qǐ fú guó rén lǒng xī xiān bēi rén yě
乞伏国仁，陇西鲜卑人也。
zài xī yǒu rú fú sī chū lián huà lú sān bù zì mò běi nán chū dà yīn shān yù yī jù chóng yú lù zhuàng ruò shén guī dà rú líng fù nǎi shā mǎ ér jì zhī zhù yuē ruò shàn shén yě biàn kāi lù
在昔有如弗斯、出连、叱卢三部，自漠北南出大阴山，遇一巨虫于路，状若神龟，大如陵阜，乃杀马而祭之，祝曰：“若善神也，便开路；
è shén yě suì sāi bù tōng
恶神也，遂塞不通。
é ér bú jiàn nǎi yǒu yī xiǎo r zài yān
”俄而不见，乃有一小儿在焉。
shí yòu yǒu qǐ fú bù yǒu lǎo fù wú zi zhě qǐng yǎng wèi zi zhòng xián xǔ zhī
时又有乞伏部有老父无子者，请养为子，众咸许之。
lǎo fù xīn rán zì yǐ yǒu suǒ yī píng zì zhī yuē hé gàn
老父欣然自以有所依凭，字之曰纥干。
hé gàn zhě xià yán yī yǐ yě
纥干者，夏言依倚也。
nián shí suì xiāo yǒng shàn qí shè wān gōng wǔ bǎi jīn
年十岁，骁勇善骑射，弯弓五百斤。
sì bù fú qí xióng wǔ tuī wèi tǒng zhǔ hào zhī yuē qǐ fú kè hán tuō duó mò hé
四部服其雄武，推为统主，号之曰乞伏可汗托铎莫何。
tuō duó zhě yán fēi shén fēi rén zhī chēng yě
托铎者，言非神非人之称也。
qí hòu yǒu yòu lín zhě jí guó rén wǔ shì zǔ yě
其后有祐邻者，即国仁五世祖也。
tài shǐ chū lǜ hù wǔ qiān qiān yú xià yuán bù zhòng shāo shèng
泰始初，率户五千迁于夏缘，部众稍盛。
xiān bēi lù jié qī wàn yú luò zhūn yú gāo píng chuān yǔ yòu lín dié xiāng gōng jī
鲜卑鹿结七万余落，屯于高平川，与祐邻迭相攻击。
lù jié bài nán bēn lüè yáng yòu lín jǐn bìng qí zhòng gù jū gāo píng chuān
鹿结败，南奔略阳，祐邻尽并其众，固居高平川。
yòu lín sǐ zi jié quán lì xǐ yú qiān zhūn
祐邻死，子结权立， 徙于牵屯。
jié quán sǐ zǐ lì nà lì jī xiān bēi tǔ lài yú wū shù shān tǎo yù chí kě quán yú dà fēi chuān shōu zhòng sān wàn yú luò
结权死，子利那立，击鲜卑吐赖于乌树山，讨尉迟渴权于大非川，收众三万余落。
lì nà sǐ dì qí ní lì
利那死，弟祁埿立。
qí ní sǐ lì nà zi shù yán lì
祁埿死，利那子述延立。
tǎo xiān bēi mò hòu yú yuàn chuān dà pò zhī jiàng qí zhòng èr wàn yú luò gù jū yuàn chuān
讨鲜卑莫侯于苑川，大破之，降其众二万余落，固居苑川。
yǐ shū fù kē ní wèi shī fū wěi yǐ guó zhèng sī yǐn wū ní wèi zuǒ fǔ jiāng jūn zhèn cài yuán chuān chū lián gāo hú wèi yòu fǔ jiāng jūn zhèn zhì biàn chuān huà lú nà hú wéi lǜ yì jiāng jūn zhèn qiān zhūn shān
以叔父轲埿为师傅，委以国政，斯引乌埿为左辅将军，镇蔡园川，出连高胡为右辅将军，镇至便川，叱卢那胡为率义将军，镇牵屯山。
shù yán sǐ zi nù dà hán lì
述延死，子傉大寒立。
huì shí lè miè liú yào jù ér qiān yú mài tián wú gū shān
会石勒灭刘曜，惧而迁于麦田无孤山。
dà hán sǐ zǐ sī fán lì shǐ qiān yú dù jiān shān
大寒死，子司繁立，始迁于度坚山。
xún wèi fú jiān jiāng wáng tǒng suǒ xí bù zhòng pàn jiàng yú tǒng
寻为苻坚将王统所袭，部众叛降于统。
sī fán tàn wèi zuǒ yòu yuē zhì bù jù dí dé bù fǔ zhòng jiàn qí wèi jiāo ér běn gēn yǐ bài jiàn zhòng fēn sǎn shì yì nán quán
司繁叹谓左右曰：“智不距敌，德不抚众，剑骑未交而本根已败，见众分散，势亦难全。
ruò bēn zhū bù bì bù wǒ róng wú jiāng wèi hū hán yá zhī jì yǐ
若奔诸部，必不我容，吾将为呼韩邪之计矣。
nǎi yì tǒng jiàng yú jiān
”乃诣统降于坚。
jiān dà yuè shǔ wèi nán chán yú liú zhī cháng ān
坚大悦，署为南单于，留之长安。
yǐ sī fán shū fù tǔ léi wèi yǒng shì hù jūn fǔ qí bù zhòng
以司繁叔父吐雷为勇士护军，抚其部众。
é ér xiān bēi bó hán qīn chì lǒng yòu jiān yǐ sī fán wèi shǐ chí jié dū du tǎo xī hú zhū jūn shì zhèn xi jiāng jūn yǐ tǎo zhī
俄而鲜卑勃寒侵斥陇右，坚以司繁为使持节、都督讨西胡诸军事、镇西将军以讨之。
bó hán jù ér qǐng xiáng sī fán suì zhèn yǒng shì chuān shén yǒu wēi huì
勃寒惧而请降，司繁遂镇勇士川，甚有威惠。
sī fán zú guó rén dài zhèn jí jiān xìng shòu chūn zhī yì zhēng wèi qián jiāng jūn lǐng xiān fēng qí
司繁卒，国仁代镇，及坚兴寿春之役，征为前将军，领先锋骑。
huì guó rén shū fù bù tuí pàn yú lǒng xī jiān qiǎn guó rén hái tǎo zhī
会国仁叔父步颓叛于陇西，坚遣国仁还讨之。
bù tuí wén ér dà yuè yíng guó rén yú lù
步颓闻而大悦，迎国仁于路。
guó rén zhì jiǔ gāo huì rǎng mèi dà yán yuē fú shì wǎng yīn zhào shí zhī luàn suì wàng qiè míng hào qióng bīng jí wǔ kuà jiàn bā zhōu
国仁置酒高会，攘袂大言曰：“苻氏往因赵石之乱，遂妄窃名号，穷兵极武，跨僭八州。
jiāng yǔ jì níng yi suí yǐ dé fāng xū guǎng wēi shēng qín xīn yuǎn lüè sāo dòng cāng shēng pí bì zhōng guó wéi tiān nù rén jiāng hé yǐ jì
疆宇既宁，宜绥以德，方虚广威声，勤心远略，骚动苍生，疲弊中国，违天怒人，将何以济！
qiě wù jí zé kuī huò yíng ér fù zhě tiān zhī dào yě
且物极则亏、祸盈而覆者，天之道也。
yǐ wú liàng zhī shì yì yě nán yǐ miǎn yǐ
以吾量之，是役也，难以免矣。
dāng yǔ zhū jūn chéng yī fāng zhī yè
当与诸君成一方之业。
jí jiān bài guī nǎi zhāo jí zhū bù yǒu bù fù zhě tǎo ér bìng zhī zhòng zhì shí yú wàn
”及坚败归，乃招集诸部，有不附者，讨而并之，众至十余万。
jí jiān wèi yáo cháng suǒ shā guó rén wèi qí háo shuài yuē fú shì yǐ gāo shì zhī zī ér kùn yú wū hé zhī zhòng kě wèi tiān yě
及坚为姚苌所杀，国仁谓其豪帅曰：“苻氏以高世之姿而困于乌合之众，可谓天也。
fu shǒu cháng mí yùn xiān dá chǐ zhī
夫守常迷运，先达耻之；
jiàn jī ér zuò yīng háo zhī jǔ
见机而作，英豪之举。
wú suī báo dé jiè lěi shì zhī zī qǐ kě dǔ shí lái zhī yùn ér bù zuò hu
吾虽薄德，藉累世之资，岂可睹时来之运而不作乎！
yǐ xiào wǔ tài yuán shí nián zì chēng dà dū dū dà jiàng jūn dà chán yú lǐng qín hé èr zhōu mù jiàn yuán yuē jiàn yì
”以孝武太元十年自称大都督、大将军、大单于、领秦、河二州牧，建元曰建义。
yǐ qí jiāng yǐ zhān yīn ní wèi zuǒ xiāng wū yǐn chū zhī wèi yòu xiāng dú gū pǐ tí wèi zuǒ fǔ wǔ qún yǒng shì wèi yòu fǔ dì qián guī wéi shàng jiāng jūn zì yú bài shòu gè yǒu chà
以其将乙旃音埿为左相，屋引出支为右相，独孤匹蹄为左辅，武群勇士为右辅，弟干归为上将军，自余拜授各有差。
zhì wǔ chéng wǔ yáng ān gù wǔ shǐ hàn yáng tiān shuǐ lüè yáng qiáng chuān gān sōng kuāng péng bái mǎ yuàn chuān shí èr jùn zhù yǒng shì chéng yǐ jū zhī
置武城、武阳、安固、武始、汉阳、 天水、略阳、漒川、甘松、匡朋、白马、苑川十二郡，筑勇士城以居之。
xiān bēi pǐ lán lǜ zhòng wǔ qiān jiàng
鲜卑匹兰率众五千降。
míng nián nán ān mì yi jí zhū qiāng lǔ lái jī guó rén sì miàn ér zhì
明年，南安秘宜及诸羌虏来击国仁，四面而至。
guó rén wèi zhū jiāng yuē xiān rén yǒu duó rén zhī xīn bù kě zuò dài qí zhì
国仁谓诸将曰：“先人有夺人之心，不可坐待其至。
yi yì wēi ěr dí léi shī yǐ zhāng zhī jūn fǎ suǒ wèi nù wǒ ér dài kòu yě
宜抑威饵敌，羸师以张之，军法所谓怒我而怠寇也。
yú shì lēi zhòng wǔ qiān xí qí bù yì dà bài zhī
”于是勒众五千，袭其不意，大败之。
mì yi bēn hái nán ān xún yǔ qí dì mò hóu tì lǜ zhòng sān wàn yú hù jiàng yú guó rén gè bài jiàng jūn cì shǐ
秘宜奔还南安，寻与其弟莫侯悌率众三万余户降于国仁，各拜将军、刺史。
fú dēng qiǎn shǐ zhě shǔ guó rén shǐ chí jié dà dū dū dū du zá yí zhū jūn shì dà jiàng jūn dà chán yú yuàn chuān wáng
苻登遣使者署国仁使持节、大都督、都督杂夷诸军事、大将军、大单于、苑川王。
guó rén lǜ qí sān wàn xí xiān bēi dà rén mì guì yù gǒu tí lún děng sān bù yú liù quán
国仁率骑三万袭鲜卑大人密贵、裕苟、提伦等三部于六泉。
gāo píng xiān bēi méi yì yú dōng hú jīn xī lián bīng lái xí xiāng yù yú kě hún chuān dà zhàn bài zhī zhǎn jí sān qiān huò mǎ wǔ qiān pǐ
高平鲜卑没奕于、 东胡金熙连兵来袭，相遇于渴浑川，大战败之，斩级三千，获马五千匹。
méi yì yú jí xī bēn hái sān bù zhèn jù lǜ zhòng yíng jiàng
没奕于及熙奔还，三部震惧，率众迎降。
shǔ mì guì jiàn yì jiāng jūn liù quán hóu yù gǒu jiàn zhōng jiāng jūn lán quán hóu tí lún jiàn jié jiāng jūn míng quán hóu
署密贵建义将军、六泉侯，裕苟建忠将军、兰泉侯， 提伦建节将军、鸣泉侯。
guó rén jiàn wēi jiāng jūn huà lú wū gū bá yōng zhòng pàn bǎo qiān zhūn shān
国仁建威将军叱卢乌孤跋拥众叛，保牵屯山。
guó rén lǜ qí qī qiān tǎo zhī zhǎn qí bù jiàng huà luō hóu jiàng zhě qiān yú hù
国仁率骑七千讨之，斩其部将叱罗侯，降者千余户。
bá dà jù suì jiàng fù qí guān wèi
跋大惧，遂降，复其官位。
yīn tǎo xiān bēi yuè zhì huà lí yú píng xiāng dà pò zhī huò qí zi jí guī dì zǐ fù bàn jí bù luò wǔ qiān yú rén ér hái
因讨鲜卑越质叱黎于平襄，大破之， 获其子诘归、弟子复半及部落五千余人而还。
tài yuán shí sān nián guó rén sǐ zài wèi sì nián wěi shì xuān liè wáng miào hào liè zǔ
太元十三年，国仁死，在位四年，伪谥宣烈王，庙号烈祖。
qián guī guó rén dì yě
干归，国仁弟也。
xióng wǔ yīng jié shěn yǎ yǒu dù liàng
雄武英杰，沈雅有度量。
guó rén zhī sǐ yě qí qún chén xián yǐ guó rén zǐ gōng fǔ chōng yòu yi lì zhǎng jūn nǎi tuī qián guī wèi dà dū dū dà jiàng jūn dà chán yú hé nán wáng shè qí jìng nèi gǎi yuán yuē tài chū
国仁之死也，其群臣咸以国仁子公府冲幼，宜立长君，乃推干归为大都督、大将军、大单于、河南王，赦其境内，改元曰太初。
lì qí qī biān shì wèi wáng hòu yǐ chū lián qǐ dōu wèi chéng xiàng zhèn nán jiāng jūn nán liáng zhōu cì shǐ tì juàn wèi yù shǐ dài fū zì yú fēng bài gè yǒu chà
立其妻边氏为王后，以出连乞都为丞相，镇南将军、南梁州刺史悌眷为御史大夫，自余封拜各有差。
suì qiān yú jīn chéng
遂迁于金城。
tài yuán shí sì nián fú dēng qiǎn shǐ shǔ qián guī dà jiàng jūn dà chán yú jīn chéng wáng
太元十四年，苻登遣使署干归大将军、大单于、金城王。
nán qiāng dú rú lǜ zhòng qī qiān jiàng zhī
南羌独如率众七千降之。
xiū guān ā dūn hóu nián èr bù gè yōng wǔ qiān yú luò jù qiān zhūn shān wèi qí biān hài
休官阿敦、侯年二部各拥五千余落，据牵屯山，为其边害。
qián guī tǎo pò zhī xī jiàng qí zhòng yú shì shēng zhèn biān fú
干归讨破之，悉降其众，于是声振边服。
tǔ yù hún dà rén shì lián qiǎn shǐ gòng fāng wù
吐谷浑大人视连遣使贡方物。
xiān bēi dòu liú qí huà dòu hún jí nán qiū lù jié bìng xiū guān hé hū nú lú shuǐ wèi de bá bìng lǜ zhòng jiàng yú qián guī jiē shǔ qí guān jué
鲜卑豆留奇、叱豆浑及南丘鹿结并休官曷呼奴、卢水尉地跋并率众降于干归，皆署其官爵。
lǒng xī tài shǒu yuè zhì jié guī yǐ píng xiāng pàn zì chēng jiàn guó jiāng jūn yòu xián wáng
陇西太守越质诘归以平襄叛，自称建国将军、右贤王。
gàn guī jī bài zhī jí guī dōng bēn lǒng shān
干归击败之，诘归东奔陇山。
jì ér yōng zhòng lái jiàng qián guī qī yǐ zōng nǚ shǔ lì yì jiāng jūn
既而拥众来降， 干归妻以宗女，署立义将军。
fú dēng jiāng méi yì yú qiǎn shǐ jié hǎo yǐ èr zi wèi zhì qǐng tǎo xiān bēi dà dōu guó
苻登将没奕于遣使结好，以二子为质，请讨鲜卑大兜国。
qián guī nǎi yǔ méi yì yú gōng dà dōu yú ān yáng chéng dà dōu tuì gù míng chán bǎo qián guī gōng xiàn zhī suì hái jīn chéng
干归乃与没奕于攻大兜于安阳城，大兜退固鸣蝉堡，干归攻陷之，遂还金城。
wèi lǚ guāng dì bǎo suǒ gōng bài yú míng què xiá tuì tún qīng àn
为吕光弟宝所攻，败于鸣雀峡，退屯青岸。
bǎo jìn zhuī qián guī qián guī shǐ qí jiāng péng xī niàn duàn qí guī lù gōng guàn jiǎ zhòu lián zhàn bài zhī bǎo jí jiàng shì tóu hé sǐ zhě wàn yú rén
宝进追干归，干归使其将彭奚念断其归路，躬贯甲胄，连战败之， 宝及将士投河死者万余人。
fú dēng qiǎn shǐ shǔ qián guī jiǎ huáng yuè dà dū dū lǒng yòu hé xī zhū jūn shì zuǒ chéng xiàng dà jiàng jūn hé nán wáng lǐng qín liáng yì liáng shā wǔ zhōu mù jiā jiǔ cì zhī lǐ
苻登遣使署干归假黄钺、大都督陇右河西诸军事、左丞相、大将军、河南王， 领秦、梁、益、凉、沙五州牧，加九锡之礼。
shí dēng wèi yáo xìng suǒ bī qiǎn shǐ qǐng bīng jìn fēng qián guī liáng wáng mìng zhì guān sī nà qí mèi dōng píng cháng gōng zhǔ wèi liáng wáng hòu
时登为姚兴所逼，遣使请兵，进封干归梁王，命置官司，纳其妹东平长公主为梁王后。
qián guī qiǎn qí qián jiāng jūn qǐ fú yì zhōu guàn jūn dí wēn lǜ qí èr wàn jiù zhī
干归遣其前将军乞伏益州、冠军翟瑥率骑二万救之。
huì dēng wèi xìng suǒ shā nǎi hái shī
会登为兴所杀，乃还师。
dǐ wáng yáng dìng lǜ bù qí sì wàn fá zhī
氐王杨定率步骑四万伐之。
qián guī wèi zhū jiāng yuē yáng dìng yǐ yǒng nüè jù zhòng qióng bīng chěng yù
干归谓诸将曰：“杨定以勇虐聚众，穷兵逞欲。
bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén
兵犹火也，不戢，将自焚。
dìng zhī cǐ yì dài tiān yǐ zhī zī wǒ yě
定之此役，殆天以之资我也。
yú shì qiǎn qí liáng zhōu mù qǐ fú kē dān qín zhōu mù qǐ fú yì zhōu lì yì jiāng jūn jí guī jù zhī
”于是遣其凉州牧乞伏轲殚、 秦州牧乞伏益州、立义将军诘归距之。
dìng bài yì zhōu yú píng chuān kē dān jí guī yǐn zhòng ér tuì
定败益州于平川，轲殚、诘归引众而退。
dí wēn fèn jiàn jiàn yuē wú wáng yǐ shén wǔ zhī zī kāi jī lǒng yòu dōng zhēng xī tǎo mǐ bù xí juǎn wēi zhèn qín liáng shēng guāng ba hàn
翟瑥奋剑谏曰：“吾王以神武之姿，开基陇右，东征西讨，靡不席卷，威震秦、梁， 声光巴、汉。
jiāng jūn yǐ wéi chéng zhī zhòng shòu kǔn wài zhī jì yi xuān lì zhì mìng fǔ níng jiā guó
将军以维城之重，受阃外之寄，宜宣力致命，辅宁家国。
qín zhōu suī bài èr jūn yóu quán nài hé bù sī zhí jiù biàn nì bēn bài hé miàn mù yǐ jiàn wáng hu
秦州虽败， 二军犹全，奈何不思直救，便逆奔败，何面目以见王乎！
xī xiàng yǔ zhǎn qìng zi yǐ níng chu hú jiàn lù jiān jūn yǐ chéng gōng jiāng jūn zhī suǒ wén yě
昔项羽斩庆子以宁楚，胡建戮监军以成功，将军之所闻也。
wēn chéng cái fēi gǔ rén gǎn wàng xiàng shì zhī yì hu
瑥诚才非古人，敢忘项氏之义乎！
kē dān yuē xiàng suǒ yǐ wèi fù qín zhōu zhě wèi zhī zhòng xīn hé rú ěr
”轲殚曰： “向所以未赴秦州者，未知众心何如耳。
bài bù xiāng jiù jūn fá suǒ xiān gǎn zì níng hu
败不相救，军罚所先，敢自宁乎！
nǎi lǜ qí fù zhī
”乃率骑赴之。
yì zhōu jí guī yì lēi zhòng ér jìn dà bài dìng zhǎn dìng jí shǒu lǔ wàn qī qiān jí
益州、诘归亦勒众而进，大败定，斩定及首虏万七千级。
yú shì jǐn yǒu lǒng xī bā xī zhī de
于是尽有陇西、 巴西之地。
tài yuán shí qī nián
太元十七年，
shè qí jìng nèi shū sǐ yǐ xià
赦其境内殊死以下，
shǔ qí zhǎng zǐ chì pán lǐng shàng shū lìng
署其长子炽磐领尚书令，
zuǒ zhǎng shǐ biān ruì wèi shàng shū zuǒ pú yè
左长史边芮为尚书左仆射，
yòu zhǎng shǐ mì yi wèi yòu pú yè
右长史秘宜为右仆射，
dí wēn wèi lì bù shàng shū
翟瑥为吏部尚书，
dí qíng wéi zhǔ kè shàng shū
翟勍为主客尚书，
dù xuān wèi bīng bù shàng shū
杜宣为兵部尚书，
wáng sōng shòu wèi mín bù shàng shū
王松寿为民部尚书，
fán qiān wèi sān gōng shàng shū
樊谦为三公尚书，
fāng hóng qū jǐng wèi shì zhōng
方弘、麹景为侍中，
zì yú bài shòu yī rú wèi wǔ jìn wén gù shì
自余拜授一如魏武、 晋文故事。
yóu chēng dà chán yú dà jiàng jūn
犹称大单于、大将军。
yáng dìng zhī sǐ yě tiān shuǐ jiāng rǔ xí jù shàng guī
杨定之死也，天水姜乳袭据上邽。
zhì shì qiǎn qǐ fú yì zhōu tǎo zhī
至是，遣乞伏益州讨之。
biān ruì wáng sōng shòu yán yú qián guī yuē yì zhōu yǐ yì dì zhī qīn lǚ yǒu zhàn gōng niǔ yú lèi shèng cháng yǒu jiāo sè
边芮、王松寿言于干归曰：“益州以懿弟之亲，屡有战功，狃于累胜，常有骄色。
ruò qí yù kòu bì jiāng yì zhī
若其遇寇，必将易之。
qiě wèi yi zhuān rèn shì yǒu suǒ xiān
且未宜专任，示有所先。
qián guī yuē yì zhōu xiāo yǒng shàn yù zhòng zhū jiāng mò yǒu jí zhī zhě dàn kǒng qí zhuān shàn ěr
”干归曰：“益州骁勇，善御众，诸将莫有及之者， 但恐其专擅耳。
ruò yǐ zhòng zuǒ fǔ zhī dāng wú lǜ yě
若以重佐辅之，当无虑也。
yú shì yǐ píng běi wéi qián wèi zhǎng shǐ sàn qí cháng shì wu hé wèi sī mǎ
”于是以平北韦虔为长史、散骑常侍务和为司马。
zhì dà hán lǐng yì zhōu shì shèng zì jīn bù wéi bù zhèn mìng jiāng shì jiě jiǎ yóu tián zòng yǐn lìng yuē gǎn yán jūn shì zhě zhǎn
至大寒岭，益州恃胜自矜，不为部阵，命将士解甲游畋纵饮，令曰： “敢言军事者斩！
qián děng jiàn yuē wáng yǐ jiāng jūn qīn zhòng gù wěi yǐ zhuān zhēng zhī rèn zhù néng cuī bǐ xiōng chǒu yǐ fù jù zhān
”虔等谏曰：“王以将军亲重，故委以专征之任，庶能摧彼凶丑， 以副具瞻。
zéi yǐ chuí bī nài hé jiě jiǎ zì kuān yàn ān dān dú qiè wèi jiāng jūn wēi zhī
贼已垂逼，奈何解甲自宽，宴安耽毒，窃为将军危之。
yì zhōu yuē rǔ yǐ wū hé zhī zhòng wén wú zhì lǐ yīng yuǎn cuàn
”益州曰：“乳以乌合之众，闻吾至，理应远窜。
jīn nǎi yǔ wú jué zhàn zhě sī chéng qín yě
今乃与吾决战者，斯成擒也。
wú zì chuāi zhī yǒu fāng qīng děng bù zú lǜ yě
吾自揣之有方，卿等不足虑也。
rǔ lǜ zhòng jù zhàn yì zhōu guǒ bài
”乳率众距战，益州果败。
qián guī yuē gū wéi jiǎn shū yǐ zhì yú cǐ
干归曰：“孤违蹇叔，以至于此。
jiàng shì hé wèi gū zhī zuì yě
将士何为，孤之罪也。
jiē shè zhī
”皆赦之。
suǒ lǔ tū fā rú gǒu lǜ hù èr wàn jiàng zhī qián guī qī yǐ zōng nǚ
索虏秃发如苟，率户二万降之，干归妻以宗女。
lǚ guāng lǜ zhòng shí wàn jiāng fá qián guī zuǒ fǔ mì guì zhōu zuǒ wèi mò zhě gǔ dī yán yú qián guī yuē guāng dàn xī jiāng zhì
吕光率众十万将伐干归，左辅密贵周、左卫莫者羖羝言于干归曰：“光旦夕将至。
bì xià yǐ mìng shì xióng zī kāi yè táo hǎn kè jiǎn qún guāng wēi zhèn xiá ěr jiāng gǔ chún fēng yú dōng xià jiàn bā bǎi zhī hóng qìng
陛下以命世雄姿，开业洮罕，克翦群光，威振遐迩，将鼓淳风于东夏，建八百之鸿庆。
bù rěn xiǎo xià qū yǔ jiān shù jīng yú yī shí ruò jī shì bù jié fēi guó jiā lì yě
不忍小下屈，与奸竖兢于一时，若机事不捷，非国家利也。
yi qiǎn ài zǐ yǐ tuì zhī
宜遣爱子以退之。
qián guī nǎi chēng fān yú guāng qiǎn zi chì bó wèi zhì
”干归乃称籓于光，遣子敕勃为质。
jì ér huǐ zhī suì zhū zhōu děng
既而悔之，遂诛周等。
qǐ fú kē dān yǔ qǐ fú yì zhōu bù píng bēn yú lǚ guāng
乞伏轲殚与乞伏益州不平，奔于吕光。
guāng yòu fá zhī xián quàn qí dōng bēn chéng jì qián guī bù cóng wèi zhū jiāng yuē xī cáo mèng dé bài yuán běn chū yú guān dù lù bó yán cuī liú xuán dé yú bái dì jiē yǐ quán lüè qǔ zhī qǐ zài zhòng hu
光又伐之，咸劝其东奔成纪，干归不从， 谓诸将曰：“昔曹孟德败袁本初于官渡，陆伯言摧刘玄德于白帝，皆以权略取之， 岂在众乎！
guāng suī jǔ quán zhōu zhī jūn ér wú jīng yuǎn zhī suàn bù zú dàn yě
光虽举全州之军，而无经远之算，不足惮也。
qiě qí jīng zú jǐn zài lǚ yán yán suī yǒng ér yú yì yǐ qí cè zhì zhī
且其精卒尽在吕延，延虽勇而愚，易以奇策制之。
yán jūn ruò bài guāng yì dùn hái chéng shèng zhuī bēn kě yǐ dé zhì
延军若败，光亦遁还，乘胜追奔，可以得志。
zhòng xián yuē fēi suǒ jí yě
”众咸曰： “非所及也。
lóng ān yuán nián guāng qiǎn qí zi zuǎn fá qián guī shǐ lǚ yán wèi qián fēng
”隆安元年，光遣其子纂伐干归，使吕延为前锋。
qián guī qì wèi zhòng yuē jīn shì shì qióng dí táo mìng wú suǒ sǐ zhōng qiú shēng zhèng zài jīn rì
干归泣谓众曰： “今事势穷踧，逃命无所，死中求生，正在今日。
liáng jūn suī sì miàn ér zhì rán xiāng qù liáo yuǎn shān hé jì zǔ lì bù zhōu jiē bài qí yī jūn ér zhòng jūn zì tuì
凉军虽四面而至，然相去辽远， 山河既阻，力不周接，败其一军而众军自退。
nǎi zòng fǎn jiàn chēng qín wáng qián guī zhòng kuì dōng bēn chéng jì
”乃纵反间，称秦王干归众溃，东奔成纪。
yán xìn zhī yǐn shī qīng jìn guǒ wèi qián guī suǒ bài suì zhǎn zhī
延信之，引师轻进，果为干归所败，遂斩之。
tū fā wū gū qiǎn shǐ lái jié hé qīn
秃发乌孤遣使来结和亲。
shǐ qǐ fú yì zhōu gōng kè zhī yáng zhān wǔ yǔn wú sān chéng fú huò wàn yú rén ér hái
使乞伏益州攻克支阳、鹯武、允吾三城，俘获万余人而还。
yòu qiǎn yì zhōu yǔ wǔ wèi mù róng yǔn guàn jūn dí wēn lǜ qí èr wàn fá tǔ yù hún shì pí zhì yú dù zhōu chuān dà pò zhī
又遣益州与武卫慕容允、冠军翟瑥率骑二万伐吐谷浑视罴，至于度周川，大破之。
shì pí dùn bǎo bái lán shān qiǎn shǐ xiè zuì gòng qí fāng wù yǐ zi dàng qǐ wèi zhì
视罴遁保白兰山，遣使谢罪，贡其方物，以子宕岂为质。
xiān bēi dié jué hé nèi lǜ shī wǔ qiān zì wèi jiàng qián guī
鲜卑叠掘河内率尸五千，自魏降干归。
qián guī suǒ jū nán jǐng mén bēng è zhī suì qiān yú yuàn chuān
干归所居南景门崩，恶之，遂迁于苑川。
yáo xìng jiāng yáo shuò dé lǜ zhòng wǔ wàn fá zhī rù zì nán ān xiá
姚兴将姚硕德率众五万伐之，入自南安峡。
qián guī cì yú lǒng xī yǐ jù shuò dé
干归次于陇西以距硕德。
xìng qián shī jì fā
兴潜师继发。
qián guī wén xìng jiāng dào wèi zhū jiāng yuē wú zì kāi jiàn yǐ lái lǚ cuī qíng dí chéng jī jí suàn jǔ wú yí cè
干归闻兴将到，谓诸将曰：“吾自开建以来，屡摧勍敌，乘机籍算，举无遗策。
jīn yáo xìng jìn zhōng guó zhī shī jūn shì shén shèng
今姚兴尽中国之师，军势甚盛。
shān chuān zǔ xiá wú cóng qí zhī de yi yǐn shī píng chuān cì qí dài ér jī zhī
山川阻狭，无从骑之地，宜引师平川，伺其怠而击之。
cún wáng zhī jī zài sī yī jǔ qīng děng lù lì miǎn zhī
存亡之机，在斯一举，卿等戮力勉之。
ruò xiāo jiǎn yáo xìng guān zhōng zhī de jǐn wú yǒu yě
若枭翦姚兴，关中之地尽吾有也。
yú shì qiǎn qí wèi jūn mù róng yǔn lǜ zhōng jūn èr wàn qiān yú bǎi yáng zhèn jūn luō dūn jiāng wài jūn sì wàn qiān yú hóu chén gǔ qián guī zì lǜ qīng jì shù qiān hou xìng jūn shì
”于是遣其卫军慕容允率中军二万迁于柏阳， 镇军罗敦将外军四万迁于侯辰谷，干归自率轻骑数千候兴军势。
é ér dà fēng hūn wù suì yǔ zhōng jūn xiāng shī wèi xìng zhuī qí suǒ bī rù yú wài jūn
俄而大风昏雾，遂与中军相失，为兴追骑所逼，入于外军。
dàn ér jiāo zhàn wèi xìng suǒ bài
旦而交战，为兴所败。
qián guī dùn hái yuàn chuān suì zǒu jīn chéng wèi zhū háo shuài yuē wú cái fēi mìng shì miù wéi zhū jūn suǒ tuī xīn cún bō luàn ér dé fēi shí xióng tāo qiè míng qì nián yú yī jì fù shèng zhì kòu qīng sàng ruò sī
干归遁还苑川，遂走金城，谓诸豪帅曰：“吾才非命世，谬为诸君所推，心存拨乱，而德非时雄，叨窃名器，年逾一纪，负乘致寇，倾丧若斯！
jīn rén zhòng yǐ sàn shì bù dé ān wú yù xi bǎo yǔn wú yǐ bì qí fēng
今人众已散，势不得安，吾欲西保允吾， 以避其锋。
ruò fāng guǐ xi mài lǐ nán jù jì qīng děng yí ān tǔ jiàng qín bǎo quán qī zǐ
若方轨西迈，理难俱济，卿等宜安土降秦，保全妻子。
qún xià xián yuē xī gǔ gōng zhàng cè bīn rén guī huái
”群下咸曰： “昔古公杖策，豳人归怀；
xuán dé nán bēn jīng chu qiǎng fù
玄德南奔，荆、楚襁负。
fēn qí zhī gǎn gǔ rén suǒ bēi kuàng chén děng yì shēn fù zǐ ér yǒu xīn lí bèi
分岐之感，古人所悲，况臣等义深父子，而有心离背！
qǐng sǐ shēng yǔ bì xià jù
请死生与陛下俱。
qián guī yuē zì gǔ wú bù wáng zhī guó fèi xīng mìng yě
”干归曰：“自古无不亡之国，废兴命也。
gǒu tiān wèi wáng wǒ jì xīng fù yǒu qī
苟天未亡我，冀兴复有期。
dé zhī bù jiàn hé wéi jù sǐ
德之不建，何为俱死！
gōng děng zì ài wú jiāng jì shí yǐ zhōng yú nián
公等自爱，吾将寄食以终余年。
yú shì dà kū ér bié nǎi lǜ qí shù bǎi chí zhì yǔn wú tū fā lì lù gū qiǎn dì nù tán yíng qián guī chù zhī yú jìn xìng
”于是大哭而别，乃率骑数百驰至允吾，秃发利鹿孤遣弟傉檀迎干归，处之于晋兴。
nán qiāng liáng gē děng qiǎn shǐ zhāo zhī
南羌梁戈等遣使招之。
qián guī jiāng pàn móu xiè lì lù gū qiǎn dì tǔ léi zhūn yú mén tiān lǐng
干归将叛，谋泄，利鹿孤遣弟吐雷屯于扪天岭。
qián guī jù wèi lì lù gū suǒ hài wèi qí zi chì pán yuē wú bù néng fù hè dà yè zhì cí diān fù
干归惧为利鹿孤所害，谓其子炽磐曰：“吾不能负荷大业，致兹颠覆。
yǐ lì lù gū yì jiān yīn hǎo jì cún chún chǐ zhī yuán fāng nǎi wàng yì bèi qīn móu rén fù zǐ jì wú wēi míng shì bù quán lì
以利鹿孤义兼姻好， 冀存唇齿之援，方乃忘义背亲，谋人父子，忌吾威名，势不全立。
yáo xìng fāng shèng wú jiāng guī zhī
姚兴方盛，吾将归之。
ruò qí jù qù bì wèi zhuī qí suǒ jí
若其俱去，必为追骑所及。
jīn sòng rǔ xiōng dì jí rǔ mǔ wèi zhì bǐ bì bù yí
今送汝兄弟及汝母为质，彼必不疑。
wú jì zài qín zhōng bù hài rǔ
吾既在秦， 终不害汝。
yú shì sòng chì pán xiōng dì yú xī píng qián guī suì bēn cháng ān
”于是送炽磐兄弟于西平，干归遂奔长安。
yáo xìng jiàn ér dà yuè shǔ qián guī chí jié dū du hé nán zhū jūn shì zhèn yuǎn jiāng jūn hé zhōu cì shǐ guī yì hóu qiǎn qián guī huán zhèn yuàn chuān jǐn yǐ bù zhòng pèi zhī
姚兴见而大悦，署干归持节、 都督河南诸军事、镇远将军、河州刺史、归义侯，遣干归还镇苑川，尽以部众配之。
qián guī jì zhì yuàn chuān yǐ biān ruì wèi zhǎng shǐ wáng sōng shòu wèi sī mǎ gōng qīng dà jiàng yǐ xià xī jiàng hào wèi piān pí
干归既至苑川，以边芮为长史，王松寿为司马，公卿大将已下悉降号为偏裨。
yuán xìng yuán nián chì pán zì xī píng bēn cháng ān yáo xìng yǐ wéi zhèn zhōng jiāng jūn xìng jìn tài shǒu
元兴元年，炽磐自西平奔长安，姚兴以为振忠将军、兴晋太守。
xún qiǎn shǐ zhě jiā qián guī sàn qí cháng shì zuǒ xián wáng
寻遣使者加干归散骑常侍、左贤王。
qiǎn suí xīng jiāng qí nán yíng lǚ lóng yú hé xī tǎo pàn qiāng dǎng lóng tóu yú zī chuān gōng yáng shèng jiāng fú bó yú pí shì bǎo bìng kè zhī
遣随兴将齐难迎吕隆于河西，讨叛羌党龙头于滋川，攻杨盛将苻帛于皮氏堡，并克之。
yòu pò tǔ yù hún jiāng dà hái fú huò wàn yú rén ér hái
又破吐谷浑将大孩，俘获万余人而还。
xún fù lǜ zhòng gōng yáng shèng jiāng yáng yù yú xī yáng bǎo kè zhī
寻复率众攻杨盛将杨玉于西阳堡，克之。
jì ér yuàn chuān dì zhèn liè shēng máo hú zhì rù yú qǐn nèi qián guī shén è zhī
既而苑川地震裂生毛，狐雉入于寝内，干归甚恶之。
yáo xìng lǜ qián guī zhōng wèi xī zhōu zhī huàn yīn qí cháo yě xìng liú wéi zhǔ kè shàng shū yǐ chì pán wèi jiàn wǔ jiàng jūn xíng xī yí xiào wèi jiān fǔ qí zhòng
姚兴虑干归终为西州之患，因其朝也，兴留为主客尚书，以炽磐为建武将军、行西夷校尉，监抚其众。
chì pán yǐ cháng ān bīng luàn jiāng shǐ nǎi zhāo jié zhū bù èr wàn qī qiān zhù chéng yú kāng liáng shān yǐ jù zhī
炽磐以长安兵乱将始，乃招结诸部二万七千，筑城于嵻良山以据之。
chì pán gōng kè fú hǎn qiǎn shǐ gào zhī qián guī bēn hái yuàn chuān
炽磐攻克枹罕，遣使告之，干归奔还苑川。
xiān bēi yuè dà jiān yǒu zhòng wǔ qiān zì lóng mǎ yuàn jiàng qián guī
鲜卑悦大坚有众五千，自龙马苑降干归。
qián guī suì rú fú hǎn liú chì pán zhèn zhī
干归遂如枹罕，留炽磐镇之。
qián guī shōu zhòng sān wàn qiān yú dù jiān shān
干归收众三万，迁于度坚山。
qún xià quàn qián guī chēng wáng qián guī yǐ guǎ ruò fú xǔ
群下劝干归称王，干归以寡弱弗许。
gù qǐng yuē fu dào yìng fú lì suī fèi bì xìng
固请曰：“夫道应符历，虽废必兴；
tú lù suǒ qì suī chéng bì bài
图箓所弃，虽成必败。
běn chū zhī zhòng fēi bù duō yě wèi wǔ yùn chóu sì zhōu wǎ jiě
本初之众，非不多也，魏武运筹，四州瓦解。
xún yì zhī bīng fēi bù shèng yě shì zǔ lóng shēn wáng xīn niǎo sàn
寻、邑之兵，非不盛也，世祖龙申，亡新鸟散。
gù tiān mìng bù kě xū yāo fú lù bù kě wàng jì
固天命不可虚邀，符箓不可妄冀。
yáo shù jiāng zhōng fǒu jí sī tài chéng jī fǔ yùn shí xì shèng rén
姚数将终，否极斯泰，乘机抚运，实系圣人。
jīn jiàn zhòng sān wàn zú kě yǐ jiāng lǐ qín lǒng qīng dàng táo hé
今见众三万，足可以疆理秦、陇，清荡洮河。
bì xià yìng yùn zài xīng sì hǎi hú wàng qǐ yi gù shǒu qiān chōng bù yǐ shè jì wèi běn
陛下应运再兴，四海鹄望，岂宜固守谦冲， 不以社稷为本！
yuàn shí jí dà wèi yǔn fù qún xīn
愿时即大位，允副群心。
qián guī cóng zhī
”干归从之。
yì xī sān nián jiàn chēng qín wáng shè qí jìng nèi gǎi yuán gēng shǐ zhì bǎi guān gōng qīng yǐ xià jiē fù běn wèi
义熙三年，僭称秦王，赦其境内，改元更始，置百官，公卿已下皆复本位。
qiǎn chì pán tǎo yù bó dì yán shī cì fán yú de yán lǜ zhòng chū jiàng shǔ wèi shàng shū xǐ qí bù luò yú yuàn chuān
遣炽磐讨谕薄地延，师次烦于，地延率众出降，署为尚书，徙其部落于苑川。
yòu qiǎn lǒng xī qiāng chāng hé gōng kè yáo xìng jīn chéng jùn yǐ qí xiāo qí qǐ fú wu hé wèi dōng jīn chéng tài shǒu
又遣陇西羌昌何攻克姚兴金城郡，以其骁骑乞伏务和为东金城太守。
qián guī fù dōu yuàn chuān yòu gōng kè xìng lüè yáng nán ān lǒng xī zhū jùn xǐ èr wàn wǔ qiān hù yú yuàn chuān fú hǎn
干归复都苑川， 又攻克兴略阳、南安、陇西诸郡，徙二万五千户于苑川、枹罕。
yáo xìng lì wèi néng xi tǎo kǒng gèng wéi biān hài qiǎn shǐ shǔ qián guī shǐ chí jié sàn qí cháng shì dū du lǒng xī lǐng běi xiōng nú zá hú zhū jūn shì zhēng xi dà jiàng jūn hé zhōu mù dà chán yú hé nán wáng
姚兴力未能西讨， 恐更为边害，遣使署干归使持节、散骑常侍、都督陇西岭北匈奴杂胡诸军事、征西大将军、河州牧、大单于、河南王。
qián guī fāng tú hé yòu quán yí shòu zhī suì chēng fān yú xìng
干归方图河右，权宜受之，遂称籓于兴。
qiǎn chì pán yǔ qí cì zǐ zhōng jūn shěn qián lǜ bù qí yī wàn fá tū fā nù tán shī jì hé bài nù tán tài zǐ wǔ tái yú lǐng nán huò niú mǎ shí yú wàn ér hái
遣炽磐与其次子中军审虔率步骑一万伐秃发傉檀，师济河，败傉檀太子武台于岭南，获牛马十余万而还。
yòu gōng kè xìng bié jiāng yáo lóng yú bó yáng bǎo wáng jǐng yú yǒng luò chéng xǐ sì qiān yú hù yú yuàn chuān sān qiān yú hù yú tán jiāo
又攻克兴别将姚龙于伯阳堡，王憬于永洛城，徙四千余户于苑川，三千余户于谭郊。
qián guī lǜ bù qí sān wàn zhēng xī qiāng péng lì fā yú fú hǎn shī cì yú nú kuí gǔ lì fā qì qí bù zhòng nán bēn
干归率步骑三万征西羌彭利发于枹罕，师次于奴葵谷， 利发弃其部众南奔。
qián guī qiǎn qí jiāng gōng fǔ zhuī jí yú qīng shuǐ zhǎn zhī
干归遣其将公府追及于清水，斩之。
qián guī rù fú hǎn shōu qiāng hù yī wàn sān qiān
干归入枹罕，收羌户一万三千。
yīn lǜ qí èr wàn tǎo tǔ yù hún zhī tǒng ā ruò gān yú chì shuǐ dà pò jiàng zhī
因率骑二万讨吐谷浑支统阿若干于赤水，大破降之。
qián guī tián yú wǔ xī yǒu xiāo jí yú qí shǒu shén è zhī
干归畋于五溪，有枭集于其手，甚恶之。
liù nián wèi xiōng zǐ gōng fǔ suǒ shì bìng qí zhū zi shí yú rén
六年，为兄子公府所弑，并其诸子十余人。
gōng fǔ bēn gù dà xià chì pán yǔ qián guī dì guǎng wǔ zhì dá yáng wǔ mù yì yú tǎo zhī
公府奔固大夏，炽磐与干归弟广武智达、扬武木奕于讨之。
gōng fǔ zǒu dá děng zhuī qín yú kāng liáng nán shān bìng qí sì zǐ huàn zhī yú tán jiāo
公府走，达等追擒于嵻良南山，并其四子，轘之于谭郊。
zàng qián guī yú fú hǎn wěi shì wǔ yuán wáng zài wèi èr shí sì nián
葬干归于枹罕，伪谥武元王，在位二十四年。
chì pán qián guī zhǎng zǐ yě
炽磐，干归长子也。
xìng yǒng guǒ yīng yì lín jī néng duàn quán lüè guò rén
性勇果英毅，临机能断，权略过人。
chū qián guī wèi yáo xìng suǒ bài chì pán zhì yú tū fā lì lù gū
初，干归为姚兴所败， 炽磐质于秃发利鹿孤。
hòu zì xī píng táo ér jiàng xìng xìng yǐ wéi zhèn zhōng jiāng jūn xìng jìn tài shǒu yòu bài jiàn wǔ jiāng jūn xíng xī yí xiào wèi liú qí zhòng zhèn yuàn chuān
后自西平逃而降兴，兴以为振忠将军、兴晋太守，又拜建武将军、行西夷校尉，留其众镇苑川。
jí qián guī fǎn zhèng fù lì chì pán wèi tài zǐ lǐng guàn jūn dà jiàng jūn dū du zhōng wài zhū jūn lù shàng shū shì
及干归返政，复立炽磐为太子，领冠军大将军、 都督中外诸军、录尚书事。
hòu qián guī chēng fān yú yáo xìng xìng qiǎn shǐ shǔ chì pán jiǎ jié zhèn xi jiāng jūn zuǒ xián wáng píng chāng gōng xún jìn hào fǔ jūn dà jiàng jūn
后干归称籓于姚兴，兴遣使署炽磐假节、镇西将军、左贤王、平昌公，寻进号抚军大将军。
qián guī sǐ yì xī liù nián chì pán xí wěi wèi dà shè gǎi yuán yuē yǒng kāng
干归死，义熙六年，炽磐袭伪位，大赦，改元曰永康。
shǔ dí qíng wèi xiàng guó qū jǐng wèi yù shǐ dài fū duàn huī wèi zhōng wèi dì yán zuò wèi jìn zhōng lù shì fán qiān wèi sī zhí
署翟勍为相国，麹景为御史大夫，段晖为中尉，弟延祚为禁中录事，樊谦为司直。
ba shàng shū lìng pú yè shàng shū liù qīng shì zhōng sàn qí cháng shì huáng mén láng guān zhì zhōng zuǒ yòu cháng shì shì láng gè sān rén
罢尚书令、仆射、尚书、 六卿、侍中、散骑常侍、黄门郎官，置中左右常侍、侍郎各三人。
yì xī jiǔ nián qiǎn qí lóng xiāng qǐ fú zhì dá píng dōng wáng sōng shòu tǎo tǔ yù hún shù luò gàn yú jiāo hé dà pò zhī huò qí jiāng hū nà wū tí lǔ sān qiān yú hù ér hái
义熙九年，遣其龙骧乞伏智达、平东王松寿讨吐谷浑树洛干于浇河，大破之， 获其将呼那乌提，虏三千余户而还。
yòu qiǎn qí zhèn dōng yù dá yǔ sōng shòu lǜ qí yī wàn dōng tǎo pò xiū guān quán xiǎo láng lǚ pò hú yú bái shí chuān lǔ qí nán nǚ wàn yú kǒu jìn jù bái shí chéng xiū guān jiàng zhě wàn yú rén
又遣其镇东昙达与松寿率骑一万，东讨破休官权小郎、吕破胡于白石川，虏其男女万余口，进据白石城，休官降者万余人。
hòu xiǎn qīn xiū guān quán xiǎo chéng lǚ nú jiā děng pàn bǎo bái kēng yù dá wèi jiàng shì yuē xī bó guī píng xiǎn zú yǒu miè zōng zhī huò
后显亲休官权小成、吕奴迦等叛保白坑，昙达谓将士曰：“昔伯珪凭险，卒有灭宗之祸；
hán yuē sì bào zhōng shòu fù zú zhī zhū
韩约肆暴，终受覆族之诛。
jīn xiǎo chéng děng nì mìng bái kēng yi zài chú miè
今小成等逆命白坑，宜在除灭。
wáng zhě zhī shī yǒu zhēng wú zhàn yuè ěr yú rén lù lì miǎn zhī
王者之师，有征无战， 粤尔舆人，戮力勉之！
zhòng xián bá jiàn dà hū yú shì jìn gōng bái kēng zhǎn xiǎo chéng nú jiā jí shǒu jí sì qiān qī bǎi lǒng yòu xiū guān xī jiàng
”众咸拔剑大呼，于是进攻白坑，斩小成、奴迦及首级四千七百，陇右休官悉降。
qiǎn ān běi wū de yán guàn jūn dí shào tǎo tǔ yù hún bié tǒng jù páng yú qì qín chuān dà pò zhī fú huò shén zhòng
遣安北乌地延、冠军翟绍讨吐谷浑别统句旁于泣勤川，大破之，俘获甚众。
chì pán lǜ zhū jiāng tǎo tǔ yù hún bié tǒng zhī páng yú zhǎng liǔ chuān jué dá yú kě hún chuān jiē pò zhī qián hòu fú huò nán nǚ èr wàn bā qiān
炽磐率诸将讨吐谷浑别统支旁于长柳川，掘达于渴浑川，皆破之， 前后俘获男女二万八千。
jiàn lì shí nián yǒu yún wǔ sè qǐ yú nán shān chì pán yǐ wéi jǐ ruì dà yuè wèi qún chén yuē wú jīn nián yīng yǒu suǒ dìng wáng yè chéng yǐ
僭立十年，有云五色，起于南山，炽磐以为己瑞，大悦，谓群臣曰：“吾今年应有所定，王业成矣！
yú shì shàn jiǎ zhěng bīng yǐ dài sì fāng zhī xì
”于是缮甲整兵，以待四方之隙。
wén tū fā rǔ tán xī zhēng yǐ fú tóu jiàn ér qǐ yuē kě yǐ xíng yǐ
闻秃发辱檀西征乙弗，投剑而起曰：“可以行矣！
lǜ bù qí èr wàn xí lè dōu
”率步骑二万袭乐都。
tū fā wǔ tái píng chéng jù shǒu chì pán gōng zhī yī xún ér kè
秃发武台凭城距守，炽磐攻之，一旬而克。
suì rù lè dōu lùn gōng xíng shǎng gè yǒu chà
遂入乐都，论功行赏各有差。
qiǎn píng yuǎn jiān qián lǜ qí wǔ qiān zhuī nù tán xǐ wǔ tái yǔ qí wén wǔ jí bǎi xìng wàn yú hù yú fú hǎn
遣平远犍虔率骑五千追傉檀，徙武台与其文武及百姓万余户于枹罕。
nù tán suì jiàng shǔ wèi piào qí dà jiàng jūn zuǒ nán gōng
傉檀遂降，署为骠骑大将军、左南公。
suí nù tán wén wǔ yī cái quán zhuó zhī
随傉檀文武，依才铨擢之。
chì pán jì jiān nù tán bīng qiáng dì guǎng zhì bǎi guān lì qí qī tū fā shì wèi wáng hòu
炽磐既兼傉檀，兵强地广，置百官，立其妻秃发氏为王后。
shí yī nián chì pán gōng kè jǔ qú méng xùn hé huáng tài shǒu jǔ qú hàn píng yǐ qí zuǒ wèi pǐ kuǐ wèi hé huáng tài shǒu yīn tǎo jiàng yǐ fú kū qián ér hái
十一年，炽磐攻克沮渠蒙逊河湟太守沮渠汉平，以其左卫匹逵为河湟太守，因讨降乙弗窟干而还。
qiǎn qí jiāng yù dá wáng sōng shòu děng tǎo nán qiāng mí jiě kāng báo yú chì shuǐ jiàng zhī
遣其将昙达、王松寿等讨南羌弥姐康薄于赤水，降之。
chì pán gōng qiáng chuān shī cì tà zhōng jǔ qú méng xùn lǜ zhòng gōng shí quán yǐ jiù zhī
炽磐攻漒川，师次沓中，沮渠蒙逊率众攻石泉以救之。
chì pán wén ér yǐn hái qiǎn yù dá yǔ qí jiāng chū lián qián lǜ qí wǔ qiān fù zhī
炽磐闻而引还，遣昙达与其将出连虔率骑五千赴之。
méng xùn wén yù dá zhì yǐn guī qiǎn shǐ pìn yú chì pán suì jié hé qīn
蒙逊闻昙达至，引归，遣使聘于炽磐，遂结和亲。
yòu qiǎn yù dá wáng sōng shòu děng lǜ qí yī wàn fá yáo ài yú shàng guī
又遣昙达、王松寿等率骑一万伐姚艾于上邽。
yù dá jìn jù pú shuǐ ài jù zhàn dà bài zhī ài bēn shàng guī
昙达进据蒲水，艾距战，大败之，艾奔上邽。
yù dá jìn tún dà lì pò huáng shí dà qiāng èr shù xǐ wǔ qiān yú hù yú fú hǎn
昙达进屯大利，破黄石、大羌二戍，徙五千余户于枹罕。
lìng qí ān dōng mù yì yú lǜ qí qī qiān tǎo tǔ yù hún shù luò gàn yú sāi shàng pò qí dì ā chái yú yáo hàn chuān fú huò wǔ qiān yú kǒu ér hái luò gàn bēn bǎo bái lán shān ér sǐ
令其安东木奕于率骑七千讨吐谷浑树洛干于塞上，破其弟阿柴于尧扞川，俘获五千余口而还，洛干奔保白兰山而死。
chì pán wén ér xǐ yuē cǐ lǔ jiǎo jiǎo suǒ wèi yǒu shǐ bái dí
炽磐闻而喜曰：“此虏矫矫，所谓有豕白蹢。
wǎng suì yù dá dōng zhēng yáo ài bài zǒu
往岁昙达东征，姚艾败走；
jīn mù yì yú xi tǎo xiá lǔ yuǎn táo
今木奕于西讨，黠虏远逃。
jìng yǔ shāo qīng jiān xiōng fāng tiǎn gǔ gōng wéi liáng wú wú huàn yǐ
境宇稍清，奸凶方殄，股肱惟良，吾无患矣。
yú shì yǐ yù dá wèi zuǒ chéng xiàng qí zi yuán jī wèi yòu chéng xiàng qū jǐng wèi shàng shū lìng dí shào wèi zuǒ pú yè
”于是以昙达为左丞相，其子元基为右丞相，麹景为尚书令，翟绍为左仆射。
qiǎn yù dá yuán jī dōng tǎo yáo ài jiàng zhī
遣昙达、元基东讨姚艾，降之。
zhì shì yǐ fú xiān bēi wū de yán lǜ hù èr wàn jiàng yú chì pán shǔ wèi jiàn yì jiāng jūn
至是，乙弗鲜卑乌地延率户二万降于炽磐，署为建义将军。
de yán xín sǐ dì tā zi lì yǐ zi kē lán zhì yú xī píng
地延寻死，弟他子立，以子轲兰质于西平。
tā zi cóng dì tí gū děng lǜ hù wǔ qiān yǐ xī qiān pàn yú chì pán
他子从弟提孤等率户五千以西迁，叛于炽磐。
liáng zhōu cì shǐ chū lián qián qiǎn shǐ yù zhī tí gū děng guī xiáng
凉州刺史出连虔遣使喻之，提孤等归降。
chì pán yǐ tí gū jiān huá zhōng wèi biān huàn shuì qí bù zhōng róng mǎ liù wàn pǐ
炽磐以提孤奸猾，终为边患，税其部中戎马六万匹。
hòu èr suì ér tí gū děng shān dòng bù luò xi bēn chū sài
后二岁而提孤等扇动部落，西奔出塞。
tā zi lǜ hù wǔ qiān rù jū xī píng
他子率户五千入居西平。
xiān shì yáo ài pàn jiàng méng xùn méng xùn lǜ zhòng yíng zhī
先是，姚艾叛降蒙逊，蒙逊率众迎之。
ài shū fù jùn yán yú zhòng yuē qín wáng kuān rén yǒu yǎ dù zì kě ān tǔ shì zhī hé wéi cóng liáng zhǔ xī qiān
艾叔父俊言于众曰：“秦王宽仁有雅度， 自可安土事之，何为从凉主西迁？
zhòng xián yǐ wéi rán xiāng shuài zhú ài tuī jùn wéi zhǔ qiǎn shǐ qǐng xiáng
”众咸以为然，相率逐艾，推俊为主，遣使请降。
chì pán dà yuè zhēng jùn wèi shì zhōng zhōng shū jiān zhēng nán jiāng jūn fēng lǒng xī gōng yì yī qiān hù
炽磐大悦，征俊为侍中、中书监、征南将军，封陇西公，邑一千户。
shǐ zhēng xi kǒng zǐ tǎo tǔ yù hún mì de yú ruò shuǐ nán dà pò zhī
使征西孔子讨吐谷浑觅地于弱水南，大破之。
mì de lǜ zhòng liù qiān jiàng yú chì pán shǔ wèi ruò shuǐ hù jūn
觅地率众六千降于炽磐，署为弱水护军。
qiǎn qí zuǒ wèi pǐ kuǐ jiàn wēi tī jūn děng tǎo péng lì hé yú qiáng chuān dà pò zhī lì hé dān qí bēn chóu chí huò qí qī zǐ
遣其左卫匹逵，建威梯君等讨彭利和于漒川，大破之，利和单骑奔仇池， 获其妻子。
xǐ qiāng háo sān qiān hù yú fú hǎn qiáng chuān qiāng sān wàn yú hù jiē ān dǔ rú gù
徙羌豪三千户于枹罕，漒川羌三万余户皆安堵如故。
yuán xī yuán nián lì qí dì èr zi mù mò wèi tài zǐ lǐng fǔ jūn dà jiàng jūn dū du zhōng wài zhū jūn shì dà shè jìng nèi gǎi yuán yuē jiàn hóng qí chén zuǒ děng duō suǒ fēng shòu
元熙元年，立其第二子慕末为太子，领抚军大将军、都督中外诸军事，大赦境内，改元曰建弘，其臣佐等多所封授。
chì pán zài wèi qī nián ér sòng shì shòu shàn yǐ sòng yuán jiā sì nián sǐ
炽磐在位七年而宋氏受禅，以宋元嘉四年死。
zi mù mò sì wěi wèi zài wèi sì nián wèi hè lián dìng suǒ shā
子慕末嗣伪位，在位四年，为赫连定所杀。
shǐ guó rén yǐ xiào wǔ tài yuán shí nián jiàn wèi zhì mù mò sì shì fán sì shí yǒu liù zài ér miè
始国仁以孝武太元十年僭位，至慕末四世，凡四十有六载而灭。
shǐ chén yuē fu tiān dì bì dà kūn shēng
史臣曰：夫天地闭，大昆生；
yún léi zhūn qún xiōng zuò
云雷屯，群凶作。
zì jìn shì gòu niè hú bīng sì huò fēng yù wú jì gān gē shì wu
自晋室遘孽，胡兵肆祸，封域无纪，干戈是务。
guó rén yīn shān yí jiào nán yǐ yì fú cì wǒ diàn wēi zhǎng qí líng bào
国仁阴山遗噍，难以义服，伺我阽危，长其陵暴。
xiàng shǐ ǒu qīn míng zhī yùn zāo xióng lüè zhī zhǔ yǐ dāng chǐ hún shā mò qǐng mìng gǎo jiē qǐ xiá qiè jù jìn jiāo jīng lún wáng yè zhě yě
向使偶钦明之运，遭雄略之主，已当褫魂沙漠，请命藁街，岂暇窃据近郊，经纶王业者也。
qián guī zhì bù jí yuǎn ér yǐ lì zhà zì jīn
干归智不及远而以力诈自矜。
xiàn lǚ yán zhī shī jiān móu qián duàn
陷吕延之师，奸谋潜断；
fú shì pí zhī zhòng wēi cè xiá jǔ
俘视罴之众，威策遐举。
biàn yù shì pài lǒng zhī yú zú kuī xiáo hán zhī ào qū mò pí mǎ ér xiāo zhēng jiǎn qíng dí ér zhāo shí
便欲誓湃、陇之余卒，窥崤、函之奥区，秣疲马而宵征，翦勍敌而朝食。
jì ér kòng xián wū dī jué zhì wèi chěng jū àn bēng shān qí gōng yǐ sàng
既而控弦呜镝，厥志未逞，沮岸崩山，其功已丧。
lǚ zhòng fēn yú wài nán xìng yǐ jì quán
履重氛于外难，幸以计全；
yí jù xìn yú xiāo qiáng zhōng chéng xiōng huò yi zāi
贻巨衅于萧墙， 终成凶祸，宜哉！
chì pán chì zhà fēng yún jiàn jī ér dòng láo lóng jùn jié jué shèng duō qí gù néng mìng jiāng yǎn jiāo hé zhī qiú lín róng xí lè dōu zhī de bù yíng shù zài suì lóng wěi yè
炽磐叱咤风云，见机而动，牢笼俊杰，决胜多奇，故能命将掩浇河之酋，临戎袭乐都之地，不盈数载，遂隆伪业。
lǎn qí yí jì dào yì yǒu dào hu
览其遗迹，盗亦有道乎！
féng bá zì wén qǐ cháng lè xìn dōu rén yě xiǎo zì qǐ zhí fá qí xiān bì wàn zhī hòu yě
冯跋，字文起，长乐信都人也，小字乞直伐，其先毕万之后也。
wàn zhī zǐ sūn yǒu shí cǎi féng xiāng zhě yīn yǐ shì yān
万之子孙有食采冯乡者，因以氏焉。
yǒng jiā zhī luàn bá zǔ fù hé bì dì shàng dǎng
永嘉之乱，跋祖父和避地上党。
fù ān xióng wǔ yǒu qì liàng mù róng yǒng shí wéi jiāng jūn
父安，雄武有器量，慕容永时为将军。
yǒng miè bá dōng xǐ hé lóng jiā yú zhǎng gǔ
永灭，跋东徙和龙，家于长谷。
yòu ér yì zhòng shǎo yán kuān rén yǒu dà dù yǐn jiǔ yī shí bù luàn
幼而懿重少言，宽仁有大度，饮酒一石不乱。
sān dì jiē rèn xiá bù xiū háng yè wéi bá gōng shèn qín yú jiā chǎn fù mǔ qì zhī
三弟皆任侠，不修行业，惟跋恭慎，勤于家产，父母器之。
suǒ jū shàng měi yǒu yún qì ruò lóu gé shí xián yì zhī
所居上每有云气若楼阁，时咸异之。
cháng yè jiàn tiān mén kāi shén guāng hè rán zhú yú tíng nèi
尝夜见天门开，神光赫然烛于庭内。
jí mù róng bǎo jiàn hào shǔ zhōng wèi jiāng jūn
及慕容宝僭号，署中卫将军。
chū bá dì sù fú yǔ cóng xiōng wàn ní jí zhū shǎo nián yóu yú shuǐ bīn yǒu yī jīn lóng fú shuǐ ér xià sù fú wèi wàn ní yuē pō yǒu jiàn fǒu
初，跋弟素弗与从兄万泥及诸少年游于水滨，有一金龙浮水而下，素弗谓万泥曰：“颇有见否？
wàn ní děng jiē yuē wú suǒ jiàn yě
”万泥等皆曰：“无所见也。
nǎi qǔ lóng ér shì zhī xián yǐ wéi fēi cháng zhī ruì
”乃取龙而示之，咸以为非常之瑞。
mù róng xī wén ér qiú yān sù fú mì zhī xī nù
慕容熙闻而求焉，素弗秘之，熙怒。
jí jí wěi wèi mì yù zhū bá xiōng dì
及即伪位，密欲诛跋兄弟。
qí hòu bá yòu fàn xī jìn jù huò nǎi yǔ qí zhū dì táo yú shān zé
其后跋又犯熙禁， 惧祸，乃与其诸弟逃于山泽。
měi yè dú xíng měng shòu cháng wèi bì lù
每夜独行，猛兽常为避路。
shí fù yì fán shù rén bù kān mìng bá xiōng dì móu yuē xī jīn hūn nüè jiān jì wú xiōng dì jì hái shǒu wú lù bù kě zuò shòu zhū miè
时赋役繁数，人不堪命， 跋兄弟谋曰：“熙今昏虐，兼忌吾兄弟，既还首无路，不可坐受诛灭。
dāng jí shí ér qǐ lì gōng hóu zhī yè
当及时而起， 立公侯之业。
shì ruò bù chéng sǐ qí wǎn hu
事若不成，死其晚乎！
suì yǔ wàn ní děng èr shí èr rén jié móu
”遂与万泥等二十二人结谋。
bá yǔ èr dì chéng chē shǐ fù rén yù qián rù lóng chéng nì yú běi bù sī mǎ sūn hù zhī shì
跋与二弟乘车， 使妇人御，潜入龙城，匿于北部司马孙护之室。
suì shā xī lì gāo yún wéi zhǔ
遂杀熙，立高云为主。
yún shǔ bá wèi shǐ chí jié shì zhōng dū du zhōng wài zhū jūn shì zhēng běi dà jiāng jūn kāi fǔ yí tóng sān sī lù shàng shū shì wǔ yì gōng
云署跋为使持节、侍中、都督中外诸军事、征北大将军、开府仪同三司、录尚书事、武邑公。
bá yàn qún liáo hū yǒu xuè liú qí zuǒ bì bá è zhī
跋宴群僚，忽有血流其左臂，跋恶之。
cóng shì zhōng láng wáng chuí yīn shuō fú mìng zhī yīng bá jiè qí wù yán
从事中郎王垂因说符命之应，跋戒其勿言。
yún wéi qí xìng chén lí bān táo rén suǒ shā bá shēng hóng guāng mén yǐ guān biàn
云为其幸臣离班、桃仁所杀，跋升洪光门以观变。
zhàng xià dū zhāng tài li sāng wèi bá yuē cǐ shù shì hé suǒ zhì
帐下督张泰、李桑谓跋曰： “此竖势何所至！
qǐng wèi gōng zhǎn zhī
请为公斩之。
yú shì fèn jiàn ér xià sāng zhǎn bān yú xī mén tài shā rén yú tíng zhōng
”于是奋剑而下，桑斩班于西门，泰杀仁于庭中。
zhòng tuī bá wéi zhǔ bá yuē fàn yáng gōng sù fú cái lüè bù héng zhì yú jìng luàn sǎo qīng xiōng jié jiē gōng xūn yě
众推跋为主，跋曰：“范阳公素弗才略不恒，志于靖乱，扫清凶桀，皆公勋也。
sù fú cí yuē chén wén fù xiōng zhī yǒu tiān xià chuán zhī yú zǐ dì wèi wén zǐ dì jí fù xiōng zhī yè ér xiān zhī
” 素弗辞曰：“臣闻父兄之有天下，传之于子弟，未闻子弟籍父兄之业而先之。
jīn hóng jī wèi jiàn wēi shén zhuì liú tiān gōng wú kuàng yè xì dà xiōng
今鸿基未建，危甚缀旒，天工无旷，业系大兄。
yuàn shàng shùn huáng tiān zhī mìng xià fù yuán yuán zhī xīn
愿上顺皇天之命，下副元元之心。
qún chén gù qǐng nǎi xǔ zhī yú shì yǐ tài yuán èr shí nián nǎi jiàn chēng tiān wáng yú chāng lí ér bù xǐ jiù hào jí guó yuē yàn shè qí jìng nèi jiàn yuán yuē tài píng
”群臣固请，乃许之，于是以太元二十年乃僭称天王于昌黎，而不徙旧号，即国曰燕， 赦其境内，建元曰太平。
fēn qiǎn shǐ zhě xún xíng jùn guó guān chá fēng sú
分遣使者巡行郡国，观察风俗。
zhuī zūn zǔ hé wèi yuán huáng dì fù ān wèi xuān huáng dì zūn mǔ zhāng shì wèi tài hòu lì qī sūn shì wèi wáng hòu zi yǒng wèi tài zǐ
追尊祖和为元皇帝，父安为宣皇帝，尊母张氏为太后，立妻孙氏为王后，子永为太子。
shǔ dì sù fú wèi shì zhōng chē qí dà jiàng jūn lù shàng shū shì
署弟素弗为侍中、车骑大将军、录尚书事，
hóng wèi shì zhōng zhēng dōng dà jiàng jūn shàng shū yòu pú yè jí jùn gōng
弘为侍中、征东大将军、尚书右仆射、汲郡公，
cóng xiōng wàn ní wèi piào qí dà jiàng jūn yōu píng èr zhōu mù
从兄万泥为骠骑大将军、幽平二州牧，
wu yín tí wéi shàng dà jiàng jūn liáo dōng tài shǒu
务银提为上大将军、辽东太守，
sūn hù wèi shì zhōng shàng shū lìng yáng píng gōng
孙护为侍中、尚书令、 阳平公，
zhāng xīng wéi wèi jiāng jūn shàng shū zuǒ pú yè yǒng níng gōng
张兴为卫将军、尚书左仆射、永宁公，
guō shēng wèi zhèn dōng dà jiàng jūn lǐng yòu wèi jiāng jūn chén liú gōng
郭生为镇东大将军、领右卫将军、 陈留公，
cóng xiōng zi rǔ chén wèi zhēng xi dà jiàng jūn bìng qīng èr zhōu mù shàng gǔ gōng
从兄子乳陈为征西大将军、并青二州牧、上谷公，
yáo zhāo wèi zhèn nán dà jiāng jūn sī lì xiào wèi shàng dǎng gōng
姚昭为镇南大将军、司隶校尉、上党公，
mǎ fú qín wèi lì bù shàng shū guǎng zōng gōng
马弗勤为吏部尚书、广宗公，
wáng nán wéi shì zhōng fǔ jūn jiāng jūn yǐng chuān gōng
王难为侍中、抚军将军、颍川公，
zì yú bài shòu
自余拜授，
wén wǔ jìn wèi gè yǒu chà
文武进位各有差。
xún ér wàn ní kàng biǎo qǐng dài bá yuē wěi yǐ bù dé miù wéi qún xián suǒ tuī sī yǔ xiōng dì tóng cí xiū qī
寻而万泥抗表请代，跋曰：“猥以不德，谬为群贤所推，思与兄弟同兹休戚。
jīn fāng nán wèi níng wéi chéng rèn zhòng fēi míng dé yì qīn shú kè jū yě
今方难未宁，维城任重，非明德懿亲，孰克居也！
qiě zhé chōng yù wǔ wèi guó fān píng suī yǒu tā rén bù rú wǒ dì xiōng qǐ de rú suǒ chén yě
且折冲御侮，为国籓屏，虽有他人，不如我弟兄，岂得如所陈也。
yú shì jiā kāi fǔ yí tóng sān sī
”于是加开府仪同三司。
yì xī liù nián bá xià shū yuē xī gāo zǔ wèi yì dì jǔ āi tiān xià guī qí rén
义熙六年，跋下书曰：“昔高祖为义帝举哀，天下归其仁。
wú yǔ gāo yún yì zé jūn chén ēn yú xiōng dì
吾与高云义则君臣， 恩逾兄弟。
qí yǐ lǐ zàng yún jí qí qī zǐ lì yún miào yú jiǔ tīng zhì yuán yì èr shí jiā sì shí gōng jiàn
其以礼葬云及其妻子，立云庙于韭町，置园邑二十家，四时供荐。
chū bá zhī lì yě wàn ní rǔ chén zì yǐ qīn ér yǒu dà gōng wèi dāng rù wèi gōng fǔ bá yǐ èr fān rèn zhòng yīn ér fú zhēng bìng yǒu hàn yān
初，跋之立也，万泥、乳陈自以亲而有大功，谓当入为公辅，跋以二籓任重， 因而弗征，并有憾焉。
rǔ chén xìng cū guǎng yǒng qì guò rén mì qiǎn gào wàn ní yuē rǔ chén yǒu zhì móu gù yǔ shū fù wéi zhī
乳陈性粗犷，勇气过人，密遣告万泥曰：“乳陈有至谋，顾与叔父围之。
wàn ní suì bēn bái láng zǔ bīng yǐ pàn
”万泥遂奔白狼，阻兵以叛。
bá qiǎn féng hóng yǔ jiāng jūn zhāng xìng jiāng bù qí èr wàn tǎo zhī
跋遣冯弘与将军张兴将步骑二万讨之。
hóng qiǎn shǐ yù zhī yuē xī zhě xiōng dì chéng fēng yún zhī yùn fǔ yì ér qǐ
弘遣使喻之曰：“昔者兄弟乘风云之运，抚翼而起。
qún gōng yǐ tiān mìng suǒ zhōng rén wàng yōu xì tuī bī zhǔ shàng guāng jiàn bǎo wèi
群公以天命所锺，人望攸系， 推逼主上光践宝位。
liè tǔ shū jué dāng yǔ xiōng dì gòng zhī nài hé yù xún gān gē yú xiāo qiáng qì yǒu yú ér wèi è bó
裂土疏爵，当与兄弟共之，奈何欲寻干戈于萧墙，弃友于而为阏伯！
guò guì néng gǎi shàn mò dà yān
过贵能改，善莫大焉。
yi shě cí xián tóng jiǎng wáng shì
宜舍兹嫌，同奖王室。
wàn ní yù jiàng rǔ chén àn jiàn nù yuē dà zhàng fū sǐ shēng yǒu mìng jué zhī yú jīn hé wèi jiàng yě
”万泥欲降，乳陈按剑怒曰： “大丈夫死生有命，决之于今，何谓降也。
suì kè qī chū zhàn
”遂克期出战。
xìng wèi hóng yuē zéi míng rì chū zhàn jīn yè bì lái jīng wǒ yíng yi mìng sān jūn yǐ bèi bù yú
兴谓弘曰：“贼明日出战，今夜必来惊我营，宜命三军以备不虞。
hóng nǎi mì yán rén kè cǎo shí shù chù huǒ fú bīng yǐ dài zhī
”弘乃密严人课草十束，畜火伏兵以待之。
shì yè rǔ chén guǒ qiǎn zhuàng shì qiān yú rén lái zhuó yíng
是夜，乳陈果遣壮士千余人来斫营。
zhòng huǒ jù qǐ fú bīng yāo jī fú zhǎn wú yí
众火俱起，伏兵邀击，俘斩无遗。
rǔ chén děng jù ér chū jiàng hóng jiē zhǎn zhī
乳陈等惧而出降，弘皆斩之。
shǔ sù fú wèi dà sī mǎ gǎi fēng liáo xī gōng féng hóng wèi piào qí dà jiàng jūn gǎi fēng zhōng shān gōng
署素弗为大司马，改封辽西公，冯弘为骠骑大将军，改封中山公。
bá xià shū yuē zì qǐng duō gù shì nán xiāng xún fù yì xì kǔ bǎi xìng kùn qióng
跋下书曰：“自顷多故，事难相寻，赋役系苦，百姓困穷。
yi jiā kuān yòu wu cóng jiǎn yì qián cháo kē zhèng jiē xī chú zhī
宜加宽宥，务从简易，前朝苛政，皆悉除之。
shǒu zǎi dāng chuí rén huì wú de qīn hài bǎi xìng lán tái dōu guān míng jiā chéng chá
守宰当垂仁惠，无得侵害百姓，兰台都官明加澄察。
chū mù róng xī zhī bài yě gōng rén li xun qiè bǎo ér táo zī zhì jù wàn háng huò yú mǎ fú qín fú qín yǐ xun wèi fāng lüè lìng
” 初，慕容熙之败也，工人李训窃宝而逃，赀至巨万，行货于马弗勤，弗勤以训为方略令。
jì ér shī zhì zhī shì shū zhī yú què xià bēi féng sù fú yán zhī yú bá qǐng miǎn fú qín guān réng tuī zuì zhī
既而失志之士书之于阙下碑，冯素弗言之于跋，请免弗勤官，仍推罪之。
bá yuē dà chén wú zhōng qīng zhī jié huò cái gōng xíng yú cháo suī yóu wú bù míng suǒ zhì fú qín yi sì zhū shì cháo yǐ zhèng xíng xiàn
跋曰：“大臣无忠清之节，货财公行于朝，虽由吾不明所致，弗勤宜肆诸市朝，以正刑宪。
dàn dà yè cǎo chuàng yí lún wèi xù fú qín bá zì hán wēi wèi yǒu jūn zǐ zhī zhì qí tè yuán zhī
但大业草创，彝伦未叙，弗勤拔自寒微，未有君子之志，其特原之。
li xun xiǎo rén wū rǔ cháo shì kě dōng shì kǎo jìng
李训小人，污辱朝士，可东市考竟。
yú shì shàng xià sù rán qǐng qiú lù jué
”于是上下肃然，请赇路绝。
róu rú yǒng hú lǜ qiǎn shǐ qiú bá nǚ wěi lè làng gōng zhǔ xiàn mǎ sān qiān pǐ bá mìng qí qún xià yì zhī
蝚蠕勇斛律遣使求跋女伪乐浪公主，献马三千匹，跋命其群下议之。
sù fú děng yì yuē qián dài jiù shì jiē yǐ zōng nǚ qī liù yí yi xǔ yǐ fēi pín zhī nǚ lè làng gōng zhǔ bù yí xià jiàng fēi lèi
素弗等议曰：“前代旧事，皆以宗女妻六夷，宜许以妃嫔之女，乐浪公主不宜下降非类。
bá yuē nǚ shēng cóng fu qiān lǐ qǐ yuǎn
” 跋曰：“女生从夫，千里岂远！
zhèn fāng chóng xìn shū sú nài hé qī zhī
朕方崇信殊俗，奈何欺之！
nǎi xǔ yān
”乃许焉。
qiǎn qí yóu jī qín dōu lǜ qí èr qiān sòng qí nǚ fù yú róu rú
遣其游击秦都率骑二千，送其女妇于蝚蠕。
kù mò xī yú chū kù zhēn shuài sān qiān yú luò qǐng jiāo shì xiàn mǎ qiān pǐ xǔ zhī chù zhī yú yíng qiū
库莫奚虞出库真率三千余落请交市，献马千匹，许之，处之于营丘。
fēn qiǎn shǐ zhě xún xíng jùn guó gū lǎo jiǔ jí bù néng zì cún zhě zhèn gǔ bó yǒu chà xiào tì lì tián guī mén hé shùn zhě jiē bāo xiǎn zhī
分遣使者巡行郡国，孤老久疾不能自存者，振谷帛有差，孝悌力田闺门和顺者， 皆褒显之。
chāng lí hǎo yuè yíng qiū zhāng mǎi chéng zhōu diāo wēn jiàn dé hé zuǎn yǐ xián liáng jiē zhuó xù zhī
昌黎郝越、营丘张买成、周刁、温建德、何纂以贤良皆擢叙之。
qiǎn qí tài cháng chéng liú xuān xǐ běi bù rén wǔ bǎi hù yú zhǎng gǔ wèi zǔ fù yuán yì
遣其太常丞刘轩徙北部人五百户于长谷，为祖父园邑。
yǐ qí tài zǐ yǒng lǐng dà chán yú zhì sì fǔ
以其太子永领大单于，置四辅。
bá lì yì nóng sāng qín xīn zhèng shì nǎi xià shū shěng yáo báo fù duò nóng zhě lù zhī lì tián zhě bāo shǎng mìng shàng shū jì dá wèi zhī tiáo zhì
跋励意农桑，勤心政事，乃下书省徭薄赋，堕农者戮之，力田者褒赏，命尚书纪达为之条制。
měi qiǎn shǒu zǎi bì qīn jiàn dōng táng wèn wéi zhèng shì zhī yào lìng jí yán wú yǐn yǐ guān qí zhì yú shì cháo yě jìng quàn yān
每遣守宰，必亲见东堂，问为政事之要，令极言无隐，以观其志，于是朝野竞劝焉。
xiān shì hé jiān rén zhě kuāng yán yú bá yuē bì xià zhì dé yìng qī lóng fēi dōng xià jiù bāng zōng zú qīng shǒu cháo yáng yǐ rì wèi suì
先是，河间人褚匡言于跋曰：“陛下至德应期，龙飞东夏，旧邦宗族，倾首朝阳，以日为岁。
ruò tīng chén wǎng yíng zhì zhī bù yuǎn
若听臣往迎，致之不远。
bá yuē gé jué shū yù zǔ huí shù qiān jiāng hé kě zhì yě
”跋曰：“隔绝殊域，阻回数千，将何可致也？
kuāng yuē zhāng wǔ jùn lín hǎi chuán lù shén tōng chū yú liáo xī lín yū bù wéi nán yě
”匡曰：“章武郡临海，船路甚通，出于辽西临渝，不为难也。
bá xǔ zhī shǔ kuāng yóu jī jiāng jūn zhōng shū shì láng hòu jiā zī qiǎn
”跋许之， 署匡游击将军、中书侍郎，厚加资遣。
kuāng xún yǔ bá cóng xiōng mǎi cóng dì dǔ zì cháng lè lǜ wǔ qiān yú hù lái bēn shǔ mǎi wèi wèi wèi fēng chéng yáng bó dǔ wèi tài cháng gāo chéng bó
匡寻与跋从兄买、从弟睹自长乐率五千余户来奔，署买为卫尉，封城阳伯，睹为太常、高城伯。
qì dān kù mò xī jiàng shǔ qí dà rén wèi guī shàn wáng
契丹库莫奚降，署其大人为归善王。
bá yòu xià shū yuē jīn jiāng yǔ wú yú bǎi xìng níng yè ér tián mǔ huāng huì yǒu sī bù suí shí dū chá yù jīn jiā jǐ rén zú bù yì nán hu
跋又下书曰：“今疆宇无虞，百姓宁业，而田亩荒秽，有司不随时督察，欲今家给人足，不亦难乎！
sāng zhè zhī yì yǒu shēng zhī běn
桑柘之益，有生之本。
cǐ tǔ shǎo sāng rén wèi jiàn qí lì kě lìng bǎi xìng rén zhí sāng yī bǎi gēn zhè èr shí gēn
此土少桑，人未见其利，可令百姓人殖桑一百根，柘二十根。
yòu xià shū yuē shèng rén zhì lǐ sòng zhōng yǒu dù
”又下书曰：“圣人制礼，送终有度。
zhòng qí yī qīn hòu qí guān guǒ jiāng hé yòng hu
重其衣衾，厚其棺椁，将何用乎？
rén zhī wáng yě jīng hún shàng guī yú tiān gǔ ròu xià guī yú de cháo zhōng xī huài wú hán nuǎn zhī qī yī yǐ jǐn xiù fú yǐ luó wán níng yǒu zhī zāi
人之亡也，精魂上归于天，骨肉下归于地，朝终夕坏，无寒暖之期， 衣以锦绣，服以罗纨，宁有知哉！
hòu yú sòng zhōng guì ér gǎi zàng jiē wú yì wáng zhě yǒu sǔn yú shēng
厚于送终，贵而改葬，皆无益亡者，有损于生。
shì yǐ zǔ kǎo yīn jiù lì miào jiē bù gǎi yíng líng qǐn
是以祖考因旧立庙，皆不改营陵寝。
shēn xià jìng nèi zì jīn jiē lìng fèng zhī
申下境内，自今皆令奉之。
wèi shǐ gěng èr zhì qí guó bá qiǎn qí huáng mén láng cháng lòu yíng zhī yú dào
魏使耿贰至其国，跋遣其黄门郎常陋迎之于道。
bá wèi bù chēng chén nù ér bù jiàn
跋为不称臣，怒而不见。
jí zhì bá yòu qiǎn lòu láo zhī
及至， 跋又遣陋劳之。
èr fèn ér bù xiè
贰忿而不谢。
bá sàn qí cháng shì shēn xiù yán yú bá yuē bì xià jiē èr yǐ lǐ ér gǎn jiāo jiǎn ruò sī bù kě róng yě
跋散骑常侍申秀言于跋曰：“陛下接贰以礼，而敢骄蹇若斯，不可容也。
zhōng jǐ shì féng yì yǐ qīng nìng yǒu xìng yòu shèng chēng èr zhī líng ào yǐ jī bá
，”中给事冯懿以倾佞有幸，又盛称贰之陵慠以激跋。
bá yuē yì gè qí zhì yě
跋曰： “亦各其志也。
pǐ fū shàng bù kě qū kuàng yī fāng zhī zhǔ hu
匹夫尚不可屈，况一方之主乎！
qǐng yōu ér jiàng zhī bá nǎi liú èr bù qiǎn
”请幽而降之，跋乃留贰不遣。
shì shí jǐng jié sān rì ér fù
是时井竭三日而复。
qí shàng shū lìng sūn hù lǐ yǒu quǎn yǔ shǐ jiāo hù jiàn ér è zhī zhào tài shǐ lìng mǐn shàng shì zhī
其尚书令孙护里有犬与豕交，护见而恶之，召太史令闵尚筮之。
shàng yuē quǎn shǐ yì lèi ér jiāo wéi xìng shī běn qí yú hóng fàn wèi quǎn huò jiāng bó luàn shī zhòng yǐ zhì bài wáng
尚曰：“犬豕异类而交，违性失本，其于《洪范》为犬祸，将勃乱失众，以至败亡。
míng gōng wèi jí zhǒng zǎi xiá ěr jù zhān zhū dì bìng fēng liè hóu guì qīng wáng shì yāo jiàn lǐ tíng bù wéi tā yě
明公位极冢宰，遐迩具瞻，诸弟并封列侯，贵倾王室，妖见里庭，不为他也。
yuàn gōng jiè mǎn yíng zhī shī xiū shàng gōng jiǎn zé yāo guài kě xiāo yǒng xiǎng yuán jí
愿公戒满盈之失，修尚恭俭，则妖怪可消，永享元吉。
hù mò rán bú yuè
”护默然不悦。
chāng lí yǐn sūn bó rén hù dì huà zhī huà zhī dì yǐ bá děng jù yǒu cái lì yǐ xiāo yǒng wén
昌黎尹孙伯仁、护弟叱支、叱支弟乙拔等俱有才力，以骁勇闻。
bá zhī lì yě bìng jì kāi fǔ ér bá wèi zhī xǔ yóu shì yǒu yuàn yán
跋之立也，并冀开府，而跋未之许，由是有怨言。
měi yú cháo xiǎng zhī jì cháng bá jiàn jī zhù yuē xīng jiàn dà yè yǒu gōng lì yān ér zhì yú sàn jiāng qǐ shì hàn zǔ hé shān zhī yì hu
每于朝飨之际，常拔剑击柱曰：“兴建大业， 有功力焉，而滞于散将，岂是汉祖河山之义乎！
bá nù zhū zhī
”跋怒，诛之。
jìn hù zuǒ guāng lù dài fu kāi fǔ yí tóng sān sī lù shàng shū shì yǐ wèi zhī
进护左光禄大夫、 开府仪同三司、录尚书事以慰之。
hù zì sān dì zhū hòu cháng yàng yàng yǒu bú yuè zhī sè bá nù zhī
护自三弟诛后，常怏怏有不悦之色，跋怒，ＣＧ 之。
xún ér liáo dōng tài shǒu wu yín tí zì yǐ gōng zài sūn hù zhāng xìng zhī yòu ér chū wèi biān jùn kàng biǎo yǒu hèn yán mì móu wài pàn
寻而辽东太守务银提自以功在孙护、张兴之右，而出为边郡，抗表有恨言，密谋外叛。
bá nù shā zhī
跋怒，杀之。
bá xià shū yuē wǔ yǐ píng luàn wén yǐ jīng wu níng guó jì sú shí suǒ píng yān
跋下书曰：“武以平乱，文以经务，宁国济俗，实所凭焉。
zì qǐng sàng nán lǐ bēng lè huài lǘ yán jué fěng sòng zhī yīn hòu xíng wú xiáng xù zhī jiào zǐ jīn zhī tàn fù xīng yú jīn qǐ suǒ yǐ mù zhāng fēng huà chóng chǎn sī wén
自顷丧难，礼崩乐坏，闾阎绝讽诵之音，后行无庠序之教，子衿之叹复兴于今，岂所以穆章风化，崇阐斯文！
kě yíng jiàn tài xué yǐ cháng lè liú xuān yíng qiū zhāng chì chéng zhōu dí chóng wèi bó shì láng zhōng jiǎn èr qiān dàn yǐ xià zǐ dì nián shí wǔ yǐ shàng jiào zhī
可营建太学，以长乐刘轩、营丘张炽、成周翟崇为博士郎中，简二千石已下子弟年十五已上教之。
bá dì pī xiān shì yīn luàn tóu yú gāo gōu lí bá yíng zhì zhī zhì lóng chéng yǐ wéi zuǒ pú yè cháng shān gōng
跋弟丕，先是因乱投于高句丽，跋迎致之，至龙城，以为左仆射、常山公。
róu rú hú lǜ wèi qí dì dà dàn suǒ zhú jìn shì bēn bá nǎi guǎn zhī yú liáo dōng jùn dài zhī yǐ kè lǐ
蝚蠕斛律为其弟大但所逐，尽室奔跋，乃馆之于辽东郡，待之以客礼。
bá nà qí nǚ wèi zhāo yí
跋纳其女为昭仪。
shí sān yuè bù yǔ zhì yú xià wǔ yuè
时三月不雨，至于夏五月。
hú lǜ shàng shū qǐng hái sài běi bá yuē qì guó wàn lǐ yòu wú nèi yīng
斛律上书请还塞北，跋曰：“弃国万里，又无内应。
ruò yǐ qiáng bīng xiāng sòng liáng yùn nán jì
若以强兵相送，粮运难继；
shǎo yě shì bù néng gù
少也，势不能固。
qiě qiān lǐ xí guó gǔ rén wéi nán kuàng shù qiān lǐ hu
且千里袭国，古人为难，况数千里乎！
hú lǜ gù qǐng yuē bù fán dà zhòng yuàn gěi qí sān bǎi zú yǐ
”斛律固请曰：“不烦大众，愿给骑三百足矣。
de dá chì lè guó rén bì xīn ér lái yíng
得达敕勒国，人必欣而来迎。
nǎi xǔ zhī qiǎn chán yú qián fǔ wàn líng lǜ qí sān bǎi sòng zhī
”乃许之，遣单于前辅万陵率骑三百送之。
líng dàn yuǎn yì zhì hēi shān shā hú lǜ ér hái
陵惮远役，至黑山，杀斛律而还。
jìn qīng zhōu cì shǐ shēn yǒng qiǎn shǐ fú hǎi lái pìn bá nǎi shǐ qí zhōng shū láng li fú bào zhī
晋青州刺史申永遣使浮海来聘，跋乃使其中书郎李扶报之。
róu rú dà dàn qiǎn shǐ xiàn mǎ sān qiān pǐ yáng wàn kǒu
蝚蠕大但遣使献马三千匹，羊万口。
yǒu chì qì sì sài tài shǐ lìng zhāng mù yán yú bá yuē bīng qì yě
有赤气四塞，太史令张穆言于跋曰：“兵气也。
jīn dà wèi wēi zhì liù hé ér pìn shǐ duàn jué
今大魏威制六合，而聘使断绝。
zì gǔ wèi yǒu lín jiē jìng bù tōng hé hǎo
自古未有邻接境，不通和好。
wéi yì nù lín qǔ wáng zhī dào
违义怒邻，取亡之道。
yi hái qián shǐ xiū hé jié méng
宜还前使，修和结盟。
bá yuē wú dāng sī zhī
”跋曰： “吾当思之。
xún ér wèi jūn dà zhì qiǎn chán yú yòu fǔ gǔ ní lǜ qí hou zhī
”寻而魏军大至，遣单于右辅古泥率骑候之。
qù chéng shí wǔ lǐ yù jūn bēn hái
去城十五里，遇军奔还。
yòu qiǎn qí jiāng yáo zhāo huáng fǔ guǐ děng jù zhàn guǐ zhōng liú shǐ sǐ
又遣其将姚昭、皇甫轨等距战，轨中流矢死。
wèi yǐ yǒu bèi yǐn hái
魏以有备，引还。
bá jìng dì zhèn shān bēng hóng guāng mén guàn què zhé
跋境地震山崩，洪光门鹳雀折。
yòu dì zhèn yòu qǐn huài
又地震，右寝坏。
bá wèn mǐn shàng yuē bǐ nián lǚ yǒu de dòng zhī biàn qīng kě míng yán qí gù
跋问闵尚曰：“比年屡有地动之变，卿可明言其故。
shàng yuē de yīn yě zhǔ bǎi xìng
”尚曰：“地，阴也，主百姓。
zhèn yǒu zuǒ yòu cǐ zhèn jiē xiàng yòu chén jù bǎi xìng jiāng xi yí
震有左右，此震皆向右， 臣惧百姓将西移。
bá yuē wú yì shén lǜ zhī
”跋曰：“吾亦甚虑之。
fēn qiǎn shǐ zhě xún xíng jùn guó wèn suǒ jí kǔ gū lǎo bù néng zì cún zhě cì yǐ gǔ bó yǒu chà
”分遣使者巡行郡国，问所疾苦，孤老不能自存者，赐以谷帛有差。
bá lì shí yī nián zhì shì yuán xī yuán nián yě cǐ hòu shì rù yú sòng
跋立十一年，至是，元熙元年也，此后事入于宋。
zhì yuán jiā qī nián sǐ
至元嘉七年死。
dì hóng shā bá zi yì zì lì hòu wèi wèi suǒ fá dōng bēn gāo gōu lí
弟弘杀跋子翼自立，后为魏所伐，东奔高句丽。
jū èr nián gāo gōu lí shā zhī
居二年，高句丽杀之。
shǐ bá yǐ xiào wǔ tài yuán èr shí nián jiàn hào zhì hóng èr shì fán èr shí yǒu bā zài
始，跋以孝武太元二十年僭号，至弘二世，凡二十有八载。
féng sù fú bá zhī cháng dì yě
冯素弗，跋之长弟也。
kāng kǎi yǒu dà zhì zī mào kuí wěi xióng jié bù qún rèn xiá fàng dàng bù xiū xiǎo jié gù shí rén wèi zhī qí wéi wáng qí yì yān yuē bō luàn cái yě
慷慨有大志，姿貌魁伟，雄杰不群，任侠放荡，不修小节，故时人未之奇，惟王齐异焉，曰：“拨乱才也。
wéi jiāo jié shí háo wèi wu bù yǐ chǎn yè jīng huái
”惟交结时豪为务，不以产业经怀。
ruò guàn zì yì mù róng xī shàng shū zuǒ chéng hán yè qǐng hūn yè nù ér jù zhī
弱冠，自诣慕容熙尚书左丞韩业请婚，业怒而距之。
fù qiú shàng shū láng gāo shào nǚ shào yì fú xǔ
复求尚书郎高邵女，邵亦弗许。
nán gōng lìng chéng zǎo háo jùn yǒu gāo míng sù fú zào yān zǎo mìng mén zhě wù nà
南宫令成藻，豪俊有高名，素弗造焉，藻命门者勿纳。
sù fú jìng rù yǔ zǎo duì zuò páng ruò wú rén
素弗迳入，与藻对坐，旁若无人。
tán yǐn lián rì
谈饮连日。
zǎo shǐ qí zhī yuē wú yuǎn qiú qí jì bù zhī jìn zài dōng lín hé shi zi zhī wǎn yě
藻始奇之，曰：“吾远求骐骥，不知近在东邻，何识子之晚也！
dāng shì xiá shì mò bù guī zhī
”当世侠士莫不归之。
jí xī jiàn hào wèi shì yù láng xiǎo zhàng xià dū
及熙僭号，为侍御郎、小帐下督。
bá zhī wěi yè sù fú suǒ jiàn yě
跋之伪业，素弗所建也。
jí wèi zǎi fǔ qiān xū gōng shèn fēi lǐ bù dòng suī sī yǎng zhī jiàn jiē yǔ zhī kàng lǐ
及为宰辅，谦虚恭慎，非礼不动，虽厮养之贱，皆与之抗礼。
chē fú wū yǔ wu yú jiǎn yuē xiū jǐ lǜ xià bǎi liáo dàn zhī
车服屋宇，务于俭约，修己率下，百僚惮之。
chū wèi jīng yǐn
初为京尹。
jí zhèn yíng qiū bǎi xìng gē zhī
及镇营丘，百姓歌之。
cháng wèi hán yè yuē jūn qián jì bù gù jīn jiāng zì qǔ hé rú
尝谓韩业曰：“君前既不顾，今将自取，何如？
yè bài ér chén xiè
”业拜而陈谢。
sù fú yuē jì wǎng zhī shì qǐ fù yǔ jūn jì zhī
素弗曰： “既往之事，岂复与君计之！
rán dài yè mí hòu
”然待业弥厚。
hǎo cún wáng jì jué shēn bá jiù mén wèn shì zhōng yáng zhé yuē qín zhào xūn chén zǐ dì jīn hé zài hu
好存亡继绝，申拔旧门，问侍中阳哲曰：“秦、赵勋臣子弟今何在乎？
zhé yuē jiē zài zhōng zhōu wéi táo bào sūn xiān zài yān
”哲曰：“皆在中州，惟桃豹孙鲜在焉。
sù fú zhào wèi zuǒ cháng shì lùn zhě guī qí yǒu zǎi héng zhī dù
”素弗召为左常侍，论者归其有宰衡之度。
bá zhī qī nián sǐ bá kū zhī āi tòng
跋之七年死，跋哭之哀恸。
bǐ zàng qī lín zhī
比葬，七临之。
shǐ chén yuē zì wǔ hú zòng tè jiǔ yù lún xū dì lǐ shén zhōu suì hùn zhī yú huāng yì hóng míng bǎo wèi xián jiǎ zhī yú zá zhǒng
史臣曰：自五胡纵慝，九域沦胥，帝里神州，遂混之于荒裔，鸿名宝位，咸假之于杂种。
cháng wèi róng dí xiōng xiāo wèi kuī dào dé qī tiān shàn mìng yì nǎi qí cháng
尝谓戎狄凶嚣，未窥道德，欺天擅命，抑乃其常。
ér féng bá chū zì zhōng zhōu yǒu shū chǒu lèi yīn xiān bēi zhī hūn nüè yì dào míng yú hǎi yú
而冯跋出自中州，有殊丑类，因鲜卑之昏虐，亦盗名于海隅。
rán qí qiān xǐ zhī yú shǎo fēi xióng jié xìng yǐ kuān hòu wèi zhòng suǒ tuī
然其迁徙之余，少非雄杰，幸以宽厚为众所推。
chū suī dǐ lì zhōng hǎn chéng dé jiù shǐ chēng qí xìn huò yāo sì chì chù jiàn chén wú kāi yù zhī cái yì jīng jué zhī shì xìn yǐ
初虽砥砺，终罕成德，旧史称其信惑妖祀，斥黜谏臣，无开驭之才，异经决之士，信矣。
sù huò zhì kòu liáng wèi zài cí
速祸致寇，良谓在兹。
yóu néng fǔ yù lí méng bǎo shǒu jiāng yǔ fā hào shī lìng èr shí yú nián qǐ tiān yì hu fēi rén shì yě
犹能抚育黎萌，保守疆宇，发号施令，二十余年，岂天意乎，非人事也！
zàn yuē guó rén xiāo wǔ qián guī yǒng hàn
赞曰：国仁骁武，干归勇悍。
jiǎo jiǎo chì pán lín jī néng duàn
矫矫炽磐，临机能断。
shú wèi xūn lǔ yì huái chén suàn
孰谓獯虏，亦怀沈算。
wén qǐ cháng cái píng shí pàn huàn
文起常才，凭时叛换。
xián qiè dà bǎo wèi wǒ duō nàn
咸窃大宝，为我多难。