tū fā wū gū hé xī xiān bēi rén yě
秃发乌孤，河西鲜卑人也。
qí xiān yǔ hòu wèi tóng chū
其先与后魏同出。
bā shì zǔ pǐ gū lǜ qí bù zì sài běi qiān yú hé xi qí dì dōng zhì mài tián qiān zhūn xi zhì shī luō nán zhì jiāo hé běi jiē dà mò
八世祖匹孤率其部自塞北迁于河西，其地东至麦田、牵屯，西至湿罗，南至浇河，北接大漠。
pǐ gū zú zi shòu tián lì
匹孤卒，子寿阗立。
chū shòu tián zhī zài yùn mǔ hú yè shì yīn qǐn ér chǎn yú bèi zhōng xiān bēi wèi bèi wèi tū fā yīn ér shì yān
初，寿阗之在孕，母胡掖氏因寝而产于被中，鲜卑谓被为“秃发”，因而氏焉。
shòu tián zú sūn shù jī néng lì zhuàng guǒ duō móu lüè
寿阗卒，孙树机能立，壮果多谋略。
tài shǐ zhōng shā qín zhōu cì shǐ hú liè yú wàn hú duī bài liáng zhōu cì shǐ sū yú yú jīn shān jǐn yǒu liáng zhōu zhī de wǔ dì wèi zhī gàn shí
泰始中，杀秦州刺史胡烈于万斛堆，败凉州刺史苏愉于金山，尽有凉州之地，武帝为之旰食。
hòu wèi mǎ lóng suǒ bài bù xià shā zhī yǐ jiàng
后为马隆所败，部下杀之以降。
cóng dì wu wán lì
从弟务丸立。
sǐ sūn tuī jīn lì
死，孙推斤立。
sǐ zi sī fù jiān lì bù zhòng shāo shèng
死，子思复鞬立，部众稍盛。
wū gū jí sī fù jiān zhī zǐ yě
乌孤即思复鞬之子也。
jí sì wèi wù nóng sāng xiū lín hǎo
及嗣位，务农桑，修邻好。
lǚ guāng qiǎn shǐ shǔ wèi jiǎ jié guàn jūn dà jiàng jūn hé xī xiān bēi dà dū tǒng guǎng wǔ xiàn hóu
吕光遣使署为假节、冠军大将军、河西鲜卑大都统、广武县侯。
wū gū wèi zhū jiāng yuē lǚ shì yuǎn lái jiǎ shòu dāng kě shòu bù
乌孤谓诸将曰：“吕氏远来假授，当可受不？
zhòng xián yuē wú shì zhòng bù shǎo hé gù shǔ rén
”众咸曰：“吾士众不少，何故属人！
wū gū jiāng cóng zhī qí jiāng shí zhēn ruò liú yuē jīn běn gēn wèi gù lǐ yi suí shí
”乌孤将从之，其将石真若留曰：“今本根未固，理宜随时。
guāng dé xíng xiū míng jìng nèi wú yú ruò zhì sǐ yú wǒ zhě dà xiǎo bù dí hòu suī huǐ zhī wú suǒ jí yě
光德刑修明， 境内无虞，若致死于我者，大小不敌，后虽悔之，无所及也。
bù rú shòu ér zūn yǎng zhī yòu dài qí xìn ěr
不如受而遵养之，又待其衅耳。
wū gū nǎi shòu zhī
”乌孤乃受之。
wū gū tǎo yǐ fú zhé jué èr bù dà pò zhī qiǎn qí jiāng shí yì gàn zhù lián chuān bǎo yǐ dōu zhī
乌孤讨乙弗、折掘二部，大破之，遣其将石亦干筑廉川堡以都之。
wū gū dēng lián chuān tài shān qì ér bù yán
乌孤登廉川大山，泣而不言。
shí yì gàn jìn yuē chén wén zhǔ yōu chén rǔ zhǔ rǔ chén sǐ dài wáng suǒ wéi bù lè zhě jiāng fēi lǚ guāng hu
石亦干进曰：“臣闻主忧臣辱，主辱臣死，大王所为不乐者，将非吕光乎！
guāng nián yǐ shuāi lǎo shī tú lǚ bài
光年已衰老，师徒屡败。
jīn wǒ yǐ shì mǎ zhī shèng bǎo jù dà chuān nǎi kě yǐ yī jī bǎi guāng hé zú jù yě
今我以士马之盛，保据大川，乃可以一击百， 光何足惧也。
wū gū yuē guāng zhī shuāi lǎo yì wú suǒ zhī
”乌孤曰：“光之衰老，亦吾所知。
dàn wǒ zǔ zōng yǐ dé huái yuǎn shū sú dàn wēi lú líng qì hàn wàn lǐ wěi shùn
但我祖宗以德怀远，殊俗惮威， 卢陵、契汗万里委顺。
jí wú chéng yè zhū bù bèi pàn ěr jì guāi wéi yuǎn hé yǐ fù suǒ yǐ qì ěr
及吾承业，诸部背叛，迩既乖违，远何以附，所以泣耳。
qí jiāng fú hún yuē dài wáng hé bù zhèn lǚ shì zhòng yǐ tǎo qí zuì
” 其将苻浑曰：“大王何不振旅誓众，以讨其罪。
wū gū cóng zhī dà pò zhū bù
”乌孤从之，大破诸部。
lǚ guāng fēng wū gū guǎng wǔ jùn gōng
吕光封乌孤广武郡公。
yòu tǎo yì yún xiān bēi dà pò zhī
又讨意云鲜卑，大破之。
guāng yòu qiǎn shǐ shǔ wū gū zhēng nán dà jiāng jūn yì zhōu mù zuǒ xián wáng
光又遣使署乌孤征南大将军、益州牧、左贤王。
wū gū wèi shǐ zhě yuē lǚ wáng xī yǐ zhuān zhēng zhī wēi suì yǒu cǐ zhōu bù néng yǐ dé róu yuǎn huì ān lí shù
乌孤谓使者曰：“吕王昔以专征之威，遂有此州，不能以德柔远，惠安黎庶。
zhū zǐ tān yín sān shēng sì bào jùn xiàn tǔ bēng xià wú shēng lài
诸子贪淫，三甥肆暴，郡县土崩， 下无生赖。
wú ān kě wéi tiān xià zhī xīn shòu bú yì zhī jué
吾安可违天下之心，受不义之爵！
dì wáng zhī qǐ qǐ yǒu cháng zāi
帝王之起，岂有常哉！
wú dào zé miè yǒu dé zé chāng wú jiāng shùn tiān rén zhī wàng wèi tiān xià zhǔ
无道则灭，有德则昌，吾将顺天人之望，为天下主。
liú qí gǔ chuī yǔ yí xiè qí shǐ ér qiǎn zhī
”留其鼓吹羽仪，谢其使而遣之。
lóng ān yuán nián zì chēng dà dū dū dà jiàng jūn dà chán yú xī píng wáng shè qí jìng nèi nián hào tài chū
隆安元年，自称大都督、大将军、大单于、西平王，赦其境内，年号太初。
yào bīng guǎng wǔ gōng kè jīn chéng
曜兵广武，攻克金城。
guāng qiǎn jiàng jūn dòu gǒu lái fá zhàn yú jiē tíng dà bài zhī
光遣将军窦苟来伐，战于街亭，大败之。
jiàng guāng lè dōu huáng hé jiāo hé sān jùn lǐng nán qiāng hú shù wàn luò jiē fù zhī
降光乐都、湟河、浇河三郡，岭南羌胡数万落皆附之。
guāng jiāng yáng guǐ wáng qǐ jī lǜ hù shù qiān lái bēn
光将杨轨、王乞基率户数千来奔。
wū gū gèng chēng wǔ wēi wáng
乌孤更称武威王。
hòu sān suì xǐ yú lè dōu shǔ dì lì lù gū wèi piào qí dà jiàng jūn xī píng gōng zhèn ān yí nù tán wèi chē qí dà jiàng jūn guǎng wǔ gōng zhèn xī píng
后三岁，徙于乐都，署弟利鹿孤为骠骑大将军、西平公，镇安夷，傉檀为车骑大将军、广武公，镇西平。
yǐ yáng guǐ wèi bīn kè
以杨轨为宾客。
jīn shí shēng shí lián zhēn sì yí zhī háo jùn
金石生、时连珍，四夷之豪隽；
yīn xùn guō xìng xī zhōu zhī dé wàng
阴训、 郭幸，西州之德望；
yáng tǒng yáng zhēn wèi yīn qū chéng míng guō huáng guō fèn shǐ gǎo lù sōng wén wǔ zhī xiù jié
杨统、杨贞、卫殷、麹丞明、郭黄、郭奋、史暠、鹿嵩，文武之秀杰；
liáng chǎng hán shū zhāng chǎng guō sháo zhōng zhōu zhī cái lìng
梁昶、韩疋、张昶、郭韶，中州之才令；
jīn shù xuē qiào zhào zhèn wáng zhōng zhào zhāo sū bà qín yōng zhī shì mén jiē nèi jū xiǎn wèi wài zǎi jùn xiàn
金树、薛翘、赵振、王忠、赵晁、 苏霸，秦雍之世门，皆内居显位，外宰郡县。
guān fāng shòu cái xián de qí suǒ
官方授才，咸得其所。
wū gū cóng róng wèi qí qún xià yuē lǒng yòu qū qū shù jùn dì ěr
乌孤从容谓其群下曰：“陇右区区数郡地耳！
yīn qí bīng luàn fēn liè suì zhì shí yú
因其兵乱，分裂遂至十余。
qián guī shàn mìng hé nán duàn yè zǔ bīng zhāng yè nüè dǐ jiǎ xī tōu jù gū zāng
干归擅命河南，段业阻兵张掖，虐氐假息，偷据姑臧。
wú jiè fù xiōng qiǎn liè
吾藉父兄遣烈。
sī guō qīng xī xià
思郭清西夏。
jiān ruò gōng mèi sān zhě hé xiān
兼弱攻昧，三者何先？
yáng tǒng jìn yuē qián guī běn wǒ suǒ bù zhōng bì guī fú
”杨统进曰：“干归本我所部，终必归服。
duàn yè rú shēng cái fēi jīng shì quán chén shàn mìng zhì bù yóu yǐ qiān lǐ fá rén liáng yùn xuán jué qiě yǔ wǒ lín hǎo xǔ yǐ fēn zāi gòng huàn chéng qí wēi bì fēi yì jǔ yě
段业儒生，才非经世，权臣擅命，制不由已，千里伐人，粮运悬绝，且与我邻好，许以分灾共患，乘其危弊，非义举也。
lǚ guāng shuāi lǎo sì shào chōng àn èr zi zuǎn hóng suī pō yǒu wén wǔ ér nèi xiāng cāi jì
吕光衰老，嗣绍冲暗，二子纂、弘，虽颇有文武，而内相猜忌。
ruò tiān wēi lín zhī bì yìng fēng wǎ jiě
若天威临之，必应锋瓦解。
yi qiǎn chē qí zhèn hào wěi zhèn běi jù lián chuān chéng xū dié chū duō fāng yǐ wù zhī jiù yòu zé jī qí zuǒ jiù zuǒ zé jī qí yòu shǐ zuǎn pí yú bēn mìng rén bù dé ān qí nóng yè
宜遣车骑镇浩亹，镇北据廉川，乘虚迭出，多方以误之， 救右则击其左，救左则击其右，使纂疲于奔命，人不得安其农业。
jiān ruò gōng mèi yú shì hu zài bù chū èr nián kě yǐ zuò dìng gū zāng
兼弱攻昧，于是乎在，不出二年，可以坐定姑臧。
gū zāng jì bá èr kòu bù dài bīng gē zì rán fú yǐ
姑臧既拔，二寇不待兵戈，自然服矣。
wū gū rán zhī suì yīn yǒu tūn bìng zhī zhì
”乌孤然之，遂阴有吞并之志。
duàn yè wèi lǚ zuǎn suǒ qīn qiǎn lì lù gū jiù zhī
段业为吕纂所侵，遣利鹿孤救之。
zuǎn jù shāo dǐ chí zhāng yè gǔ mài ér hái
纂惧，烧氐池、张掖谷麦而还。
yǐ lì lù gū wèi liáng zhōu mù zhèn xī píng zhuī nù tán rù lù fǔ guó shì
以利鹿孤为凉州牧，镇西平，追傉檀入录府国事。
shì suì wū gū yīn jiǔ zhuì mǎ shāng xié xiào yuē jǐ shǐ lǚ guāng fù zǐ dà xǐ
是岁，乌孤因酒坠马伤胁，笑曰：“几使吕光父子大喜。
é ér huàn shén gù wèi qún xià yuē fāng nán wèi jìng yi lì zhǎng jūn
”俄而患甚，顾谓群下曰：“方难未静，宜立长君。
yán zhōng ér sǐ zài wáng wèi sān nián wěi shì wǔ wáng miào hào liè zǔ
”言终而死，在王位三年，伪谥武王，庙号烈祖。
dì lì lù gū lì
弟利鹿孤立。
lì lù gū yǐ lóng ān sān nián jí wěi wèi shè qí jìng nèi shū sǐ yǐ xià yòu xǐ jū yú xī píng
利鹿孤以隆安三年即伪位，赦其境内殊死已下，又徙居于西平。
shǐ jì shì jiān qū liáng míng pìn yú duàn yè
使记室监麹梁明聘于段业。
yè yuē guì zhǔ xiān wáng chuàng yè qǐ yùn gōng gāo xiān shì yi wèi guó zhī tài zǔ yǒu zi hé yǐ bù lì
业曰：“贵主先王创业启运，功高先世，宜为国之太祖，有子何以不立？
liáng míng yuē yǒu zi qiāng nú xiān wáng zhī mìng yě
”梁明曰：“有子羌奴，先王之命也。
yè yuē xī chéng wáng ruò líng zhōu zhào zuò zǎi
”业曰：“昔成王弱龄，周召作宰；
hàn zhāo bā suì jīn huò jiā fǔ
汉昭八岁，金、霍夹辅。
suī sì zi chōng yòu ér èr shū xiū míng zuǒ tí yòu qiè bù yì kě hu
虽嗣子冲幼，而二叔休明，左提右挈，不亦可乎？
míng yuē sòng xuān néng yǐ guó ràng chūn qiū měi zhī
”明曰： “宋宣能以国让，《春秋》美之；
sūn bó fú wěi shì zhòng móu zhōng kāi yǒu wú zhī yè
孙伯符委事仲谋，终开有吴之业。
qiě xiōng zhōng dì jí yīn tāng zhī zhì yě yì shèng rén zhī gé yán wàn dài zhī tōng shì hé bì yìn yǐ wéi shì shào xiōng wèi fēi
且兄终弟及， 殷汤之制也，亦圣人之格言，万代之通式，何必胤已为是，绍兄为非。
yè yuē měi zāi
”业曰： “美哉！
shǐ hū zhī yì yě
使乎之义也。
lì lù gū wén lǚ guāng sǐ qiǎn qí jiāng jīn shù sū qiào lǜ qí wǔ qiān zhūn yú chāng sōng mò kǒu
利鹿孤闻吕光死，遣其将金树、苏翘率骑五千屯于昌松漠口。
jì yú nián shè qí jìng nèi gǎi yuán yuē jiàn hé
既逾年，赦其境内，改元曰建和。
èr qiān dàn zhǎng lì qīng gāo yǒu huì huà zhě jiē fēng tíng hòu guān nèi hóu
二千石长吏清高有惠化者，皆封亭侯、关内侯。
lǚ zuǎn lái fá shǐ nù tán jù zhī
吕纂来伐，使傉檀距之。
zuǎn shì zú jīng ruì jìn dù sān duī sān jūn rǎo jù
纂士卒精锐，进度三堆，三军扰惧。
nù tán xià mǎ jù hú chuáng ér zuò shì zhòng xīn nǎi shǐ ān
傉檀下马据胡床而坐，士众心乃始安。
yǔ zuǎn zhàn bài zhī zhǎn èr qiān yú jí
与纂战，败之，斩二千余级。
zuǎn xi jī duàn yè nù tán lǜ qí yī wàn chéng xū xí gū zāng
纂西击段业，傉檀率骑一万， 乘虚袭姑臧。
zuǎn dì wěi shǒu nán běi chéng yǐ zì gù
纂弟纬守南北城以自固。
nù tán zhì jiǔ yú zhū míng mén shàng míng zhōng gǔ yǐ xiǎng jiàng shì yào bīng yú qīng yáng mén lǔ bā qiān yú hù ér guī
傉檀置酒于朱明门上，鸣钟鼓以飨将士，耀兵于青阳门，虏八千余户而归。
qǐ fú qián guī wèi yáo xìng suǒ bài lǜ qí shù bǎi lái bēn chù zhī jìn xìng dài yǐ shàng bīn zhī lǐ
乞伏干归为姚兴所败，率骑数百来奔，处之晋兴，待以上宾之礼。
qián guī qiǎn zi qiān děng zhì yú xī píng
干归遣子谦等质于西平。
zhèn běi jiāng jūn jù yán yán yú lì lù gū yuē qián guī běn wǒ zhī shǔ guó wàng zì zūn lì lǐ qióng guī mìng fēi yǒu kuǎn chéng
镇北将军俱延言于利鹿孤曰：“干归本我之属国，妄自尊立，理穷归命，非有款诚；
ruò bēn dōng qín bì yǐn shī xi qīn fēi wǒ lì yě
若奔东秦，必引师西侵，非我利也。
yi xǐ yú yǐ fú zhī jiān fáng qí yuè yì zhī lù
宜徙于乙弗之间，防其越逸之路。
lì lù gū yuē wú fāng hóng xìn yì yǐ shōu tiān xià zhī xīn qián guī tóu chéng ér xǐ zhī sì hǎi jiāng wèi wǒ bù kě yǐ chéng xìn tuō yě
”利鹿孤曰：“吾方弘信义以收天下之心，干归投诚而徙之，四海将谓我不可以诚信托也。
é ér qián guī guǒ bēn yú yáo xìng
”俄而干归果奔于姚兴。
lì lù gū wèi yán yuē bù yòng qīng yán qián guī guǒ pàn qīng wèi wú xíng yě
利鹿孤谓延曰：“不用卿言，干归果叛，卿为吾行也。
yán zhuī qián guī zhì hé bù jí ér hái
”延追干归至河，不及而还。
lì lù gū lì èr nián lóng xiàn yú cháng níng qí lín yóu yú suí qiāng yú shì qún chén quàn jìn yǐ lóng ān wǔ nián jiàn chēng hé xī wáng
利鹿孤立二年，龙见于长宁，麒麟游于绥羌，于是群臣劝进，以隆安五年僭称河西王。
qí jiāng tōu wù lún jìn yuē xī wǒ xiān jūn zhào zì yōu shuò pī fà zuǒ rèn wú guān miǎn zhī yì qiān xǐ bù cháng wú chéng yì zhī zhì yòng néng zhōng fēn tiān xià wēi zhèn shū jìng
其将𨱎勿仑进曰：“昔我先君肇自幽、朔，被发左衽，无冠冕之义，迁徙不常，无城邑之制，用能中分天下，威振殊境。
jīn jiàn dà hào chéng shùn tiān xīn
今建大号，诚顺天心。
rán níng jū lè shì fēi yí jué zhī guī
然宁居乐士， 非贻厥之规；
cāng fǔ sù bó shēng dí rén zhī zhì
仓府粟帛，生敌人之志。
qiě shǒu bīng shǐ hào shì bì wú chéng chén shèng xiàng jí qián jiàn bù yuǎn
且首兵始号，事必无成，陈胜、项籍，前鉴不远。
yi zhì jìn rén yú zhū chéng quàn kè nóng sāng yǐ gōng jūn guó zhī yòng wǒ zé xí zhàn fǎ yǐ zhū wèi bīn
宜置晋人于诸城，劝课农桑，以供军国之用，我则习战法以诛未宾。
ruò dōng xī yǒu biàn cháng suàn yǐ mí zhī
若东西有变，长算以縻之；
rú qí dí qiáng yú wǒ xǐ ér yǐ bì qí fēng bù yì shàn hu
如其敌强于我，徙而以避其锋，不亦善乎！
lì lù gū rán qí yán
”利鹿孤然其言。
yú shì lǜ shī fá lǚ lóng dà bài zhī huò qí yòu pú yè yáng huán
于是率师伐吕隆，大败之，获其右仆射杨桓。
nù tán wèi zhī yuē ān qǐn wēi bāng bù sī zé mù lǎo wèi qiú lǔ qǐ yuē zhì yě
傉檀谓之曰：“安寝危邦，不思择木，老为囚虏，岂曰智也！
huán yuē shòu lǚ shì hòu ēn wèi tiǎn duān èr suī hóng shuǐ tāo tiān yóu yù jì bǐ jù ruò shí chǐ wèi pàn chén yǐ jiàn míng zhǔ
”桓曰：“受吕氏厚恩，位忝端贰，虽洪水滔天，犹欲济彼俱溺，实耻为叛臣以见明主。
nù tán yuē qīng zhōng chén yě
”傉檀曰：“卿忠臣也！
yǐ wéi zuǒ sī mǎ
”以为左司马。
lì lù gū wèi qí qún xià yuē wú wú jīng jì zhī cái tiǎn chéng yè tǒng zì fù chéng zài wèi sān zài yú zī
利鹿孤谓其群下曰：“吾无经济之才，忝承业统，自负乘在位，三载于兹。
suī sù yè wéi yín sī hóng dào huà ér xíng zhèng wèi néng yǔn zhōng fēng sú shàng duō diāo bì
虽夙夜惟寅，思弘道化，而刑政未能允中，风俗尚多凋弊；
róng chē lǚ jià wú pì jìng zhī gōng
戎车屡驾，无辟境之功；
wu jìn xián yàn ér xià yóu xù zhì
务进贤彦，而下犹蓄滞。
qǐ suǒ rèn fēi cái jiāng wú bù míng suǒ zhì yě
岂所任非才，将吾不明所致也？
èr sān jūn zǐ qí jí yán wú huì wú jiāng lǎn yān
二三君子其极言无讳，吾将览焉。
cí bù láng zhōng shǐ gǎo duì yuē gǔ zhī wáng zhě xíng shī yǐ quán jūn wéi shàng pò guó cì zhī zhěng nì jiù fén dōng zhēng xī yuàn
”祠部郎中史暠对曰：“古之王者，行师以全军为上，破国次之，拯溺救焚，东征西怨。
jīn bù yǐ suí níng wèi xiān wéi yǐ xǐ hù wèi wu ān tǔ zhòng qiān gù yǒu lí pàn suǒ yǐ zhǎn jiāng kè chéng tǔ bù jiā guǎng
今不以绥宁为先，惟以徙户为务，安土重迁，故有离叛，所以斩将克城，土不加广。
jīn qǔ shì bá cái bì xiān gōng mǎ wén zhāng xué yì wèi wú yòng zhī tiáo fēi suǒ yǐ lái yuǎn rén chuí bù xiǔ yě
今取士拔才，必先弓马，文章学艺为无用之条，非所以来远人， 垂不朽也。
kǒng zǐ yuē bù xué lǐ wú yǐ lì
孔子曰：‘不学礼，无以立。
yi jiàn xué xiào kāi xiáng xù xuǎn qí dé shuò rú yǐ xùn zhòu zi
’宜建学校，开庠序，选耆德硕儒以训胄子。
lì lù gū shàn zhī yú shì yǐ tián xuán chōng zhào dàn wèi bó shì jì jiǔ yǐ jiào zhòu zi
”利鹿孤善之，于是以田玄冲、赵诞为博士祭酒，以教胄子。
shí lì lù gū suī jiàn wèi shàng chén yáo xìng
时利鹿孤虽僭位，尚臣姚兴。
yáng huán xiōng jīng zuǒ mìng yáo cháng zǎo sǐ xìng wén huán yǒu dé wàng zhēng zhī
杨桓兄经佐命姚苌，早死，兴闻桓有德望，征之。
lì lù gū jiàn huán yú chéng dōng wèi zhī yuē běn qī yǔ qīng gòng chéng dà yè shì guāi běn tú fēn qí zhī gǎn shí qíng shēn gǔ rén
利鹿孤饯桓于城东，谓之曰：“本期与卿共成大业，事乖本图，分歧之感，实情深古人。
dàn kūn fēi míng hǎi wú yǐ yùn qí qū
但鲲非溟海，无以运其躯；
fèng fēi xiū wú wú yǐ xī qí yì
凤非修梧，无以晞其翼。
qīng yǒu zuǒ shí zhī qì yè guāng zhī bǎo dāng zhèn yīng yún gé yào jià lián chéng qū qū hé yòu wèi zú yǐ chěng qīng cái lì
卿有佐时之器，夜光之宝，当振缨云阁，耀价连城，区区河右，未足以逞卿才力。
shàn xù rì xīn yǐ chéng dà měi
善勖日新，以成大美。
huán qì yuē chén wǎng shì lǚ shì qíng jié bù jiàn
” 桓泣曰：“臣往事吕氏，情节不建。
bì xià yòu chén yú fú lǔ zhī zhōng xiǎn tóng xián jiù měi xī pān lóng fù fēng lì chǐ cù zhī gōng lóng mén jì kāi ér chén wéi lí gōng héng zhī liàn qǐ yuē wàng zhī
陛下宥臣于俘虏之中，显同贤旧，每希攀龙附风，立尺寸之功，龙门既开，而臣违离，公衡之恋，岂曰忘之！
lì lù gū wèi zhī liú tì
”利鹿孤为之流涕。
qiǎn nù tán yòu gōng lǚ lóng chāng sōng tài shǒu mèng yī yú xiǎn měi kè zhī
遣傉檀又攻吕隆昌松太守孟祎于显美，克之。
nù tán zhí yī ér shù zhī yuē jiàn jī ér zuò shǎng zhī suǒ xiān
傉檀执祎而数之曰：“见机而作， 赏之所先；
shǒu mí bù biàn xíng zhī suǒ jí
守迷不变，刑之所及。
wú fāng yào wēi yù mén sǎo píng qín lǒng qīng gù shǒu qióng chéng jī yān wáng xiàn guó yǒu cháng xíng yú fēn gān hu
吾方耀威玉门，扫平秦、陇，卿固守穷城，稽淹王宪，国有常刑，于分甘乎？
yī yuē míng gōng kāi jiǎn hé yòu shēng bō yǔ nèi wén dé yǐ suí yuǎn rén wēi wǔ yǐ chéng bù kè kuàng yī miè ěr gǎn jù tiān mìng
”祎曰：“明公开翦河右，声播宇内，文德以绥远人， 威武以惩不恪，况祎蔑尔，敢距天命！
xìn gǔ zhī xíng yī zhī fēn yě
衅鼓之刑，祎之分也。
dàn zhōng yú bǐ zhě yì zhōng yú cǐ
但忠于彼者，亦忠于此。
hé lǚ shì hòu ēn shòu fān píng zhī rèn míng gōng zhì ér guī mìng kǒng huò zuì yú zhí shì wéi gōng tú zhī
荷吕氏厚恩，受籓屏之任，明公至而归命，恐获罪于执事，惟公图之。
nù tán dà yuè shì qí fù dài zhī kè lǐ
”傉檀大悦，释其缚，待之客礼。
xǐ xiǎn měi lì jiān èr qiān yú hù ér guī
徙显美、丽靬二千余户而归。
jiā yī zhōng liè bài zuǒ sī mǎ
嘉祎忠烈，拜左司马。
yī qǐng yuē lǚ shì jiāng wáng shèng cháo zhī bìng hé yòu zhāo rán yǐ dìng
祎请曰：“吕氏将亡，圣朝之并河右，昭然已定。
dàn wéi rén shǒu ér bù quán fù tiǎn xiǎn rèn qiè suǒ wèi ān
但为人守而不全，复忝显任，窃所未安。
míng gōng zhī ēn tīng yī jiù lù yú gū zāng sǐ qiě bù xiǔ
明公之恩，听祎就戮于姑臧，死且不朽。
rén rǔ tán yì ér xǔ zhī
”亻辱檀义而许之。
lǚ lóng wèi jǔ qú méng xùn suǒ fá qiǎn shǐ qǐ shī lì lù gū yǐn qún xià yì zhī
吕隆为沮渠蒙逊所伐，遣使乞师，利鹿孤引群下议之。
shàng shū zuǒ chéng pó yǎn lún yuē jīn gū zāng jī huāng cán bì gǔ shí wàn qián yě wú qīng cǎo zī shí wú qǔ
尚书左丞婆衍仑曰： “今姑臧饥荒残弊，谷石万钱，野无青草，资食无取。
méng xùn qiān lǐ xíng shī liáng yùn bù shǔ shǐ èr kòu xiāng cán yǐ chéng qí xìn
蒙逊千里行师，粮运不属， 使二寇相残，以乘其衅。
ruò méng xùn bá gū zāng yì bù néng shǒu shì kě wèi wú qǔ zhī bù yí jiù yě
若蒙逊拔姑臧，亦不能守，适可为吾取之，不宜救也。
nù tán yuē lún zhī qí yī wèi zhī qí èr
” 傉檀曰：“仑知其一，未知其二。
gū zāng jīn suī xū bì de jū xíng shèng kě xi yī dōu zhī huì bù kě shǐ méng xùn jù zhī yi zài sù jiù
姑臧今虽虚弊，地居形胜，可西一都之会，不可使蒙逊据之，宜在速救。
lì lù gū yuē chē qí zhī yán wú zhī xīn yě
”利鹿孤曰：“车骑之言，吾之心也。
suì qiǎn nù tán lǜ qí yī wàn jiù zhī
”遂遣傉檀率骑一万救之。
zhì chāng sōng ér méng xùn yǐ tuì nù tán xǐ liáng zé duàn zhǒng wǔ bǎi yú jiā ér guī
至昌松而蒙逊已退，傉檀徙凉泽、段冢五百余家而归。
lì lù gū qǐn jí lìng yuē nèi wài duō yú guó jī wu guǎng qí lìng chē qí sì yè yǐ chéng xiān wáng zhī zhì
利鹿孤寝疾，令曰：“内外多虞，国机务广，其令车骑嗣业，以成先王之志。
zài wèi sān nián ér sǐ zàng yú xī píng zhī dōng nán wěi shì yuē kāng wáng
” 在位三年而死，葬于西平之东南，伪谥曰康王。
dì nù tán sì
弟傉檀嗣。
nù tán shǎo jī jǐng yǒu cái lüè
傉檀少机警，有才略。
qí fù qí zhī wèi zhū zǐ yuē nù tán míng shí gàn yì fēi rǔ děng bèi yě
其父奇之，谓诸子曰：“傉檀明识干艺，非汝等辈也。
shì yǐ zhū xiōng bù yǐ shòu zi yù chuán zhī yú nù tán
” 是以诸兄不以授子，欲传之于傉檀。
jí lì lù gū jí wèi chuí gǒng ér yǐ jūn guó dà shì jiē yǐ wěi zhī
及利鹿孤即位，垂拱而已，军国大事皆以委之。
yǐ yuán xìng yuán nián jiàn hào liáng wáng qiān yú lè dōu gǎi yuán yuē hóng chāng
以元兴元年僭号凉王，迁于乐都，改元曰弘昌。
chū qǐ fú qián guī zhī zài jìn xìng yě yǐ shì zǐ chì pán wèi zhì
初，乞伏干归之在晋兴也，以世子炽磐为质。
hòu chì pán táo guī wèi zhuī qí suǒ zhí lì lù gū mìng shā zhī
后炽磐逃归，为追骑所执，利鹿孤命杀之。
nù tán yuē chén zǐ táo guī jūn fù zhèn gǔ tōng yì gù wèi wǔ shàn guān yǔ zhī bēn qín zhāo shù qǐng xiāng zhī shì
傉檀曰：“臣子逃归君父，振古通义，故魏武善关羽之奔，秦昭恕顷襄之逝。
chì pán suī táo pàn xiào xīn kě jiā yi chuí quán yòu yǐ hóng hǎi yuè zhī liàng
炽磐虽逃叛，孝心可嘉，宜垂全宥，以弘海岳之量。
nǎi shè zhī
”乃赦之。
zhì shì chì pán yòu bēn yǔn jiē nù tán guī qí qī zǐ
至是，炽磐又奔允街，傉檀归其妻子。
yáo xìng qiǎn shǐ bài nù tán chē qí jiāng jūn guǎng wǔ gōng
姚兴遣使拜傉檀车骑将军、广武公。
nù tán dà chéng lè dōu
傉檀大城乐都。
yáo xìng qiǎn jiàng qí nán lǜ zhòng yíng lǚ lóng yú gū zāng nù tán shè chāng sōng wèi ān èr shù yǐ bì zhī
姚兴遣将齐难率众迎吕隆于姑臧，傉檀摄昌松、魏安二戍以避之。
xìng liáng zhōu cì shǐ wáng shàng qiǎn zhǔ bù zōng chang lái pìn
兴凉州刺史王尚遣主薄宗敞来聘。
chang fù xiè lǚ guāng shí zì huáng hé tài shǒu rù wèi shàng shū láng jiàn nù tán yú guǎng wǔ zhí qí shǒu yuē jūn shén shuǎng hóng bá yì qì líng yún mìng shì zhī jié yě bì dāng kè qīng shì nán
敞父燮，吕光时自湟河太守入为尚书郎，见傉檀于广武，执其手曰：“君神爽宏拔，逸气陵云，命世之杰也，必当克清世难。
hèn wú nián lǎo bù jí jiàn ěr yǐ chang xiōng dì tuō jūn
恨吾年老不及见耳，以敞兄弟托君。
zhì shì nù tán wèi chang yuē gū yǐ cháng cái miù wéi zūn xiān jūn suǒ jiàn chēng měi zì kǒng yǒu lèi dà rén shuǐ jìng zhī míng
”至是，傉檀谓敞曰：“孤以常才，谬为尊先君所见称，每自恐有累大人水镜之明。
jí tiǎn jiā yè qiè yǒu huái jūn zǐ
及忝家业，窃有怀君子。
shī yún zhōng xīn cáng zhī hé rì wàng zhī
《诗》云：‘中心藏之，何日忘之。
bù tú jīn rì de jiàn qīng yě
’不图今日得见卿也。
chang yuē dài wáng rén móu wèi zǔ cún niàn xiān rén suī zhū huī miǎn zhāng kān zhī gū shū xiàng fǔ rǔ qí zhī zǐ wú yǐ jiā yě
”敞曰：“大王仁侔魏祖，存念先人，虽朱晖眄张堪之孤，叔向抚汝齐之子，无以加也。
jiǔ hān yǔ jí píng shēng
”酒酣，语及平生。
nù tán yuē qīng lǔ zǐ jìng zhī chóu hèn bù yǔ qīng gòng chéng dà yè ěr
傉檀曰：“卿鲁子敬之俦，恨不与卿共成大业耳。
nù tán yǐ yáo xìng zhī shèng yòu mì tú gū zāng nǎi qù qí nián hào ba shàng shū chéng láng guān qiǎn cān jūn guān shàng pìn yú xìng
傉檀以姚兴之盛，又密图姑臧，乃去其年号，罢尚书丞郎官，遣参军关尚聘于兴。
xìng wèi shàng yuē chē qí tóu chéng xiàn kuǎn wèi guó fān píng shàn xīng bīng zhòng zhé zào dà chéng wéi chén zhī dào gù ruò shì hu
兴谓尚曰：“车骑投诚献款，为国籓屏，擅兴兵众，辄造大城，为臣之道固若是乎？
shàng yuē wáng hóu shè xiǎn yǐ zì gù xiān wáng zhī zhì yě suǒ yǐ ān rén wèi zhòng yù bèi bù yú
”尚曰：“王侯设险以自固，先王之制也，所以安人卫众，预备不虞。
chē qí pì zài xiá fān mì ěr qíng kòu nán zé nì qiāng wèi bīn xi zé méng xùn bá hù gài wèi guó jiā chóng mén zhī fáng bù tú bì xià hū yǐ wéi xián
车骑僻在遐籓，密迩勍寇，南则逆羌未宾，西则蒙逊跋扈，盖为国家重门之防，不图陛下忽以为嫌。
xìng xiào yuē qīng yán shì yě
”兴笑曰：“卿言是也。
nù tán qiǎn qí jiāng wén zhī tǎo nán qiāng xi lǔ dà pò zhī
傉檀遣其将文支讨南羌、西虏，大破之。
shàng biǎo yáo xìng qiú liáng zhōu bù xǔ jiā rén rǔ tán sàn qí cháng shì zēng yì èr qiān hù
上表姚兴，求凉州，不许，加亻辱檀散骑常侍，增邑二千户。
nù tán yú shì lǜ shī fá jǔ qú méng xùn cì yú dǐ chí
傉檀于是率师伐沮渠蒙逊，次于氐池。
méng xùn yīng chéng gù shǒu shān qí hé miáo zhì yú chì quán ér hái
蒙逊婴城固守，芟其禾苗，至于赤泉而还。
xiàn xìng mǎ sān qiān pǐ yáng sān wàn tóu
献兴马三千匹，羊三万头。
xìng nǎi shǔ nù tán wèi shǐ chí jié dū du hé yòu zhū jūn shì chē qí dà jiàng jūn lǐng hù xiōng nú zhōng láng jiàng liáng zhōu cì shǐ cháng shì gōng rú gù zhèn gū zāng
兴乃署傉檀为使持节、都督河右诸军事、车骑大将军、领护匈奴中郎将、凉州刺史，常侍、公如故，镇姑臧。
nù tán lǜ bù qí sān wàn cì yú wǔ jiàn xìng liáng zhōu cì shǐ wáng shàng qiǎn xīn zhāo mèng yī péng mǐn chū yíng
傉檀率步骑三万次于五涧，兴凉州刺史王尚遣辛晁、孟祎、彭敏出迎。
shàng chū zì qīng yáng mén zhèn nán wén zhī rù zì liáng fēng mén
尚出自清阳门， 镇南文支入自凉风门。
zōng chang yǐ bié jià sòng shàng hái cháng ān nù tán yuē wú de liáng zhōu sān qiān yú jiā qíng zhī suǒ jì wéi qīng yī rén nài hé shě wǒ qù hu
宗敞以别驾送尚还长安，傉檀曰：“吾得凉州三千余家，情之所寄，唯卿一人，奈何舍我去乎？
chang yuē jīn sòng jiù jūn suǒ yǐ zhōng yú diàn xià
”敞曰：“今送旧君，所以忠于殿下。
nù tán yuē wú jīn xīn mù guì zhōu huái yuǎn ān ěr zhī lüè wèi zhī ruò hé
”傉檀曰：“吾今新牧贵州，怀远安迩之略，为之若何？
chang yuē liáng tǔ suī bì xíng shèng zhī de dào yóu rén hóng shí zài diàn xià
”敞曰：“凉土虽弊，形胜之地， 道由人弘，实在殿下。
duàn yì mèng yī wǔ wēi zhī sù wàng
段懿、孟祎、武威之宿望；
xīn zhāo péng mǐn qín lǒng zhī guān miǎn
辛晁、彭敏，秦、陇之冠冕；
fěi mǐn mǎ fǔ zhōng zhōu zhī lìng zú
斐敏、马辅，中州之令族；
zhāng chǎng liáng guó zhī jiù yìn
张昶，凉国之旧胤；
zhāng mù biān xiàn wén qí yáng bān liáng sōng zhào chāng wǔ tóng fēi yǔ
张穆、边宪、文齐、杨班、梁崧、赵昌，武同飞、羽。
yǐ dài wáng zhī shén lüè fǔ zhī yǐ wēi xìn nóng zhàn bìng xiū wén jiào jiān shè kě yǐ cóng héng yú tiān xià hé yòu qǐ zú dìng hu
以大王之神略，抚之以威信，农战并修，文教兼设，可以从横于天下，河右岂足定乎！
nù tán dà yuè cì chang mǎ èr shí pǐ
”傉檀大悦，赐敞马二十匹。
yú shì dà xiǎng wén wǔ yú qiān guāng diàn bān cì jīn mǎ gè yǒu chà
于是大飨文武于谦光殿，班赐金马各有差。
qiǎn xī cáo cóng shì shǐ gǎo pìn yú yáo xìng
遣西曹从事史暠聘于姚兴。
xìng wèi gǎo yuē chē qí zuò dìng liáng zhōu yì jǐn běn guó qí dé wǒ hu
兴谓暠曰：“车骑坐定凉州，衣锦本国，其德我乎？
gǎo yuē chē qí jī dé hé xī shǎo bō yīng wèn wáng wēi wèi jiē tóu chéng wàn lǐ bì xià guān fāng rèn cái liáng gōng shòu zhí yí lún zhī cháng hé dé zhī yǒu
” 暠曰：“车骑积德河西，少播英问，王威未接，投诚万里，陛下官方任才，量功授职，彝伦之常，何德之有！
xìng yuē zhèn bù yǐ zhōu shòu chē qí zhě chē qí hé cóng de zhī
”兴曰：“朕不以州授车骑者，车骑何从得之。
gǎo yuē shǐ hé xī yún rǎo lǚ shì diān bèi zhě shí yóu chē qí xiōng dì qīng qí gēn běn
”暠曰： “使河西云扰、吕氏颠狈者，实由车骑兄弟倾其根本。
bì xià suī hóng luó xiá bèi liáng zhōu yóu zài tiān wǎng zhī wài
陛下虽鸿罗遐被，凉州犹在天网之外。
gù zhēng xi yǐ zhōu zhào zhī zhòng lì qū gū zāng
故征西以周、召之重，力屈姑臧；
qí nán yǐ wáng lǚ zhī shèng shì cuò zhāng yè
齐难以王旅之盛，势挫张掖。
wáng shàng gū chéng dú shǒu wài bī qún dí bì xià bù lián bīng shí nián dān jié zhōng guó liáng zhōu wèi yì qǔ yě
王尚孤城独守，外逼群狄，陛下不连兵十年，殚竭中国，凉州未易取也。
jīn yǐ xū míng jiǎ rén nèi shōu dà lì nǎi zhī miào suàn zì tiān shèng yǔ dào hé suī yún qiān shòu gài yì shí yí
今以虚名假人， 内收大利，乃知妙算自天，圣与道合，虽云迁授，盖亦时宜。
xìng yuè qí yán bài qí dōu wèi
”兴悦其言，拜骑都尉。
nù tán yàn qún liáo yú xuān dé táng yǎng shì ér tàn yuē gǔ rén yán zuò zhě bù jū jū zhě bù zuò xìn yǐ
傉檀宴群僚于宣德堂，仰视而叹曰：“古人言作者不居，居者不作，信矣。
mèng yī jìn yuē zhāng wén wáng zhù chéng yuàn shàn zōng miào wèi yí jué zhī zī wàn shì zhī yè qín shī jì hé cuǐ rán wǎ jiě
” 孟祎进曰：“张文王筑城苑，缮宗庙，为贻厥之资，万世之业，秦师济河，漼然瓦解。
liáng xī jù quán zhōu zhī de yōng shí wàn zhī zhòng jūn bài yú jiǔ quán shēn sǐ yú péng jì
梁熙据全州之地，拥十万之众，军败于酒泉，身死于彭济。
lǚ shì yǐ pái shān zhī shì wáng yǒu xī xià shuài tǔ bēng lí xián bì qín yōng
吕氏以排山之势， 王有西夏，率土崩离，衔璧秦、雍。
kuān ráo yǒu yán fù guì wú cháng hū zhé yì rén
宽饶有言：‘富贵无常，忽辄易人。
cǐ táng zhī jiàn nián chuí bǎi zǎi shí yǒu èr zhǔ wéi xìn shùn kě yǐ jiǔ ān rén yì kě yǐ yǒng gù yuàn dài wáng miǎn zhī
’此堂之建，年垂百载，十有二主，唯信顺可以久安，仁义可以永固，愿大王勉之。
nù tán yuē fēi jūn wú yǐ wén dǎng yán yě
”傉檀曰：“非君无以闻谠言也。
nù tán suī shòu zhì yú yáo xìng rán chē fú lǐ zhāng yī rú wáng zhě
”傉檀虽受制于姚兴，然车服礼章一如王者。
yǐ zōng chang wèi tài fǔ zhǔ bù lù jì shì shì
以宗敞为太府主簿、录记室事。
nù tán wěi yóu jiāo hé xí xǐ xī píng huáng hé zhū qiāng sān wàn yú hù yú wǔ xìng fān hé wǔ wēi chāng sōng sì jùn
傉檀伪游浇河，袭徙西平、湟河诸羌三万余户于武兴、番禾、武威、昌松四郡。
zhēng jí róng xià zhī bīng wǔ wàn yú rén dà yuè yú fāng tíng suì fá jǔ qú méng xùn rù xi shǎn
征集戎夏之兵五万余人，大阅于方亭，遂伐沮渠蒙逊，入西陕。
méng xùn lǜ zhòng lái jù zhàn yú jūn shí wèi méng xùn suǒ bài
蒙逊率众来距，战于均石，为蒙逊所败。
nù tán lǜ qí èr wàn yùn gǔ sì wàn dàn yǐ gěi xi jùn
傉檀率骑二万，运谷四万石以给西郡。
méng xùn gōng xi jùn xiàn zhī
蒙逊攻西郡，陷之。
qí hòu nù tán yòu yǔ hè lián bó bó zhàn yú yáng wǔ wèi bó bó suǒ bài jiàng zuǒ sǐ zhě shí yú rén nù tán yǔ shù qí bēn nán shān jǐ wèi zhuī qí suǒ de
其后傉檀又与赫连勃勃战于阳武，为勃勃所败，将佐死者十余人，傉檀与数骑奔南山，几为追骑所得。
nù tán jù dōng xī kòu zhì xǐ sān bǎi lǐ nèi bǎi xìng rù yú gū zāng guó zhōng hài yuàn
傉檀惧东西寇至，徙三百里内百姓入于姑臧，国中骇怨。
tú gè chéng qī r yīn bǎi xìng zhī rǎo yě lǜ qí shǔ sān bǎi rén pàn nù tán yú běi chéng
屠各成七儿因百姓之扰也，率其属三百人，叛傉檀于北城。
tuī liáng guì wèi méng zhǔ guì bì mén bù yīng
推梁贵为盟主，贵闭门不应。
yī yè zhòng zhì shù qiān
一夜众至数千。
diàn zhōng dōu wèi zhāng měng dà yán yú zhòng yuē zhǔ shàng yáng wǔ zhī bài gài shì zhòng gù yě
殿中都尉张猛大言于众曰：“主上阳武之败，盖恃众故也。
zé gōng huǐ guò míng jūn zhī yì zhū jūn hé gù cóng cǐ xiǎo rén zuò bú yì zhī shì
责躬悔过，明君之义，诸君何故从此小人作不义之事！
diàn nèi wǔ lǚ zhèng ěr xiāng xún mù qián zhī wēi huǐ jiāng wú jí
殿内武旅正尔相寻，目前之危，悔将无及。
zhòng wén zhī xián sàn
”众闻之，咸散。
qī r bēn yàn rán diàn zhōng qí jiāng bái lù děng zhuī zhǎn zhī
七儿奔晏然，殿中骑将白路等追斩之。
jūn zī jì jiǔ liáng póu fǔ guó sī mǎ biān xiàn děng qī rén móu fǎn nù tán xī zhū zhī
军谘祭酒梁裒、 辅国司马边宪等七人谋反，傉檀悉诛之。
yáo xìng yǐ nù tán wài yǒu yáng wǔ zhī bài nèi yǒu biān liáng zhī luàn qiǎn qí shàng shū láng wéi zōng lái guān xìn
姚兴以傉檀外有阳武之败，内有边、梁之乱，遣其尚书郎韦宗来观衅。
rén rǔ tán yǔ zōng lùn liù guó cóng héng zhī guī sān jiā zhàn zhēng zhī lüè yuǎn yán tiān mìng fèi xīng jìn chén rén shì chéng bài jī biàn wú qióng cí zhì qīng biàn
亻辱檀与宗论六国从横之规，三家战争之略，远言天命废兴，近陈人事成败，机变无穷， 辞致清辩。
zōng chū ér tàn yuē mìng shì dà cái jīng lún míng jiào zhě bù bì huá zōng xià shì
宗出而叹曰：“命世大才、经纶名教者，不必华宗夏士；
bō fán lǐ luàn chéng qì jì shì zhě yì wèi bì bā suǒ jiǔ qiū
拨烦理乱、澄气济世者，亦未必《八索》、《九丘》。
wǔ jīng zhī wài guān miǎn zhī biǎo fù zì yǒu rén
五经之外，冠冕之表，复自有人。
chē qí shén jī xiù fā xìn yī dài zhī wěi rén yóu yú rì dī qǐ zú wèi duō yě
车骑神机秀发，信一代之伟人，由余、日䃅岂足为多也！
zōng hái cháng ān yán yú xìng yuē liáng zhōu suī cán bì zhī hòu fēng huà wèi tuí nù tán quán zhà duō fāng píng shān hé zhī gù wèi kě tú yě
”宗还长安，言于兴曰：“凉州虽残弊之后，风化未颓，傉檀权诈多方，凭山河之固，未可图也。
xìng yuē bó bó yǐ wū hé zhī zhòng shàng néng pò zhī wú yǐ tiān xià zhī bīng hé zú kè yě
”兴曰：“勃勃以乌合之众尚能破之，吾以天下之兵，何足克也！
zōng yuē xíng yí shì biàn zhōng shǐ shū tú líng rén zhě yì bài zì shǒu zhě nán gōng
”宗曰：“形移势变，终始殊途， 陵人者易败，自守者难攻。
yáng wǔ zhī yì nù tán yǐ qīng bó bó zhì bài
阳武之役，傉檀以轻勃勃致败。
jīn yǐ dà jūn lín zhī bì zì gù qiú quán chén qiè liào qún chén wú nù tán pǐ yě
今以大军临之，必自固求全，臣窃料群臣无傉檀匹也。
suī yǐ tiān wēi lín zhī wèi jiàn qí lì
虽以天威临之，未见其利。
xìng bù cóng nǎi qiǎn qí jiāng yáo bì jí liǎn chéng děng lǜ bù qí sān wàn lái fá yòu shǐ qí jiāng yáo xiǎn wèi bì děng hòu jì yí nù tán shū yún qiǎn shàng shū zuǒ pū shè qí nán tǎo bó bó jù qí xi yì gù lìng bì děng yú hé xī yāo zhī
”兴不从，乃遣其将姚弼及敛成等率步骑三万来伐，又使其将姚显为弼等后继，遗傉檀书云“遣尚书左仆射齐难讨勃勃，惧其西逸，故令弼等于河西邀之。
nù tán yǐ wéi rán suì bù shè bèi
”傉檀以为然，遂不设备。
bì zhòng zhì mò kǒu chāng sōng tài shǒu sū bà yīng chéng gù shǒu bì yù bà lìng jiàng bà yuē rǔ wéi fù méng shì fá wěi shùn zhī fān tiān dì yǒu líng jiāng bù yòu rǔ
弼众至漠口，昌松太守苏霸婴城固守，弼喻霸令降，霸曰：“汝违负盟誓，伐委顺之籓， 天地有灵，将不祐汝！
wú níng wèi liáng guǐ hé jiàng zhī yǒu
吾宁为凉鬼，何降之有！
chéng xiàn zhǎn bà
”城陷，斩霸。
bì zhì gū zāng zhūn yú xi yuàn
弼至姑臧，屯于西苑。
zhōu rén wáng zhōng sòng zhōng wáng é děng mì wèi nèi yìng hòu rén zhí qí shǐ sòng zhī
州人王钟、宋钟、王娥等密为内应，候人执其使送之。
nù tán yù zhū qí yuán shǒu qián jūn yī lì yán hóu yuē jīn qiáng dí zài wài nèi yǒu jiān shù bīng jiāo shì dí huò nán bù qīng yi xī kēng zhī yǐ ān nèi wài
傉檀欲诛其元首，前军伊力延侯曰：“今强敌在外，内有奸竖，兵交势踧，祸难不轻，宜悉坑之以安内外。
nù tán cóng zhī shā wǔ qiān yú rén yǐ fù nǚ wèi jūn shǎng
” 傉檀从之，杀五千余人，以妇女为军赏。
mìng zhū jùn xiàn xī qū niú yáng yú yě liǎn chéng zòng bīng lǔ lüě
命诸郡县悉驱牛羊于野，敛成纵兵虏掠。
nù tán qiǎn qí zhèn běi jù yán zhèn jūn jìng guī děng shí jiāng lǜ qí fēn jī dà bài zhī zhǎn shǒu qī qiān yú jí
傉檀遣其镇北俱延、镇军敬归等十将率骑分击，大败之，斩首七千余级。
yáo bì gù lěi bù chū nù tán gōng zhī wèi kè nǎi duàn shuǐ shàng liú yù yǐ chí jiǔ bì zhī
姚弼固垒不出，傉檀攻之未克，乃断水上流，欲以持久毙之。
huì yǔ shén yàn huài bì jūn nǎi zhèn
会雨甚，堰坏，弼军乃振。
yáo xiǎn wén bì bài jiān dào fù zhī jūn shì shén shèng
姚显闻弼败，兼道赴之，军势甚盛。
qiǎn shè jiāng mèng qīn děng wǔ rén tiǎo zhàn yú liáng fēng mén xián wèi jí fā cái guān jiāng jūn sòng yì děng chí jī zhǎn zhī
遣射将孟钦等五人挑战于凉风门，弦未及发，材官将军宋益等驰击斩之。
xiǎn nǎi wěi zuì liǎn chéng
显乃委罪敛成。
qiǎn shǐ xiè nù tán yǐn shī ér guī
遣使谢傉檀，引师而归。
nù tán yú shì jiàn jí liáng wáng wèi shè qí jìng nèi gǎi nián wèi jiā píng zhì bǎi guān
傉檀于是僭即凉王位，赦其境内，改年为嘉平，置百官。
lì fū rén zhé jué shì wèi wǔ hòu shì zǐ wǔ tái wèi tài zǐ lù shàng shū shì zuǒ zhǎng shǐ zhào zhāo yòu zhǎng shǐ guō xìng wèi shàng shū zuǒ yòu pú yè zhèn běi jù yán wèi tài wèi zhèn jūn jìng guī wèi sī lì xiào wèi zì yú fēng shǔ gè yǒu chà
立夫人折掘氏为五后， 世子武台为太子、录尚书事，左长史赵晁、右长史郭幸为尚书左右仆射，镇北俱延为太尉，镇军敬归为司隶校尉，自余封署各有差。
qiǎn qí zuǒ jiāng jūn kū mù fù mǎ dū wèi hú kāng fá jǔ qú méng xùn lüè lín sōng rén qiān yú hù ér hái
遣其左将军枯木、驸马都尉胡康伐沮渠蒙逊，掠临松人千余户而还。
méng xùn dà nù lǜ qí wǔ qiān zhì yú xiǎn měi fāng tíng pò chē gài xiān bēi ér hái
蒙逊大怒， 率骑五千至于显美方亭，破车盖鲜卑而还。
jù yán yòu fá méng xùn dà bài ér guī
俱延又伐蒙逊，大败而归。
nù tán jiāng qīn lǜ zhòng fá méng xùn zhào zhāo jí tài shǐ lìng jǐng bǎo jiàn yuē jīn tài bái wèi chū suì xīng zài xi yi yǐ zì shǒu nán yǐ fá rén
傉檀将亲率众伐蒙逊，赵晁及太史令景保谏曰：“今太白未出，岁星在西，宜以自守，难以伐人。
bǐ nián tiān wén cuò luàn fēng wù bù shí wéi xiū dé zé gōng kě yǐ níng jí
比年天文错乱，风雾不时，唯修德责躬可以宁吉。
nù tán yuē méng xùn wǎng nián wú zhuàng rù wǒ fēng jī lüè wǒ biān jiāng cán wǒ hé jià
”傉檀曰：“蒙逊往年无状， 入我封畿，掠我边疆，残我禾稼。
wú xù lì dài shí jiāng bào dōng mén zhī chǐ jīn dà jūn yǐ jí qīng yù jū zhòng xié
吾蓄力待时，将报东门之耻，今大军已集，卿欲沮众邪？
bǎo yuē bì xià bù yǐ chén bù xiào shǐ chén zhǔ chá qián xiàng ruò jiàn shì bù yán fēi wéi chén zhī tǐ
”保曰：“陛下不以臣不肖，使臣主察乾象，若见事不言，非为臣之体。
tiān wén xiǎn rán dòng bì wú lì
天文显然，动必无利。
nù tán yuē wú yǐ qīng jì wǔ wàn fá zhī méng xùn ruò yǐ qí bīng jù wǒ zé zhòng guǎ bù dí
”傉檀曰：“吾以轻骑五万伐之，蒙逊若以骑兵距我，则众寡不敌；
jiān bù ér lái zé shū jí bù tóng
兼步而来，则舒疾不同；
jiù yòu zé jī qí zuǒ fù qián zé gōng qí hòu zhōng bù yǔ zhī jiāo bīng jiē zhàn qīng hé jù hu
救右则击其左，赴前则攻其后，终不与之交兵接战，卿何惧乎？
bǎo yuē tiān wén bù xū bì jiāng yǒu biàn
”保曰：“天文不虚，必将有变。
nù tán nù suǒ bǎo ér xíng yuē yǒu gōng dāng shā rǔ yǐ xùn wú gōng fēng rǔ bǎi hù hóu jì ér méng xùn lǜ zhòng lái jù zhàn yú qióng quán nù tán dà bài dān mǎ bēn hái
”傉檀怒，锁保而行，曰：“有功当杀汝以徇，无功封汝百户侯，”既而蒙逊率众来距，战于穷泉，傉檀大败，单马奔还。
jǐng bǎo wèi méng xùn suǒ qín ràng zhī yuē qīng míng yú tiān wén wèi bǐ guó suǒ rèn wéi tiān fàn shùn zhì ān zài hu
景保为蒙逊所擒，让之曰：“卿明于天文，为彼国所任，违天犯顺，智安在乎？
bǎo yuē chén fěi wèi wú zhì dàn yán ér bù cóng
”保曰：“臣匪为无智，但言而不从。
méng xùn yuē xī hàn zǔ kùn yú píng chéng yǐ lóu jìng wèi gōng
”蒙逊曰：“昔汉祖困于平城，以娄敬为功；
yuán shào bài yú guān dù ér tián fēng wèi lù
袁绍败于官渡，而田丰为戮。
qīng cè tóng èr zi guì zhǔ wèi kě liàng yě
卿策同二子，贵主未可量也。
qīng bì yǒu lóu jìng zhī shǎng zhě wú jīn fàng qīng dàn kǒng yǒu tián fēng zhī huò ěr
卿必有娄敬之赏者，吾今放卿，但恐有田丰之祸耳。
bǎo yuē guǎ jūn suī cái fēi hàn zǔ yóu bù tóng běn chū zhèng kě bù de fēng hóu qǐ lǜ huò yě
”保曰：“寡君虽才非汉祖，犹不同本初， 正可不得封侯，岂虑祸也。
méng xùn nǎi miǎn zhī
”蒙逊乃免之。
zhì gū zāng nù tán xiè zhī yuē qīng gū zhī shī guī yě ér bù néng cóng zhī gū zhī shēn zuì
至姑臧，傉檀谢之曰：“卿，孤之蓍龟也，而不能从之，孤之深罪。
fēng bǎo ān tíng hòu
”封保安亭侯。
méng xùn jìn tú gū zāng bǎi xìng chéng dōng yuàn zhī lù xī jiē jīng sàn
蒙逊进图姑臧，百姓惩东苑之戮，悉皆惊散。
lěi jué mài tián chē gài zhū bù jǐn jiàng yú méng xùn
垒掘、麦田、车盖诸部尽降于蒙逊。
nù tán qiǎn shǐ qǐng hé méng xùn xǔ zhī nǎi qiǎn sī lì xiào wèi jìng guī jí zi tā wèi zhì guī zhì hú kēng táo hái tā wèi zhuī bīng suǒ zhí
傉檀遣使请和，蒙逊许之，乃遣司隶校尉敬归及子他为质，归至胡坑，逃还， 他为追兵所执。
méng xùn xǐ qí zhòng bā qiān yú hù ér guī
蒙逊徙其众八千余户而归。
yòu wèi zhé jué qí zhèn jù shí lǘ shān yǐ pàn
右卫折掘奇镇据石驴山以叛。
nù tán jù wèi méng xùn suǒ miè yòu lǜ qí zhèn kè lǐng nán nǎi qiān yú lè dōu liú dà sī nóng chéng gōng xù shǒu gū zāng
傉檀惧为蒙逊所灭，又虑奇镇克岭南，乃迁于乐都，留大司农成公绪守姑臧。
nù tán shǐ chū chéng jiāo chén wáng hóu děng bì mén zuò nán shōu hé sān qiān yú jiā bǎo jù nán chéng
傉檀始出城， 焦谌、王侯等闭门作难，收合三千余家，保据南城。
chén tuī jiāo lǎng wèi dà dū dū lóng xiāng dà jiàng jūn chén wèi liáng zhōu cì shǐ jiàng yú méng xùn
谌推焦朗为大都督、龙骧大将军，谌为凉州刺史，降于蒙逊。
zhèn jūn jìng guī tǎo qí zhèn yú shí lǘ shān zhàn bài sǐ zhī
镇军敬归讨奇镇于石驴山，战败，死之。
méng xùn yīn kè gū zāng zhī wēi lái fá nù tán qiǎn qí ān běi duàn gǒu zuǒ jiāng jūn yún lián chéng xū chū fān hé yǐ xí qí hòu xǐ sān qiān yú jiā yú xī píng
蒙逊因克姑臧之威来伐，傉檀遣其安北段苟、左将军云连乘虚出番禾以袭其后， 徙三千余家于西平。
méng xùn wéi lè dōu sān xún bù kè qiǎn shǐ wèi nù tán yuē ruò yǐ chǒng zǐ wèi zhì wǒ dāng hái shī
蒙逊围乐都，三旬不克，遣使谓傉檀曰：“若以宠子为质，我当还师。
nù tán yuē qù fǒu rèn qīng bīng shì
”傉檀曰：“去否任卿兵势。
qīng wéi méng wú xìn hé zhì yǐ gōng
卿违盟无信，何质以供！
méng xùn nù zhù shì fǎn gēng wèi chí jiǔ zhī jì
”蒙逊怒，筑室返耕，为持久之计。
qún chén gù qǐng nǎi yǐ zǐ ān zhōu wèi zhì
群臣固请，乃以子安周为质。
méng xùn yǐn guī
蒙逊引归。
tǔ yù hún shù luò gàn lǜ zhòng lái fá nù tán qiǎn qí tài zǐ wǔ tái jù zhī wèi luò gàn suǒ bài
吐谷浑树洛干率众来伐，傉檀遣其太子武台距之，为洛干所败。
nù tán yòu jiāng fá méng xùn hán chuān hù jūn mèng kǎi jiàn yuē méng xùn chū bìng gū zāng xiōng shì shén shèng yi gù shǒu cì xì bù kě wàng dòng
傉檀又将伐蒙逊，邯川护军孟恺谏曰：“蒙逊初并姑臧，凶势甚盛，宜固守伺隙，不可妄动。
bù cóng
”不从。
wǔ dào jù jìn zhì fān hé tiáo diào lüè wǔ qiān yú hù
五道俱进，至番禾、苕藋，掠五千余户。
qí jiāng qū yòu jìn yuē bì xià zhuǎn zhàn qiān lǐ qián yuán wán zhèn xǐ hù zī cái yíng yì qú lù yi bèi dào xuán shī zǎo dù jùn xiǎn
其将屈右进曰： “陛下转战千里，前元完阵，徙户资财，盈溢衢路，宜倍道旋师，早度峻险。
méng xùn shàn yú yòng bīng shì zhòng xí zhàn ruò qīng jūn zú zhì chū wú lǜ biǎo dà dí wài bī xǐ hù nèi gōng wēi zhī dào yě
蒙逊善于用兵，士众习战，若轻军卒至，出吾虑表，大敌外逼，徙户内攻，危之道也。
wèi wèi yī lì yán yuē wǒ jūn shì fāng shèng jiàng shì yǒng qì zì bèi bǐ tú wǒ qí shì bù xiāng jí ruò bèi dào xuán shī bì juān qì zī cái shì rén yǐ ruò fēi jì yě
” 卫尉伊力延曰：“我军势方盛，将士勇气自倍，彼徒我骑，势不相及，若倍道旋师， 必捐弃资财，示人以弱，非计也。
qū yòu chū ér gào qí zhū dì yuē wú yán bù yòng tiān mìng yě
”屈右出而告其诸弟曰：“吾言不用，天命也。
cǐ wú xiōng dì sǐ dì
此吾兄弟死地。
é ér hūn wù fēng yǔ méng xùn jūn dà zhì nù tán bài jì ér hái
”俄而昏雾风雨，蒙逊军大至，傉檀败绩而还。
méng xùn jìn wéi lè dōu nù tán yīng chéng gù shǒu yǐ zi rǎn gàn wèi zhì méng xùn nǎi guī jiǔ zhī qiǎn ān xī gē bó yào bīng xi jìng
蒙逊进围乐都，傉檀婴城固守，以子染干为质，蒙逊乃归，久之，遣安西纥勃耀兵西境。
méng xùn qīn xī píng xǐ hù lüè niú mǎ ér hái
蒙逊侵西平， 徙户掠牛马而还。
hán chuān hù jūn mèng kǎi biǎo zhèn nán huáng hé tài shǒu wén zhī huāng jiǔ bì jiàn bù xuè fù zhèng shì
邯川护军孟恺表镇南、湟河太守文支荒酒愎谏，不血阝政事。
nù tán wèi yī lì yán yuē jīn zhōu tǔ qīng fù suǒ zhàng zhě wén zhī ér yǐ jiāng ruò zhī hé
傉檀谓伊力延曰： “今州土倾覆，所杖者文支而已，将若之何？
yán yuē yi zhào ér xun zhī shǐ gǎi wǎng xiū lái
”延曰：“宜召而训之，使改往修来。
nù tán nǎi zhào wén zhī jì dào ràng zhī yuē èr xiōng yīng zī zǎo shì wú yǐ bù cái sì tǒng bù néng fù hè dà yè diān bèi rú shì hú yán shì shì suī cún ruò yǔn
” 傉檀乃召文支，既到，让之曰：“二兄英姿早世，吾以不才嗣统，不能负荷大业， 颠狈如是，胡颜视世，虽存若陨。
zhù píng zi xiān cún wèi jiè wén zhǒng fù wú qīng zhī wèi yě
庶凭子鲜存卫，藉文种复吴，卿之谓也。
wén qīng wéi jiǔ shì dān huāng fèi zhù shì
闻卿唯酒是耽，荒废庶事。
wú nián yǐ lǎo qīng fù ruò sī zǔ zōng zhī yè jiāng shuí jì yě
吾年已老，卿复若斯，祖宗之业将谁寄也。
wén zhī dùn shǒu chén xiè
”文支顿首陈谢。
hán chuān rén wèi zhāng děng móu shā mèng kǎi nán qǐ qǐ fú chì pán
邯川人卫章等谋杀孟恺，南启乞伏炽磐。
guō yuè zhǐ zhī yuē mèng yǐn kuān yǐ huì xià hé zuì ér shā zhī
郭越止之曰：“孟尹宽以惠下，何罪而杀之！
wú níng wéi zhòng ér sǐ bù fù jūn yǐ shēng
吾宁违众而死，不负君以生。
nǎi mì gào zhī kǎi yòu zhāng děng yǐn jiǔ shā sì shí yú rén
”乃密告之恺，诱章等饮酒，杀四十余人。
kǎi jù chì pán jūn zhī zhì chí gào wén zhī wén zhī qiǎn jiāng jūn pǐ zhēn fù zhī
恺惧炽磐军之至，驰告文支，文支遣将军匹珍赴之。
chì pán jūn dào chéng wén zhēn jiāng zhì yǐn guī
炽磐军到城，闻珍将至，引归。
méng xùn yòu gōng lè dōu èr xún bù kè ér hái
蒙逊又攻乐都，二旬不克而还。
zhèn nán wén zhī yǐ huáng hé jiàng méng xùn xǐ wǔ qiān yú hù yú gū zāng
镇南文支以湟河降蒙逊，徙五千余户于姑臧。
méng xùn yòu lái fá nù tán yǐ tài wèi jù yán wèi zhì méng xùn nǎi yǐn hái
蒙逊又来伐，傉檀以太尉俱延为质，蒙逊乃引还。
nù tán yì yù xī zhēng yǐ fú mèng kǎi jiàn yuē lián nián bù shōu shàng xià jī bì nán bī chì pán běi pò méng xùn bǎi xìng sāo dòng xià bù ān yè
傉檀议欲西征乙弗，孟恺谏曰：“连年不收，上下饥弊，南逼炽磐，北迫蒙逊， 百姓骚动，下不安业。
jīn yuǎn zhēng suī kè hòu huàn bì shēn bù rú jié méng chì pán tōng dí jì nàn wèi yù zá bù yǐ guǎng jūn zī chù lì shàn bīng xiàng shí ér dòng
今远征虽克，后患必深，不如结盟炽磐，通籴济难，慰喻杂部，以广军资，畜力缮兵，相时而动。
yì yuē qí wáng qí wáng xì yú bāo sāng
《易》曰：‘其亡其亡，系于苞桑。
wéi bì xià tú zhī
’惟陛下图之。
nù tán yuē gū jiàng lüè de qīng wú jū zhòng
”傉檀曰：“孤将略地，卿无沮众。
wèi qí tài zǐ wǔ tái yuē jīn bù zhǒng duō nián nèi wài jù jiǒng shì yí xi xíng yǐ zhěng cǐ bì
”谓其太子武台曰：“今不种多年， 内外俱窘，事宜西行，以拯此弊。
méng xùn jìn qù bù néng zú lái dàn xī suǒ lǜ wéi zài chì pán
蒙逊近去，不能卒来，旦夕所虑，唯在炽盘。
bǐ míng wēi zhòng guǎ yì yǐ tǎo yù wú bù guò yī yuè zì zú zhōu xuán
彼名微众寡，易以讨御，吾不过一月，自足周旋。
rǔ jǐn shǒu lè dōu wú shǐ shī duò
汝谨守乐都，无使失堕。
nù tán nǎi lǜ qí qī qiān xí yǐ fú dà pò zhī huò niú mǎ yáng sì shí yú wàn
”傉檀乃率骑七千袭乙弗，大破之，获牛马羊四十余万。
chì pán chéng xū lái xí fǔ jūn cóng shì zhōng láng wèi sù yán yú wǔ tái yuē jīn wài chéng guǎng dà nán yǐ gù shǒu yi jù guó rén yú nèi chéng sù děng lǜ zhū jìn rén jù zhàn yú wài rú huò bù jié yóu yǒu wàn quán
炽磐乘虚来袭，抚军从事中郎尉肃言于武台曰：“今外城广大，难以固守，宜聚国人于内城，肃等率诸晋人距战于外，如或不捷，犹有万全。
wǔ tái yuē xiǎo zéi zuì ěr dàn xī dāng zǒu qīng hé lǜ zhī guò yě
”武台曰：“小贼蕞尔，旦夕当走，卿何虑之过也。
wǔ tái jù jìn rén yǒu èr xīn yě nǎi zhào háo wàng yǒu yǒng móu zhě bì zhī yú nèi
”武台惧晋人有二心也，乃召豪望有勇谋者闭之于内。
mèng kǎi qì yuē chì pán bù dào rén shén tóng fèn kǎi děng jìn zé hé ēn zhòng qiān tuì gù qī zǐ zhī lèi qǐ yǒu èr hū
孟恺泣曰：“炽磐不道，人神同愤，恺等进则荷恩重迁，退顾妻子之累，岂有二乎！
jīn shì yǐ jí yǐ rén sī zì xiào yǒu hé cāi yá
今事已急矣，人思自效，有何猜邪？
wǔ tái yuē wú qǐ bù zhī zi zhōng shí jù yú rén tuō shēng lǜ biǎo yǐ jūn děng ān zhī ěr
”武台曰：“吾岂不知子忠，实惧余人脱生虑表，以君等安之耳。
yī xún ér chéng kuì
”一旬而城溃。
ān xī fán ní zì xī píng bēn gào nù tán nù tán wèi zhòng yuē jīn lè dōu wèi chì pán suǒ xiàn nán fū jǐn shā fù nǚ shǎng jūn suī yù guī huán wú suǒ fù yě
安西樊尼自西平奔告傉檀，傉檀谓众曰：“今乐都为炽磐所陷，男夫尽杀，妇女赏军，虽欲归还，无所赴也。
qīng děng néng yǔ wú jiè yǐ fú zhī zī qǔ qì hàn yǐ shú qī zǐ zhě shì suǒ wàng yě
卿等能与吾藉乙弗之资，取契汗以赎妻子者，是所望也。
bù ěr guī chì pán biàn wèi nú pú yǐ qǐ rěn jiàn qī zǐ zài tā rén huái bào zhōng
不尔，归炽磐便为奴仆矣，岂忍见妻子在他人怀抱中！
suì yǐn shī ér xi zhòng duō táo fǎn qiǎn zhèn běi duàn gǒu zhuī zhī gǒu yì bù hái
”遂引师而西，众多逃返，遣镇北段苟追之，苟亦不还。
yú shì jiàng shì jiē sàn wéi zhōng jūn gē bó hòu jūn luò gōng ān xī fán ní sàn qí shì láng yīn lì lù zài yān
于是将士皆散，惟中军纥勃、后军洛肱、安西樊尼、散骑侍郎阴利鹿在焉。
nù tán yuē méng xùn chì pán xī jiē wěi zhì yú wú jīn ér guī zhī bù yì bǐ zāi
傉檀曰：“蒙逊、炽磐昔皆委质于吾，今而归之，不亦鄙哉！
sì hǎi zhī guǎng pǐ fū wú suǒ róng qí shēn hé qí tòng yě
四海之广，匹夫无所容其身，何其痛也！
méng xùn yǔ wú míng qí nián bǐ chì pán yīn hǎo shǎo nián jù qí suǒ jì shì jiē bù jì
蒙逊与吾名齐年比，炽磐姻好少年，俱其所忌，势皆不济。
yǔ qí jù ér tóng sǐ bù rú fēn ér huò quán
与其聚而同死，不如分而或全。
fán ní zhǎng xiōng zhī zǐ zōng bù suǒ jì wú zhòng zài běi zhě hù chuí èr wàn méng xùn fāng zhāo huái xiá ěr cún wáng jì jué rǔ qí xi yě
樊尼长兄之子，宗部所寄，吾众在北者户垂二万，蒙逊方招怀遐迩，存亡继绝，汝其西也。
gē bó luò gōng yì yǔ ní jù
纥勃、洛肱亦与尼俱。
wú nián lǎo yǐ suǒ shì bù róng níng jiàn qī zǐ ér sǐ
吾年老矣，所适不容，宁见妻子而死！
suì guī chì pán wéi yīn lì lù suí zhī
”遂归炽磐，唯阴利鹿随之。
nù tán wèi lì lù yuē qù wēi jiù ān rén zhī cháng yě
傉檀谓利鹿曰：“去危就安，人之常也。
wú qīn shǔ jiē sàn qīng hé dú liú
吾亲属皆散，卿何独留？
lì lù yuē chén lǎo mǔ zài jiā fāng cùn shí luàn
”利鹿曰：“臣老母在家，方寸实乱。
dàn zhōng xiào zhī yì shì bù jù quán
但忠孝之义，势不俱全。
suī bù néng xi kū jǔ qú shēn bāo xū zhī chéng
虽不能西哭沮渠，申包胥之诚；
dōng gǎn qín yuán zhǎn máo suí zhī cāo fù jī dí ér shì bì xià zhě chén zhī fēn yě
东感秦援，展毛遂之操，负羁靮而侍陛下者，臣之分也。
wéi yuàn kāi hóng yuǎn yóu shěn jìn zhǐ zhī suàn
惟愿开弘远猷，审进止之算。
nù tán tàn yuē zhī rén gù wèi yì rén yì wèi yì zhī
” 傉檀叹曰：“知人固未易，人亦未易知。
dà chén qīn qī jiē qì wǒ qù zhōng dài bù kuī zhě wéi qīng yī rén
大臣亲戚皆弃我去，终绐不亏者，唯卿一人。
suì hán bù diāo jiàn zhī yú qīng
岁寒不凋，见之于卿。
nù tán zhì xī píng chì pán qiǎn shǐ jiāo yíng dài yǐ shàng bīn zhī lǐ
”傉檀至西平，炽磐遣使郊迎，待以上宾之礼。
chū lè dōu zhī kuì yě zhū chéng jiē jiàng yú chì pán nù tán jiàng wèi xián zhèng gù shǒu hào wěi bù xià
初，乐都之溃也，诸城皆降于炽磐，傉檀将尉贤政固守浩亹不下。
chì pán hū zhī yuē lè dōu yǐ kuì qīng qī zǐ jiē zài wú jiān gū chéng dú shǒu hé suǒ wèi yě
炽磐呼之曰： “乐都已溃，卿妻子皆在吾间，孤城独守，何所为也！
xián zhèng yuē shòu liáng wáng hòu ēn wèi guó jiā fān píng suī zhī lè dōu yǐ xiàn qī zǐ wèi qín xiān guī huò shǎng hòu shùn shòu zhū rán bù zhī zhǔ shàng cún wáng wèi gǎn guī mìng
”贤政曰：“受凉王厚恩， 为国家籓屏，虽知乐都已陷，妻子为擒，先归获赏，后顺受诛，然不知主上存亡， 未敢归命。
qī zǐ xiǎo shì qǐ zú dòng huái
妻子小事，岂足动怀！
xī luō xiàn dài mìng jìn wén liàng zhī
昔罗宪待命，晋文亮之；
wén pìn hòu lái wèi wǔ bù zé
文聘后来，魏武不责。
yāo yī shí zhī róng wàng wěi fù zhī zhòng qiè yòng chǐ yān dài wáng yì ān yòng zhī zāi
邀一时之荣，忘委付之重，窃用耻焉，大王亦安用之哉！
chì pán nǎi qiǎn wǔ tái shǒu shū yù zhèng zhèng yuē rǔ wèi guó chǔ bù néng jìn jié miàn fù yú rén qì fù fù jūn kuī wàn shì zhī yè xián zhèng yì shì qǐ rú rǔ hu
”炽磐乃遣武台手书喻政， 政曰：“汝为国储，不能尽节，面缚于人，弃父负君，亏万世之业，贤政义士，岂如汝乎！
jì ér wén nù tán zhì zuǒ nán nǎi jiàng
”既而闻傉檀至左南，乃降。
chì pán yǐ nù tán wèi piào qí dà jiàng jūn fēng zuǒ nán gōng
炽磐以傉檀为骠骑大将军，封左南公。
suì yú wèi chì pán suǒ zhèn
岁余，为炽磐所鸩。
zuǒ yòu quàn nù tán jiě yào nù tán yuē wú bìng qǐ yi liáo yá
左右劝傉檀解药， 傉檀曰：“吾病岂宜疗邪！
suì sǐ shí nián wǔ shí yī zài wèi shí sān nián wěi shì jǐng wáng
”遂死，时年五十一，在位十三年，伪谥景王。
wǔ tái hòu yì wèi chì pán suǒ shā
武台后亦为炽磐所杀。
nù tán shǎo zǐ bǎo zhōu xī yú pò qiāng jù yán zi fù lóng lù gū sūn fù zhōu wū gū sūn chéng bō jiē bēn jǔ qú méng xùn
傉檀少子保周、腊于破羌、俱延子覆龙、鹿孤孙副周、乌孤孙承钵皆奔沮渠蒙逊。
jiǔ zhī guī wèi wèi yǐ bǎo zhōu wèi zhāng yè wáng fù lóng jiǔ quán gōng pò qiāng xī píng gōng fù zhōu yǒng píng gōng chéng bō chāng sōng gōng
久之，归魏，魏以保周为张掖王，覆龙酒泉公，破羌西平公，副周永平公，承钵昌松公。
wū gū yǐ ān dì lóng ān yuán nián jiàn lì zhì nù tán sān shì fán shí jiǔ nián yǐ ān dì yì xī shí nián miè
乌孤以安帝隆安元年僭立，至傉檀三世，凡十九年，以安帝义熙十年灭。
shǐ chén yuē tū fā lèi yè qiú háo shàn qiáng biān fú kòng xián yù sāi yuè mǎ jīn shān hou mǎn yuè ér kuī bīng chéng zhé jiāo ér zòng dī lǐ róng fú bèi shēng jiào sī zǔ
史臣曰：秃发累叶酋豪，擅强边服，控弦玉塞，跃马金山，候满月而窥兵，乘折胶而纵镝，礼容弗被，声教斯阻。
wū gū nà fú hún zhī cè zhì bīng yǐ tǎo bù bīn
乌孤纳苻浑之策，治兵以讨不宾；
lù gū cóng shǐ gǎo zhī yán jiàn xué ér yán zhòu zǐ
鹿孤从史暠之言，建学而延胄子。
suì néng kāi jiāng hé yòu kàng héng qiáng guó
遂能开疆河右，抗衡强国。
dào yóu rén hóng yì cǐ zhī wèi
道由人弘，抑此之谓！
nù tán chéng lèi jié zhī ruì jiè èr kūn zhī zī cuī lǚ shì suàn wú qiǎn cè qǔ gū zāng bīng bù xuè rèn wǔ lüè xióng tú bǐ zōng qián liè
傉檀承累捷之锐，藉二昆之资，摧吕氏算无遣策，取姑臧兵不血刃，武略雄图， 比踪前烈。
jì ér dāo qiè zhòng wèi yíng mǎn yì qī qióng bīng yǐ chěng qí xīn zòng tè zì yí qí bì de duó yú méng xùn shì nǜ wū hè lián fù guó sàng shēn yóu wèi xìng yě
既而叨窃重位，盈满易期，穷兵以逞其心，纵慝自贻其弊，地夺于蒙逊， 势衄于赫连，覆国丧身，犹为幸也。
xī sòng shāng hào zhàn zhì zāi yú huá dū
昔宋殇好战，致灾于华督；
chu líng dú wǔ qǔ shā yú qián xī
楚灵黩武，取杀于干溪。
yì dài tóng wáng qí yú nù tán jiàn zhī yǐ
异代同亡，其于傉檀见之矣。
zàn yuē tū fā dì xiōng shàn xióng qún lǔ
赞曰：秃发弟兄，擅雄群虏。
kāi jiāng hé wài qīng fēn xī tǔ
开疆河外，清氛西土。
nù tán jié chū téng jià shí yīng
傉檀杰出，腾驾时英。
qióng bīng dú wǔ sàng guó tuí shēng
穷兵黩武，丧国颓声。