晋书 · 房玄龄 · Chapter 16 of 130

志·第六章

PinyinModern Translation
Size

yì yuē xíng ér shàng zhě wèi zhī dào xíng ér xià zhě wèi zhī qì

《易经》说:“形而上者叫做道,形而下者叫做器。”

fu shén dào guǎng dà miào běn yú yīn yáng

”夫神道广大,妙本于阴阳;

xíng qì jīng wēi yì xiān yú lǜ lǚ

形器精微,义先于律吕。

shèng rén guān sì shí zhī biàn kè yù jì qí yíng xū chá wǔ xíng zhī shēng zhù jīn jūn qí qīng zhuó suǒ yǐ suì bā fēng ér xuān jiǔ dé hé dà lè ér chéng zhèng dào

圣人观四时之变,刻玉纪其盈虚,察五行之声,铸金均其清浊,所以遂八风而宣九德,和大乐而成政道。

rán jīn zhì cóng gé chǐ yān wú fāng

然金质从革,侈弇无方;

zhú tǐ yuán xū xiū duǎn lì zhì

竹体圆虚,修短利制。

shì yǐ shén gǔ zuò lǜ yòng xiě zhōng shēng nǎi jì zhī yǐ sān píng zhī yǐ liù chéng yú shí èr tiān zhī dào yě

是以神瞽作律,用写钟声,乃纪之以三,平之以六,成于十二,天之道也。

yòu yè shí rì yú guǐ dù xiào dì qì yú huī guǎn gù yīn yáng hé zé jǐng zhì lǜ qì yìng zé huī fēi

又叶时日于晷度,效地气于灰管,故阴阳和则景至,律气应则灰飞。

huī fēi lǜ tōng chuī ér mìng zhī zé tiān de zhī zhōng shēng yě

灰飞律通,吹而命之,则天地之中声也。

gù kě yǐ fàn wéi bǎi dù huà chéng wàn pǐn zé yú shū suǒ wèi yè shí yuè zhèng rì tóng lǜ dù liàng héng zhě yě

故可以范围百度,化成万品,则《虞书》所谓“叶时月正日,同律度量衡”者也。

zhōng shēng jié yǐ chéng wén dé yīn zhāng ér hé bèi zé kě yǐ dòng tiān dì gǎn guǐ shén dào xìng qíng yí fēng sú

中声节以成文,德音章而和备,则可以动天地,感鬼神,道性情,移风俗。

yè yán zhì yú yǒng gē jiàn shèng shuāi yú zhì luàn gù jūn zi shěn shēng yǐ zhī yīn shěn yīn yǐ zhī lè shěn lè yǐ zhī zhèng gài yóu cí dào

叶言志于咏歌,鉴盛衰于治乱,故君子审声以知音,审音以知乐,审乐以知政,盖由兹道。

tài shǐ gōng lǜ shū yún wáng zhě zhì shì lì wù fǎ dù guǐ zé yī bǐng yú liù lǜ

太史公律书云:“王者制事立物,法度轨则,一禀于六律。

liù lǜ wèi wàn shì zhī běn qí yú bīng xiè yóu suǒ zhòng yān

六律为万事之本,其于兵械尤所重焉。

gù yún wàng dí zhī jí xiōng wén shēng xiào shèng fù bǎi wáng bù yì zhī dào yě

故云望敌知吉凶,闻声效胜负,百王不易之道也。

jí qín shì miè xué qí dào jìn wēi

及秦氏灭学,其道浸微。

hàn shì chū xìng chéng xiàng zhāng cāng shǒu yán lǜ wèi néng shěn bèi

汉室初兴,丞相张苍首言律,未能审备。

xiào wǔ dì chuàng zhì xié lǜ zhī guān sī mǎ qiān yán lǜ lǚ xiāng shēng zhī cì xiáng yǐ

孝武帝创置协律之官,司马迁言律吕相生之次详矣。

jí wáng mǎng jì kǎo lùn yīn lǜ liú xīn tiáo zòu dà shuài yǒu wǔ yī yuē bèi shù yī shí bǎi qiān wàn yě

及王莽际,考论音律,刘歆条奏,大率有五:一曰备数,一、十、百、千、万也;

èr yuē hé shēng gōng shāng jiǎo zhēng yǔ yě

二曰和声,宫、商、角、征、羽也;

sān yuē shěn duó fēn cùn chǐ zhàng yǐn yě

三曰审度,分、寸、尺、丈、引也;

sì yuē jiā liàng yuè hé shēng dòu hú yě

四曰嘉量,龠、合、升、斗、斛也;

wǔ yuē quán héng zhū liǎng jīn jūn shí yě

五曰权衡,铢、两、斤、钧、石也。

bān gù yīn ér zhì zhī

班固因而志之。

cài yōng yòu jì jiàn wǔ yǐ hòu yán lǜ lǚ zhě zhì sī mǎ shào tǒng cǎi ér xù zhī

蔡邕又记建武已后言律吕者,至司马绍统采而续之。

hàn mò tiān xià dà luàn yuè gōng sàn wáng qì fǎ yīn miè wèi wǔ shǐ huò dù kuí shǐ dìng yuè qì shēng diào

汉末天下大乱,乐工散亡,器法堙灭,魏武始获杜夔,使定乐器声调。

kuí yī dāng shí chǐ dù quán bèi diǎn zhāng

夔依当时尺度,权备典章。

jí wǔ dì shòu mìng zūn ér bù gé

及武帝受命,遵而不革。

zhì tài shǐ shí nián guāng lù dài fu xún xù zòu zào xīn dù gèng zhù lǜ lǚ

至泰始十年,光禄大夫荀勖奏造新度,更铸律吕。

yuán kāng zhōng xù zi fān sì qí shì wèi jí chéng gōng shǔ yǒng jiā zhī luàn zhōng cháo diǎn zhāng xián méi yú shí lè

元康中,勖子籓嗣其事,未及成功,属永嘉之乱,中朝典章,咸没于石勒。

jí yuán dì nán qiān huáng dù cǎo mèi lǐ róng yuè qì sǎo dì jiē jǐn suī shāo jiā cǎi duō ér duō suǒ lún xū zhōng yú gōng ān jìng bù néng bèi

及元帝南迁,皇度草昧,礼容乐器,扫地皆尽,虽稍加采掇,而多所沦胥,终于恭、安,竟不能备。

jīn kǎo gǔ lǜ xiāng shēng zhī cì jí wèi wǔ yǐ hòu yán yīn lǜ dù liàng zhě yǐ shēng míng yú piān yún

今考古律相生之次,及魏武已后言音律度量者,以声明于篇云。

chuán yún shí èr lǜ huáng dì zhī suǒ zuò yě

《传》云:“十二律,黄帝之所作也。

shǐ líng lún zì dà xià zhī xi nǎi zhī kūn lún zhī yīn qǔ zhú zhī xiè gǔ shēng qí qiào hòu jūn zhě duàn yǔ jié jiān cháng sān cùn jiǔ fēn ér chuī zhī yǐ wéi huáng zhōng zhī gōng yuē hán shǎo

使伶伦自大夏之西,乃之昆仑之阴,取竹之嶰谷生,其窍厚均者,断雨节间长三寸九分而吹之,以为黄钟之宫,曰含少。

cì zhì shí èr zhú tǒng xiě fèng zhī míng xióng míng wèi liù cí míng yì liù yǐ bǐ huáng zhōng zhī gōng jiē kě yǐ shēng zhī yǐ dìng lǜ lǚ

次制十二竹筒,写凤之鸣,雄鸣为六,雌鸣亦六,以比黄钟之宫,皆可以生之以定律吕。

zé lǜ zhī shǐ zào yǐ zhú wèi guǎn qǔ qí zì rán yuán xū yě

则律之始造,以竹为管,取其自然圆虚也。

yòu yún huáng dì zuò lǜ yǐ yù wèi guǎn zhǎng chǐ liù kǒng zhè èr shí yuè yīn

”又云“黄帝作律,以玉为管,长尺,六孔,这二十月音。

zhì shùn shí xī wáng mǔ xiàn zhāo huá zhī guǎn yǐ yù wèi zhī

至舜时,西王母献昭华之琯,以玉为之。

jí hàn zhāng dì shí líng líng wén xué xī jǐng yú líng dào shùn cí xià de bái yù guǎn

”及汉章帝时,零陵文学奚景于泠道舜祠下得白玉琯。

yòu wǔ dì tài kāng yuán nián jí jùn dào fā liù guó shí wèi xiāng wáng zhǒng yì de yù lǜ

又武帝太康元年,汲郡盗发六国时魏襄王冢,亦得玉律。

zé gǔ zhě yòu yǐ yù wèi guǎn yǐ

则古者又以玉为管矣。

yǐ yù zhě qǔ qí tǐ hán lián rùn yě

以玉者,取其体含廉润也。

ér hàn píng dì shí wáng mǎng yòu yǐ tóng wèi zhī

而汉平帝时,王莽又以铜为之。

tóng zhě zì míng yě suǒ yǐ tóng tiān xià qí fēng sú yě

铜者,自名也,所以同天下,齐风俗也。

wèi wù zhì jīng bù wéi zào shī hán shǔ gǎi jié jiè rán yǒu cháng shì shì jūn zǐ zhī xíng gù yòng yān

为物至精,不为燥湿寒暑改节,介然有常,似士君子之行,故用焉。

zhōu lǐ tài shī zhǎng liù lǜ liù lǚ yǐ hé yīn yáng zhī shēng

《周礼》太师掌六律、六吕,以合阴阳之声。

liù lǜ yáng shēng huáng zhōng tài cù gū xǐ ruí bīn yí zé wú yì yě

六律阳声,黄钟、太蔟、姑洗、蕤宾、夷则、无射也;

liù lǚ yīn shēng dà lǚ yìng zhōng nán lǚ lín zhōng zhòng lǚ jiā zhōng yě

六吕阴声,大吕、应钟、南吕、林钟、仲吕、夹钟也。

yòu yǒu tài shī zé zhí tóng lǜ yǐ tīng jūn shēng ér zhào yǐ jí xiōng

又有太师则执同律以听军声,而诏以吉凶。

qí diǎn tóng zhǎng liù lǜ zhī hé yǐ biàn tiān dì sì fāng yīn yáng zhī shēng yǐ wéi yuè qì jiē yǐ shí yǒu èr lǜ ér wèi zhī shù dù yǐ shí yǒu èr shēng ér wèi zhī qí liàng yān

其典同掌六律之和,以辩天地四方阴阳之声,以为乐器,皆以十有二律而为之数度,以十有二声而为之齐量焉。

jí zhōu jǐng wáng jiāng zhù wú yì wèn lǜ yú líng zhōu jiū duì yuē fu liù zhōng zhī sè gù míng zhī yuē huáng zhōng suǒ yǐ xuān yǎng liù qì jiǔ dé yě

及周景王将铸无射,问律于泠州鸠,对曰:“夫六,中之色,故名之曰黄钟,所以宣养六气九德也。

yóu shì dì zhī

由是第之。

èr yuē tài cù suǒ yǐ jīn zòu zàn yáng chū zhì yě

二曰太蔟,所以金奏赞阳出滞也。

sān yuē gū xǐ suǒ yǐ xiū jié bǎi wù kǎo shén nà bīn yě

三曰姑洗,所以羞洁百物,考神纳宾也。

sì yuē ruí bīn suǒ yǐ ān jìng shén rén xiàn chóu jiāo cù yě

四曰蕤宾,所以安静神人,献酬交酢也。

wǔ yuē yí zé suǒ yǐ yǒng gē jiǔ dé píng rén wú èr yě

五曰夷则,所以咏歌九德,平人无贰也。

liù yuē wú yì suǒ yǐ xuān bù zhé rén zhī lìng dé shì rén guǐ yí yě

六曰无射,所以宣布哲人之令德,示人轨仪也。

wèi zhī liù jiān yǐ yáng shěn fú ér chù sàn yuè yě

为之六间,以扬沈伏而黜散越也。

yuán jiān dà lǚ zhù xuān wù yě èr jiān jiā zhōng chū sì xì zhī xì yě

元间大吕,助宣物也,二间夹钟,出四隙之细也。

sān jiān zhōng lǚ xuān zhōng qì yě

三间中吕,宣中气也。

sì jiān lín zhōng hé zhǎn bǎi shì bǐ mò bù rèn sù chún kè yě

四间林钟,和展百事,俾莫不任肃纯恪也。

wǔ jiān nán lǚ zàn yáng xiù yě

五间南吕,赞阳秀也。

liù jiān yìng zhōng jūn lì qì yòng bǐ yīng fù yě

六间应钟,均利器用,俾应复也。

cǐ jiē suǒ yǐ lǜ shù shí qì xiào jié wù yě

”此皆所以律述时气效节物也。

jí qín shǐ huáng fén shū dàng fù diǎn cè quē wáng zhū zǐ suǒ yán shí yǒu yí jì

及秦始皇焚书荡覆,典策缺亡,诸子琐言时有遗记。

lǚ bù wéi chūn qiū yán huáng zhōng zhī gōng

吕不韦《春秋》言:黄钟之宫,

lǜ zhī běn yě

律之本也,

xià shēng lín zhōng

下生林钟,

lín zhōng shàng shēng tài cù

林钟上生太蔟,

tài cù xià shēng nán lǚ

太蔟下生南吕,

nán lǚ shàng shēng gū xǐ

南吕上生姑洗,

gū xǐ xià shēng yìng zhōng

姑洗下生应钟,

yìng zhōng shàng shēng ruí bīn

应钟上生蕤宾,

ruí bīn xià shēng dà lǚ

蕤宾下生大吕,

dà lǚ xià shēng yí zé

大吕下生夷则,

yí zé shàng shēng jiā zhōng

夷则上生夹钟,

jiā zhōng xià shēng wú yì

夹钟下生无射,

wú yì shàng shēng zhōng lǚ

无射上生中吕。

sān fēn suǒ shēng yì qí yī fēn yǐ shàng shēng

三分所生,益其一分以上生;

sān fēn suǒ shēng qù qí yī fēn yǐ xià shēng

将所生的音律分为三份,减去一份是下生。

hòu dài zhī yán yīn lǜ zhě duō zōng cǐ shuō

后代之言音律者多宗此说。

jí hàn xìng chéng qín zhī bì zhāng cāng shǒu zhì lǜ lì pō wèi néng xiáng

及汉兴,承秦之弊,张苍首治律历,颇未能详。

gù xiào wǔ dì zhèng lè nǎi zhì xié lǜ zhī guān suī lǜ lǚ qīng zhuó zhī tǐ cū zhèng jīn shí gāo xià zhī yīn yǒu zhǔn rán tú jùn cǎi yí cún yǐ chéng yī shí zhī zhì ér shù yóu yòng wǔ

故孝武帝正乐,乃置协律之官,虽律吕清浊之体粗正,金石高下之音有准,然徒捃采遗存,以成一时之制,而数犹用五。

shí huái nán wáng ān yán zhì rú bó yì wèi lǜ lǚ

时淮南王安延致儒博,亦为律吕。

yún huáng zhōng zhī lǜ jiǔ cùn ér gōng yīn diào yīn ér jiǔ zhī jiǔ jiǔ bā shí yī gù huáng zhōng zhī shù lì yān wèi zài zi

云黄钟之律九寸而宫音调,因而九之,九九八十一,故黄钟之数立焉,位在子。

lín zhōng wèi zài wèi qí shù wǔ shí sì

林钟位在未,其数五十四。

tài cù qí shù qī shí èr

太蔟其数七十二,

nán lǚ zhī shù sì shí bā

南吕之数四十八,

gū xǐ zhī shù liù shí sì

姑洗之数六十四,

yìng zhōng zhī shù sì shí èr

应钟之数四十二,

ruí bīn zhī shù wǔ shí qī

蕤宾之数五十七,

dà lǚ zhī shù qī shí liù

大吕之数七十六,

yí zé zhī shù wǔ shí yī

夷则之数五十一,

jiā zhōng zhī shù liù shí bā

夹钟之数六十八,

wú yì zhī shù sì shí wǔ

无射之数四十五,

zhōng lǚ zhī shù liù shí

中吕之数六十,

jí bù shēng

极不生。

yǐ huáng zhōng wèi gōng tài cù wèi shāng gū xǐ wèi jiǎo lín zhōng wèi huī nán lǚ wèi yǔ

以黄钟为宫,太蔟为商,姑洗为角,林钟为徽,南吕为羽。

gōng shēng zhēng zhēng shēng shāng shāng shēng yǔ yǔ shēng jué jiǎo shēng yìng zhōng bù bǐ zhèng yīn gù wèi hé

宫生征,征生商,商生羽,羽生角,角生应钟,不比正音,故为和;

yìng zhōng shēng ruí bīn bù bǐ zhèng yīn gù wèi miào

应钟生蕤宾,不比正音,故为缪。

rì dōng zhì yīn bǐ lín zhōng jìn yǐ zhuó

日冬至,音比林钟浸以浊。

rì xià zhì yīn bǐ huáng zhōng jìn yǐ qīng

日夏至,音比黄钟浸以清。

shí èr lǜ yīng èr shí sì shí zhī biàn

十二律应二十四时之变。

jiǎ zǐ zhōng lǚ zhī zhēng yě

甲子,中吕之征也。

bǐng zǐ jiā zhōng zhī yǔ yě

丙子,夹钟之羽也。

wù zǐ huáng zhōng zhī gōng yě

戊子,黄钟之宫也。

gēng zǐ wú yì zhī shāng yě

庚子,无射之商也。

rén zǐ yí zé zhī jiǎo yě

壬子,夷则之角也。

qí wèi yīn yě yī lǜ ér shēng wǔ yīn shí èr lǜ ér wèi liù shí yīn

其为音也,一律而生五音,十二律而为六十音。

yīn ér liù zhī liù liù sān shí liù gù sān bǎi liù shí yīn yǐ dāng yī suì zhī rì

因而六之,六六三十六,故三百六十音以当一岁之日。

gù lǜ lì zhī shù tiān dì zhī dào yě

故律历之数,天地之道也。

sī mǎ qiān bā shū yán lǜ lǚ cū jǔ dà jīng zhe yú qián shǐ

司马迁八书言律吕,粗举大经,著于前史。

zé yǐ tài jí yuán qì hán sān wèi yī ér shǐ dòng yú zi shí èr lǜ zhī shēng bì suǒ qǐ yān

则以太极元气函三为一,而始动于子,十二律之生,必所起焉。

yú shì cān yī yú chǒu de sān yīn ér jiǔ sān zhī jǔ běn wèi hé shí chén dé yī wàn jiǔ qiān liù bǎi bā shí sān wèi zhī chéng shù yǐ wéi huáng zhōng zhī fǎ

于是参一于丑得三,因而九三之,举本位合十辰,得一万九千六百八十三,谓之成数,以为黄钟之法。

yòu cān zhī lǜ yú shí èr chén de shí qī wàn qī qiān yī bǎi sì shí qī wèi zhī gāi shù yǐ wéi huáng zhōng zhī shí

又参之律于十二辰,得十七万七千一百四十七,谓之该数,以为黄钟之实。

shí rú fǎ ér yī de huáng zhōng zhī lǜ zhǎng jiǔ cùn shí yī yuè dōng zhì zhī qì yìng yān

实如法而一,得黄钟之律长九寸,十一月冬至之气应焉。

gài yīn yáng hé dé qì zhōng yú zi ér huà shēng wàn wù zé wù zhī shēng mò bù hán sān

盖阴阳合德,气钟于子,而化生万物,则物之生莫不函三。

gù shí èr lǜ kōng jìng sān fēn ér shàng xià xiāng shēng jiē sǔn yì yǐ sān

故十二律空径三分,而上下相生,皆损益以三。

qí shù zé yīn huáng zhōng zhī zhǎng jiǔ cùn yǐ xià shēng zhě bèi qí shí sān qí fǎ yǐ shàng shēng zhě sì qí shí sān qí fǎ

其术则因黄钟之长九寸,以下生者倍其实,三其法:以上生者,四其实,三其法。

suǒ yǐ míng yáng xià shēng yīn yīn shàng shēng yáng

所以明阳下生阴,阴上生阳。

qǐ zǐ wèi huáng zhōng jiǔ cùn yī

起子,为黄钟九寸,一。

chǒu sān fēn zhī èr

丑,三分之二。

yín jiǔ fēn zhī bā

寅,九分之八。

mǎo èr shí qī fēn zhī shí liù

卯,二十七分之十六。

chén bā shí yī fēn zhī liù shí sì

辰,八十一分之六十四。

sì èr bǎi sì shí sān fēn zhī yī bǎi èr shí bā

巳,二百四十三分之一百二十八。

wǔ qī bǎi èr shí jiǔ fēn zhī wǔ bǎi yī shí èr

午,七百二十九分之五百一十二。

wèi èr qiān yī bǎi bā shí qī fēn zhī yī qiān èr shí sì

未,二千一百八十七分之一千二十四。

shēn liù qiān wǔ bǎi liù shí yī fēn zhī sì qiān jiǔ shí liù

申,六千五百六十一分之四千九十六。

yǒu yī wàn jiǔ qiān liù bǎi bā shí èr fēn zhī bā qiān yī bǎi jiǔ shí èr

酉,一万九千六百八十二分之八千一百九十二。

xū wǔ wàn jiǔ qiān sì shí jiǔ fēn zhī sān wàn èr qiān qī bǎi liù shí bā

戌,五万九千四十九分之三万二千七百六十八。

hài shí qī wàn qī qiān yī bǎi sì shí qī fēn zhī liù wàn wǔ qiān wǔ bǎi sān shí liù

亥,十七万七千一百四十七分之六万五千五百三十六。

rú shì zhōu shí èr chén zài liù lǜ wèi yáng zé dāng wèi zì dé ér xià shēng yīn zài liù lǚ wèi yīn zé de qí suǒ héng ér shàng shēng yú yáng tuī suàn zhī shù wú zhòng shàng shēng zhī fǎ yě

如是周十二辰,在六律为阳,则当位自得而下生阴,在六吕为阴,则得其所衡而上生于阳,推算之术无重上生之法也。

suǒ wèi lǜ qǔ qī lǚ shēng zǐ yīn yáng shēng jiàng lǜ lǚ zhī dà jīng yě

所谓律取妻,吕生子,阴阳升降,律吕之大经也。

ér qiān yòu yán shí èr lǜ zhī zhǎng jīn yī huái nán jiǔ jiǔ zhī shù zé ruí bīn wéi zhòng shàng

而迁又言十二律之长,今依淮南九九之数,则蕤宾为重上。

yòu yán wǔ yīn xiāng shēng ér yǐ gōng shēng jué jiǎo shēng shāng shāng shēng zhēng zhēng shēng yǔ yǔ shēng gōng

又言五音相生,而以宫生角,角生商,商生征,征生羽,羽生宫。

qiú qí lǐ yòng wǎng jiàn tōng tú

求其理用,罔见通途。

jí yuán shǐ zhōng wáng mǎng fǔ zhèng bó zhēng tōng zhī zhōng lǜ zhě kǎo qí yīn yì shǐ xī hé liú xīn diǎn lǐng diào zòu

及元始中,王莽辅政,博征通知钟律者,考其音义,使羲和刘歆典领调奏。

bān gù hàn shū cǎi ér zhì zhī qí xù lùn suī bó ér yán shí èr lǜ sǔn yì cì dì zì huáng zhōng zhǎng jiǔ cùn sān fēn sǔn yī xià shēng lín zhōng zhǎng liù cùn

班固《汉书》采而志之,其序论虽博,而言十二律损益次第,自黄钟长九寸,三分损一,下生林钟,长六寸。

sān fēn yì yī shàng shēng tài cù ér zuǒ xuán bā bā wèi wèi

三分益一,上生太蔟而左旋,八八为位。

yī shàng yī xià zhōng yú wú yì xià shēng zhōng lǚ

一上一下,终于无射,下生中吕。

xiào qí xiāng shēng suǒ de yǔ sī mǎ qiān zhèng tóng

校其相生所得,与司马迁正同。

bān gù cǎi yǐ wéi zhì

班固采以为志。

yuán dì shí láng zhōng jīng fáng zhī wǔ yīn liù shí lǜ zhī shù shàng shǐ tài zǐ fu xuán chéng jiàn yì dài fū zhāng zá shì wèn fáng yú yuè fǔ fáng duì shòu xué yú gù xiǎo huáng lìng jiāo yán shòu

元帝时,郎中京房知五音六十律之数,上使太子傅玄成、谏议大夫章杂试问房于乐府,房对:“受学于故小黄令焦延寿。

liù shí lǜ xiāng shēng zhī fǎ yǐ shàng shēng xià jiē sān shēng èr

六十律相生之法:以上生下,皆三生二;

yǐ xià shēng shàng jiē sān shēng sì

以下生上,皆三生四。

yáng xià shēng yīn yīn shàng shēng yáng zhōng yú zhōng lǚ ér shí èr lǜ bì yǐ

阳下生阴,阴上生阳,终于中吕,而十二律毕矣。

zhōng lǚ shàng shēng zhí shǐ zhí shǐ xià shēng qù miè

中吕上生执始,执始下生去灭。

shàng xià xiāng shēng zhōng yú nán shì ér liù shí lǜ bì yǐ

上下相生,终于南事,而六十律毕矣。

fu shí èr lǜ zhī biàn zhì yú liù shí yóu bā guà zhī biàn zhì yú liù shí sì yě

夫十二律之变至于六十,犹八卦之变至于六十四也。

mì xī zuò yì jì yáng qì zhī chū yǐ wéi lǜ fǎ

宓牺作《易》,纪阳气之初以为律法。

jiàn rì dōng zhì zhī shēng yǐ huáng zhōng wèi gōng tài cù wèi shāng gū xǐ wèi jiǎo lín zhōng wèi huī nán lǚ wèi yǔ yìng zhōng wèi biàn gōng ruí bīn wèi biàn zhǐ cǐ shēng qì zhī yuán wǔ yīn zhī zhèng yě

建日冬至之声,以黄钟为宫,太蔟为商,姑洗为角,林钟为徽,南吕为羽,应钟为变宫,蕤宾为变征,此声气之元,五音之正也。

gù gè tǒng yī rì qí yú yǐ cì yùn xíng dāng rì zhě gè zì wèi gōng ér shāng jiǎo huī yǔ yǐ lèi cóng yān

故各统一日,其余以次运行,当日者各自为宫,而商角徽羽以类从焉。

lǐ yùn yuē wǔ shēng liù lǜ shí èr guǎn hái xiāng wèi gōng cǐ zhī wèi yě

《礼运》曰“五声、六律、十二管还相为宫”,此之谓也。

yǐ liù shí lǜ fēn qī zhī rì huáng zhōng zì dōng zhì shǐ jí dōng zhì ér fù yīn yáng hán yù fēng yǔ zhī zhàn shēng yān

以六十律分期之日,黄钟自冬至始,及冬至而复,阴阳、寒燠、风雨之占生焉。

yú yǐ jiǎn shè qún yīn kǎo qí gāo xià gǒu fēi gé mù zhī shēng zé wú bù yǒu suǒ hé

于以检摄群音,考其高下,苟非革木之声,则无不有所合。

yú shū yuē lǜ hé shēng cǐ zhī wèi yě

《虞书》曰“律和声,此之谓也。

jīng fáng yòu yuē zhú shēng bù kě yǐ dù diào gù zuò zhǔn yǐ dìng shù

京房又曰:“竹声不可以度调,故作准以定数。

zhǔn zhī zhuàng rú sè ér zhǎng zhàng shí sān xián yǐn jiān jiǔ chǐ yǐ yīng huáng zhōng zhī lǜ jiǔ cùn

准之状如瑟,而长丈,十三弦,隐间九尺,以应黄钟之律九寸。

zhōng yāng yī xián xià yǒu huà fēn cùn yǐ wéi liù shí lǜ qīng zhuó zhī jié

中央一弦,下有画分寸,以为六十律清浊之节。

fáng yán lǜ xiáng yú xīn suǒ zòu qí shù shī xíng yú shǐ guān hou bù yòng zhī wén duō bù xī zài

”房言律详于歆所奏,其术施行于史官,候部用之,文多不悉载。

jié guǎn wèi lǜ chuī yǐ kǎo shēng liè yǐ xiào qì dào zhī běn yě

截管为律,吹以考声,列以效气,道之本也。

shù jiā yǐ qí shēng wēi ér tǐ nán zhī qí fēn shù bù míng gù zuò zhǔn yǐ dài zhī

术家以其声微而体难知,其分数不明,故作准以代之。

zhǔn zhī shēng míng chàng yì dá fēn cùn yòu cū rán xián yǐ huǎn jí qīng zhuó fēi guǎn wú yǐ zhèng yě

准之声明畅易达,分寸又粗,然弦以缓急清浊,非管无以正也。

jūn qí zhōng xián lìng yǔ huáng zhōng xiāng de àn huà yǐ qiú zhū lǜ zé wú bù rú shù ér yīng zhě yǐ

均其中弦,令与黄钟相得,案画以求诸律,则无不如数而应者矣。

xù hàn zhì jù zǎi qí liù shí lǜ zhǔn dù shù qí xiāng shēng zhī cì yǔ lǚ lǎn huái nán tóng

《续汉志》具载其六十律准度数,其相生之次与《吕览》、《淮南》同。

hàn zhāng dì yuán hé yuán nián dài zhào hòu zhōng lǜ yīn róng shàng yán guān wú xiǎo liù shí lǜ yǐ zhǔn tiáo yīn zhě

汉章帝元和元年,待诏候钟律殷肜上言:“官无晓六十律以准调音者。

gù dài zhào yán chóng jù yǐ zhǔn fǎ jiào zǐ nán xuān yuán zhào xuān bǔ xué guān zhǔ diào yuè qì

故待诏严崇具以准法教子男宣,原召宣补学官,主调乐器。

zhào yuē chóng zǐ xué shěn xiǎo lǜ bié qí zú xié qí shēng zhě shěn shì

”诏曰:“崇子学审晓律,别其族,协其声者,审试。

bù dé yī tuō fù xué yǐ lóng wèi cōng

不得依托父学,以聋为聪。

shēng wēi miào dú fēi mò zhī dú shì mò xiǎo

声微妙,独非莫知,独是莫晓。

yǐ lǜ cuò chuī néng zhī mìng shí èr lǜ bù shī yī nǎi wèi néng chuán chóng xué ěr

以律错吹,能知命十二律不失一,乃为能传崇学耳。

shì xuān shí èr lǜ qí èr zhōng qí sì bù zhōng qí liù bù zhī hé lǜ xuān suì ba

”试宣十二律,其二中,其四不中,其六不知何律,宣遂罢。

zì cǐ lǜ jiā mò néng wéi zhǔn

自此律家莫能为准。

líng dì xī píng liù nián dōng guān zhào diǎn lǜ zhě tài zǐ shè rén zhāng guāng děng wèn zhǔn yì guāng děng bù zhī guī yuè jiù cáng nǎi de qí qì

灵帝熹平六年,东观召典律者太子舍人张光等问准意,光等不知,归阅旧藏,乃得其器。

xíng zhì rú fáng shū yóu bù néng dìng qí xián huǎn jí

形制如房书,犹不能定其弦缓急。

yīn bù kě shū yǐ xiǎo rén zhī zhī zhě yù jiào ér wú cóng xīn dá zhě tǐ zhī ér wú shī gù shǐ guān néng biàn qīng zhuó zhě suì jué

音,不可书以晓人,知之者欲教而无从,心达者体知而无师,故史官能辨清浊者遂绝。

qí kě yǐ xiāng chuán zhě wéi hòu qì ér yǐ

其可以相传者,唯候气而已。

hàn mò fēn luàn wáng shī yǎ yuè

汉末纷乱,亡失雅乐。

wèi wǔ shí hé nán dù kuí jīng shí yīn yùn wèi yǎ yuè láng zhōng lìng zhù tóng gōng chái yù zhù zhōng qí shēng jūn qīng zhuó duō bù rú fǎ shù huǐ gǎi zuò yù shén yàn zhī wèi kuí qīng zhuó rèn yì gēng xiāng sù bái yú wèi wǔ wáng

魏武时,河南杜夔精识音韵,为雅乐郎中,令铸铜工柴玉铸钟,其声均清浊多不如法,数毁改作,玉甚厌之,谓夔清浊任意,更相诉白于魏武王。

wèi wǔ wáng qǔ yù suǒ zhù zhōng zá cuò gèng shì rán hòu zhī kuí wèi jīng yú shì zuì yù

魏武王取玉所铸钟杂错更试,然后知夔为精,于是罪玉。

tài shǐ shí nián zhōng shū jiān xún xù zhōng shū lìng zhāng huá chū yù fǔ tóng zhú lǜ èr shí wǔ jù bù tài lè láng liú xiù děng xiào shì qí sān jù yǔ dù kuí jí zuǒ yán nián lǜ fǎ tóng qí èr shí èr jù shì qí míng tí chǐ cùn shì dí lǜ yě

泰始十年,中书监荀勖、中书令张华出御府铜竹律二十五具,部太乐郎刘秀等校试,其三具与杜夔及左延年律法同,其二十二具,视其铭题尺寸,是笛律也。

wèn xié lǜ zhōng láng jiàng liè hé cí xī wèi míng dì shí lìng hé chéng shòu dí shēng yǐ zuò cǐ lǜ yù shǐ xué zhě bié jū yī fang gē yǒng jiǎng xí yī cǐ lǜ diào

问协律中郎将列和,辞:“昔魏明帝时,令和承受笛声以作此律,欲使学者别居一坊,歌咏讲习,依此律调。

zhì yú dōu hé lè shí dàn shi qí chǐ cùn zhī míng zé sī zhú gē yǒng jiē de jūn hé

至于都合乐时,但识其尺寸之名,则丝竹歌咏,皆得均合。

gē shēng zhuó zhě yòng cháng dí cháng lǜ gē shēng qīng zhě yòng duǎn dí duǎn lǜ

歌声浊者用长笛长律,歌声清者用短笛短律。

fán xián gē diào zhāng qīng zhuó zhī zhì bù yī dí chǐ cùn míng zhī zé bù kě zhī yě

凡弦歌调张清浊之制,不依笛尺寸名之,则不可知也。

xù děng zòu xī xiān wáng zhī zuò yuè yě yǐ zhèn fēng dàng sú xiǎng shén yòu xián bì xié lǜ lǚ zhī hé yǐ jié bā yīn zhī zhōng

勖等奏:“昔先王之作乐也,以振风荡俗,飨神祐贤,必协律吕之和,以节八音之中。

shì gù jiāo sì cháo yàn yòng zhī yǒu zhì gē zòu fēn xiàn qīng zhuó yǒu yi

是故郊祀朝宴,用之有制,歌奏分献,清浊有宜。

gù yuē wǔ shēng shí èr lǜ hái xiāng wèi gōng cǐ jīng zhuàn jì jí kě dé zhī zhě yě

故曰“五声、十二律还相为宫”,此经传记籍可得知者也。

rú hé duì cí dí zhī cháng duǎn wú suǒ xiàng zé shuài yì ér zuò bù yóu qǔ dù

如和对辞,笛之长短无所象则,率意而作,不由曲度。

kǎo yǐ zhèng lǜ jiē bù xiāng yìng

考以正律,皆不相应;

chuī qí shēng jūn duō bù xié hé

吹其声均,多不谐合。

yòu cí xiān shī chuán dí bié qí qīng zhuó zhí yǐ cháng duǎn

又辞‘先师传笛,别其清浊,直以长短。

gōng rén cái zhì jiù bù yī lǜ

工人裁制,旧不依律。

shì wéi zuò dí wú fǎ

’是为作笛无法。

ér hé xiě dí zào lǜ yòu lìng qín sè gē yǒng cóng zhī wèi zhèng fēi suǒ yǐ jī gǔ xiān zhé chuí xiàn yú hòu zhě yě

而和写笛造律,又令琴瑟歌咏,从之为正,非所以稽古先哲,垂宪于后者也。

jǐn tiáo dié zhū lǜ wèn hé yì zhuàng rú zuǒ

谨条牒诸律,问和意状如左。

jí yī diǎn zhì yòng shí èr lǜ zào dí xiàng shí èr méi shēng jūn tiáo hé qì yòng biàn lì

及依典制,用十二律造笛象十二枚,声均调和,器用便利。

jiǎng yì dàn jī bì hé lǜ lǚ kuàng hū yàn xiǎng wàn guó zòu zhī miào táng zhě zāi

讲肄弹击,必合律吕,况乎宴飨万国,奏之庙堂者哉?

suī líng kuí kuàng yuǎn zhì yīn nán jīng yóu yi yí xíng gǔ xī yǐ qiú jué zhōng hé hū jīng lǐ yú zhì wèi xiáng

虽伶夔旷远,至音难精,犹宜仪形古昔,以求厥衷,合乎经礼,于制为详。

ruò kě shī yòng qǐng gèng bù dí gōng xuǎn zhú zào zuò xià tài lè yuè fǔ shī xíng

若可施用,请更部笛工选竹造作,下太乐乐府施行。

píng yì zhū dù kuí zuǒ yán nián lǜ kě jiē liú qí yù fǔ dí zhèng shēng xià huī gè yī jù jiē míng tí zuò zhě xìng míng qí yú wú suǒ shī yòng hái fù yù fǔ huǐ

平议诸杜夔、左延年律可皆留,其御府笛正声、下徽各一具,皆铭题作者姓名,其余无所施用,还付御府毁。

zòu kě

”奏请得到批准。

xù yòu wèn hé zuò dí wèi kě yī shí èr lǜ zuò shí èr dí lìng yī kǒng yī yī lǜ rán hòu nǎi yǐ wéi lè bù

勖又问和:“作笛为可依十二律作十二笛,令一孔依一律,然后乃以为乐不?

hé cí tài lè dōng xiāng cháng dí zhèng shēng yǐ zhǎng sì chǐ èr cùn jīn dāng fù qǔ qí xià zhēng zhī shēng

”和辞:“太乐东厢长笛正声已长四尺二寸,今当复取其下征之声。

yú fǎ shēng zhuó zhě dí dāng zhǎng jì qí chǐ cùn nǎi wǔ chǐ yǒu yú hé xī rì zuò zhī bù kě chuī yě

于法,声浊者笛当长,计其尺寸乃五尺有余,和昔日作之,不可吹也。

yòu dí zhū kǒng suī bù jiào shì yì wèi bù néng dé yī kǒng zhé yīng yī lǜ yě

又,笛诸孔虽不校试,意谓不能得一孔辄应一律也。

àn tài lè sì chǐ èr cùn dí zhèng shēng jūn yīng ruí bīn yǐ shí èr lǜ hái xiāng wèi gōng tuī fǎ xià zhēng zhī kǒng dāng yìng lǜ dà lǚ

”案太乐四尺二寸笛正声均应蕤宾,以十二律还相为宫,推法下征之孔当应律大吕。

dà lǚ dí zhǎng èr chǐ liù cùn yǒu jī bù dé zhǎng wǔ chǐ yú

大吕笛长二尺六寸有奇,不得长五尺余。

zhé lìng tài lè láng liú xiù shān hào děng yī lǜ zuò dà lǚ dí yǐ shì hé yòu chuī qī lǜ yī kǒng yī xiào shēng jiē xiāng yìng

辄令太乐郎刘秀、邓昊等依律作大吕笛以示和,又吹七律,一孔一校,声皆相应。

rán hòu lìng hǎo shēng gǔ zhēng sòng tóng chuī dí yǐ wéi zá yǐn xiāng hè zhū qū

然后令郝生鼓筝,宋同吹笛,以为杂引、《相和》诸曲。

hé nǎi cí yuē zì hé fù zǔ hàn shì yǐ lái dí jiā xiāng chuán bù zhī cǐ fǎ ér lìng diào jūn yǔ lǜ xiāng yìng shí fēi suǒ jí yě

和乃辞曰:“自和父祖汉世以来,笛家相传,不知此法,而令调均与律相应,实非所及也。

hǎo shēng lǔ jī zhǒng zhěng zhū xià jiē yǔ hé tóng

”郝生、鲁基、种整、朱夏皆与和同。

yòu wèn hé dí yǒu liù kǒng jí qí tǐ zhōng zhī kōng wèi qī hé wèi néng jǐn míng qí gōng shāng jiǎo zhēng bù

又问和:“笛有六孔,及其体中之空为七,和为能尽名其宫商角徵不?

kǒng diào yǔ bù tiáo yǐ hé jiǎn zhī

孔调与不调,以何检知?

hé cí xiān shī xiāng chuán chuī dí dàn yǐ zuò qǔ xiāng yǔ wèi mǒu qǔ dāng jǔ mǒu zhǐ chū bù zhī qī kǒng jǐn yīng hé shēng yě

”和辞:“先师相传,吹笛但以作曲,相语为某曲当举某指,初不知七孔尽应何声也。

ruò dàng zuò dí qí yǎng shàng fāng dí gōng yī àn jiù xiàng qì dàn chuī qǔ míng zhě chū bù fù xiào qí zhū kǒng diào yǔ bù tiáo yě

若当作笛,其仰尚方笛工依案旧像讫,但吹取鸣者,初不复校其诸孔调与不调也。

àn zhōu lǐ diào lè jīn shí yǒu yí dìng zhī shēng shì gù zào zhōng qìng zhě xiān yī lǜ diào zhī rán hòu shī yú xiāng xuán

”案《周礼》调乐金石,有一定之声,是故造钟磬者先依律调之,然后施于厢悬。

zuò yuè zhī shí zhū yīn jiē shòu zhōng qìng zhī jūn jí wéi xī yìng lǜ yě

作乐之时,诸音皆受钟磬之均,即为悉应律也。

zhì yú xiǎng yàn diàn táng zhī shàng wú xiāng xuán zhōng qìng yǐ dí yǒu yí dìng diào gù zhū xián gē jiē cóng dí wèi zhèng shì wèi dí yóu zhōng qìng yi bì hé yú lǜ lǚ

至于飨宴殿堂之上,无厢悬钟磬,以笛有一定调,故诸弦歌皆从笛为正,是为笛犹钟磬,宜必合于律吕。

rú hé suǒ duì zhí yǐ yì zào lǜ duǎn yī cùn qī kǒng shēng jūn bù zhī qí jiē yīng hé lǜ diào yǔ bù tiáo wú yǐ jiǎn zhèng wéi qǔ zhú zhī míng zhě wèi wú fǎ zhì

如和所对,直以意造,率短一寸,七孔声均,不知其皆应何律,调与不调,无以检正,唯取竹之鸣者,为无法制。

zhé bù láng liú xiù shān hào wáng yàn wèi shào děng yǔ dí gōng cān gòng zuò dí gōng rén zào qí xíng lǜ zhě dìng qí shēng rán hòu qì xiàng yǒu zhì yīn jūn hé xié

辄部郎刘秀、邓昊、王艳、魏邵等与笛工参共作笛,工人造其形,律者定其声,然后器象有制,音均和协。

yòu wèn hé ruò bù zhī lǜ lǚ zhī yì zuò lè yīn jūn gāo xià qīng zhuó zhī diào dāng yǐ hé míng zhī

又问和:“若不知律吕之义作乐,音均高下清浊之调,当以何名之?

hé cí měi hé lè shí suí gē zhě shēng zhī qīng zhuó yòng dí yǒu cháng duǎn

”和辞:“每合乐时,随歌者声之清浊,用笛有长短。

jiǎ lìng shēng zhuó zhě yòng sān chǐ èr dí yīn míng yuē cǐ sān chǐ èr diào yě

假令声浊者用三尺二笛,因名曰此三尺二调也;

shēng qīng zhě yòng èr chǐ jiǔ dí yīn míng yuē cǐ èr chǐ jiǔ diào yě

声清者用二尺九笛,因名曰此二尺九调也。

hàn wèi xiāng chuán shī xíng jiē rán

汉魏相传,施行皆然。

àn zhōu lǐ zòu liù lè nǎi zòu huáng zhōng gē dà lǚ

”案《周礼》奏六乐,乃奏黄钟,歌大吕;

nǎi zòu tài cù gē yìng zhōng jiē yǐ lǜ lǚ zhī yì jì gē zòu qīng zhuó

奏太蔟,歌应钟,都是以律吕名称来表示歌唱和演奏的高低。

ér hé suǒ chēng yǐ èr chǐ sān chǐ wèi míng suī hàn wèi yòng zhī sú ér bù diǎn

而和所称以二尺,三尺为名,虽汉魏用之,俗而不典。

bù láng liú xiù shān hào děng yǐ lǜ zuò dí sān chǐ èr cùn zhě yīng wú yì zhī lǜ ruò yi yòng cháng dí zhí lè zhě yuē qǐng zòu wú yì

部郎刘秀、邓昊等以律作笛,三尺二寸者应无射之律,若宜用长笛,执乐者曰请奏无射;

èr chǐ bā cùn sì fēn sì lí yīng huáng zhōng zhī lǜ ruò yi yòng duǎn dí zhí lè zhě yuē qǐng zòu huáng zhōng

二尺八寸四分四厘应黄钟之律,若宜用短笛,执乐者曰请奏黄钟。

zé gē zòu zhī yì ruò hé jīng lǐ kǎo zhī gǔ diǎn yú zhì wèi yā

则歌奏之义,若合经礼,考之古典,于制为雅。

shū yuē yǔ yù wén liù lǜ wǔ shēng bā yīn zài zhì hū

《书》曰:“予欲闻六律、五声、八音,在治忽。

zhōu lǐ guó yǔ zài liù lǜ liù tóng lǐ jì yòu yuē wǔ shēng shí èr lǜ hái xiāng wèi gōng

”《周礼》、《国语》载六律六同,《礼记》又曰“五声、十二律还相为宫”。

liú xīn bān gù zhuàn lǜ lì zhì yì jì shí èr lǜ wéi jīng fáng shǐ chuàng liù shí lǜ

刘歆、班固撰《律历志》亦纪十二律,惟京房始创六十律。

zhì zhāng dì shí qí fǎ jǐ jué cài yōng zhuī jì qí yán yì yuē jīn wú néng wéi zhě

至章帝时,其法己绝,蔡邕追纪其言,亦曰今无能为者。

yī àn gǔ diǎn jí jīn yīn jiā suǒ yòng liù shí lǜ zhě wú shī yú lè

依案古典及今音家所用,六十律者无施于乐。

jǐn yī diǎn jì yǐ wǔ shēng shí èr lǜ hái xiāng wèi gōng zhī fǎ zhì shí èr dí xiàng jì zhù tú cè rú bié shěng tú bù rú shì dí zhī kǒng gù fù zhòng zuò ruí bīn fú kǒng dí

谨依典记,以五声、十二律还相为宫之法,制十二笛象,记注图侧,如别,省图,不如视笛之孔,故复重作蕤宾伏孔笛。

qí zhì yún

其制云:

huáng zhōng zhī dí zhèng shēng yīng huáng zhōng xià zhēng yīng lín zhōng zhǎng èr chǐ bā cùn sì fēn sì lí yǒu jī

黄钟之笛,正声应黄钟,下征应林钟,长二尺八寸四分四厘有奇。

zhèng shēng diào fǎ yǐ huáng zhōng wèi gōng zé gū xǐ wèi jiǎo xī dí zhī shēng yīng gū xǐ gù yǐ sì jiǎo zhī zhǎng wèi huáng zhōng zhī dí yě

正声调法,以黄钟为宫,则姑洗为角,翕笛之声应姑洗,故以四角之长为黄钟之笛也。

qí gōng shēng zhèng ér bù bèi gù yuē zhèng shēng

其宫声正而不倍,故曰正声。

zhèng shēng diào fǎ huáng zhōng wèi gōng dì yī kǒng yě

正声调法:黄钟为宫,第一孔也。

yìng zhōng wèi biàn gōng dì èr kǒng yě

应钟为变宫,第二孔也。

nán lǚ wèi yǔ dì sān kǒng yě

南吕为羽,第三孔也。

lín zhōng wèi zhēng dì sì kǒng yě

林钟为征,第四孔也。

ruí bīn wèi biàn zhǐ dì wǔ fù kǒng yě

蕤宾为变征,第五附孔也。

gū xǐ wèi jiǎo dí tǐ zhōng shēng

姑洗为角,笛体中声。

tài cù wèi shāng

太蔟为商。

dí hòu chū kǒng yě

笛后出孔也。

shāng shēng zhuó yú jiǎo dāng zài jiǎo xià ér jiǎo shēng yǐ zài tǐ zhōng gù shàng qí shāng kǒng lìng zài gōng shàng qīng yú gōng yě

商声浊于角,当在角下,而角声以在体中,故上其商孔,令在宫上,清于宫也。

rán zé gōng shāng zhèng yě yú shēng jiē bèi yě

然则宫商正也,余声皆倍也;

shì gù cóng gōng yǐ xià kǒng zhuǎn xià zhuǎn zhuó yě

是故从宫以下,孔转下转浊也。

cǐ zhāng jì dí kǒng shàng xià cì dì zhī míng yě

此章记笛孔上下次第之名也。

xià zhāng shuō lǜ lǚ xiāng shēng dí zhī zhì yě

下章说律吕相生,笛之制也。

zhèng shēng diào fǎ huáng zhōng wèi gōng

正声调法,黄钟为宫。

zuò huáng zhōng zhī dí jiāng qiú gōng kǒng yǐ shǐ xǐ jí huáng zhōng lǜ cóng dí shǒu xià dù zhī jǐn èr lǜ zhī zhǎng ér wèi kǒng zé de gōng shēng yě

作黄钟之笛,将求宫孔,以始洗及黄钟律,从笛首下度之,尽二律之长而为孔,则得宫声也。

gōng shēng zhēng huáng zhōng shēng lín zhōng yě

宫生征,黄钟生林钟也。

yǐ lín zhōng zhī lǜ cóng gōng kǒng xià dù zhī

以林钟之律从宫孔下度之。

jǐn lǜ zuò kǒng zé de zhēng shēng yě

尽律作孔,则得征声也。

zhēng shēng shāng lín zhōng shēng tài cù yě

征生商,林钟生太蔟也。

yǐ tài cù lǜ cóng zhēng kǒng shàng dù zhī jǐn lǜ yǐ wéi kǒng zé de shāng shēng yě

以太蔟律从征孔上度之,尽律以为孔,则得商声也。

shāng shēng yǔ tài cù shēng nán lǚ yě

商生羽,太蔟生南吕也。

yǐ nán lǚ lǜ cóng shāng kǒng xià dù zhī jǐn lǜ wèi kǒng zé de yǔ shēng yě

以南吕律从商孔下度之,尽律为孔,则得羽声也。

yǔ shēng jué nán lǚ shēng gū xǐ yě

羽生角,南吕生姑洗也。

yǐ gū xǐ lǜ cóng yǔ kǒng shàng xíng dù zhī jǐn lǜ ér wèi kǒng zé de jiǎo shēng yě

以姑洗律从羽孔上行度之,尽律而为孔,则得角声也。

rán zé chū yú shāng kǒng zhī shàng chuī dí zhě zuǒ shǒu suǒ bù jí yě

然则出于商孔之上,吹笛者左手所不及也。

cóng yǔ kǒng xià xíng dù zhī jǐn lǜ ér wèi kǒng yì de jiǎo shēng chū yú shāng fù kǒng zhī xià zé chuī zhě yòu shǒu suǒ bù dǎi yě gù bù zuò jiǎo kǒng

从羽孔下行度之,尽律而为孔,亦得角声,出于商附孔之下,则吹者右手所不逮也,故不作角孔。

tuī ér xià zhī fù bèi qí jūn shì yǐ jiǎo shēng zài dí tǐ zhōng gǔ zhī zhì yě

推而下之,复倍其均,是以角声在笛体中,古之制也。

yīn jiā jiù fǎ suī yí bèi zài bèi dàn lìng jūn tóng shì zú wèi chàng hè zhī shēng wú hài yú qǔ jūn gù yě

音家旧法,虽一倍再倍,但令均同,适足为唱和之声,无害于曲均故也。

guó yǔ yuē páo zhú lì zhì yì yi wèi biàn yú shì yòng cóng yí zhě yě

《国语》曰,匏竹利制,议宜,谓便于事用从宜者也。

jiǎo shēng biàn gōng gū xǐ shēng yìng zhōng yě

角生变宫,姑洗生应钟也。

shàng jù suǒ wèi dāng wèi jiǎo kǒng ér chū yú shāng shàng zhě mò diǎn shi zhī yǐ yìng zhōng lǜ

上句所谓当为角孔而出于商上者,墨点识之,以应钟律。

cóng cǐ diǎn xià xíng dù zhī jǐn lǜ wèi kǒng zé de biàn gōng zhī shēng yě

从此点下行度之,尽律为孔,则得变宫之声也。

biàn gōng shēng biàn zhēng yìng zhōng shēng ruí bīn yě

变宫生变征,应钟生蕤宾也。

yǐ ruí bīn lǜ cóng biàn gōng xià dù zhī jǐn lǜ wèi kǒng zé de biàn zhǐ zhī shēng

以蕤宾律从变宫下度之,尽律为孔,则得变征之声。

shí èr dí zhī zhì gè yǐ qí gōng wéi zhǔ xiāng shēng zhī fǎ huò bèi huò bàn qí biàn shì yòng lì jiē yī yě

十二笛之制,各以其宫为主,相生之法,或倍或半,其便事用,例皆一也。

xià zhēng diào fǎ lín zhōng wèi gōng dì sì kǒng yě

下征调法:林钟为宫,第四孔也。

běn zhèng shēng huáng zhōng zhī zhēng

本正声黄钟之征。

zhēng qīng dāng zài gōng shàng yòng dí zhī yi bèi lìng zhuó xià gù yuē xià zhēng

征清,当在宫上,用笛之宜,倍令浊下,故曰下征。

xià zhēng gèng wéi gōng zhě jì suǒ wèi wǔ shēng shí èr lǜ hái xiāng wèi gōng yě

下征更为宫者,《记》所谓“五声,十二律还相为宫”也。

rán zé zhèng shēng qīng xià zhēng wèi zhuó yě

然则正声清,下征为浊也。

nán lǚ wèi shāng dì sān kǒng yě

南吕为商,第三孔也。

běn zhèng shēng huáng zhōng zhī yǔ jīn wéi xià zhēng zhī shāng yě

本正声黄钟之羽,今为下征之商也。

yìng zhōng wèi jiǎo dì èr kǒng yě

应钟为角,第二孔也。

běn zhèng shēng huáng zhōng zhī biàn gōng jīn wéi xià zhēng zhī jiǎo yě

本正声黄钟之变宫,今为下征之角也。

huáng zhōng wèi biàn zhǐ xià zhēng zhī diào lín zhōng wèi gōng dà lǚ dāng wèi biàn zhǐ ér huáng zhōng dí běn wú dà lǚ zhī shēng gù jiǎ yòng huáng zhōng yǐ wéi biàn zhǐ yě

黄钟为变征,下征之调,林钟为宫,大吕当为变征,而黄钟笛本无大吕之声,故假用黄钟以为变征也。

jiǎ yòng zhī fǎ dāng wèi biàn zhǐ zhī shēng zé jù fā huáng zhōng jí tài cù yìng zhōng sān kǒng

假用之法,当为变征之声,则俱发黄钟及太蔟、应钟三孔。

huáng zhōng yīng zhuó ér tài cù qīng dà lǚ lǜ zài èr lǜ zhī jiān jù fā sān kǒng ér zhēng wéi huò zhī zé de dà lǚ biàn zhǐ zhī shēng yǐ

黄钟应浊而太蔟清,大吕律在二律之间,俱发三孔而征硙蒦之,则得大吕变征之声矣。

zhū dí xià zhēng diào qiú biàn zhǐ zhī fǎ jiē rú cǐ yě

诸笛下征调求变征之法,皆如此也。

tài cù wèi zhēng dí hòu chū kǒng

太蔟为征,笛后出孔。

běn zhèng shēng zhī shāng jīn wéi xià zhēng zhī zhēng yě

本正声之商,今为下征之征也。

gū xǐ wèi yǔ dí tǐ zhōng xī shēng

姑洗为羽,笛体中翕声。

běn zhèng shēng zhī jiǎo jīn wéi xià zhēng zhī yǔ

本正声之角,今为下征之羽。

ruí bīn wèi biàn gōng

蕤宾为变宫。

fù kǒng shì yě

附孔是也。

běn zhèng shēng zhī biàn zhǐ yě jīn wéi xià zhēng zhī biàn gōng yě

本正声之变征也,今为下征之变宫也。

rán zé zhèng shēng zhī diào kǒng zhuǎn xià zhuǎn zhuó xià zhēng zhī diào kǒng zhuǎn shàng zhuǎn qīng yě

然则正声之调,孔转下转浊,下征之调,孔转上转清也。

qīng jiǎo zhī diào yǐ gū xǐ wèi gōng jí shì dí tǐ zhōng xī shēng

清角之调:以姑洗为宫,即是笛体中翕声。

yú zhèng shēng wèi jiǎo yú xià zhēng wèi yǔ

于正声为角,于下征为羽。

qīng jiǎo zhī diào nǎi yǐ wéi gōng ér shào chuī lìng qīng gù yuē qīng jiǎo

清角之调乃以为宫,而哨吹令清,故曰清角。

wéi de wèi wǎn shī yáo sú zhī qū bù hé yǎ yuè yě

惟得为宛诗谣俗之曲,不合雅乐也。

ruí bīn wèi shāng zhèng yě

蕤宾为商,正也。

lín zhōng wèi jiǎo fēi zhèng yě

林钟为角,非正也。

nán lǚ wèi biàn zhǐ fēi zhèng yě

南吕为变征,非正也。

yìng zhōng wèi zhēng zhèng yě

应钟为征,正也。

huáng zhōng wèi yǔ fēi zhèng yě

黄钟为羽,非正也。

tài cù wèi biàn gōng

太蔟为变宫。

fēi zhèng yě

非正也。

qīng jiǎo zhī diào wéi gōng shāng jí zhēng yǔ lǜ xiāng yìng yú sì shēng fēi zhèng zhě jiē zhuó yī lǜ shào chuī lìng qīng jiǎ ér yòng zhī qí lì yī yě

清角之调,唯宫、商及征与律相应,余四声非正者皆浊,一律哨吹令清,假而用之,其例一也。

fán dí tǐ yòng lǜ zhǎng zhě bā zhī ruí bīn lín zhōng yě

凡笛体用律,长者八之,蕤宾、林钟也。

duǎn zhě sì zhī

短者四之。

qí yú shí dí jiē sì jiǎo yě

其余十笛,皆四角也。

kōng zhōng shí róng zhǎng zhě shí liù

空中实容,长者十六。

duǎn dí zhú yi shòu bā lǜ zhī shǔ yě

短笛竹宜受八律之黍也。

ruò cháng duǎn dà xiǎo bù hé yú cǐ huò qì yòng bù biàn shēng jūn fǎ dù zhī qí děng yě

若长短大小不合于此,或器用不便声均法度之齐等也。

rán dí zhú lǜ shàng dà xià xiǎo bù néng jūn qí bì bù dé yǐ qǔ qí shēng jūn hé

然笛竹率上大下小,不能均齐,必不得已,取其声均合。

sān gōng yī yuē zhèng shēng èr yuē xià zhēng sān yuē qīng jiǎo yě

三宫,一曰正声,二曰下征,三曰清角也。

èr shí yī biàn yě

二十一变。

gōng yǒu qī shēng cuò zōng yòng zhī gù èr shí yī biàn yě

宫有七声,错综用之,故二十一变也。

zhū dí lì jiē yī yě

诸笛例皆一也。

fú kǒng sì suǒ yǐ biàn shì yòng yě

伏孔四,所以便事用也。

yī yuē zhèng jiǎo chū yú shāng shàng zhě yě èr yuē bèi jiǎo jìn dí xià zhě yě sān yuē biàn gōng jìn yú gōng kǒng bèi lìng xià zhě yě

一曰正角,出于商上者也,二曰倍角,近笛下者也,三曰变宫,近于宫孔,倍令下者也;

sì yuē biàn zhǐ yuǎn yú zhēng kǒng bèi lìng gāo zhě yě

四曰变征,远于征孔,倍令高者也。

huò bèi huò bàn huò sì fēn yī qǔ zé yú qín huī yě

或倍或半,或四分一,取则于琴徽也。

sì zhě jiē bù zuò qí kǒng ér qǔ qí dù yǐ yīng tuì shàng xià zhī fǎ suǒ yǐ xié shēng jūn biàn shì yòng yě

四者皆不作其孔,而取其度,以应退上下之法,所以协声均,便事用也。

qí běn kǒng yǐn ér bù jiàn gù yuē fú kǒng yě

其本孔隐而不见,故曰伏孔也。

dà lǚ zhī dí zhèng shēng yīng dà lǚ xià zhēng yīng yí zé zhǎng èr chǐ liù cùn liù fēn sān lí yǒu jī

大吕之笛,正声应大吕,下征应夷则,长二尺六寸六分三厘有奇。

tài cù zhī dí zhèng shēng yīng tài cù xià zhēng yīng nán lǚ zhǎng èr chǐ wǔ cùn sān fēn yī lí yǒu jī

太蔟之笛,正声应太蔟,下征应南吕,长二尺五寸三分一厘有奇。

jiā zhōng zhī dí zhèng shēng yīng jiā zhōng xià zhēng yīng wú yì zhǎng èr chǐ sì cùn

夹钟之笛,正声应夹钟,下征应无射,长二尺四寸。

gū xǐ zhī dí zhèng shēng yīng gū xǐ xià zhēng yīng yìng zhōng zhǎng èr chǐ èr cùn sān fēn sān lí yǒu jī

姑洗之笛,正声应姑洗,下征应应钟,长二尺二寸三分三厘有奇。

ruí bīn zhī dí zhèng shēng yīng ruí bīn xià zhēng yīng dà lǚ cháng sān chǐ jiǔ cùn jiǔ fēn wǔ lí yǒu jī

蕤宾之笛,正声应蕤宾,下征应大吕,长三尺九寸九分五厘有奇。

biàn gōng jìn gōng kǒng gù bèi bàn lìng xià biàn yú yòng yě

变宫近宫孔,故倍半令下,便于用也。

lín zhōng yì rú zhī yī

林钟亦如之一。

lín zhōng zhī dí zhèng shēng yīng lín zhōng xià zhēng yīng tài cù cháng sān chǐ qī cùn jiǔ fēn qī lí yǒu jī

林钟之笛,正声应林钟,下征应太蔟,长三尺七寸九分七厘有奇。

yí zé zhī dí zhèng shēng yīng yí zé xià zhēng yīng jiā zhōng cháng sān jǐn liù cùn

夷则之笛,正声应夷则,下征应夹钟,长三尽六寸。

biàn gōng zhī fǎ yì rú ruí bīn tǐ yòng sì jiǎo gù sì fēn yì yī yě

变宫之法,亦如蕤宾,体用四角,故四分益一也。

nán lǚ zhī dí zhèng shēng yīng nán lǚ xià zhēng gū xǐ cháng sān chǐ sān cùn qī fēn yǒu jī

南吕之笛,正声应南吕,下征姑洗,长三尺三寸七分有奇。

wú yì zhī dí zhèng shēng yīng wú yì xià zhēng yīng zhōng lǚ cháng sān chǐ èr cùn

无射之笛,正声应无射,下征应中吕,长三尺二寸。

yìng zhōng zhī dí zhèng shēng yīng yìng zhōng xià zhēng yīng ruí bīn zhǎng èr chǐ jiǔ cùn jiǔ fēn liù lí yǒu jī

应钟之笛,正声应应钟,下征应蕤宾,长二尺九寸九分六厘有奇。

wǔ yīn shí èr lǜ

五音十二律

tǔ yīn gōng shù bā shí yī wèi shēng zhī shǐ

土音宫,数八十一,为声之始。

shǔ tǔ zhě yǐ qí zuì zhuó jūn zhī xiàng yě

属土者,以其最浊,君之象也。

jì xià zhī qì hé zé gōng shēng diào

季夏之气和,则宫声调。

gōng luàn zé huāng qí jūn jiāo

宫乱则荒,其君骄。

huáng zhōng zhī gōng lǜ zuì zhǎng yě

黄钟之宫,律最长也。

huǒ yīn zhēng sān fēn gōng qù yī yǐ shēng qí shù wǔ shí sì

火音征,三分宫去一以生,其数五十四。

shǔ huǒ zhě yǐ qí zhēng qīng shì zhī xiàng yě

属火者,以其征清,事之象也。

xià qì hé zé zhēng shēng diào

夏气和,则征声调。

zhēng luàn zé āi qí shì qín yě

征乱则哀,其事勤也。

jīn yīn shāng sān fēn zhēng yì yī yǐ shēng qí shù qī shí èr

金音商,三分征益一以生,其数七十二。

shǔ jīn zhě yǐ qí zhuó cì gōng chén zhī xiàng yě

属金者,以其浊次宫,臣之象也。

qiū qì hé zé shāng shēng diào

秋气和,则商声调。

shāng luàn zé bì qí guān huài yě

商乱则诐,其官坏也。

shuǐ yīn yǔ sān fēn shāng qù yī yǐ shēng qí shù sì shí bā

水音羽,三分商去一以生,其数四十八。

shǔ shuǐ zhě yǐ wéi zuì qīng wù zhī xiàng yě

属水者,以为最清,物之象也。

dōng qì hé zé yǔ shēng diào

冬气和,则羽声调。

yǔ luàn zé wēi qí cái kuì yě

羽乱则危,其财匮也。

mù yīn jiǎo sān fēn yǔ yì yī yǐ shēng qí shù liù shí sì

木音角,三分羽益一以生,其数六十四。

shǔ mù zhě yǐ qí qīng zhuó zhōng rén zhī xiàng yě

属木者,以其清浊中,人之象也。

chūn qì hé zé jiǎo shēng diào

春气和,则角声调。

jiǎo luàn zé yōu qí rén yuàn yě

角乱则忧,其人怨也。

fán shēng zūn bēi qǔ xiàng wǔ xíng shù duō zhě zhuó shù shǎo zhě qīng

凡声尊卑,取象五行,数多者浊,数少者清;

dà bù guò gōng xì bù guò yǔ

大不过宫,细不过羽。

shí yī yuè lǜ zhōng huáng zhōng lǜ zhī shǐ yě zhǎng jiǔ cùn

十一月,律中黄钟,律之始也,长九寸。

zhòng dōng qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ xuān yǎng liù qì jiǔ dé yě

仲冬气至,则其律应,所以宣养六气九德也。

bān gù sān fēn sǔn yī xià shēng lín zhōng

班固三分损一,下生林钟。

shí èr yuè lǜ zhōng dà lǚ sī mǎ qiān wèi xià shēng zhī lǜ zhǎng sì cùn èr bǎi sì shí sān fēn cùn zhī wǔ shí èr bèi zhī wèi bā cùn èr bǎi sì shí sān fēn cùn zhī yī bǎi sì

十二月,律中大吕,司马迁未下生之律,长四寸二百四十三分寸之五十二,倍之为八寸二百四十三分寸之一百四。

jì dōng qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ zhù xuān wù yě

季冬气至,则其律应,所以助宣物也。

sān fēn yì yī shàng shēng yí zé

三分益一,上生夷则;

jīng fáng sān fēn sǔn yī xià shēng yí zé

京房三分损一,下生夷则。

zhēng yuè lǜ zhōng tài cù wèi shàng shēng zhī lǜ zhǎng bā cùn

正月,律中太蔟,未上生之律,长八寸。

mèng chūn qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ zàn yáng chū zhì yě

孟春气至,则其律应,所以赞阳出滞也。

sān fēn sǔn yī xià shēng nán lǚ

三分损一,下生南吕。

èr yuè lǜ zhōng jiā zhōng yǒu xià shēng zhī lǜ cháng sān cùn èr qiān yī bǎi bā shí qī fēn cùn zhī yī qiān liù bǎi sān shí yī bèi zhī wèi qī cùn èr qiān yī bǎi bā shí qī fēn cùn zhī yī qiān qī shí wǔ

二月,律中夹钟,酉下生之律,长三寸二千一百八十七分寸之一千六百三十一,倍之为七寸二千一百八十七分寸之一千七十五。

zhòng chūn qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ chū sì xì zhī xì yě

仲春气至,则其律应,所以出四隙之细也。

sān fēn yì yī shàng shēng wú yì

三分益一,上生无射;

jīng fáng sān fēn sǔn yī xià shēng wú yì

京房三分损一,下生无射。

sān yuè lǜ zhōng gū xǐ yǒu shàng shēng zhī lǜ zhǎng qī cùn jiǔ fēn cùn zhī yī

三月,律中姑洗,酉上生之律,长七寸九分寸之一。

jì chūn qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ xiū jié bǎi wù kǎo shén nà bīn yě

季春气至,则其律应,所以修絜百物,考神纳宾也。

sān fēn sǔn yī xià shēng yìng zhōng

三分损一,下生应钟。

sì yuè lǜ zhōng zhōng lǚ hài xià shēng zhī lǜ cháng sān cùn wàn jiǔ qiān liù bǎi bā shí sān fēn cùn zhī liù qiān sì bǎi bā shí qī bèi zhī wèi liù cùn wàn jiǔ qiān liù bǎi bā shí sān fēn cùn zhī wàn èr qiān jiǔ bǎi qī shí sì

四月,律中中吕,亥下生之律,长三寸万九千六百八十三分寸之六千四百八十七,倍之为六寸万九千六百八十三分寸之万二千九百七十四。

mèng xià qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ xuān zhōng qì yě

孟夏气至,则其律应,所以宣中气也。

wǔ yuè lǜ zhōng ruí bīn hài shàng shēng zhī lǜ zhǎng liù cùn bā shí yī fēn cùn zhī èr shí liù

五月,律中蕤宾,亥上生之律,长六寸八十一分寸之二十六。

zhòng xià qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ ān jìng rén shén xiàn chóu jiāo cù yě

仲夏气至,则其律应,所以安静人神,献酬交酢也。

sān fēn sǔn yī xià shēng dà lǚ

三分损一,下生大吕;

jīng fáng sān fēn yì yī shàng shēng dà lǚ

京房三分益一,上生大吕。

liù yuè lǜ zhōng lín zhōng chǒu xià shēng zhī lǜ zhǎng liù cùn

六月,律中林钟,丑下生之律,长六寸。

jì xià qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ hé zhǎn bǎi wù bǐ mò bù rèn sù chún kè yě

季夏气至,则其律应,所以和展百物,俾莫不任肃纯恪也。

sān fēn yì yī shàng shēng tài cù

三分益一,上生太蔟。

qī yuè lǜ zhōng yí zé chǒu shàng shēng zhī lǜ zhǎng wǔ cùn qī bǎi èr shí jiǔ fēn cùn zhī sì bǎi wǔ shí yī

七月,律中夷则,丑上生之律,长五寸七百二十九分寸之四百五十一。

mèng qiū qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ yǒng gē jiǔ zé píng bǎi xìng ér wú dài yě

孟秋气至,则其律应,所以咏歌九则,平百姓而无贷也。

sān fēn sǔn yī xià shēng jiā zhōng

三分损一,下生夹钟;

jīng fáng sān fēn yì yī shàng shēng jiā zhōng

京房三分益一,上生夹钟。

bā yuè lǜ zhōng nán lǚ mǎo xià shēng zhī lǜ zhǎng wǔ cùn sān fēn cùn zhī yī

八月,律中南吕,卯下生之律,长五寸三分寸之一。

zhòng qiū qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ zàn yáng xiù yě

仲秋气至,则其律应,所以赞阳秀也。

sān fēn yì yī shàng shēng gū xǐ

三分益一,上生姑洗。

jiǔ yuè lǜ zhōng wú yì mǎo shàng shēng zhī lǜ zhǎng sì cùn liù qiān wǔ bǎi liù shí yī fēn cùn zhī liù qiān wǔ bǎi èr shí sì

九月,律中无射,卯上生之律,长四寸六千五百六十一分寸之六千五百二十四。

jì qiū qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ xuān bù zhé rén zhī lìng dé shì rén guǐ yí yě

季秋气至,则其律应,所以宣布哲人之令德,示人轨仪也。

sān fēn sǔn yī xià shēng zhōng lǚ

三分损一,下生中吕;

jīng fáng sān fēn yì yī shàng shēng zhōng lǚ

京房三分益一,上生中吕。

shí yuè lǜ zhōng yìng zhōng sì xià shēng zhī lǜ zhǎng sì cùn èr shí qī fēn cùn zhī èr shí

十月,律中应钟,巳下生之律,长四寸二十七分寸之二十。

mèng dōng qì zhì zé qí lǜ yīng suǒ yǐ jūn lì qì yòng bǐ yīng fù yě

孟冬气至,则其律应,所以均利器用,俾应复也。

sān fēn yì yī shàng shēng ruí bīn

三分益一,上生蕤宾。

huái nán jīng fáng zhèng xuán zhū rú yán lǜ lì jiē shàng xià xiāng shēng zhì ruí bīn yòu zhòng shàng shēng dà lǚ zhǎng bā cùn èr bǎi sì shí sān fēn cùn zhī bǎi sì

淮南、京房、郑玄诸儒言律历,皆上下相生,至蕤宾又重上生大吕,长八寸二百四十三分寸之百四;

yí zé shàng shēng jiā zhōng zhǎng qī cùn qiān yī bǎi bā shí qī fēn cùn zhī qiān qī shí wǔ

夷则上生夹钟,长七寸千一百八十七分寸之千七十五;

wú yì shàng shēng zhōng lǚ zhǎng liù cùn wàn jiǔ qiān liù bǎi bā shí sān fēn cùn zhī wàn èr qiān jiǔ bǎi qī shí sì

无射上生中吕,长六寸万九千六百八十三分寸之万二千九百七十四;

cǐ sān pǐn yú sī mǎ qiān bān gù suǒ shēng zhī cùn shù jí fēn jiē bèi yān yú zé bìng tóng

此三品于司马迁、班固所生之寸数及分皆倍焉,余则并同。

sī zé líng zhōu jiū suǒ wèi liù jiān zhī dào yáng shěn fú chù sàn yuè jiǎ zhī wèi yòng zhě yě

斯则泠州鸠所谓六间之道,扬沈伏,黜散越,假之为用者也。

biàn tōng xiāng bàn suí shì zhī yi zàn zhù zhī fǎ yě

变通相半,随事之宜,赞助之法也。

fán yīn shēng zhī tǐ wu zài hé jūn yì zé jiā bèi sǔn zé jiǎn bàn qí yú běn yīn héng wèi wú shuǎng

凡音声之体,务在和均,益则加倍,损则减半,其于本音恒为无爽。

rán zé yán yī shàng yī xià zhě xiāng shēng zhī dào

然则言一上一下者,相生之道;

yán zhòng shàng shēng zhě chuī hou zhī yòng yě

言重上生者,吹候之用也。

yú ruí bīn zhòng shàng shēng zhě shì huì wèi yòng zhī shù gù yán lǜ zhě yīn yān fēi xiāng shēng zhī zhèng yě

于蕤宾重上生者,适会为用之数,故言律者因焉,非相生之正也。

yáng zǐ yún yuē shēng shēng yú rì wèi jiǎ jǐ wèi jiǎo yǐ gēng wèi shāng bǐng xīn wèi zhēng dīng rén wèi yǔ wù guǐ wèi gōng yě

杨子云曰:“声生于日,谓甲己为角,乙庚为商,丙辛为征,丁壬为羽,戊癸为宫也。

lǜ shēng yú chén wèi zi wèi huáng zhōng chǒu wèi dà lǚ zhī shǔ yě

律生于辰,谓子为黄钟,丑为大吕之属也。

shēng yǐ qíng zhì zhì zhèng yě

声以情质,质,正也。

gè yǐ qí xíng běn qíng wèi zhèng yě

各以其行本情为正也。

lǜ yǐ hé shēng dāng yǐ lǜ guǎn zhōng jūn hé qí qīng zhuó zhī shēng

律以和声,当以律管钟均和其清浊之声。

shēng lǜ xiāng xié ér bā yīn shēng

声律相协而八音生。

xié hé yě

协,和也。

gōng shāng jiǎo zhēng yǔ wèi zhī wǔ shēng

”宫、商、角、征、羽,谓之五声。

jīn shí páo gé sī zhú tǔ mù wèi zhī bā yīn

金、石、匏、革、丝、竹、土、木,谓之八音。

shēng hé yīn xié shì wèi wǔ lè

声和音谐,是谓五乐。

fu yīn yáng hé zé jǐng zhì lǜ qì yìng zé huī chú

夫阴阳和则景至,律气应则灰除。

shì gù tiān zǐ cháng yǐ dōng xià zhì rì yù qián diàn hé bā néng zhī shì chén bā yīn tīng lè jūn dù guǐ jǐng hòu zhōng lǜ quán tǔ huī xiào yīn yáng dōng zhì yáng qì yīng zé huī chú shì gù lè jūn qīng jǐng zhǎng jí huáng zhōng tōng tǔ huī qīng ér héng yǎng

是故天子常以冬夏至日御前殿,合八能之士,陈八音,听乐均,度晷景,候钟律,权土灰,效阴阳,冬至阳气应则灰除,是故乐均清,景长极,黄钟通,土灰轻而衡仰。

xià zhì yīn qì yīng zé lè jūn zhuó jǐng duǎn jí ruí bīn tōng tǔ huī zhòng ér héng dī

夏至阴气应则乐均浊,景短极,蕤宾通,土灰重而衡低。

jìn tuì yú xiān hòu wǔ rì zhī zhōng bā néng gè yǐ hou zhuàng wén tài shǐ lìng fēng shàng

进退于先后五日之中,八能各以候状闻,太史令封上。

xiào zé hé fǒu zé zhàn

效则和,否则占。

hòu qì zhī fǎ wèi shì sān chóng hù bì tu xìn zhōu mì bù tí màn

候气之法,为室三重,户闭,涂衅周密,布缇幔。

shì zhōng yǐ mù wèi àn měi lǜ gè yī nèi fáng zhōng wài gāo cóng qí fāng wèi jiā lǜ qí shàng yǐ jiā fú huī yì qí nèi duān àn lì ér hou zhī qì zhì zhě huī qù

室中以木为案,每律各一,内房中外高,从其方位,加律其上,以葭莩灰抑其内端,案历而候之:气至者灰去;

qí wéi qì suǒ dòng zhě qí huī sàn

其为气所动者,其灰散;

rén jí fēng suǒ dòng zhě qí huī jù

人及风所动者,其灰聚。

diàn zhōng hou yòng yù lǜ shí èr wéi èr zhì nǎi hou

殿中候用玉律十二,惟二至乃候。

líng tái yòng zhú lǜ

灵台用竹律。

yáng quán jì yún qǔ hóng nóng yí yáng xiàn jīn mén shān zhú wèi guǎn hé nèi jiā fú wèi huī

杨泉记云:“取弘农宜阳县金门山竹为管,河内葭莩为灰。

huò yún yǐ lǜ zhe shì zhōng suí shí èr chén mái zhī shàng yǔ dì píng yǐ zhú fú huī shí lǜ zhōng yǐ luó hú fù lǜ lǚ qì zhì chuī huī dòng hú

”或云以律著室中,随十二辰埋之,上与地平,以竹莩灰实律中,以罗縠覆律吕,气至吹灰动縠。

xiǎo dòng wèi hé dà dòng jūn ruò chén qiáng

小动为和,大动,君弱臣强;

bù dòng jūn yán bào zhī yīng yě

不动,君严暴之应也。

shěn duó

审度

qǐ dù zhī zhèng hàn zhì yán zhī xiáng yǐ

起度之正,《汉志》言之详矣。

wǔ dì tài shǐ jiǔ nián zhōng shū jiān xún xù xiào tài lè bā yīn bù hé shǐ zhī hòu hàn zhì wèi chǐ cháng yú gǔ sì fēn yǒu yú

武帝泰始九年,中书监荀勖校太乐,八音不和,始知后汉至魏,尺长于古四分有余。

xù nǎi bù zhù zuò láng liú gōng yī zhōu lǐ zhì chǐ suǒ wèi gǔ chǐ yě

勖乃部著作郎刘恭依《周礼》制尺,所谓古尺也。

yī gǔ chǐ gèng zhù tóng lǜ lǚ yǐ diào shēng yùn

依古尺更铸铜律吕,以调声韵。

yǐ chǐ liàng gǔ qì yǔ běn míng chǐ cùn wú chà

以尺量古器,与本铭尺寸无差。

yòu jí jùn dào fā liù guó shí wèi xiāng wáng zhǒng de gǔ zhōu shí yù lǜ jí zhōng qìng yǔ xīn lǜ shēng yùn àn tóng

又,汲郡盗发六国时魏襄王冢,得古周时玉律及钟、磬,与新律声韵暗同。

yú shí jùn guó huò de hàn shí gù zhōng chuī lǜ mìng zhī jiē yīng

于时郡国或得汉时故钟,吹律命之皆应。

xù míng qí chǐ yuē jìn tài shǐ shí nián zhōng shū kǎo gǔ qì kuí xiào jīn chǐ zhǎng sì fēn bàn

勖铭其尺曰:“晋泰始十年,中书考古器,揆校今尺,长四分半。

suǒ xiào gǔ fǎ yǒu qī pǐn yī yuē gū xǐ yù lǜ èr yuē xiǎo lǚ yù lǜ sān yuē xī jīng tóng wàng niè sì yuē jīn cuò wàng niè wǔ yuē tóng hú liù yuē gǔ qián qī yuē jiàn wǔ tóng chǐ

所校古法有七品:一曰姑洗玉律,二曰小吕玉律,三曰西京铜望臬,四曰金错望臬,五曰铜斛,六曰古钱,七曰建武铜尺。

gū xǐ wēi qiáng xī jīng wàng niè wēi ruò qí yú yǔ cǐ chǐ tóng

姑洗微强,西京望臬微弱,其余与此尺同。

míng bā shí èr zì

”铭八十二字。

cǐ chǐ zhě xù xīn chǐ yě jīn chǐ zhě dù kuí chǐ yě

此尺者勖新尺也,今尺者杜夔尺也。

xún xù zào xīn zhōng lǜ yǔ gǔ qì xié yùn shí rén chēng qí jīng mì wéi sàn qí shì láng chén liú ruǎn xián jī qí shēng gāo shēng gāo zé bēi fēi xīng guó zhī yīn wáng guó zhī yīn

荀勖造新钟律,与古器谐韵,时人称其精密,惟散骑侍郎陈留阮咸讥其声高,声高则悲,非兴国之音,亡国之音。

wáng guó zhī yīn āi yǐ sī qí rén kùn

亡国之音哀以思,其人困。

jīn shēng bù hé yā jù fēi dé zhèng zhì hé zhī yīn bì gǔ jīn chǐ yǒu cháng duǎn suǒ zhì yě

今声不合雅,惧非德正至和之音,必古今尺有长短所致也。

huì xián bìng zú wǔ dì yǐ xù lǜ yǔ zhōu hàn qì hé gù shī yòng zhī

会咸病卒,武帝以勖律与周汉器合,故施用之。

hòu shǐ píng jué de de gǔ tóng chǐ suì jiǔ yù fǔ bù zhī suǒ chū hé dài guǒ zhǎng xù chǐ sì fēn shí rén fú xián zhī miào ér mò néng cuò yì yān

后始平掘地得古铜尺,岁久欲腐,不知所出何代,果长勖尺四分,时人服咸之妙,而莫能厝意焉。

shǐ chén àn xù yú qiān zǎi zhī wài tuī bǎi dài zhī fǎ dù shù jì yi shēng yùn yòu qì kě wèi qiè mì xìn ér yǒu zhēng yě

史臣案:“勖于千载之外,推百代之法,度数既宜,声韵又契,可谓切密,信而有征也。

ér shí rén guǎ shí jù wú wén zhī yī chǐ hū zhōu hàn zhī liǎng qì léi tóng zāng pǐ hé qí miù zāi

而时人寡识,据无闻之一尺,忽周汉之两器,雷同臧否,何其谬哉!

shì shuō chēng yǒu tián fǔ yú yě dì zhōng de zhōu shí yù chǐ biàn shì tiān xià zhèng chǐ xún xù shì yǐ xiào jǐ suǒ zhì jīn shí sī zhú jiē duǎn xiào yī mǐ

《世说》称“有田父于野地中得周时玉尺,便是天下正尺,荀勖试以校己所治金石丝竹,皆短校一米”。

yòu hàn zhāng dì shí líng líng wén xué shǐ xī jǐng yú líng dào shùn cí xià de yù lǜ dù yǐ wéi chǐ xiāng chuán wèi zhī hàn guān chǐ

又,汉章帝时,零陵文学史奚景于泠道舜祠下得玉律,度以为尺,相传谓之汉官尺。

yǐ xiào xún xù chǐ xù chǐ duǎn sì fēn

以校荀勖尺,勖尺短四分;

hàn guān shǐ píng liǎng chǐ cháng duǎn dù tóng

汉官、始平两尺,长短度同。

yòu dù kuí suǒ yòng diào lǜ chǐ bǐ xù xīn chǐ dé yī chǐ sì fēn qī lí

又,杜夔所用调律尺,比勖新尺,得一尺四分七厘。

wèi jǐng yuán sì nián liú huī zhù jiǔ zhāng yún wáng mǎng shí liú xīn hú chǐ ruò yú jīn chǐ sì fēn wǔ lí bǐ wèi chǐ qí hú shēn jiǔ cùn wǔ fēn lí

魏景元四年,刘徽注《九章》云:王莽时刘歆斛尺弱于今尺四分五厘,比魏尺其斛深九寸五分厘;

jí xún xù suǒ wèi jīn chǐ zhǎng sì fēn bàn shì yě

即荀勖所谓今尺长四分半是也。

yuán dì hòu jiāng dōng suǒ yòng chǐ bǐ xún xù chǐ yī chǐ liù fēn èr lí

元帝后,江东所用尺,比荀勖尺一尺六分二厘。

zhào liú yào guāng chū sì nián zhù hún yí bā nián zhù tǔ guī qí chǐ bǐ xún xù chǐ yī chǐ wǔ fēn

赵刘曜光初四年铸浑仪,八年铸土圭,其尺比荀勖尺一尺五分。

xún xù xīn chǐ wéi yǐ tiáo yīn lǜ zhì yú rén jiān wèi shén liú bù gù jiāng zuǒ jí liú yào yí biǎo bìng yǔ wèi chǐ lüè xiāng yī zhǔn

荀勖新尺惟以调音律,至于人间未甚流布,故江左及刘曜仪表,并与魏尺略相依准。

jiā liàng

嘉量

zhōu lǐ lì shì wèi liàng fǔ shēn chǐ nèi fāng chǐ ér yuán qí wài qí shí yī fǔ

《周礼》:“栗氏为量,鬴深尺,内方尺而圆其外,其实一鬴。

qí tún yī cùn qí shí yī dòu

其臀一寸,其实一豆。

qí ěr sān cùn qí shí yī shēng

其耳三寸,其实一升。

zhòng yī jūn qí shēng zhōng huáng zhōng

重一钧,其声中黄钟。

gài ér bù shuì

概而不税。

qí míng yuē shí wén sī suǒ yǔn zhēn qí jí

其铭曰:‘时文思索,允臻其极。

jiā liàng jì chéng yǐ guān sì guó

嘉量既成,以观四国。

yǒng qǐ jué hòu cí qì wéi zé

永启厥后,兹器维则。

chūn qiū zuǒ shì zhuàn yuē qí jiù sì liàng dòu qū fǔ zhōng

’”《春秋左氏传》曰:“齐旧四量,豆、区、釜、钟。

sì shēng yuē dòu gè zì qí sì yǐ dēng yú fǔ

四升曰豆,各自其四,以登于釜。

sì dòu wèi qū qū dǒu liù shēng yě

”四豆为区,区斗六升也。

sì qū wèi fǔ liù dòu sì shēng yě

四区为釜,六斗四升也。

fǔ shí zé zhōng liù shí sì dòu yě

釜十则钟,六十四斗也。

zhèng xuán yǐ wéi fǔ fāng chǐ jī qiān cùn bǐ jiǔ zhāng sù mǐ fǎ shǎo èr shēng bā shí yī fēn shēng zhī èr shí èr

郑玄以为釜方尺,积千寸,比《九章粟米法》少二升八十一分升之二十二。

yǐ suàn shù kǎo zhī gǔ hú zhī jī fán yī qiān wǔ bǎi liù shí èr cùn bàn fāng chǐ ér yuán qí wài jiǎn bàng yī lí bā háo qí jìng yī chǐ sì cùn yī fēn sì háo qī miǎo èr hū yǒu jī ér shēn chǐ jí gǔ hú zhī zhì yě

以算术考之,古斛之积凡一千五百六十二寸半,方尺而圆其外,减傍一厘八毫,其径一尺四寸一分四毫七秒二忽有奇,而深尺,即古斛之制也。

jiǔ zhāng shāng gōng fǎ chéng sù yī hú jī èr qiān qī bǎi cùn

《九章商功法》程粟一斛,积二千七百寸;

mǐ yī hú jī yī qiān liù bǎi èr shí qī cùn

米一斛,积一千六百二十七寸;

shū dá má mài yī hú jī èr qiān sì bǎi sān shí cùn

菽荅麻麦一斛,积二千四百三十寸。

cǐ jù jīng cū wèi lǜ shǐ jià qí ér bù děng qí qì zhī jī cùn yě

此据精粗为率,使价齐,而不等其器之积寸也。

yǐ mǐ hú wèi zhèng zé tóng yú hàn zhì

以米斛为正,则同于《汉志》。

wèi chén liú wáng jǐng yuán sì nián liú huī zhù jiǔ zhāng shāng gōng yuē dāng jīn dà sī nóng hú yuán jìng yī chǐ sān cùn wǔ fēn wǔ lí shēn yī chǐ jī yī qiān sì bǎi sì shí yī cùn shí fēn cùn zhī sān

魏陈留王景元四年,刘徽注《九章商功》曰:“当今大司农斛,圆径一尺三寸五分五厘,深一尺,积一千四百四十一寸十分寸之三。

wáng mǎng tóng hú yú jīn chǐ wèi shēn jiǔ cùn wǔ fēn wǔ lí jìng yī chǐ sān cùn liù fēn bā lí qī háo

王莽铜斛,于今尺为深九寸五分五厘,径一尺三寸六分八厘七毫。

yǐ huī shù jì zhī yú jīn hú wéi róng jiǔ dòu qī shēng sì hé yǒu jī

以徽术计之,于今斛为容九斗七升四合有奇。

wèi hú dà ér chǐ zhǎng wáng mǎng hú xiǎo ér chǐ duǎn yě

”魏斛大而尺长,王莽斛小而尺短也。

héng quán

衡权

héng quán zhě héng píng yě

衡权者,衡,平也;

quán zhòng yě

权,重也。

héng suǒ yǐ rèn quán ér jūn wù píng qīng zhòng yě

衡所以任权而均物,平轻重也。

gǔ yǒu shǔ lěi chuí zī huán jūn lüè yì zhī mù lì dài cēn cī

古有黍、垒、锤、锱、镮、钧、锊、镒之目,历代参差。

hàn zhì yán héng quán míng lǐ shèn bèi zì hòu biàn gēng qí xiáng wèi wén

《汉志》言衡权名理甚备,自后变更,其详未闻。

yuán kāng zhōng péi wěi yǐ wéi yī fāng rén mìng zhī jí ér chēng liǎng bù yǔ gǔ tóng wéi hài tè zhòng yi yīn cǐ gǎi zhì quán héng bú jiàn shěng

元康中,裴𬱟以为医方人命之急,而称两不与古同,为害特重,宜因此改治权衡,不见省。

zhào shí lēi shí bā nián qī yuè zào jiàn dé diàn de yuán shí zhuàng rú shuǐ duì míng yuē lǜ quán shí zhòng sì jūn tóng lǜ dù liàng héng

赵石勒十八年七月,造建德殿,得圆石,状如水碓,铭曰:“律权石,重四钧,同律度量衡。

yǒu xīn shì zào

有辛氏造。

xù xián yì shì wáng mǎng shí wù

”续咸议,是王莽时物。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →