山王智不先众，才不出下，恩未施人，先自骄大，以盛观之，鲜不覆败。
é ér chōng wèi duàn mù yán suǒ shā shèng suí mù róng yǒng dōng rú zhǎng zǐ wèi róu yuē jīn qí qū yú fēng rèn zhī jiān zài yí jì zhī jì yú zé wéi rén suǒ cāi zhì zé wēi shén cháo mù dāng rú hóng hú gāo fēi yī jǔ wàn lǐ bù kě zuò dài gǔ wǎng yě
”俄而冲为段木延所杀，盛随慕容永东如长子，谓柔曰：“今崎岖于锋刃之间，在疑忌之际， 愚则为人所猜，智则危甚巢幕，当如鸿鹄高飞，一举万里，不可坐待罟网也。
yú shì yǔ róu jí dì huì jiān xíng dōng guī yú mù róng chuí
”于是与柔及弟会间行东归于慕容垂。
yù dào shǎn zhōng shèng yuē wǒ liù chǐ zhī qū rù shuǐ bù ruò zài huǒ bù jiāo rǔ yù dāng wú fēng hu
遇盗陕中，盛曰：“我六尺之躯，入水不溺，在火不焦，汝欲当吾锋乎！
shì shù ěr shǒu zhōng jiàn bǎi bù wǒ ruò zhōng zhī yi shèn ěr mìng rú qí bù zhōng dāng shù shēn xiāng shòu
试竖尔手中箭百步，我若中之，宜慎尔命，如其不中，当束身相授。
dào yòng shù jiàn shèng yī fà zhōng zhī
”盗用竖箭，盛一发中之。
dào yuē láng guì rén zhī zǐ gù xiāng shì ěr
盗曰：“郎贵人之子，故相试耳。
zī ér qiǎn zhī
”资而遣之。
suì yú yǒng zhū jùn chuí zhī zǐ sūn nán nǚ wú yí
岁余，永诛俊、垂之子孙，男女无遗。
shèng jì zhì chuí wèn yǐ xī shì huà dì chéng tú
盛既至，垂问以西事，画地成图。
chuí xiào yuē xī wèi wǔ fǔ míng dì zhī shǒu suì nǎi hóu zhī zǔ zhī ài sūn yǒu zì lái yǐ
垂笑曰：“昔魏武抚明帝之首，遂乃侯之，祖之爱孙，有自来矣。
yú shì fēng cháng lè gōng
”于是封长乐公。
xiāo yǒng gāng yì yǒu bó fù quán zhī fēng liè
骁勇刚毅，有伯父全之风烈。
bǎo jí wěi wèi jìn jué wèi wáng
宝即伪位，进爵为王。
bǎo zì lóng chéng nán fá shèng liú tǒng hòu shì jí duàn sù gǔ zuò luàn chí chū yíng wèi
宝自龙城南伐，盛留统后事，及段速骨作乱，驰出迎卫。
bǎo jǐ wèi sù gǔ suǒ huò lài shèng yǐ miǎn
宝几为速骨所获，赖盛以免。
shèng lǚ jìn qí cè yú bǎo bǎo bù néng cóng shì yǐ lǚ bài
盛屡进奇策于宝，宝不能从，是以屡败。
bǎo jì rú lóng chéng shèng liú zài hòu
宝既如龙城， 盛留在后。
bǎo wèi lán hàn suǒ shā shèng chí jìn fù āi jiāng jūn zhāng zhēn gù jiàn yǐ wéi bù kě shèng yuē wǒ jīn tóu mìng gào yǐ āi qióng
宝为兰汗所杀，盛驰进赴哀，将军张真固谏以为不可，盛曰：“我今投命，告以哀穷。
hàn xìng yú jìn bì gù niàn hūn yīn bù rěn hài wǒ
汗性愚近，必顾念婚姻，不忍害我。
xún yuè zhī jiān zú zhǎn wú zhì
旬月之间，足展吾志。
suì rén fù sàng
”遂人赴丧。
hàn qī yǐ shì qì tì qǐng shèng hàn yì āi zhī qiǎn qí zi mù yíng shèng shě zhī gōng nèi qīn jìng rú jiù
汗妻乙氏泣涕请盛，汗亦哀之，遣其子穆迎盛，舍之宫内，亲敬如旧。
hàn xiōng tí dì nán quàn hàn shā shèng hàn bù cóng
汗兄提、弟难劝汗杀盛，汗不从。
mù róng qí hàn zhī wài sūn yě hàn yì yòu zhī
慕容奇，汗之外孙也，汗亦宥之。
qí rù jiàn shèng suì xiāng yǔ móu
奇入见盛，遂相与谋。
shèng qiǎn qí qǐ bīng yú wài zhòng zhì shù qiān
盛遣奇起兵于外，众至数千。
hàn qiǎn lán tí tǎo qí
汗遣兰提讨奇。
tí jiāo hěn yín huāng shì hàn wú lǐ shèng yīn jiān zhī yú hàn yuē qí xiǎo r yě wèi néng bàn cǐ bì nèi yǒu yīng zhī zhě
提骄很淫荒，事汗无礼，盛因间之于汗曰：“奇，小儿也，未能办此，必内有应之者。
tí sù jiāo bù kě wěi yǐ dà zhòng
提素骄，不可委以大众。
hàn yīn fā nù shōu tí zhū zhī qiǎn qí fǔ jūn chóu ní mù lǜ zhòng tǎo qí
” 汗因发怒，收提诛之，遣其抚军仇尼慕率众讨奇。
hàn xiōng dì jiàn tí zhī zhū mò bù wēi jù jiē zǔ bīng bèi hàn xí bài mù jūn
汗兄弟见提之诛，莫不危惧，皆阻兵背汗，袭败慕军。
hàn dà jù qiǎn qí zi mù lǜ zhòng tǎo zhī
汗大惧，遣其子穆率众讨之。
mù wèi hàn yuē mù róng shèng wǒ zhī chóu yě
穆谓汗曰：“慕容盛，我之仇也。
qí jīn qǐ nì shèng bì yìng zhī
奇今起逆，盛必应之。
jiān nèi yǒu xiāo qiáng zhī nán bù yí yǎng xīn fù zhī jí
兼内有萧墙之难，不宜养心腹之疾。
hàn jiāng zhū shèng yǐn jiàn chá zhī
”汗将诛盛，引见察之。
shèng qī yǐ gào yú shì wěi chēng jí dǔ bù fù chū rù hàn nǎi zhǐ
盛妻以告，于是伪称疾笃，不复出入，汗乃止。
yǒu li hàn wèi shuāng liú zhì zhāng háo zhāng zhēn zhě jiē shèng zhī jiù nì lán mù yǐn wèi fù xīn
有李旱、卫双、刘志、张豪、 张真者，皆盛之旧昵，兰穆引为腹心。
hàn děng lǚ rù jiàn shèng qián jié dà móu
旱等屡入见盛，潜结大谋。
huì mù tǎo lán nán děng zhǎn zhī dà xiǎng jiàng shì hàn mù jiē zuì
会穆讨兰难等斩之，大飨将士，汗、穆皆醉。
shèng yè yīn rú cè tǎn ér yú qiáng rù yú dōng gōng yǔ li hàn děng zhū mù zhòng jiē yǒng hū jìn gōng hàn zhǎn zhī
盛夜因如厕，袒而逾墙，入于东宫，与李旱等诛穆， 众皆踊呼，进攻汗，斩之。
hàn èr zi lǔ gōng hé chén gōng yáng fēn tún lìng zhī bái láng qiǎn li hàn zhāng zhēn xí zhū zhī
汗二子鲁公和、陈公杨分屯令支、白狼，遣李旱、张真袭诛之。
yú shì nèi wài tiē rán shì nǚ xián yuè shèng qiān yī zì bēi bù chēng zūn hào
于是内外怗然，士女咸悦，盛谦揖自卑，不称尊号。
qí nián yǐ cháng lè wáng chēng zhì shè qí jìng nèi gǎi yuán yuē jiàn píng
其年，以长乐王称制， 赦其境内，改元曰建平。
zhū wáng jiàng jué wèi gōng wén wǔ gè fù jiù wèi
诸王降爵为公，文武各复旧位。
chū mù róng qí jù zhòng yú jiàn ān jiāng tǎo lán hàn bǎi xìng xī rán cóng zhī
初，慕容奇聚众于建安，将讨兰汗，百姓翕然从之。
hàn qiǎn xiōng zi quán tǎo qí qí jī miè zhī jìn tún yǐ lián
汗遣兄子全讨奇，奇击灭之，进屯乙连。
shèng jì zhū hàn mìng qí bà bīng qí suì yǔ dīng líng yán shēng wū wán wáng lóng zhī zǔ bīng pàn shèng yǐn jūn zhì héng gōu qù lóng chéng shí lǐ
盛既诛汗，命奇罢兵，奇遂与丁零严生、乌丸王龙之阻兵叛盛，引军至横沟，去龙城十里。
shèng chū bīng jī bài zhī zhí qí ér hái zhǎn lóng shēng děng bǎi yú rén
盛出兵击败之，执奇而还，斩龙、生等百余人。
shèng yú shì jiàn jí zūn wèi dà shè shū sǐ yǐ xià zhuī zūn bó kǎo xiàn zhuāng tài zǐ quán wèi xiàn zhuāng huáng dì zūn bǎo hòu duàn shì wèi huáng tài hòu quán fēi dīng shì wèi xiàn zhuāng huáng hòu shì tài zǐ cè wèi xiàn āi tài zǐ
盛于是僭即尊位，大赦殊死已下，追尊伯考献庄太子全为献庄皇帝，尊宝后段氏为皇太后， 全妃丁氏为献庄皇后，谥太子策为献哀太子。
shèng yōu zhōu cì shǐ mù róng háo shàng shū zuǒ pú yè zhāng tōng chāng lí yǐn zhāng shùn móu pàn shèng jiē zhū zhī
盛幽州刺史慕容豪、尚书左仆射张通、 昌黎尹张顺谋叛，盛皆诛之。
gǎi nián wèi cháng lè
改年为长乐。
yǒu fàn zuì zhě shí rì yī zì jué zhī wú wō chuí zhī fá ér yù qíng duō shí
有犯罪者，十日一自决之，无挝捶之罚， 而狱情多实。
gāo gōu lí wáng ān qiǎn shǐ gòng fāng wù yǒu què sù shēn lǜ shǒu jí yú duān mén qī xiáng dōng yuán èr xún ér qù gǎi dōng yuán wèi bái què yuán
高句骊王安遣使贡方物，有雀素身绿首，集于端门，栖翔东园，二旬而去，改东园为白雀园。
shèng tīng shī gē jí zhōu gōng zhī shì gù wèi qún chén yuē zhōu gōng zhī fǔ chéng wáng bù néng yǐ zhì chéng gǎn shàng xià zhū xiōng dì yǐ dù liú yán yóu shàn měi yú jīng zhuàn gē dé yú guǎn xián
盛听诗歌及周公之事，顾谓群臣曰：“周公之辅成王，不能以至诚感上下，诛兄弟以杜流言，犹擅美于经传，歌德于管弦。
zhì rú wǒ zhī tài zǎi huán wáng chéng bǎi wáng zhī jì zhǔ zài kě duó zhī nián èr kòu kuī yú nán guò wǎng rì lín cháo fǔ zhèng qún qíng jī mù jīng lüè wài fū pì jìng qiān lǐ yǐ lǐ ràng wéi zōng qīn dé xíng zhì qún hòu dūn mù yōng xī shí wú èr lùn
至如我之太宰桓王，承百王之季，主在可夺之年，二寇窥窬，难过往日，临朝辅政，群情缉穆，经略外敷，辟境千里， 以礼让维宗亲，德刑制群后，敦睦雍熙，时无二论。
xūn dào zhī mào qǐ kě yǔ zhōu gōng tóng rì ér yán hu
勋道之茂，岂可与周公同日而言乎！
ér yàn yǒng quē ér bù lùn shèng dé yǎn ér bù shù fēi suǒ wèi yě
而燕咏阙而不论，盛德掩而不述，非所谓也。
nǎi mìng zhòng shū gèng wéi yàn sòng yǐ shù kè zhī gōng yān
”乃命中书更为《燕颂》以述恪之功焉。
yòu yǐn zhōng shū lìng cháng zhōng shàng shū yáng qiú mì shū jiān láng fū yú dōng táng wèn yuē gǔ lái jūn zǐ jiē wèi zhōu gōng zhōng shèng qǐ bù miù zāi
又引中书令常忠、尚书阳璆、秘书监郎敷于东堂，问曰：“古来君子皆谓周公忠圣，岂不谬哉！
qiú yuē zhōu gōng jū shè zhèng zhī zhòng ér néng dá qún chén zhī míng jí liú yán zhī bàng zhì liè fēng yǐ wù zhǔ dào qì shén líng yì guāng wàn dài gù lèi yè chēng qí gāo hòu wáng wú yǐ duó qí měi
”璆曰：“周公居摄政之重，而能达群臣之名，及流言之谤，致烈风以悟主，道契神灵，义光万代，故累叶称其高，后王无以夺其美。
shèng yuē cháng lìng yǐ wéi hé rú
”盛曰：“常令以为何如？
zhōng yuē xī wǔ wáng jí dǔ zhōu gōng yǒu qǐng lìng zhī chéng liú yán zhī jì yì gǎn tiān dì chu tà bó qín yǐ xun jiù wáng dé
”忠曰：“昔武王疾笃，周公有请令之诚，流言之际，义感天地，楚挞伯禽以训就王德。
zhōu gōng wéi chén zhī zhōng shèng dá zhī měi shī shū yǐ lái wèi zhī yǒu yě
周公为臣之忠，圣达之美，《诗》《书》已来未之有也。
shèng yuē yì zāi èr jūn zhī yán
”盛曰：“异哉二君之言！
zhèn jiàn zhōu gōng zhī zhà wèi jiàn qí zhōng shèng yě
朕见周公之诈，未见其忠圣也。
xī wǔ wáng de jiǔ líng zhī mèng bái wén wáng wén wáng yuē wǒ bǎi ěr jiǔ shí wú yǔ ěr sān yān
昔武王得九龄之梦， 白文王，文王曰：“我百，尔九十，吾与尔三焉。
jí wén wáng zhī zhōng yǐ yàn wǔ wáng zhī shòu yǐ
”及文王之终，已验武王之寿矣。
wǔ wáng zhī suàn wèi jǐn ér qiú dài qí sǐ shì fēi zhà hu
武王之算未尽而求代其死，是非诈乎！
ruò huò yú tiān mìng shì bù shèng yě
若惑于天命，是不圣也。
jù shè tiān wèi ér dān chéng bù jiàn zhì xiōng dì zhī jiān yǒu gān gē zhī shì
据摄天位而丹诚不见，致兄弟之间有干戈之事。
fu wén wáng zhī huà zì jìn jí yuǎn gù yuē xíng yú guǎ qī zhì yú xiōng dì
夫文王之化，自近及远，故曰刑于寡妻，至于兄弟。
zhōu gōng qīn wéi shèng fù zhī diǎn ér dǎo xián yí zhī zōng lù fá tóng qì yǐ chěng sī fèn hé zhōng zhī yǒu hu
周公亲违圣父之典而蹈嫌疑之踪，戮罚同气以逞私忿，何忠之有乎！
dàn shí wú zhí bǐ zhī shǐ hòu rú chéng qí miù tán gù yě
但时无直笔之史，后儒承其谬谈故也。
zhōng yuē qǐ jīn téng ér fǎn fēng yì zú yǐ míng qí bù zhà
”忠曰：“启金縢而返风，亦足以明其不诈。
zāo èr shū liú yán zhī biàn ér néng dà yì miè qīn zhōng ān zōng guó fù zǐ míng bì fǔ chéng dà yè yǐ zhì tài píng zhì lǐ zuò yuè liú qìng wú qióng yì bù kě wèi fēi zhì dé yě
遭二叔流言之变，而能大义灭亲，终安宗国，复子明辟，辅成大业，以致太平，制礼作乐，流庆无穷，亦不可谓非至德也。
shèng yuē qīng tú yīn chéng wén ér wèi yuán dà lǐ zhèn jīn xiāng wéi lùn zhī
”盛曰：“卿徒因成文而未原大理，朕今相为论之。
xī zhōu zì hòu jì jī dé lěi rén zhì yú wén wǔ
昔周自后稷积德累仁，至于文、武。
wén wǔ yǐ dà shèng yìng qī suì yǒu tiān xià
文、武以大圣应期，遂有天下。
shēng líng yǎng qí dé sì hǎi guī qí rén
生灵仰其德， 四海归其仁。
chéng wáng suī yòu tǒng hóng yè ér bǔ shì xiū cháng jiā lǚ zhào máo bì wèi zhī shī fū
成王虽幼统洪业，而卜世修长，加吕、召、毛、毕为之师傅。
ruò wú zhōu gōng shè zhèng wáng dào zú yǐ chéng yě
若无周公摄政，王道足以成也。
zhōu gōng wú gù yǐ ān wēi wéi jǐ rèn zhuān lín cháo zhī quán quē běi miàn zhī lǐ
周公无故以安危为己任，专临朝之权，阙北面之礼。
guǎn cài zhōng cún wáng shì yǐ wéi zhōu gōng dài zhǔ fēi rén chén zhī dào gù yán gōng jiāng bù lì yú rú zǐ
管、 蔡忠存王室，以为周公代主非人臣之道，故言公将不利于孺子。
zhōu gōng dāng míng dà shùn zhī jié chén chéng yì yǐ xiǎo qún yí ér nǎi zǔ bīng dū yì shàn xíng zhū lù
周公当明大顺之节， 陈诚义以晓群疑，而乃阻兵都邑，擅行诛戮。
bù chén zhī zuì zhāng yú hǎi nèi fāng yí wáng chī xiāo zhī shī guī fēi yú zhǔ shì hé wèi hu
不臣之罪彰于海内，方贻王《鸱鸮》 之诗，归非于主，是何谓乎！
yòu zhōu gōng jǔ shì chēng gào èr gōng èr gōng zú míng zhōu gōng zhī wú zuì ér zuò guān chéng wáng zhī yí cǐ zé èr gōng zhī xīn yì yǒu cāi yú zhōu gōng yě
又周公举事，称告二公，二公足明周公之无罪而坐观成王之疑，此则二公之心亦有猜于周公也。
dàn yǐ shū bù jiàn qīn gù jì yán yú guǎn cài kě wèi zhōng bú jiàn yú dāng shí rén bù jí yú xiōng dì
但以疏不间亲，故寄言于管、蔡，可谓忠不见于当时，仁不及于兄弟。
zhī qún wàng zhī yǒu guī tiān mìng zhī bù zài jǐ rán hòu fǎn zhèng chéng wáng yǐ wèi zhōng ěr
知群望之有归，天命之不在己，然后返政成王，以为忠耳。
dà fēng bá mù zhī zhēng nǎi huáng tiān yòu cún zhōu dào bù wàng wén wǔ zhī dé shì yǐ shè zhōu gōng zhī shǐ qiān yù chéng zhōu shì zhī dà měi
大风拔木之征，乃皇天祐存周道，不忘文、武之德，是以赦周公之始愆， 欲成周室之大美。
kǎo zhōu gōng zhī xīn yuán zhōu gōng zhī xíng nǎi tiān xià zhī zuì rén hé zhì dé zhī wèi yě
考周公之心，原周公之行，乃天下之罪人，何至德之谓也！
zhōu gōng fù wèi èr gōng suǒ yǐ dù kǒu bù yán qí běn xīn zhě yǐ míng guǎn cài zhī zhōng yě
周公复位，二公所以杜口不言其本心者，以明管、蔡之忠也。
yòu wèi cháng zhōng yuē yī yǐn zhōu gōng shú xián
又谓常忠曰：“伊尹、周公孰贤？
zhōng yuē yī yǐn fēi yǒu zhōu gōng zhī qīn ér gōng jì yī dài tài jiǎ luàn dé fàng yú tóng gōng sī qiān gǎi shàn rán hòu fù zhī
”忠曰：“伊尹非有周公之亲而功济一代， 太甲乱德，放于桐宫，思愆改善，然后复之。
shǐ zhǔ wú yuàn yán chén wú liú bàng dào cún shè jì měi yì lái jīn chén wèi yī yǐn zhī xūn yǒu gāo zhōu dàn
使主无怨言，臣无流谤，道存社稷， 美溢来今，臣谓伊尹之勋有高周旦。
shèng yuē yī yǐn yǐ jiù chén zhī zhòng xiǎn ā héng zhī rèn tài jiǎ sì wèi jūn dào wèi qià bù néng jié zhōng fǔ dǎo
”盛曰：“伊尹以旧臣之重，显阿衡之任，太甲嗣位，君道未洽，不能竭忠辅导。
ér fàng chù tóng gōng shì tóng yí yì hé zhōu gōng zhī kě nǐ hu
而放黜桐宫，事同夷羿，何周公之可拟乎！
láng fū yuē yī yǐn chǔ rén chén zhī wèi bù néng kuāng zhì qí jūn kǒng chéng tāng zhī dào zhuì ér mò jiù shì yǐ jū zhī tóng gōng yǔ xiǎo rén cóng shì shǐ zhī jià sè zhī jiān nán rán hòu fǎn zhī tiān wèi cǐ qí zhōng yě
” 郎敷曰：“伊尹处人臣之位，不能匡制其君，恐成、汤之道坠而莫就，是以居之桐宫，与小人从事，使知稼穑之艰难，然后返之天位，此其忠也。
shèng yuē yī yǐn néng fèi ér lì zhī hé bù néng fǔ zhī yǐ zhì yú shàn hu
”盛曰：“伊尹能废而立之，何不能辅之以至于善乎？
ruò tài jiǎ xìng tóng jié zhòu zé sān zài zhī jiān wèi yìng biàn chéng xián hòu rú qí xìng běn xiū míng yì xīn yì fā dāng wù jǐn kuāng guī zhī lǐ yǐ bì chéng jūn dé ān yǒu rén chén yōu zhǔ ér jù qí wèi zāi
若太甲性同桀纣，则三载之间未应便成贤后， 如其性本休明，义心易发，当务尽匡规之理以弼成君德，安有人臣幽主而据其位哉！
qiě chén zhī shì jūn wéi lì shì shì nài hé xié zhì cáng rén yǐ chéng jūn è
且臣之事君，惟力是视，奈何挟智藏仁以成君恶！
fu tài jiǎ zhī shì zhèn yǐ jiàn zhī yǐ
夫太甲之事，朕已鉴之矣。
tài jiǎ zhì xián zhī zhǔ yě yǐ yī yǐn lì fèng sān cháo jī wú yì chēng jiāng shī xiǎn zǔ wěi shòu zhī gōng gù nì qí rì yuè zhī míng shòu yī yǐn zhī chù suǒ yǐ jì qí zhōng zhēn zhī měi
太甲， 至贤之主也，以伊尹历奉三朝，绩无异称，将失显祖委授之功，故匿其日月之明， 受伊尹之黜，所以济其忠贞之美。
fu fēi cháng zhī rén rán hòu néng lì fēi cháng zhī shì fēi cháng rén zhī suǒ jiàn yě yì yóu tài bó zhī sān ràng rén wú dé ér chēng yān
夫非常之人，然后能立非常之事，非常人之所见也，亦犹太伯之三让，人无德而称焉。
fū yuē tài bó sān yǐ tiān xià ràng zhì zhòng ní ér hòu xiǎn qí zhì dé
”敷曰：“太伯三以天下让，至仲尼而后显其至德。
tài jiǎ shòu bàng yú tiān xià zāo bì xià nǎi shēn qí měi
太甲受谤于天下，遭陛下乃申其美。
yīn ér tán yàn fù shī cì jīn bó gè yǒu chà
”因而谈宴赋诗，赐金帛各有差。
liáo xī tài shǒu li láng zài jùn shí nián wēi zhì jìng nèi shèng yí zhī lèi zhēng bù fù
辽西太守李郎在郡十年，威制境内，盛疑之，累征不赴。
yǐ mǔ zài lóng chéng wèi gǎn xiǎn pàn nǎi yīn yǐn wèi jūn jiāng wèi zì ān zhī jì yīn biǎo qǐng fā bīng yǐ jù kòu
以母在龙城，未敢显叛，乃阴引魏军，将为自安之计，因表请发兵以距寇。
shèng yuē cǐ bì zhà yě
盛曰：“此必诈也。
zhào qí shǐ ér jí zhī guǒ yàn jǐn miè qí zú qiǎn fǔ guó jiāng jūn li hàn lǜ qí tǎo zhī
”召其使而诘之，果验，尽灭其族，遣辅国将军李旱率骑讨之。
shī cì jiàn ān zhào hàn xuán shī
师次建安，召旱旋师。
lǎng wén qí jiā bèi zhū yě yōng sān qiān yú hù yǐ zì gù
朗闻其家被诛也，拥三千余户以自固。
jí wén hàn zhōng lù ér hái wèi yǒu nèi biàn bù fù wèi bèi liú qí zǐ yǎng shǒu lìng zhī gōng yíng wèi shī yú běi píng
及闻旱中路而还，谓有内变，不复为备，留其子养守令支，躬迎魏师于北平。
hàn hou zhī zhī xí kè lìng zhī qiǎn guǎng wēi mèng guǎng píng lǜ qí zhuī lǎng jí yú wú zhōng zhǎn zhī
旱候知之，袭克令支，遣广威孟广平率骑追朗，及于无终，斩之。
chū shèng zhī zhuī hàn hái yě qún chén mò zhī qí gù
初，盛之追旱还也，群臣莫知其故。
hàn jì zhǎn lǎng shèng wèi qún chén yuē qián yǐ zhuī hàn hái zhě zhèng wèi cǐ ěr
旱既斩朗，盛谓群臣曰：“前以追旱还者，正为此耳。
lǎng xīn wèi pàn nì bì jì guān wēi yī zé jiū hé tóng lèi jié lüè liáng shàn èr zé wáng cuàn shān zé wèi kě zú píng gù fēi yì ér hái yǐ yíng dài qí zhì cu ran yǎn zhī bì kè zhī lǐ yě
朗新为叛逆，必忌官威，一则鸠合同类，劫掠良善，二则亡窜山泽，未可卒平，故非意而还，以盈怠其志，卒然掩之，必克之理也。
qún chén jiē yuē fēi suǒ jí yě
”群臣皆曰：“非所及也。
li hàn zì liáo xī hái wén shèng shā qí jiāng wèi shuāng jù qì jūn bēn zǒu
李旱自辽西还，闻盛杀其将卫双，惧，弃军奔走。
jì ér guī zuì fù qí jué wèi
既而归罪，复其爵位。
shèng wèi shì zhōng sūn qíng yuē hàn zǒng sān jūn zhī rèn hé zhuān zhēng zhī zhòng bù néng zhàng jié sǐ suí wú gù táo wáng kǎo zhī jūn zhèng bù shè zhī zuì yě
盛谓侍中孙勍曰：“旱总三军之任，荷专征之重，不能杖节死绥，无故逃亡，考之军正， 不赦之罪也。
rán dāng xiān dì zhī bì nàn zhòng qíng lí èr gǔ ròu wàng qí qīn gǔ gōng shī zhōng jié hàn yǐ xíng yú zhī tǐ xiào lì jìn mìng zhōng kuǎn zhī zhì jīng guàn bái rì
然当先帝之避难，众情离贰，骨肉忘其亲，股肱失忠节，旱以刑余之体，效力尽命，忠款之至，精贯白日。
zhèn gù lù qí wàng shēn zhī gōng miǎn qí qiū shān zhī zuì ěr
朕故录其忘身之功，免其丘山之罪耳。
shèng qù huáng dì zhī hào chēng shù rén dài wáng
盛去皇帝之号，称庶人大王。
wèi xí yōu zhōu zhí cì shǐ lú pǔ ér qù
魏袭幽州，执刺史卢溥而去。
qiǎn mèng guǎng píng yuán zhī wú jí
遣孟广平援之，无及。
shèng lǜ zhòng sān wàn fá gāo gōu lí xí qí xīn chéng nán sū jiē kè zhī sàn qí jī jù xǐ qí wǔ qiān yú hù yú liáo xī
盛率众三万伐高句骊，袭其新城、南苏，皆克之，散其积聚，徙其五千余户于辽西。
shèng yǐn jiàn bǎi liáo yú dōng táng kǎo xiáng qì yì chāo bá zhě shí yǒu èr rén
盛引见百辽于东堂，考详器艺，超拔者十有二人。
mìng bǎi sī jǔ wén wǔ zhī shì cái kān zuǒ shì zhě gè yī rén
命百司举文武之士才堪佐世者各一人。
lì qí zi liáo xī gōng dìng wèi tài zǐ dà shè shū sǐ yǐ xià
立其子辽西公定为太子，大赦殊死已下。
yàn qí qún chén yú xīn chāng diàn shèng yuē zhū qīng gè yán qí zhì zhèn jiāng lǎn zhī
宴其群臣于新昌殿，盛曰： “诸卿各言其志，朕将览之。
qī bīng shàng shū dīng xìn nián shí wǔ shèng zhī jiù zǐ yě jìn yuē zài shàng bù jiāo gāo ér bù wēi chén zhī yuàn yě
”七兵尚书丁信年十五，盛之舅子也，进曰：“在上不骄，高而不危，臣之愿也。
shèng xiào yuē dīng shàng shū nián shào ān dé zhǎng zhě zhī yán hu
”盛笑曰：“丁尚书年少，安得长者之言乎！
shèng yǐ wēi yán yù xià jiāo bào shǎo qīn duō suǒ cāi jì gù xìn yán jí zhī
”盛以威严驭下，骄暴少亲，多所猜忌，故信言及之。
shèng tǎo kù mò xī dà lǔ huò ér hái
盛讨库莫奚，大虏获而还。
zuǒ jiāng jūn mù róng guó yǔ diàn zhōng jiàng jūn qín yú duàn zàn děng móu lǜ jìn bīng xí shèng shì jué zhū zhī sǐ zhě wǔ bǎi yú rén
左将军慕容国与殿中将军秦舆、段赞等谋率禁兵袭盛，事觉，诛之，死者五百余人。
qián jiāng jūn sī huǐ hóu duàn jī yú zi xìng zàn zi tài děng yīn zhòng xīn dòng yáo yè yú jìn zhōng gǔ zào dà hū
前将军、思悔侯段玑、舆子兴、赞子泰等，因众心动摇，夜于禁中鼓躁大呼。
shèng wén biàn lǜ zuǒ yòu chū zhàn zhòng jiē pī kuì
盛闻变，率左右出战，众皆披溃。
é ér yǒu yī zéi cóng àn zhōng jī shāng shèng suì niǎn shēng qián diàn shēn yuē jìn wèi zhào shū fù hé jiān gōng xī shǔ yǐ hòu shì
俄而有一贼从暗中击伤盛，遂辇升前殿，申约禁卫，召叔父河间公熙属以后事。
xī wèi zhì ér shèng sǐ shí nián èr shí jiǔ zài wèi sān nián
熙未至而盛死，时年二十九，在位三年。
wěi shì zhāo wǔ huáng dì mù hào xīng píng líng miào hào zhōng zōng
伪谥昭武皇帝，墓号兴平陵，庙号中宗。
shèng yòu ér jī jiàn liú piāo zhǎng zé zāo jiā duō nàn yí xiǎn ān wēi bèi cháng zhī yǐ
盛幼而羁贱流漂，长则遭家多难，夷险安危，备尝之矣。
chéng bǎo àn ér bù duàn suì jùn jī wēi xíng zhī jiè zhī xián mò bù cái zhī yú wèi méng fáng zhī yú wèi zhào
惩宝暗而不断，遂峻机威刑，织芥之嫌，莫不裁之于未萌，防之于未兆。
yú shì shàng xià zhèn jú rén bù zì ān suī zhōng chéng qīn qī yì jiē lí èr jiù chén mǐ bù yí miè ān rěn wú qīn suǒ yǐ zú yú bù miǎn
于是上下振局，人不自安，虽忠诚亲戚亦皆离贰，旧臣靡不夷灭，安忍无亲，所以卒于不免。
shì suì lóng ān wǔ nián yě
是岁隆安五年也。
xī zì dào wén chuí zhī shǎo zǐ yě
熙字道文，垂之少子也。
chū fēng hé jiān wáng
初封河间王。
duàn sù gǔ zhī nán zhū wáng duō bèi qí hài xī sù wèi gāo yáng wáng chóng suǒ qīn ài gù de miǎn yān
段速骨之难，诸王多被其害，熙素为高阳王崇所亲爱，故得免焉。
lán hàn zhī cuàn yě yǐ xī wèi liáo dōng gōng bèi zōng sì zhī yì
兰汗之篡也，以熙为辽东公，备宗祀之义。
shèng chū jí wèi jiàng jué wèi gōng bài dū du zhōng wài zhū jūn shì piào qí dà jiàng jūn shàng shū zuǒ pú yè lǐng zhōng lǐng jūn
盛初即位， 降爵为公，拜都督中外诸军事、骠骑大将军、尚书左仆射，领中领军。
cóng zhēng gāo gōu lí qì dān jiē yǒng guān zhū jiāng
从征高句骊、 契丹，皆勇冠诸将。
shèng yuē shū fù xióng guǒ yīng zhuàng yǒu shì zǔ zhī fēng dàn hóng lüè bù rú ěr
盛曰：“叔父雄果英壮，有世祖之风，但弘略不如耳。
jí shèng sǐ qí tài hòu dīng shì yǐ guó duō nàn yi lì zhǎng jūn
及盛死，其太后丁氏以国多难，宜立长君。
qún wàng jiē zài píng yuán gōng yuán ér dīng shì yì zài yú xī suì fèi tài zǐ dìng yíng xī rù gōng
群望皆在平原公元，而丁氏意在于熙，遂废太子定，迎熙入宫。
qún chén quàn jìn xī yǐ ràng yuán yuán gù yǐ ràng xī xī suì jiàn jí zūn wèi
群臣劝进，熙以让元，元固以让熙，熙遂僭即尊位。
zhū qí dà chén duàn jī qín xìng děng bìng yí sān zú
诛其大臣段玑、秦兴等，并夷三族。
yuán yǐ xián yí cì sǐ
元以嫌疑赐死。
yuán zì dào guāng bǎo zhī dì sì zǐ yě
元字道光，宝之第四子也。
shè shū sǐ yǐ xià gǎi yuán yuē guāng shǐ gǎi běi yàn tái wèi dà chán yú tái zhì zuǒ yòu fǔ wèi cì shàng shū
赦殊死已下，改元曰光始，改北燕台为大单于台，置左右辅，位次尚书。
chū xī zhēng yú dīng shì gù wèi suǒ lì
初，熙烝于丁氏，故为所立。
jí chǒng xìng fú guì rén dīng shì yuàn huì zhòu zǔ yǔ xiōng zi qī bīng shàng shū xìn móu fèi xī
及宠幸苻贵人，丁氏怨恚呪诅，与兄子七兵尚书信谋废熙。
xī wén zhī dà nù bī dīng shì lìng zì shā zàng yǐ hòu lǐ zhū dīng xìn
熙闻之，大怒，逼丁氏令自杀，葬以后礼，诛丁信。
xī shòu yú běi yuán shí chéng lìng gāo hé shā sī lì xiào wèi zhāng xiǎn bì mén jù xī
熙狩于北原，石城令高和杀司隶校尉张显，闭门距熙。
xī lǜ qí chí fǎn hé zhòng jiē tóu zhàng xī rù zhū zhī
熙率骑驰返，和众皆投杖，熙入诛之。
yú shì yǐn jiàn zhōu jùn jí chán yú bā bù qí jiù yú dōng gōng wèn yǐ jí kǔ
于是引见州郡及单于八部耆旧于东宫，问以疾苦。
dà zhù lóng téng yuàn guǎng mào shí yú lǐ yì tú èr wàn rén
大筑龙腾苑，广袤十余里，役徒二万人。
qǐ jǐng yún shān yú yuàn nèi jī guǎng wǔ bǎi bù fēng gāo shí qī zhàng
起景云山于苑内，基广五百步，峰高十七丈。
yòu qǐ xiāo yáo gōng gān lù diàn lián fáng shù bǎi guān gé xiāng jiāo
又起逍遥宫、甘露殿，连房数百，观阁相交。
záo tiān hé qú yǐn shuǐ rù gōng
凿天河渠，引水入宫。
yòu wèi qí zhāo yí fú shì záo qū guāng hǎi qīng liáng chí
又为其昭仪苻氏凿曲光海、清凉池。
jì xià shèng shǔ shì zú bù dé xiū xī yē sǐ zhě tài bàn
季夏盛暑，士卒不得休息，暍死者太半。
xī yóu yú chéng nán zhǐ dà liǔ shù xià ruò yǒu rén hū yuē dài wáng qiě zhǐ
熙游于城南，止大柳树下，若有人呼曰：“大王且止。
xī è zhī fá qí shù nǎi yǒu shé zhǎng zhàng yú cóng shù zhōng ér chū
”熙恶之，伐其树，乃有蛇长丈余， 从树中而出。
lì qí guì pín fú shì wèi huáng hòu shè shū sǐ yǐ xià
立其贵嫔苻氏为皇后，赦殊死已下。
xī běi xí qì dān dà pò zhī
熙北袭契丹，大破之。
zhāo yí fú shì sǐ wěi shì mǐn huáng hòu
昭仪苻氏死，伪谥愍皇后。
zèng fú mó tài zǎi shì wén xiàn gōng
赠苻谟太宰，谥文献公。
èr fú bìng měi ér yàn hǎo wēi xíng yóu yàn xī fú zhī jìn yě
二苻并美而艳，好微行游宴，熙弗之禁也。
qǐng yè bì cóng xíng shǎng dà zhèng wú bù yóu zhī
请谒必从，刑赏大政无不由之。
chū zhāo yí yǒu jí lóng chéng rén wáng wēn chēng néng liáo zhī wèi jǐ ér zú xī fèn qí wàng yě lì yú gōng chē mén zhī jiě wēn ér fén zhī
初，昭仪有疾，龙城人王温称能疗之，未几而卒，熙忿其妄也，立于公车门支解温而焚之。
qí hòu hǎo yóu tián xī cóng zhī běi dēng bái lù shān dōng guò qīng lǐng nán lín cāng hǎi bǎi xìng kǔ zhī shì zú wèi chái láng suǒ hài jí dòng sǐ zhě wǔ qiān yú rén yǐ
其后好游田，熙从之， 北登白鹿山，东过青岭，南临沧海，百姓苦之，士卒为豺狼所害及冻死者五千余人矣。
huì gāo gōu lí kòu yàn jùn shā lüè bǎi yú rén
会高句骊寇燕郡，杀略百余人。
xī fá gāo gōu lí yǐ fú shì cóng wèi chōng chē dì dào yǐ gōng liáo dōng
熙伐高句骊，以苻氏从，为冲车地道以攻辽东。
xī yuē dài chǎn píng kòu chéng zhèn dāng yǔ hòu chéng niǎn ér rù bù tīng jiàng shì xiān dēng
熙曰：“待刬平寇城，朕当与后乘辇而入，不听将士先登。
yú shì chéng nèi yán bèi gōng zhī bù néng xià
”于是城内严备，攻之不能下。
huì dà yǔ xuě shì zú duō sǐ nǎi yǐn guī
会大雨雪，士卒多死，乃引归。
nǐ yè zhī fèng yáng mén zuò hóng guāng mén lèi jí sān céng
拟邺之凤阳门，作弘光门，累级三层。
xī yǔ fú shì xí qì dān dàn qí zhòng shèng jiāng hái fú shì fú tīng suì qì zī zhòng qīng xí gāo gōu lí zhōu xíng sān qiān yú lǐ shì mǎ pí dòng sǐ zhě shǔ lù
熙与苻氏袭契丹，惮其众盛，将还，苻氏弗听，遂弃辎重，轻袭高句骊，周行三千余里，士马疲冻，死者属路。
gōng mù dǐ chéng bù kè ér hái
攻木底城，不克而还。
jǐn shā bǎo zhū zǐ
尽杀宝诸子。
dà chéng féi rú jí sù jūn yǐ chóu ní ní wèi zhèn dōng dà jiàng jūn yíng zhōu cì shǐ zhèn sù jūn shàng yōng gōng yì wèi zhèn xi jiāng jūn yōu zhōu cì shǐ zhèn lìng zhī
大城肥如及宿军，以仇尼倪为镇东大将军、营州刺史，镇宿军， 上庸公懿为镇西将军、幽州刺史，镇令支；
shàng shū liú mù wèi zhèn nán dà jiāng jūn jì zhōu cì shǐ zhèn féi rú
尚书刘木为镇南大将军、冀州刺史，镇肥如。
wèi fú shì qǐ chéng huá diàn gāo chéng guāng yí bèi fù tǔ yú běi mén tǔ yǔ gǔ tóng jià
为苻氏起承华殿，高承光一倍，负土于北门，土与谷同价。
diǎn jūn dù jìng zài guān yì què shàng shū jí jiàn
典军杜静载棺诣阙， 上书极谏。
xī dà nù zhǎn zhī
熙大怒，斩之。
fú shì cháng jì xià sī dòng yú kuài zhòng dōng xū shēng dì huáng jiē xià yǒu sī qiè zé bù dé jiā yǐ dà bì qí nüè yě rú cǐ
苻氏尝季夏思冻鱼脍，仲冬须生地黄，皆下有司切责， 不得，加以大辟，其虐也如此。
fú shì sǐ xī bēi hào bì yǒng ruò sàng kǎo bǐ yōng qí shī ér fǔ zhī yuē tǐ yǐ jiù lěng mìng suì duàn yǐ
苻氏死，熙悲号躃踊，若丧考妣，拥其尸而抚之曰： “体已就冷，命遂断矣！
yú shì jiāng pū qì jué jiǔ ér nǎi sū
”于是僵仆气绝，久而乃苏。
dà liǎn jì qì fù qǐ qí guān ér yǔ jiāo jiē
大敛既讫，复启其棺而与交接。
fú zhǎn cuī shí zhōu
服斩缞，食粥。
zhì bǎi liáo yú gōng nèi kū lín lìng shā mén sù fú
制百僚于宫内哭临，令沙门素服。
shǐ yǒu sī àn jiǎn kū zhě yǒu lèi yǐ wéi zhōng xiào wú zé zuì zhī yú shì qún chén zhèn jù mò bù hán xīn yǐ wéi lèi yān
使有司案检哭者，有泪以为忠孝，无则罪之，于是群臣震惧，莫不含辛以为泪焉。
mù róng lóng qī zhāng shì xī zhī sǎo yě měi zī róng yǒu qiǎo sī
慕容隆妻张氏，熙之嫂也， 美姿容，有巧思。
xī jiāng yǐ wéi fú shì zhī xùn yù yǐ zuì shā zhī nǎi huǐ qí suì xuē zhōng yǒu bì zhān suì cì sǐ
熙将以为苻氏之殉，欲以罪杀之，乃毁其禭靴，中有弊毡，遂赐死。
sān nǚ kòu tóu qiú āi xī bù xǔ
三女叩头求哀，熙不许。
zhì gōng qīng yǐ xià zhì yú bǎi xìng lǜ hù yíng mù fèi dān fǔ cáng
制公卿已下至于百姓，率户营墓，费殚府藏。
xià gù sān quán zhōu shū shù lǐ nèi zé tú huà shàng shū bā zuò zhī xiàng
下锢三泉，周输数里，内则图画尚书八坐之象。
xī yuē shàn wèi zhī zhèn jiāng suí hòu rù cǐ líng
熙曰：“善为之，朕将随后入此陵。
shi zhě yǐ wéi bù xiáng
”识者以为不祥。
qí yòu pú yè wéi qiú děng bìng jù wèi xùn mù yù ér dài sǐ yān
其右仆射韦璆等并惧为殉，沐浴而待死焉。
hào fú shì mù yuē zhēng píng líng
号苻氏墓曰征平陵。
xī bèi fā tú xiǎn bù cóng fú shì sàng
熙被发徒跣，步从苻氏丧。
ér chē gāo dà huǐ běi mén ér chū
轜车高大，毁北门而出。
zhǎng lǎo qiè xiāng wèi yuē mù róng shì zì huǐ qí mén jiāng bù jiǔ yě
长老窃相谓曰：“慕容氏自毁其门， 将不久也。
zhōng wèi jiāng jūn féng bá zuǒ wèi jiāng jūn zhāng xìng xiān jiē zuò shì wáng bēn yǐ xī zhèng zhī nüè yě yǔ bá cóng xiōng wàn ní děng èr shí èr rén jié méng tuī mù róng yún wéi zhǔ fā shàng fāng tú wǔ qiān yú rén bì mén jù shǒu
中卫将军冯跋、左卫将军张兴，先皆坐事亡奔，以熙政之虐也，与跋从兄万泥等二十二人结盟，推慕容云为主，发尚方徒五千余人闭门距守。
zhōng huáng mén zhào luò shēng bēn gào zhī xī yuē cǐ shǔ dào ěr zhèn hái dāng zhū zhī
中黄门赵洛生奔告之，熙曰：“此鼠盗耳，朕还当诛之。
nǎi shōu fā guàn jiǎ chí hái fù nàn
”乃收发贯甲，驰还赴难。
yè zhì lóng chéng gōng běi mén bù kè suì bài zǒu rù lóng téng wǎn wēi fú yǐn yú lín zhōng wéi rén suǒ zhí yún de ér shì zhī jí qí zhū zǐ tóng bìn chéng běi
夜至龙城，攻北门不克，遂败，走入龙腾宛，微服隐于林中，为人所执，云得而弑之，及其诸子同殡城北。
shí nián èr shí sān zài wèi liù nián
时年二十三，在位六年。
yún zàng zhī yú fú shì mù wěi shì zhāo wén huáng dì
云葬之于苻氏墓，伪谥昭文皇帝。
chuí yǐ xiào wǔ dì tài yuán bā nián jiàn lì zhì xī sì shì fán èr shí sì nián yǐ ān dì yì xī sān nián miè
垂以孝武帝太元八年僭立，至熙四世，凡二十四年，以安帝义熙三年灭。
chū tóng yáo yuē yī shù gǎo liǎng tóu rán tū tóu xiǎo r lái miè yàn
初， 童谣曰：“一束藁，两头然，秃头小儿来灭燕。
gǎo zì shàng yǒu cǎo xià yǒu hé liǎng tóu rán zé hé cǎo jù jǐn ér chéng gāo zì
”藁字上有草，下有禾，两头然则禾草俱尽而成高字。
yún fù míng bá xiǎo zì tū tóu sān zi ér yún jì yě
云父名拔，小字秃头，三子，而云季也。
xī jìng wèi yún suǒ miè rú yáo yán yān
熙竟为云所灭，如谣言焉。
mù róng yún zì zi yǔ bǎo zhī yǎng zǐ yě
慕容云，字子雨，宝之养子也。
zǔ fù hé gāo gōu lí zhī zhī shù zì yún gāo yáng shì zhī miáo yì gù yǐ gāo wèi shì yān
祖父和，高句骊之支庶，自云高阳氏之苗裔， 故以高为氏焉。
yún shěn shēn yǒu jú liàng hòu zhòng xī yán shí rén xián yǐ wéi yú wéi féng bá qí qí zhì dù ér you zhī
云沈深有局量，厚重希言，时人咸以为愚，唯冯跋奇其志度而友之。
bǎo zhī wèi tài zǐ yún yǐ wǔ yì jǐ shì shì dōng gōng bài shì yù láng xí bài mù róng huì jūn
宝之为太子，云以武艺给事侍东宫，拜侍御郎，袭败慕容会军。
bǎo zǐ zhī cì xìng mù róng shì fēng xī yáng gōng
宝子之，赐姓慕容氏，封夕阳公。
xī zhī zàng fú shì yě féng bá yì yún gào zhī yǐ móu
熙之葬苻氏也，冯跋诣云，告之以谋。
yún jù yuē wú yīng jí lì nián qīng děng suǒ zhī yuàn gèng tú zhī
云惧曰：“吾婴疾历年，卿等所知，愿更图之。
bá bī yuē mù róng shì shì shuāi hé jiān nüè bào huò yāo yín zhī nǚ ér nì luàn tiān cháng bǎi xìng bù kān qí hài sī luàn zhě shí shì jiǔ yān cǐ tiān wáng zhī shí yě
”跋逼曰：“慕容氏世衰，河间虐暴，惑妖淫之女而逆乱天常，百姓不堪其害，思乱者十室九焉，此天亡之时也。
gōng zì gāo shì míng jiā hé néng wéi tā yǎng zǐ
公自高氏名家，何能为他养子！
jī yùn nán yāo qiān suì yī shí gōng yān de cí yě
机运难邀， 千岁一时，公焉得辞也！
fú zhī ér chū
”扶之而出。
yún yuē wú jí kǔ rì jiǔ fèi jué shì wù
云曰：“吾疾苦日久，废绝世务。
qīng jīn xīng jiàn dà shì miù jiàn tuī bī
卿今兴建大事，谬见推逼。
suǒ yǐ pái huái fēi wéi shēn yě shí wéi pǐ dé bù zú yǐ jì yuán yuán gù ěr
所以徘徊，非为身也，实惟否德不足以济元元故耳。
bá děng qiáng zhī yún suì jí tiān wáng wèi fù xìng gāo shì dà shè jìng nèi shū sǐ yǐ xià gǎi yuán yuē zhèng shǐ guó hào dà yàn
”跋等强之， 云遂即天王位，复姓高氏，大赦境内殊死以下，改元曰正始，国号大燕。
shǔ féng bá shì zhōng dū du zhōng wài zhū jūn shì zhēng běi dà jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī lù shàng shū shì wǔ yì gōng fēng bó zi nán xiāng tíng hòu zhě wǔ shí yú rén shì zú cì gǔ bó yǒu chà
署冯跋侍中、都督中外诸军事、征北大将军、开府仪同三司、录尚书事、武邑公，封伯、子、 男，乡、亭侯者五十余人，士卒赐谷帛有差。
xī zhī qún guān fù qí jué wèi
熙之群官，复其爵位。
lì qī lǐ shì wèi tiān wáng hòu zi péng wèi tài zǐ
立妻李氏为天王后，子彭为太子。
yuè qí xiào wèi mù yú liáng móu pàn yún zhū zhī
越骑校尉慕舆良谋叛，云诛之。
yún lín dōng táng xìng chén lí bān táo rén huái jiàn zhí zhǐ ér rù chēng yǒu suǒ qǐ bá jiàn jī yún yún yǐ jǐ jù bān táo rén jìn ér shì zhī
云临东堂，幸臣离班、桃仁怀剑执纸而入，称有所启，拔剑击云，云以几距班， 桃仁进而弑之。
féng bá qiān yún shī yú dōng gōng wěi shì huì yì huáng dì
冯跋迁云尸于东宫，伪谥惠懿皇帝。
yún zì yǐ wú gōng dé ér wèi háo jié suǒ tuī cháng nèi huái jù gù chǒng yǎng zhuàng shì yǐ wéi fù xīn
云自以无功德而为豪桀所推， 常内怀惧，故宠养壮士以为腹心。
lí bān táo rén děng bìng zhuān diǎn jìn wèi wěi zhī yǐ zhǎo yá zhī rèn shǎng cì yuè zhì shù qiān wàn yī shí wò qǐ jiē yǔ zhī tóng zhōng yǐ cǐ zhì bài yún
离班、桃仁等并专典禁卫，委之以爪牙之任，赏赐月至数千万，衣食卧起皆与之同，终以此致败云。
shǐ chén yuē sì xīng dōng jù jīn líng zhī qì yǐ fēn
史臣曰：四星东聚，金陵之气已分；
wǔ mǎ nán fú yù sāi zhī xióng fāng rǎo
五马南浮，玉塞之雄方扰。
shì cháo lǚ gǎi jiān yú mǐ xi
市朝屡改，艰虞靡息。
mù róng chuí tiān zī yīng jié wēi zhèn běn cháo yǐ xióng lüè jiàn cāi ér bì shēn kuān zhèng yǒng gù shòu zhī ér yǐ lǐ dào míng shì zhī ér bì lì
慕容垂天资英杰，威震本朝，以雄略见猜而庇身宽政，永固受之而以礼， 道明事之而毕力。
rán ér sǔn zhì nán jī láng xīn zì yě
然而隼质难羁，狼心自野。
huái nán shī lǜ sān shēng zhī móu yǐ gòu
淮南失律，三甥之谋已构；
hé shuò fēn huī wǔ mù zhī xiáng yún qǐ
河朔分麾， 五木之祥云启。
zhǎn fēi lóng ér xiá jǔ yú shí mén ér cháng mài suì shǐ dí shì yǐng cóng yè shī xiāo yì shōu luó zhào wèi qū jià yīng xióng
斩飞龙而遐举，逾石门而长迈，遂使翟氏景从，邺师宵逸，收罗赵、 魏，驱驾英雄。
kòu náng yú qí cuī wǔ wàn yú hé qū
叩囊余奇，摧五万于河曲；
fú chuán mì cè zhāo qī jùn yú lí yáng
浮船秘策，招七郡于黎阳。
fǎn liáo yīn zhī jiù wù chuàng zhōng shān zhī xīn shè lèi dì yīn zōng jiàn nǐ sī bèi
返辽阴之旧物，创中山之新社，类帝禋宗，僭拟斯备。
fu yǐ zhòng ěr guī jìn lài wǔ chén zhī gōng
夫以重耳归晋，赖五臣之功；
jù jiàn dài wú zī wǔ qiān zhī zú
句践绐吴， 资五千之卒。
è yǒu yè shū èr bà zhòng wēi yī lǚ jǐ bá ér qīng shān yuè téng xiào ér yù fēng yún
恶有业殊二霸，众微一旅，掎拔而倾山岳，腾啸而御风云！
suī wèi rén wàng wáng fù chuán yú dōng guó rèn hǎo yú yù yī kuì yú xī lín xìn fú shì zhī jiān huí fēi jìn shì zhī jīng ní yǐ
虽卫人忘亡复传于东国，任好余裕伊愧于西邻，信苻氏之奸回，非晋室之鲸鲵矣。
bǎo yǐ fú yù huò shēng jùn wén yù sú xiāo qiáng nèi fèn qíng dí wài líng suī dú bù bèi wù ér è zú zì jiǎo
宝以浮誉获升，峻文御俗，萧墙内愤，勍敌外陵，虽毒不被物而恶足自剿。
shèng zé xiào yǒu míng fú wén wǔ bù zhuì tāo guāng ér yí chóu zéi zuì jǐ ér xùn gāo wēi piān piān rán zhuó shì zhī jiā lǔ yǐ
盛则孝友冥符，文武不坠，韬光而夷仇贼，罪己而逊高危，翩翩然浊世之佳虏矣。
xī nǎi de fēi ào zhǔ jǔ yīn yín dé
熙乃地非奥主，举因淫德。
lí róng zhī tài qǔ yuè yú kuāng chuáng
骊戎之态，取悦于匡床；
xuán qī zhī zī jiàn qí yú zhěn fā
玄妻之姿，见奇于鬒发。
dàng qīng zhōu yú qū guāng zhī hǎi wàng cháo shè yú jǐng yún zhī shān shì tǔ mù yú jiāo xīn qióng yuàn jiē yú zuì rǎng zōng sì yí miè wèi féng shì zhī qū chú yān
荡轻舟于曲光之海，望朝涉于景云之山，饰土木于骄心，穷怨嗟于蕞壤，宗祀夷灭，为冯氏之驱除焉。
zàn yuē róng dí píng líng shān chuān fèi téng
赞曰：戎狄凭陵，山川沸腾。
tiān wèi huǐ huò rén fēi yǔ néng
天未悔祸，人非与能。
jí zǒu ér jié xiān míng zé xìng
疾走而捷，先鸣则兴。
dào míng liè liè biān chī háo jié
道明烈烈，鞭笞豪杰。
sǎo yàn yí wèi zhāo tú yǒng miè
扫燕夷魏，钊屠永灭。
dà dào qián yí hóng míng suì qiè
大盗潜移，鸿名遂窃。
bǎo xīn shēng luàn shèng qīng jiā nán
宝心生乱，盛清家难。
xī jí jiāo yín rén huái fèn wǎn
熙极骄淫，人怀愤惋。
niè yí shēn jiù zāi wú yǐ huàn
孽贻身咎，灾无以逭。