jǐng huáng dì huì shī zì zi yuán xuān dì zhǎng zǐ yě
景皇帝讳师,字子元,宣帝长子也。
yā yǒu fēng cǎi shěn yì duō dà lüè
雅有风彩,沈毅多大略。
shǎo liú měi yù yǔ xià hóu xuán hé yàn qí míng
少流美誉,与夏侯玄、何晏齐名。
yàn cháng chēng yuē wéi jǐ yě néng chéng tiān xià zhī wu sī mǎ zi yuán shì yě
晏常称曰:“惟几也能成天下之务,司马子元是也。
wèi jǐng chū zhōng bài sàn qí cháng shì lèi qiān zhōng hù jūn
”魏景初中,拜散骑常侍,累迁中护军。
wèi xuǎn yòng zhī fǎ jǔ bù yuè gōng lì wú sī yān
为选用之法,举不越功,吏无私焉。
xuān mù huáng hòu bēng jū sāng yǐ zhì xiào wén
宣穆皇后崩,居丧以至孝闻。
xuān dì zhī jiāng zhū cáo shuǎng shēn móu mì cè dú yǔ dì qián huà wén dì fú zhī zhī yě
宣帝之将诛曹爽,深谋秘策,独与帝潜画,文帝弗之知也。
jiāng fā xī nǎi gào zhī jì ér shǐ rén chān zhī dì qǐn rú cháng ér wén dì bù néng ān xí
将发夕乃告之,既而使人觇之,帝寝如常,而文帝不能安席。
chen huì bīng sī mǎ mén zhèn jìng nèi wài zhì zhèn shén zhěng
晨会兵司马门,镇静内外,置阵甚整。
xuān dì yuē cǐ zi jìng kě yě
宣帝曰:“此子竟可也。
chū dì yīn yǎng sǐ shì sān qiān sàn zài rén jiān zhì shì yī zhāo ér jí zhòng mò zhī suǒ chū yě
”初,帝阴养死士三千,散在人间,至是一朝而集,众莫知所出也。
shì píng yǐ gōng fēng cháng píng xiāng hòu shí yì qiān hù xún jiā wèi jiāng jūn
事平,以功封长平乡侯,食邑千户,寻加卫将军。
jí xuān dì hōng yì zhě xián yún yī yǐn jì zú yī zhì sì shì tiān zǐ mìng dì yǐ fǔ jūn dà jiàng jūn fǔ zhèng
及宣帝薨,议者咸云“伊尹既卒,伊陟嗣事”,天子命帝以抚军大将军辅政。
wèi jiā píng sì nián chūn zhēng yuè qiān dà jiàng jūn jiā shì zhōng chí jié dū du zhōng wài zhū jūn lù shàng shū shì
魏嘉平四年春正月,迁大将军,加侍中,持节、都督中外诸军、录尚书事。
mìng bǎi guān jǔ xián cái míng shào zhǎng xù qióng dú lǐ fèi zhì
命百官举贤才,明少长,恤穷独,理废滞。
zhū gě dàn guàn qiū jiǎn wáng chǎng chén tài hú zūn dū du sì fāng
诸葛诞、毌丘俭、王昶、陈泰、胡遵都督四方,
wáng jī zhōu tài shān ài shí bāo diǎn zhōu jùn
王基、州泰、邓艾、石苞典州郡,
lú yù li fēng shang xuǎn jǔ
卢毓、李丰裳选举,
fu gǔ yú sōng cān jì móu
傅嘏、虞松参计谋,
zhōng huì xià hóu xuán wáng sù chén běn mèng kāng zhào fēng zhāng jī yù cháo yì
钟会、夏侯玄、王肃、陈本、孟康、赵酆、张缉预朝议,
sì hǎi qīng zhù
四海倾注,
cháo yě sù rán
朝野肃然。
huò yǒu qǐng gǎi yì zhì dù zhě dì yuē bù shí bù zhī shùn dì zhī zé shī rén zhī měi yě
或有请改易制度者,帝曰:“‘不识不知,顺帝之则’,诗人之美也。
sān zǔ diǎn zhì suǒ yí zūn fèng
三祖典制,所宜遵奉;
zì fēi jūn shì bù dé wàng yǒu gǎi gé
自非军事,不得妄有改革。
wǔ nián xià wǔ yuè wú tài fù zhū gě kè wéi xīn chéng cháo yì lǜ qí fēn bīng yǐ kòu huái sì yù shù zhū shuǐ kǒu
五年夏五月,吴太傅诸葛恪围新城,朝议虑其分兵以寇淮泗,欲戍诸水口。
dì yuē zhū gě kè xīn de zhèng yú wú yù jiào yī shí zhī lì bìng bīng hé féi yǐ jì wàn yī bù xiá fù wèi qīng xú huàn yě
帝曰:“诸葛恪新得政于吴,欲徼一时之利,并兵合肥,以冀万一,不暇复为青徐患也。
qiě shuǐ kǒu fēi yī duō shù zé yòng bīng zhòng shǎo shù zé bù zú yǐ yù kòu
且水口非一,多戍则用兵众,少戍则不足以御寇。
kè guǒ bìng lì hé féi zú rú suǒ dù
”恪果并力合肥,卒如所度。
dì yú shì shǐ zhèn dōng jiāng jūn guàn qiū jiǎn yáng zhōu cì shǐ wén qīn děng jù zhī
帝于是使镇东将军毌丘俭、扬州刺史文钦等距之。
jiǎn qīn qǐng zhàn dì yuē kè juǎn jiǎ shēn rù tóu bīng sǐ dì qí fēng wèi yì dāng
俭、钦请战,帝曰:“恪卷甲深入,投兵死地,其锋未易当。
qiě xīn chéng xiǎo ér gù gōng zhī wèi kě bá
且新城小而固,攻之未可拔。
suì mìng zhū jiāng gāo lěi yǐ bì zhī
”遂命诸将高垒以弊之。
xiāng chí shù yuè kè gōng chéng lì qū sǐ shāng tài bàn
相持数月,恪攻城力屈,死伤太半。
dì nǎi chì qīn dū ruì zú qū hé yú yào qí guī lù jiǎn shuài zhū jiāng yǐ wéi hòu jì
帝乃敕钦督锐卒趋合榆,要其归路,俭帅诸将以为后继。
kè jù ér dùn qīn nì jī dà pò zhī zhǎn shǒu wàn yú jí
恪惧而遁,钦逆击,大破之,斩首万余级。
zhèng yuán yuán nián chūn zhēng yuè tiān zǐ yǔ zhōng shū lìng li fēng hòu fù guāng lù dài fu zhāng jī huáng mén jiān sū shuò yǒng níng shǔ lìng lè dūn rǒng cóng pú yè liú bǎo xián děng móu yǐ tài cháng xià hóu xuán dài dì fǔ zhèng
正元元年春正月,天子与中书令李丰、后父光禄大夫张缉、黄门监苏铄、永宁署令乐敦、冗从仆射刘宝贤等谋以太常夏侯玄代帝辅政。
dì mì zhī zhī shǐ shè rén wáng xiàn yǐ chē yíng fēng
帝密知之,使舍人王羡以车迎丰。
fēng jiàn pò suí xiàn ér zhì dì shù zhī
丰见迫,随羡而至,帝数之。
fēng zhī huò jí yīn sì è yán
丰知祸及,因肆恶言。
dì nù qiǎn yǒng shì yǐ dāo huán zhù shā zhī
帝怒,遣勇士以刀镮筑杀之。
dài bǔ xuán jī děng jiē yí sān zú
逮捕玄、缉等,皆夷三族。
sān yuè nǎi fěng tiān zǐ fèi huáng hòu zhāng shì yīn xià zhào yuē jiān chén li fēng děng jìng zèn yōng huí yīn gòu xiōng tè
三月,乃讽天子废皇后张氏,因下诏曰:“奸臣李丰等靖谮庸回,阴构凶慝。
dà jiàng jūn jiū qián tiān xíng zhì zhī zhū pì
大将军纠虔天刑,致之诛辟。
zhōu bó zhī kè lǚ shì huò guāng zhī qín shàng guān hé yǐ guò zhī
周勃之克吕氏,霍光之擒上官,曷以过之。
qí zēng yì jiǔ qiān hù bìng qián sì wàn
其增邑九千户,并前四万。
dì ràng bù shòu
”帝让不受。
tiān zǐ yǐ xuán jī zhī zhū shēn bù zì ān
天子以玄、缉之诛,深不自安。
ér dì yì lǜ nán zuò qián móu fèi lì nǎi mì fěng wèi yǒng níng tài hòu
而帝亦虑难作,潜谋废立,乃密讽魏永宁太后。
qiū jiǔ yuè jiǎ xū tài hòu xià lìng yuē huáng dì chūn qiū yǐ zhǎng bù qīn wàn jī dān yín nèi chǒng shěn màn nǚ dé rì jìn chàng yōu zòng qí chǒu nüè yíng liù gōng jiā rén liú zhǐ nèi fáng huǐ rén lún zhī xù luàn nán nǚ zhī jié
秋九月甲戌,太后下令曰:“皇帝春秋已长,不亲万机,耽淫内宠,沈嫚女德,日近倡优,纵其丑虐,迎六宫家人留止内房,毁人伦之叙,乱男女之节。
yòu wèi qún xiǎo suǒ pò jiāng wēi shè jì bù kě chéng fèng zōng miào
又为群小所迫,将危社稷,不可承奉宗庙。
dì zhào qún chén huì yì liú tì yuē tài hòu lìng rú shì zhū jūn qí rú wáng shì hé
”帝召群臣会议,流涕曰:“太后令如是,诸君其如王室何?
xián yuē yī yǐn fàng tài jiǎ yǐ níng yīn huò guāng fèi chāng yì yǐ ān hàn quán dìng shè jì yǐ qīng sì hǎi
”咸曰:“伊尹放太甲以宁殷,霍光废昌邑以安汉,权定社稷,以清四海。
èr dài xíng zhī yú gǔ míng gōng dāng zhī yú jīn jīn rì zhī shì wéi mìng shì cóng
二代行之于古,明公当之于今,今日之事,惟命是从。
dì yuē zhū jūn jiàn wàng zhě zhòng ān gǎn bì zhī
”帝曰:“诸君见望者重,安敢避之?
nǎi yǔ qún gōng qīng shì gòng zòu tài hòu yuē chén wén tiān zǐ zhě suǒ yǐ jì yù qún shēng yǒng ān wàn guó
”乃与群公卿士共奏太后曰:“臣闻天子者,所以济育群生,永安万国。
huáng dì chūn qiū yǐ zhǎng wèi qīn wàn jī rì shǐ xiǎo yōu guō huái yuán xìn děng luǒ tǎn yín xì
皇帝春秋已长,未亲万机,日使小优郭怀、袁信等裸袒淫戏。
yòu yú guǎng wàng guān xià zuò liáo dōng yāo fù dào lù xíng rén mò bù yǎn mù
又于广望观下作辽东妖妇,道路行人莫不掩目。
qīng shāng lìng lìng hú jǐng jiàn dì dì shāo tiě zhì zhī
清商令令狐景谏帝,帝烧铁炙之。
tài hòu zāo hé yáng jūn sàng dì xī lè zì ruò
太后遭合阳君丧,帝嬉乐自若。
qīng shāng chéng páng xī jiàn dì dì fú tīng
清商丞庞熙谏帝,帝弗听。
tài hòu hái běi gōng shā zhāng měi rén dì shén huì wàng
太后还北宫,杀张美人,帝甚恚望。
xī jiàn dì nù fù yǐ dàn dàn xī
熙谏,帝怒,复以弹弹熙。
měi wén shū rù dì bù xǐng shì
每文书入,帝不省视。
tài hòu lìng dì zài shì qián diàn jiǎng xué dì yòu bù cóng
太后令帝在式干殿讲学,帝又不从。
bù kě yǐ chéng tiān xù
不可以承天序。
chén qǐng yī hàn huò guāng gù shì shōu huáng dì xǐ shòu yǐ qí wáng guī fān
臣请依汉霍光故事,收皇帝玺绶,以齐王归籓。
zòu kě yú shì yǒu sī yǐ tài láo cè gào zōng miào wáng jiù shèng yú fù chē qún chén cóng zhì xī yè mén
”奏可,于是有司以太牢策告宗庙,王就乘舆副车,群臣从至西掖门。
dì qì yuē xiān chén shòu lì shì shū yù xiān dì lín bēng tuō yǐ qiǎn zhào
帝泣曰:“先臣受历世殊遇,先帝临崩,托以遣诏。
chén fù tiǎn zhòng rèn bù néng xiàn kě tì fǒu
臣复忝重任,不能献可替否。
qún gōng qīng shì yuǎn dí jiù diǎn wèi shè jì shēn jì níng fù shèng gōng shǐ zōng miào xuè shí
群公卿士,远翟旧典,为社稷深计,宁负圣躬,使宗庙血食。
yú shì shǐ shǐ zhě chí jié wèi sòng shě hé nèi zhī chóng mén zhū guō huái yuán xìn děng
”于是使使者持节卫送,舍河内之重门,诛郭怀、袁信等。
shì rì yǔ qún chén yì suǒ lì
是日,与群臣议所立。
dì yuē fāng jīn yǔ zhòu wèi qīng èr lǔ zhēng héng sì hǎi zhī zhǔ wéi zài xián zhé
帝曰:“方今宇宙未清,二虏争衡,四海之主,惟在贤哲。
péng chéng wáng jù tài zǔ zhī zǐ yǐ xián zé rén shèng míng yǔn
彭城王据,太祖之子,以贤,则仁圣明允;
yǐ nián zé huáng shì zhī zhǎng
以年,则皇室之长。
tiān wèi zhì zhòng bù dé qí cái bù zú yǐ níng jì liù hé
天位至重,不得其才,不足以宁济六合。
nǎi xìng qún gōng zòu tài hòu
”乃兴群公奏太后。
tài hòu yǐ péng chéng wáng xiān dì zhū fù yú zhāo mù zhī xù wèi bù cì zé liè zǔ zhī shì yǒng wú chéng sì
太后以彭城王先帝诸父,于昭穆之序为不次,则烈祖之世永无承嗣。
dōng hǎi dìng wáng míng dì zhī dì yù lì qí zi gāo guì xiāng gōng máo
东海定王,明帝之弟,欲立其子高贵乡公髦。
dì gù zhēng bù huò nǎi cóng tài hòu lìng qiǎn shǐ yíng gāo guì xiāng gōng yú yuán chéng ér lì zhī gǎi yuán yuē zhèng yuán
帝固争不获,乃从太后令,遣使迎高贵乡公于元城而立之,改元曰正元。
tiān zǐ shòu xǐ duò jǔ zhǐ gāo dì wén ér yōu zhī
天子受玺惰,举趾高,帝闻而忧之。
jí jiāng dà huì dì xun yú tiān zǐ yuē fu shèng wáng zhòng shǐ zhèng běn jìng chū gǔ rén suǒ shèn yě
及将大会,帝训于天子曰:“夫圣王重始,正本敬初,古人所慎也。
míng dāng dà huì wàn zhòng zhān mù mù zhī róng gōng qīng tīng yù zhèn zhī yīn
明当大会,万众瞻穆穆之容,公卿听玉振之音。
shī yún shì rén bù tiāo shì zé shì xiào
诗云:‘示人不佻,是则是效。
yì yuē chū qí yán shàn zé qiān lǐ zhī wài yīng zhī
’易曰:‘出其言善,则千里之外应之’。
suī lǐ yí zhōu bèi yóu yi jiā zhī yǐ zhī kè yǐ fù sì hǎi yóng yóng shì yǎng
虽礼仪周备,犹宜加之以祗恪,以副四海颙颙式仰。
guǐ sì tiān zǐ zhào yuē zhèn wén chuàng yè zhī jūn bì xū gǔ gōng zhī chén
”癸巳,天子诏曰:“朕闻创业之君,必须股肱之臣;
shǒu wén zhī zhǔ yì lài kuāng zuǒ zhī fǔ
守文之主,亦赖匡佐之辅。
shì gù wén wǔ yǐ lǚ zhào zhāng shòu mìng zhī gōng xuān wáng yǐ shān fǔ xiǎng zhōng xīng zhī yè
是故文武以吕召彰受命之功,宣王倚山甫享中兴之业。
dà jiàng jūn shì zǎi míng dé yìng qī zuò fǔ
大将军世载明德,应期作辅。
zāo tiān jiàng xiǎn dì shì duō nàn qí wáng lì zhèng bù dí lǜ diǎn
遭天降险,帝室多难,齐王莅政,不迪率典。
gōng lǚ yì zhí zhōng yǐ níng qū xià shì shì bǎi bì zǒng qí zhù shì
公履义执忠,以宁区夏,式是百辟,总齐庶事。
nèi cuī kòu nüè wài jìng jiān guǐ rì zè yōu qín qú láo sù yè
内摧寇虐,外静奸宄,日昃忧勤,劬劳夙夜。
dé shēng guāng yú shàng xià xūn liè shī yú sì fāng
德声光于上下,勋烈施于四方。
shēn wéi dà yì shǒu jiàn míng cè quán dìng shè jì yuán lì zhèn gōng zōng miào huò ān yì zhào qìng lài
深惟大议,首建明策,权定社稷,援立朕躬,宗庙获安,亿兆庆赖。
yī zhì zhī bǎo yì yīn bāng gōng dàn zhī suí níng zhōu shì miè yǐ shàng yān
伊挚之保乂殷邦,公旦之绥宁周室,蔑以尚焉。
zhèn shén jiā zhī
朕甚嘉之。
fu dé mào zhě wèi zūn yōng dà zhě lù hòu gǔ jīn zhī tōng yì yě
夫德茂者位尊,庸大者禄厚,古今之通义也。
qí dēng wèi xiàng guó zēng yì jiǔ qiān bìng qián sì wàn hù
其登位相国,增邑九千,并前四万户;
jìn hào dà dū dū jiǎ huáng yuè rù cháo bù qū zòu shì bù míng jiàn lǚ shàng diàn
进号大都督、假黄钺,入朝不趋,奏事不名,剑履上殿;
cì qián wǔ bǎi wàn bó wǔ qiān pǐ yǐ zhāng yuán xūn
赐钱五百万,帛五千匹,以彰元勋。
dì gù cí xiàng guó
”帝固辞相国。
yòu shàng shū xun yú tiān zǐ yuē jīng shān zhī pú suī měi bù zuó bù chéng qí bǎo
又上书训于天子曰:“荆山之璞虽美,不琢不成其宝;
yán rǎn zhī cái suī mào bù xué bù hóng qí liàng
颜冉之才虽茂,不学不弘其量。
zhòng ní yǒu yún yǔ fēi shēng ér zhī zhī zhě hào gǔ mǐn yǐ qiú zhī zhě yě
仲尼有云:‘予非生而知之者,好古敏以求之者也。
yǎng guān huáng xuān wǔ dài zhī zhǔ mò bù yǒu suǒ bǐng zé zhuān xū shòu xué yú lǜ tú gāo xīn wèn dào yú bǎi zhāo
’仰观黄轩五代之主,莫不有所禀则,颛顼受学于绿图,高辛问道于柏招。
dǎi zhì zhōu chéng dàn wàng zuò fǔ gù néng lí jīng biàn zhì ān dào lè yè
逮至周成,旦望作辅,故能离经辩志,安道乐业。
fu rán gù jūn dào míng yú shàng zhào shù shùn yú xià
夫然,故君道明于上,兆庶顺于下。
xíng cuò zhī lóng shí yóu yú cǐ
刑措之隆,实由于此。
yi zūn xiān wáng xià wèn zhī yì shǐ jiǎng sòng zhī yè lǚ wén yú tīng diǎn mó zhī yán rì chén yú cè yě
宜遵先王下问之义,使讲诵之业屡闻于听,典谟之言日陈于侧也。
shí tiān zǐ pō xiū huá shì dì yòu jiàn yuē lǚ duān chū zhèng yi chóng xuán piáo
”时天子颇修华饰,帝又谏曰:“履端初政,宜崇玄朴。
bìng jìng nà yān
”并敬纳焉。
shí yī yuè yǒu bái qì jīng tiān
十一月,有白气经天。
èr nián chūn zhēng yuè yǒu huì xīng jiàn yú wú chǔ zhī fēn xī běi jìng tiān
二年春正月,有彗星见于吴楚之分,西北竟天。
zhèn dōng dà jiàng jūn guàn qiū jiǎn yáng zhōu cì shǐ wén qīn jǔ bīng zuò luàn jiáo tài hòu lìng yí xí jùn guó wèi tán méng yú xī mén zhī wài gè qiǎn zi sì rén zhì yú wú yǐ qǐng jiù
镇东大将军毌丘俭、扬州刺史文钦举兵作乱,矫太后令移檄郡国,为坛盟于西门之外,各遣子四人质于吴以请救。
èr yuè jiǎn qīn shuài zhòng liù wàn dù huái ér xi
二月,俭、钦帅众六万,渡淮而西。
dì huì gōng qīng móu zhēng tǎo jì cháo yì duō wèi kě qiǎn zhū jiāng jī zhī wáng sù jí shàng shū fu gǔ zhōng shū shì láng zhōng huì quàn dì zì xíng
帝会公卿谋征讨计,朝议多谓可遣诸将击之,王肃及尚书傅嘏、中书侍郎钟会劝帝自行。
wù wǔ dì tǒng zhōng jūn bù qí shí yú wàn yǐ zhēng zhī
戊午,帝统中军步骑十余万以征之。
bèi dào jiān xíng zhào sān fāng bīng dà huì yú chén xǔ zhī jiāo
倍道兼行,召三方兵,大会于陈许之郊。
jiǎ shēn cì yú yǐn qiáo jiǎn jiāng shǐ zhāo li jī xiāng cì lái jiàng
甲申,次于隐桥,俭将史招、李绩相次来降。
jiǎn qīn yí rù xiàng chéng dì qiǎn jīng zhōu cì shǐ wáng jī jìn jù nán dùn yǐ bī jiǎn
俭、钦移入项城,帝遣荆州刺史王基进据南顿以逼俭。
dì shēn bì gāo lěi yǐ dài dōng jūn zhī jí
帝深壁高垒,以待东军之集。
zhū jiāng qǐng jìn jūn gōng qí chéng dì yuē zhū jūn de qí yī wèi zhī qí èr
诸将请进军攻其城,帝曰:“诸君得其一,未知其二。
huái nán jiàng shì běn wú fǎn zhì
淮南将士本无反志。
qiě jiǎn qīn yù dǎo zòng héng zhī jī xí yí qín zhī shuō wèi yuǎn jìn bì yìng
且俭、钦欲蹈纵横之迹,习仪秦之说,谓远近必应。
ér shì qǐ zhī rì huái běi bù cóng shǐ zhāo li jī qián hòu wǎ jiě
而事起之日,淮北不从,史招、李绩前后瓦解。
nèi guāi wài pàn zì zhī bì bài kùn shòu sī dòu sù zhàn gèng hé qí zhì
内乖外叛,自知必败,困兽思斗,速战更合其志。
suī yún bì kè shāng rén yì duō
虽云必克,伤人亦多。
qiě jiǎn děng qī kuáng jiàng shì guǐ biàn wàn duān xiǎo yǔ chí jiǔ zhà qíng zì lù cǐ bù zhàn ér kè zhī yě
且俭等欺诳将士,诡变万端,小与持久,诈情自露,此不战而克之也。
nǎi qiǎn zhū gě dàn dū yù zhōu zhū jūn zì ān fēng xiàng shòu chūn zhēng dōng jiāng jūn hú zūn dū qīng xú zhū jūn chū qiáo sòng zhī jiān jué qí guī lù
”乃遣诸葛诞督豫州诸军自安风向寿春,征东将军胡遵督青、徐诸军出谯宋之间,绝其归路。
dì zhūn rǔ yáng qiǎn jìng zhōu cì shǐ shān ài dū tài shān zhū jūn jìn tún lè jiā shì ruò yǐ yòu zhī
帝屯汝阳,遣竞州刺史邓艾督太山诸军进屯乐嘉,示弱以诱之。
qīn jìn jūn jiāng gōng ài dì qián jūn xián méi qīng zào lè jiā yǔ qīn xiāng yù
钦进军将攻艾,帝潜军衔枚,轻造乐嘉,与钦相遇。
qīn zi yāng nián shí bā yǒng guàn sān jūn wèi qīn yuē jí qí wèi dìng qǐng dēng chéng gǔ zào jī zhī kě pò yě
钦子鸯,年十八,勇冠三军,谓钦曰:“及其未定,请登城鼓噪,击之可破也。
jì móu ér xíng sān zào ér qīn bù néng yīng yāng tuì xiāng yǔ yǐn ér dōng
”既谋而行,三噪而钦不能应,鸯退,相与引而东。
dì wèi zhū jiāng yuē qīn zǒu yǐ
帝谓诸将曰:“钦走矣。
mìng fā ruì jūn yǐ zhuī zhī
”命发锐军以追之。
zhū jiāng jiē yuē qīn jiù jiāng yāng shǎo ér ruì yǐn jūn nèi rù wèi yǒu shī lì bì bù zǒu yě
诸将皆曰:“钦旧将,鸯少而锐,引军内入,未有失利,必不走也。
dì yuē yī gǔ zuò qì zài ér shuāi sān ér jié
”帝曰:“一鼓作气,再而衰,三而竭。
yāng sān gǔ qīn bù yīng qí shì yǐ qū bù zǒu hé dài
鸯三鼓,钦不应,其势已屈,不走何待?
qīn jiāng dùn yāng yuē bù xiān zhé qí shì bù dé qù yě
”钦将遁,鸯曰:“不先折其势,不得去也。
nǎi yǔ xiāo qí shí yú cuī fēng xiàn zhèn suǒ xiàng jiē pī mǐ suì yǐn qù
”乃与骁骑十余摧锋陷阵,所向皆披靡,遂引去。
dì qiǎn zuǒ zhǎng shǐ sī mǎ liǎn dū xiāo qí bā qiān yì ér zhuī zhī shǐ jiāng jūn lè lín děng dū bù bīng jì qí hòu
帝遣左长史司马琏督骁骑八千翼而追之,使将军乐林等督步兵继其后。
bǐ zhì shā yáng pín xiàn qīn zhèn nǔ shǐ yǔ xià qīn méng dùn ér chí
比至沙阳,频陷钦阵,弩矢雨下,钦蒙盾而驰。
dà pò qí jūn
大破其军。
zhòng jiē tóu gē ér jiàng qīn fù zǐ yǔ huī xià zǒu bǎo xiàng
众皆投戈而降,钦父子与麾下走保项。
jiǎn wén qīn bài qì zhòng xiāo dùn huái nán
俭闻钦败,弃众宵遁淮南。
ān fēng jīn dū wèi zhuī jiǎn zhǎn zhī chuán shǒu jīng dū
安风津都尉追俭,斩之,传首京都。
qīn suì bēn wú huái nán píng
钦遂奔吴,淮南平。
chū dì mù yǒu liú jí shǐ yī gē zhī
初,帝目有瘤疾,使医割之。
yāng zhī lái gōng yě jīng ér mù chū
鸯之来攻也,惊而目出。
jù liù jūn zhī kǒng méng zhī yǐ bèi tòng shén niè bèi bài ér zuǒ yòu mò zhī yān
惧六军之恐,蒙之以被,痛甚,啮被败而左右莫知焉。
rùn yuè jí dǔ shǐ wén dì zǒng tǒng zhū jūn
闰月疾笃,使文帝总统诸军。
xīn hài bēng yú xǔ chāng shí nián sì shí bā
辛亥,崩于许昌,时年四十八。
èr yuè dì zhī sàng zhì zì xǔ chāng tiān zǐ sù fú lín diào zhào yuē gōng yǒu jì shì níng guó zhī xūn kè dìng huò luàn zhī gōng zhòng zhī yǐ sǐ wáng shì yi jiā shū lǐ
二月,帝之丧至自许昌,天子素服临吊,诏曰:“公有济世宁国之勋,克定祸乱之功,重之以死王事,宜加殊礼。
qí lìng gōng qīng yì zhì
其令公卿议制。
yǒu sī yì yǐ wéi zhōng ān shè jì gōng jì yǔ nèi yi yī huò guāng gù shì zhuī jiā dà sī mǎ zhī hào yǐ guān dà jiàng jūn zēng yì wǔ wàn hù shì yuē wǔ gōng
”有司议以为忠安社稷,功济宇内,宜依霍光故事,追加大司马之号以冠大将军,增邑五万户,谥曰武公。
wén dì biǎo ràng yuē chén wáng fù bù gǎn shòu chéng xiàng xiàng guó jiǔ mìng zhī lǐ wáng xiōng bù gǎn shòu xiàng guó zhī wèi chéng yǐ tài zǔ cháng suǒ jiē lì yě
文帝表让曰:“臣亡父不敢受丞相相国九命之礼,亡兄不敢受相国之位,诚以太祖常所阶历也。
jīn shì yǔ èr zǔ tóng bì suǒ zhī jù
今谥与二祖同,必所祗惧。
xī xiāo hé zhāng liáng huò guāng xián yǒu kuāng zuǒ zhī gōng hé shì wén zhōng liáng shì wén chéng guāng shì xuān chéng bì yǐ wén wǔ wèi shì qǐng yī hé děng jiù jiā
昔萧何、张良、霍光咸有匡佐之功,何谥文终,良谥文成,光谥宣成……必以文武为谥,请依何等就加。
zhào xǔ zhī shì yuē zhōng wǔ
”诏许之,谥曰忠武。
jìn guó jì jiàn zhuī zūn yuē jǐng wáng
晋国既建,追尊曰景王。
wǔ dì shòu shàn shàng zūn hào yuē jǐng huáng dì líng yuē jùn píng miào chēng shì zōng
武帝受禅,上尊号曰景皇帝,陵曰峻平,庙称世宗。
wén huáng dì huì zhāo zì zi shàng jǐng dì zhī mǔ dì yě
文皇帝讳昭,字子上,景帝之母弟也。
wèi jǐng chū èr nián fēng xīn chéng xiāng hóu
魏景初二年,封新城乡侯。
zhèng shǐ chū wèi luò yáng diǎn nóng zhōng láng jiàng
正始初,为洛阳典农中郎将。
zhí wèi míng shē chǐ zhī hòu dì juān chú kē suì bù duó nóng shí bǎi xìng dà yuè
值魏明奢侈之后,帝蠲除苛碎,不夺农时,百姓大悦。
zhuǎn sàn qí cháng shì
转散骑常侍。
dà jiàng jūn cáo shuǎng zhī fá shǔ yě yǐ dì wèi zhēng shǔ jiāng jūn fù xià hóu xuán chū luò gǔ cì yú xìng shì
大将军曹爽之伐蜀也,以帝为征蜀将军,副夏侯玄出骆谷,次于兴势。
shǔ jiāng wáng lín yè xí dì yíng dì jiān wò bù dòng
蜀将王林夜袭帝营,帝坚卧不动。
lín tuì dì wèi xuán yuē fèi yī yǐ jù xiǎn jù shǒu jìn bù huò zhàn gōng zhī bù kě yi jí xuán jūn yǐ wéi hòu tú
林退,帝谓玄曰:“费祎以据险距守,进不获战,攻之不可,宜亟旋军,以为后图。
shuǎng děng yǐn xuán yī guǒ chí bīng qù sān lǐng zhēng xiǎn nǎi dé guò
”爽等引旋,祎果驰兵趣三岭,争险乃得过。
suì hái bài yì láng
遂还,拜议郎。
jí zhū cáo shuǎng shuài zhòng wèi èr gōng yǐ gōng zēng yì qiān hù
及诛曹爽,帅众卫二宫,以功增邑千户。
shǔ jiāng jiāng wéi zhī kòu lǒng yòu yě zhēng xi jiāng jūn guō huái zì cháng ān jù zhī
蜀将姜维之寇陇右也,征西将军郭淮自长安距之。
jìn dì wèi ān xī jiāng jūn chí jié zhūn guān zhōng wèi zhū jūn jié dù
进帝位安西将军、持节,屯关中,为诸军节度。
huái gōng wéi bié jiāng jù ān yú qū jiǔ ér bù jué
淮攻维别将句安于麹,久而不决。
dì nǎi jìn jù cháng chéng nán qù luò gǔ yǐ yí zhī
帝乃进据长城,南趣骆谷以疑之。
wéi jù tuì bǎo nán zhèng ān jūn jué yuán shuài zhòng lái jiàng
维惧,退保南郑,安军绝援,帅众来降。
zhuǎn ān dōng jiāng jūn chí jié zhèn xǔ chāng
转安东将军、持节,镇许昌。
jí dà jūn tǎo wáng lìng dì dū huái běi zhū jūn shì shuài shī huì yú xiàng
及大军讨王凌,帝督淮北诸军事,帅师会于项。
zēng yì sān bǎi hù jiǎ jīn yìn zǐ shòu
增邑三百户,假金印紫绶。
xún jìn hào dū du tǒng zhēng dōng jiāng jūn hú zūn zhèn dōng jiāng jūn zhū gě dàn fá wú zhàn yú dōng guān
寻进号都督,统征东将军胡遵、镇东将军诸葛诞伐吴,战于东关。
èr jūn bài jì zuò shī hóu
二军败绩,坐失侯。
shǔ jiāng jiāng wéi yòu kòu lǒng yòu yáng shēng yù gōng dí dào
蜀将姜维又寇陇右,扬声欲攻狄道。
yǐ dì xíng zhēng xi jiāng jūn cì zhǎng ān
以帝行征西将军,次长安。
yōng zhōu cì shǐ chén tài yù xiān zéi jù dí dào dì yuē jiāng wéi gōng qiāng shōu qí zhì rèn jù gǔ zuò dǐ gé qì ér fù zhuǎn xíng zhì cǐ zhèng yù le sài wài zhū qiāng wèi hòu nián zhī zī ěr
雍州刺史陈泰欲先贼据狄道,帝曰:“姜维攻羌,收其质任,聚谷作邸阁讫,而复转行至此,正欲了塞外诸羌,为后年之资耳。
ruò shí xiàng dí dào ān kěn xuān lù lìng wài rén zhī
若实向狄道,安肯宣露,令外人知?
jīn yáng shēng yán chū cǐ yù guī yě
今扬声言出,此欲归也。
wéi guǒ shāo yíng ér qù
”维果烧营而去。
huì xīn píng qiāng hú pàn dì jī pò zhī suì yào bīng líng zhōu běi lǔ zhèn zhé pàn zhě xī jiàng
会新平羌胡叛,帝击破之,遂耀兵灵州,北虏震詟,叛者悉降。
yǐ gōng fù fēng xīn chéng xiāng hóu
以功复封新城乡侯。
gāo guì xiāng gōng zhī lì yě yǐ cān dìng cè jìn fēng gāo dōu hóu zēng fēng èr qiān hù
高贵乡公之立也,以参定策,进封高都侯,增封二千户。
guàn qiū jiǎn wén qīn zhī luàn dà jūn dōng zhēng dì jiān zhōng lǐng jūn liú zhèn luò yáng
毌丘俭、文钦之乱,大军东征,帝兼中领军,留镇洛阳。
jí jǐng dì jí dǔ dì zì jīng dū shěng jí bài wèi jiāng jūn
及景帝疾笃,帝自京都省疾,拜卫将军。
jǐng dì bēng tiān zǐ mìng dì zhèn xǔ chāng shàng shū fu gǔ shuài liù jūn hái jīng shī
景帝崩,天子命帝镇许昌,尚书傅嘏帅六军还京师。
dì yòng gǔ jí zhōng huì cè zì shuài jūn ér hái
帝用嘏及钟会策,自帅军而还。
zhì luò yáng jìn wèi dà jiàng jūn jiā shì zhōng dū du zhōng wài zhū jūn lù shàng shū shì fǔ zhèng jiàn lǚ shàng diàn
至洛阳,进位大将军加侍中,都督中外诸军、录尚书事,辅政,剑履上殿。
dì gù cí bù shòu
帝固辞不受。
gān lù yuán nián chūn zhèng yuè jiā dà dū du zòu shì bù míng
甘露元年春正月,加大都督,奏事不名。
xià liù yuè jìn fēng gāo dōu gōng dì fāng qī bǎi lǐ jiā zhī jiǔ cì jiǎ fǔ yuè jìn hào dà dū dū jiàn lǚ shàng diàn
夏六月,进封高都公,地方七百里,加之九锡,假斧钺,进号大都督,剑履上殿。
yòu gù cí bù shòu
又固辞不受。
qiū bā yuè gēng shēn jiā jiǎ huáng yuè zēng fēng sān xiàn
秋八月庚申,加假黄钺,增封三县。
èr nián xià wǔ yuè xīn wèi zhèn dōng dà jiàng jūn zhū gě dàn shā yáng zhōu cì shǐ lè chēn yǐ huái nán zuò luàn qiǎn zi jìng wèi zhì yú wú yǐ qǐng jiù
二年夏五月辛未,镇东大将军诸葛诞杀扬州刺史乐𬘭,以淮南作乱,遣子靓为质于吴以请救。
yì zhě qǐng sù fá zhī dì yuē dàn yǐ guàn qiū jiǎn qīng jí qīng fù jīn bì wài lián wú kòu cǐ wèi biàn dà ér chí
议者请速伐之,帝曰:“诞以毌丘俭轻疾倾覆,今必外连吴寇,此为变大而迟。
wú dāng yǔ sì fāng tóng lì yǐ quán shèng zhì zhī
吾当与四方同力,以全胜制之。
nǎi biǎo yuē xī qíng bù pàn nì hàn zǔ qīn zhēng
”乃表曰:“昔黥布叛逆,汉祖亲征;
wěi áo wéi lì guāng wǔ xi fá
隗嚣违戾,光武西伐;
liè zǔ míng huáng dì shèng yú réng chū jiē suǒ yǐ fèn yáng hè sī zhèn yào wēi wǔ yě
烈祖明皇帝乘舆仍出:皆所以奋扬赫斯,震耀威武也。
bì xià yi zàn lín róng shǐ jiàng shì de píng tiān wēi
陛下宜暂临戎,使将士得凭天威。
jīn zhū jūn kě wǔ shí wàn yǐ zhòng jī guǎ miè bù kè yǐ
今诸军可五十万,以众击寡,蔑不克矣。
qiū qī yuè fèng tiān zi jí huáng tài hòu dōng zhēng zhēng bīng qīng xú jīng yù fēn qǔ guān zhōng yóu jūn jiē huì huái běi
”秋七月,奉天子及皇太后东征,征兵青、徐、荆、豫,分取关中游军,皆会淮北。
shī cì yú xiàng jiǎ tíng wèi hé zhēn jié shǐ huái nán xuān wèi jiàng shì shēn míng nì shùn shì yǐ zhū shǎng
师次于项,假廷尉何桢节,使淮南,宣慰将士,申明逆顺,示以诛赏。
jiǎ xū dì jìn jūn qiū tóu
甲戌,帝进军丘头。
wú shǐ wén qīn táng zī quán duān quán yì děng sān wàn yú rén lái jiù dàn zhū jiāng nì jī bù néng yù
吴使文钦、唐咨、全端、全怿等三万余人来救诞,诸将逆击,不能御。
jiāng jūn lǐ guǎng lín dí bù jìn tài shān tài shǒu cháng shí chēng jí bù chū bìng zhǎn zhī yǐ xùn
将军李广临敌不进,泰山太守常时称疾不出,并斩之以徇。
bā yuè wú jiāng zhū yì shuài bīng wàn yú rén liú zī zhòng yú dū lù qīng bīng zhì lí jiāng
八月,吴将朱异帅兵万余人,留辎重于都陆,轻兵至黎浆。
jiān jūn shí bāo gǔn zhōu cì shǐ zhōu tài yù zhī yì tuì
监军石苞、兖州刺史州泰抵御吴军,朱异退兵。
tài shān tài shǒu hú liè yǐ qí bīng xí dōu lù fén qí liáng yùn
泰山太守胡烈以奇兵袭都陆,焚其粮运。
bāo tài fù jìn jī yì dà pò zhī
苞、泰复进击异,大破之。
yì zhī yú zú něi shén shí gě yè ér dùn wú rén shā yì
朱异剩下的士卒饿极了,吃葛草叶子然后逃跑,吴国人杀了朱异。
dì yuē yì bù dé zhì shòu chūn fēi qí zuì yě ér wú rén shā zhī shì yǐ xiè shòu chūn ér jiān dàn yì shǐ qí yóu wàng jiù ěr
帝曰:“异不得至寿春,非其罪也,而吴人杀之,适以谢寿春而坚诞意,使其犹望救耳。
ruò qí bù ěr bǐ dāng tū wéi jué yī dàn zhī mìng
若其不尔,彼当突围,决一旦之命。
huò wèi dà jūn bù néng jiǔ shěng shí jiǎn kǒu jì yǒu tā biàn
或谓大军不能久,省食减口,冀有他变。
liào zéi zhī qíng bù chū cǐ sān zhě
料贼之情,不出此三者。
jīn dāng duō fāng yǐ luàn zhī bèi qí yuè yì cǐ shèng jì yě
今当多方以乱之,备其越逸,此胜计也。
yīn mìng hé wéi fēn qiǎn léi jí jiù gǔ huái běi bǐng jūn shì dà dòu rén sān shēng
”因命合围,分遣羸疾就谷淮北,禀军士大豆,人三升。
qīn wén zhī guǒ xǐ
钦闻之,果喜。
dì yù léi xíng yǐ shì zhī duō zòng fǎn jiàn yáng yán wú jiù fāng zhì
帝愈羸形以示之,多纵反间,扬言吴救方至。
dàn děng yì kuān zì shí é ér chéng zhōng fá liáng
诞等益宽恣食,俄而城中乏粮。
shí bāo wáng jī bìng qǐng gōng zhī dì yuē dàn zhī nì móu fēi yī zhāo yī xī yě jù liáng wán shǒu wài jié wú rén zì wèi zú jù huái nán
石苞、王基并请攻之,帝曰:“诞之逆谋,非一朝一夕也,聚粮完守,外结吴人,自谓足据淮南。
qīn jì tóng è xiāng jì bì bù biàn zǒu
钦既同恶相济,必不便走。
jīn ruò jí gōng zhī sǔn yóu jūn zhī lì
今若急攻之,损游军之力。
wài kòu zú zhì biǎo lǐ shòu dí cǐ wēi dào yě
外寇卒至,表里受敌,此危道也。
jīn sān pàn xiāng jù yú gū chéng zhī zhōng tiān qí huò zhě jiāng shǐ tóng lù
今三叛相聚于孤城之中,天其或者将使同戮。
wú dāng yǐ cháng cè mí zhī dàn jiān shǒu sān miàn
吾当以长策縻之,但坚守三面。
ruò zéi lù dào ér lái jūn liáng bì shǎo wú yǐ yóu bīng qīng jì jué qí zhuǎn shū kě bù zhàn ér pò wài zéi
若贼陆道而来,军粮必少,吾以游兵轻骑绝其转输,可不战而破外贼。
wài zéi pò qīn děng bì chéng qín yǐ
外贼破,钦等必成擒矣。
quán yì mǔ sūn quán nǚ yě dé zuì yú wú quán duān xiōng zi yī jí yí fèng qí mǔ lái bēn
”全怿母,孙权女也,得罪于吴,全端兄子祎及仪奉其母来奔。
yí xiōng jìng shí zài shòu chūn yòng zhōng kuài jì zuò yī yí shū yǐ jué jìng
仪兄静时在寿春,用钟会计,作祎、仪书以谲静。
jìng xiōng dì wǔ rén shuài qí zhòng lái jiàng chéng zhōng dà hài
静兄弟五人帅其众来降,城中大骇。
sān nián chūn zhēng yuè rén yín dàn qīn děng chū gōng cháng wéi zhū jūn nì jī zǒu zhī
三年春正月壬寅,诞、钦等出攻长围,诸军逆击,走之。
chū dàn qīn nèi bù xiāng xié jí zhì qióng cù zhuǎn xiāng yí èr
初,诞、钦内不相协,及至穷蹙,转相疑贰。
huì qīn jì shì yǔ dàn wǔ dàn shǒu rèn shā qīn
会钦计事与诞忤,诞手刃杀钦。
qīn zi yāng gōng dàn bù kè yú chéng jiàng
钦子鸯攻诞,不克,逾城降。
yǐ wéi jiāng jūn fēng hóu shǐ yāng xún chéng ér hū
以为将军,封侯,使鸯巡城而呼。
dì jiàn chéng shàng chí gōng zhě bù fā wèi zhū jiāng yuē kě gōng yǐ
帝见城上持弓者不发,谓诸将曰:“可攻矣!
èr yuè yǐ yǒu gōng ér bá zhī zhǎn dàn yí sān zú
”二月乙酉,攻而拔之,斩诞,夷三族。
wú jiāng táng zī sūn mí xú sháo děng shuài qí shǔ jiē jiàng biǎo jiā jué wèi bǐng qí něi jí
吴将唐咨、孙弥、徐韶等帅其属皆降,表加爵位,禀其馁疾。
huò yán wú bīng bì bù wéi yòng qǐng kēng zhī
或言吴兵必不为用,请坑之。
dì yuē jiù lìng wáng hái shì jiàn zhōng guó zhī hóng ěr
帝曰:“就令亡还,适见中国之弘耳。
yú shì xǐ zhī sān hé
”于是徙之三河。
xià sì yuè guī yú jīng shī wèi dì mìng gǎi qiū tóu yuē wǔ qiū yǐ jīng wǔ gōng
夏四月,归于京师,魏帝命改丘头曰武丘,以旌武功。
wǔ yuè tiān zǐ yǐ bīng zhōu zhī tài yuán shàng dǎng xī hé lè píng xīn xīng yàn mén sī zhōu zhī hé dōng píng yáng bā jùn dì fāng qī bǎi lǐ fēng dì wèi jìn gōng jiā jiǔ cì jìn wèi xiàng guó jìn guó zhì guān sī yān
五月,天子以并州之太原上党西河乐平新兴雁门、司州之河东平阳八郡,地方七百里,封帝为晋公,加九锡,进位相国,晋国置官司焉。
jiǔ ràng nǎi zhǐ
九让,乃止。
yú shì zēng yì wàn hù shí sān xiàn zhū zǐ zhī wú jué zhě jiē fēng liè hóu
于是增邑万户,食三县,诸子之无爵者皆封列侯。
qiū qī yuè zòu lù xiān shì míng chén yuán gōng dà xūn zhī zǐ le suí cái xù yòng
秋七月,奏录先世名臣元功大勋之子了,随才叙用。
sì nián xià liù yuè fēn jīng zhōu zhì èr dōu dū wáng jī zhèn xīn yě zhōu tài zhèn xiāng yáng
四年夏六月,分荆州置二都督,王基镇新野,州泰镇襄阳。
shǐ shí bāo dū du yáng zhōu chén qiān dū du yù zhōu zhōng yù dū du xú zhōu sòng jūn jiān qīng zhōu zhū jūn shì
使石苞都督扬州,陈骞都督豫州,钟毓都督徐州,宋钧监青州诸军事。
jǐng yuán yuán nián xià sì yuè tiān zǐ fù mìng dì jué zhì rú qián yòu ràng bù shòu
景元元年夏四月,天子复命帝爵秩如前,又让不受。
tiān zǐ jì yǐ dì sān shì zǎi fǔ zhèng fēi jǐ chū qíng bù néng ān yòu lǜ fèi rǔ jiāng lín xuān zhào bǎi liáo ér xíng fàng chù
天子既以帝三世宰辅,政非己出,情不能安,又虑废辱,将临轩召百僚而行放黜。
wǔ yuè wù zǐ yè shǐ rǒng cóng pú yè li zhāo děng fā jiǎ yú líng yún tái zhào shì zhōng wáng chén sàn qí cháng shì wáng yè shàng shū wáng jīng chū huái zhōng huáng sù zhào shì zhī jiè yán sì dàn
五月戊子夜,使冗从仆射李昭等发甲于陵云台,召侍中王沈、散骑常侍王业、尚书王经,出怀中黄素诏示之,戒严俟旦。
chén yè chí gào yú dì dì zhào hù jūn gǔ chōng děng wéi zhī bèi
沈、业驰告于帝,帝召护军贾充等为之备。
tiān zǐ zhī shì xiè shuài zuǒ yòu gōng xiāng fǔ chēng yǒu suǒ tǎo gǎn yǒu dòng zhě zú zhū
天子知事泄,帅左右攻相府,称有所讨,敢有动者族诛。
xiāng fǔ bīng jiāng zhǐ bù gǎn zhàn gǔ chōng huà zhū jiāng yuē gōng chù yǎng rǔ bèi zhèng wèi jīn rì ěr
相府兵将止不敢战,贾充叱诸将曰:“公畜养汝辈,正为今日耳!
tài zǐ shè rén chéng jì chōu gē fàn bì cì zhī rèn chū yú bèi tiān zǐ bēng yú chē zhōng
”太子舍人成济抽戈犯跸,刺之,刃出于背,天子崩于车中。
dì zhào bǎi liáo móu qí gù pú yè chén tài bù zhì
帝召百僚谋其故,仆射陈泰不至。
dì qiǎn qí jiù xún yǐ yú zhì zhī yán yú qū shì wèi yuē xuán bó tiān xià qí rú wǒ hé
帝遣其舅荀𫖮舆致之,延于曲室,谓曰:“玄伯,天下其如我何?
tài yuē wéi yāo zhǎn gǔ chōng wēi yǐ xiè tiān xià
”泰曰:“惟腰斩贾充,微以谢天下。
dì yuē qīng gèng sī qí cì
”帝曰:“卿更思其次。
tài yuē dàn jiàn qí shàng
”泰曰:“但见其上。
bú jiàn qí cì
不见其次。
yú shì guī zuì chéng jì ér zhǎn zhī
”于是归罪成济而斩之。
tài hòu lìng yuē xī hàn chāng yì wáng yǐ zuì fā wèi shù rén cǐ r yì yi yǐ shù rén lǐ zàng zhī shǐ wài nèi xián zhī qí suǒ xíng yě
太后令曰:“昔汉昌邑王以罪发为庶人,此儿亦宜以庶人礼葬之,使外内咸知其所行也。
shā shàng shū wáng jīng èr yú wǒ yě
”杀尚书王经,贰于我也。
gēng yín dì zòu yuē gù gāo guì xiāng gōng shuài cóng jià rén bīng bá rèn míng gǔ xiàng chén suǒ chén jù bīng rèn xiāng jiē jí chì jiàng shì bù dé yǒu suǒ shāng hài wéi lìng zhě yǐ jūn fǎ cóng shì
庚寅,帝奏曰:“故高贵乡公帅从驾人兵,拔刃鸣鼓向臣所,臣惧兵刃相接,即敕将士不得有所伤害,违令者以军法从事。
qí dū chéng cuì dì tài zǐ shè rén jì rù bīng zhèn shāng gōng zhì yǔn
骑督成倅弟太子舍人济入兵阵,伤公至陨。
chén wén rén chén zhī jié yǒu sǐ wú èr shì shàng zhī yì bù gǎn táo nàn
臣闻人臣之节,有死无贰,事上之义,不敢逃难。
qián zhě biàn gǔ zú zhì huò tóng fā jī chéng yù wěi shēn shǒu sǐ wéi mìng suǒ cái
前者变故卒至,祸同发机,诚欲委身守死,惟命所裁。
rán wéi běn móu nǎi yù shàng wēi huáng tài hòu qīng fù zōng miào
然惟本谋,乃欲上危皇太后,倾复宗庙。
chén tiǎn dāng yuán fǔ yì zài ān guó jí luò yì shēn chì bù dé pò jìn yú niǎn
臣忝当元辅,义在安国,即骆驿申敕,不得迫近舆辇。
ér jì wàng rù zhèn jiān yǐ zhì dà biàn āi dá tòng hèn wǔ nèi cuī liè
而济妄入阵间,以致大变,哀怛痛恨,五内摧裂。
jì gàn guó luàn jì zuì bù róng zhū zhé shōu jì jiā shǔ fù tíng wèi
济干国乱纪,罪不容诛,辄收济家属,付廷尉。
tài hòu cóng zhī yí jì sān zú
”太后从之,夷济三族。
yǔ gōng qīng yì lì yàn wáng yǔ zhī zǐ cháng dào xiāng gōng huáng wèi dì
与公卿议,立燕王宇之子常道乡公璜为帝。
liù yuè gǎi yuán
六月,改元。
bǐng chén tiān zǐ jìn dì wèi xiàng guó fēng jìn gōng zēng shí jùn jiā jiǔ cì rú chū qún cóng zǐ dì wèi hòu zhě fēng tíng hòu cì qián qiān wàn bó wàn pǐ
丙辰,天子进帝为相国,封晋公,增十郡,加九锡如初,群从子弟未侯者封亭侯,赐钱千万,帛万匹。
gù ràng nǎi zhǐ
固让,乃止。
dōng shí yī yuè wú jí yáng dū xiāo shèn yǐ shū yì zhèn dōng jiāng jūn shí bāo wěi jiàng qiú yíng
冬十一月,吴吉阳督萧慎以书诣镇东将军石苞伪降,求迎。
dì zhī qí zhà yě shǐ bāo wài shì yíng zhī ér nèi wèi zhī bèi
帝知其诈也,使苞外示迎之,而内为之备。
èr nián qiū bā yuè jiǎ yín tiān zǐ shǐ tài wèi gāo róu shòu dì xiàng guó yìn shòu sī kōng zhèng chōng zhì jìn gōng máo tǔ jiǔ cì gù cí
二年秋八月甲寅,天子使太尉高柔授帝相国印绶,司空郑冲致晋公茅土九锡,固辞。
sān nián xià sì yuè sù shèn lái xiàn hù shǐ shí nú gōng jiǎ diāo pí děng tiān zǐ mìng guī yú dà jiàng jūn fǔ
三年夏四月,肃慎来献楛矢、石砮、弓甲、貂皮等,天子命归于大将军府。
sì nián chūn èr yuè dīng chǒu tiān zǐ fù mìng dì rú qián yòu gù ràng
四年春二月丁丑,天子复命帝如前,又固让。
sān yuè zhào dà jiàng jūn fǔ zēng zhì sī mǎ yī rén cóng shì zhōng láng èr rén shè rén shí rén
三月,诏大将军府增置司马一人,从事中郎二人,舍人十人。
xià dì jiāng fá shǔ nǎi móu zhòng yuē zì dìng shòu chūn yǐ lái xi yì liù nián zhì bīng shàn jiǎ yǐ nǐ èr lǔ
夏,帝将伐蜀,乃谋众曰:“自定寿春已来,息役六年,治兵缮甲,以拟二虏。
lüè jì qǔ wú zuò zhàn chuán tōng shuǐ dào dāng yòng qiān yú wàn gōng cǐ shí wàn rén bǎi shù shí rì shì yě
略计取吴,作战船,通水道,当用千余万功,此十万人百数十日事也。
yòu nán tǔ xià shī bì shēng jí yì
又南土下湿,必生疾疫。
jīn yi xiān qǔ shǔ sān nián zhī hòu zài bā shǔ shùn liú zhī shì shuǐ lù bìng jìn cǐ miè yú dìng guó tūn hán bìng wèi zhī shì yě
今宜先取蜀,三年之后,在巴蜀顺流之势,水陆并进,此灭虞定虢,吞韩并魏之势也。
jì shǔ zhàn shì jiǔ wàn jū shǒu chéng dū jí bèi tā jùn bù xià sì wàn rán zé yú zhòng bù guò wǔ wàn
计蜀战士九万,居守成都及备他郡不下四万,然则余众不过五万。
jīn bàn jiāng wéi yú tà zhōng shǐ bù dé dōng gù zhí zhǐ luò gǔ chū qí kōng xū zhī de yǐ xí hàn zhōng
今绊姜维于沓中,使不得东顾,直指骆谷,出其空虚之地,以袭汉中。
bǐ ruò yīng chéng shǒu xiǎn bīng shì bì sàn shǒu wěi lí jué
彼若婴城守险,兵势必散,首尾离绝。
jǔ dà zhòng yǐ tú chéng sàn ruì zú yǐ lüè yě jiàn gé bù xiá shǒu xiǎn guān tóu bù néng zì cún
举大众以屠城,散锐卒以略野,剑阁不暇守险,关头不能自存。
yǐ liú shàn zhī àn ér biān chéng wài pò shì nǚ nèi zhèn qí wáng kě zhī yě
以刘禅之暗,而边城外破,士女内震,其亡可知也。
zhēng xi jiāng jūn shān ài yǐ wéi wèi yǒu xìn lǚ chén yì yì
”征西将军邓艾以为未有衅,屡陈异议。
dì huàn zhī shǐ zhǔ bù shī zuǎn wèi ài sī mǎ yǐ yù zhī ài nǎi fèng mìng
帝患之,使主簿师纂为艾司马以喻之,艾乃奉命。
yú shì zhēng sì fāng zhī bīng shí bā wàn shǐ shān ài zì dí dào gōng jiāng wéi yú tà zhōng yōng zhōu cì shǐ zhū gě xù zì qí shān jūn yú wǔ jiē jué wéi guī lù zhèn xi jiāng jūn zhōng huì shuài qián jiāng jūn li fǔ zhēng shǔ hù jūn hú liè děng zì luò gǔ xí hàn zhōng
于是征四方之兵十八万,使邓艾自狄道攻姜维于沓中,雍州刺史诸葛绪自祁山军于武街,绝维归路,镇西将军钟会帅前将军李辅、征蜀护军胡烈等自骆谷袭汉中。
qiū bā yuè jūn fā luò yáng dà lài jiàng shì chén shī shì zhòng
秋八月,军发洛阳,大赉将士,陈师誓众。
jiāng jūn shān dūn wèi shǔ wèi kě tǎo dì zhǎn yǐ xùn
将军邓敦谓蜀未可讨,帝斩以徇。
jiǔ yuè yòu shǐ tiān shuǐ tài shǒu wáng qí gōng wéi yíng lǒng xī tài shǒu qiān hóng yāo qí qián jīn chéng tài shǒu yáng qí qù gān sōng
九月,又使天水太守王颀攻维营,陇西太守牵弘邀其前,金城太守杨颀趣甘松。
zhōng huì fēn wéi èr duì rù zì xié gǔ shǐ li fǔ wéi wáng hán yú lè chéng yòu shǐ bù jiāng yì kǎi gōng jiǎng bīn yú hàn chéng
钟会分为二队,入自斜谷,使李辅围王含于乐城,又使步将易恺攻蒋斌于汉城。
huì zhí zhǐ yáng ān hù jūn hú liè gōng xiàn guān chéng
会直指阳安,护军胡烈攻陷关城。
jiāng wéi wén zhī yǐn hái wáng qí zhuī bài wéi yú qiáng chuān
姜维闻之,引还,王颀追败维于强川。
wéi yǔ zhāng yì liáo huà hé jūn shǒu jiàn gé zhōng huì gōng zhī
维与张翼、廖化合军守剑阁,钟会攻之。
dōng shí yuè tiān zǐ yǐ zhū hóu xiàn jié jiāo zhì nǎi shēn qián mìng yuē
冬十月,天子以诸侯献捷交至,乃申前命曰:
zhèn yǐ guǎ dé huò chéng tiān xù sì wǒ zǔ zōng zhī hóng liè
朕以寡德,获承天序,嗣我祖宗之洪烈。
zāo jiā duō nàn bù míng yú xun
遭家多难,不明于训。
nǎng zhě jiān nì lǚ xìng fāng kòu nèi wǔ dà jù lún sàng sì hǎi yǐ duò sān zǔ zhī hóng yè
曩者奸逆屡兴,方寇内侮,大惧沦丧四海,以堕三祖之弘业。
wéi gōng jīng dé lǚ zhé míng yǔn guǎng shēn dí xuān wǔ wén shì zuò bǎo fu yǐ fǔ yì huáng jiā
惟公经德履哲,明允广深,迪宣武文,世作保傅,以辅乂皇家。
zhì fēng mù yǔ zhōu xuán zhēng fá qú láo wáng shì èr shí yǒu yú zài
栉风沐雨,周旋征伐,劬劳王室,二十有余载。
pí yì qián rén nǎi duàn dà zhèng kè yā bù duān wéi ān shè jì
毗翼前人,乃断大政,克厌不端,维安社稷。
jì jiǎn qīn zhī luàn gōng suí yuán yǒu zhòng fēn mìng xīng shī tǒng jì yǒu fāng yòng jī níng huái pǔ
暨俭、钦之乱,公绥援有众,分命兴师,统纪有方,用缉宁淮浦。
qí hòu bā shǔ lǚ qīn xī tǔ bù jìng gōng qí huà zhǐ shòu zhì shèng qiān lǐ
其后巴蜀屡侵,西土不靖,公奇画指授,制胜千里。
shì yǐ duàn gǔ zhī zhàn chéng xìn dà jié zhǎn jiàng qiān qí xiào shǒu wàn jì
是以段谷之战,乘衅大捷,斩将搴旗,效首万计。
sūn jùn huá xià zhì kòu xú fāng róng chē shǒu lù wēi líng xiān mài huáng yuè wèi qǐ jīng ní cuàn jì
孙峻猾夏,致寇徐方,戎车首路,威灵先迈,黄钺未启,鲸鲵窜迹。
sūn yī gòu xì zì xiāng yí zǔ yōu jiàn yuǎn zhào qí cè dòng wēi yuǎn rén guī mìng zuò fān nán xià yuán shòu ruì zú bì lì róng háng
孙壹构隙,自相疑阻,幽鉴远照,奇策洞微,远人归命,作籓南夏,爰授锐卒,毕力戎行。
jì zhū gě dàn tāo tiān zuò nì chēng bīng yáng chu qīn zī bū zuì tóng è xiāng jì shuài qí máo zéi yǐ rù shòu chūn píng zǔ huái shān gǎn jù wáng mìng
暨诸葛诞,滔天作逆,称兵扬楚,钦、咨逋罪,同恶相济,帅其蝥贼,以入寿春,凭阻淮山,敢距王命。
gōng gōng huàn jiǎ zhòu gōng xíng zài fá xuán móu miào suàn zūn yǎng shí huì
公躬擐甲胄,龚行在罚,玄谋庙算,遵养时晦。
qí bīng zhèn jī ér zhū yì cuī pò
奇兵震击,而朱异摧破;
shén biàn yīng jī ér quán cóng jī fú
神变应机,而全琮稽服;
qǔ luàn gōng mèi ér gāo yōng bù shǒu
取乱攻昧,而高墉不守。
jiān jiǔ fá zhī hóng lüè jiū wǔ bīng zhī zhèng dù yòng néng zhàn bù qióng wǔ ér dà dí jiān kuì
兼九伐之弘略,究五兵之正度,用能战不穷武,而大敌歼溃;
qí bù zài huī ér yuán duì shòu shǒu
旗不再麾,而元憝授首。
shōu qíng wú zhī juàn chén xì wáng mìng zhī bū lǔ
收勍吴之隽臣,系亡命之逋虏。
jiāo bì qū xī wěi mìng xià lì fú guó shí wàn jī shī chéng jīng
交臂屈膝,委命下吏,俘馘十万积尸成京。
xuě zōng miào zhī zhì chǐ zhěng zhào shù zhī jiān nán
雪宗庙之滞耻,拯兆庶之艰难。
sǎo píng qū yù xìn wēi wú huì suì jí gān gē jìng wǒ jiāng tǔ tiān dì guǐ shén wǎng bù huò yì
扫平了边境,威风伸张到了吴会,于是收起兵器,安定我国的疆土,天地鬼神,没有不安定的。
nǎi zhě wáng shì zhī nán biàn qǐ xiāo qiáng lài gōng zhī líng hóng jì jiān xiǎn
乃者王室之难,变起萧墙,赖公之灵,弘济艰险。
zōng miào wēi ér huò ān shè jì zhuì ér fù níng
宗庙危而获安,社稷坠而复宁。
zhōng gé huáng tiān gōng jì liù hé
忠格皇天,功济六合。
shì yòng chóu zī gǔ xùn jī zhū diǎn jí mìng gōng chóng wèi xiàng guó jiā yú qún hòu qǐ tǔ cān xū fēng yǐ jìn yù
是用畴咨古训,稽诸典籍,命公崇位相国,加于群后,启土参墟,封以晋域。
suǒ yǐ fāng guǐ qí lǔ hàn píng dì shì
所以方轨齐鲁,翰屏帝室。
ér gōng yuǎn dǎo qiān sǔn shēn lǚ chōng ràng gù cí cè mìng zhì yú bā jiǔ
而公远蹈谦损,深履冲让,固辞策命,至于八九。
zhèn zhòng wéi ràng dé yì lǐ kuī zhì yǐ zhāng gōng zhì yú jīn sì zài
朕重违让德,抑礼亏制,以彰公志,于今四载。
shàng quē zài xī jiàn hòu zhī diǎn xià wéi zhào shù jù zhān zhī wàng
上阙在昔建侯之典,下违兆庶具瞻之望。
wéi gōng yán qián wáng dù chǎn jì dà yóu dūn shàng chún piáo shěng yáo jié yòng wù sè quàn fēn jiǔ yě kāng yì
惟公严虔王度,阐济大猷,敦尚纯朴,省繇节用,务穑劝分,九野康乂。
qí sǒu hé chóng yǎng zhī dé guān guǎ méng jīn xù zhī shī rén fēng xìng yú zhōng xià liú zé bù yú xiá huāng
耆叟荷崇养之德,鳏寡蒙矜恤之施,仁风兴于中夏,流泽布于遐荒。
shì yǐ dōng yí xī róng nán mán běi dí kuáng jiǎo tān hàn shì wèi kòu chóu zhě jiē gǎn yì huái huì kuǎn sāi nèi fù huò wěi mìng nà gòng huò qiú zhì guān sī
是以东夷西戎,南蛮北狄,狂狡贪悍,世为寇雠者,皆感义怀惠,款塞内附,或委命纳贡,或求置官司。
jiǔ fù zhī wài jué yù zhī máng kuàng shì suǒ xī zhì zhě xián fú hǎi lái xiǎng gǔ wǔ wáng dé qián hòu zhì zhě bā bǎi qī shí yú wàn kǒu
九服之外,绝域之氓,旷世所希至者,咸浮海来享,鼓舞王德,前后至者八百七十余万口。
hǎi yú yōu yì wú sī bù fú
海隅幽裔,无思不服;
suī xī lǚ yuǎn gòng yuè cháng jiǔ yì yì wú yǐ yú
虽西旅远贡,越裳九译,义无以逾。
wéi yì zhèn gōng xià kuāng wàn guó sī jìng shū fāng níng jì bā jí
维翼朕躬,下匡万国,思靖殊方,宁济八极。
yǐ yōng shǔ wèi bīn mán jīng zuò huá qián móu dú duàn zhěng jūn jīng wǔ
以庸蜀未宾,蛮荆作猾,潜谋独断,整军经武。
jiǎn liàn jiàng shuài shòu yǐ chéng cè shǐ jiàn zéi jìng yìng shí cuī xiàn
简练将帅,授以成策,始践贼境,应时摧陷。
kuáng jiǎo bēn běi shǒu wěi zhèn kuì qín qí róng shuài tú qí chéng yì
狂狡奔北,首尾震溃,禽其戎帅,屠其城邑。
bā hàn zhèn dié jiāng yuán yún chè dì píng tiān chéng chéng zài sī jǔ
巴汉震叠,江源云彻,地平天成,诚在斯举。
gōng yǒu jì liù hé zhī xūn jiā yǐ mào dé shí zǒng bǎi kuí yǔn lí shù zhèng
公有济六合之勋,加以茂德,实总百揆,允厘庶政。
dūn wǔ pǐn yǐ chóng rén huī liù diǎn yǐ fū xùn
敦五品以崇仁,恢六典以敷训。
ér jìng gōng sù yè láo qiān mèi dàn suī shàng fǔ zhī zuǒ yòu wén wǔ zhōu gōng zhī qín láo wáng jiā wǎng yǐ jiā yān
而靖恭夙夜,劳谦昧旦,虽尚父之左右文武,周公之勤劳王家,罔以加焉。
xī xiān wáng xuǎn jiàn míng dé guāng qǐ zhū hóu tǐ guó jīng yě fāng zhì wǔ děng
昔先王选建明德,光启诸侯,体国经野,方制五等。
suǒ yǐ fān yì wáng jī chuí zuò bǎi shì yě
所以籓翼王畿,垂祚百世也。
gù qí lǔ zhī fēng yú zhōu wèi hóng shān chuān tǔ tián bāng jī qī bǎi guān sī diǎn cè zhì shū qún hòu
故齐鲁之封,于周为弘,山川土田,邦畿七百,官司典策,制殊群后。
huì xiāng zhī nán huán wén yǐ yì dài zhī láo yóu shòu xī mìng zhī lǐ xián yòng guāng chóu dà dé zuò fàn yú hòu
惠襄之难,桓文以翼戴之劳,犹受锡命之礼,咸用光畴大德,作范于后。
wéi gōng gōng mài yú qián liè ér shǎng quē yú jiù shì bǎi bì yú yì rén shén tóng hèn yān qǐ kě yǐ gōng qiān chōng ér jiǔ yān hóng diǎn zāi
惟公功迈于前烈,而赏阙于旧式,百辟于邑,人神同恨焉,岂可以公谦冲而久淹弘典哉?
jīn yǐ bīng zhōu zhī tài yuán shàng dǎng xī hé lè píng xīn xīng yàn mén sī zhōu zhī hé dōng píng yáng hóng nóng yōng zhōu zhī féng yì fán shí jùn
今以并州之太原上党西河乐平新兴雁门、司州之河东平阳弘农、雍州之冯翊凡十郡,
nán zhì yú huá
南至于华,
běi zhì yú xíng
北至于陉,
dōng zhì yú hú kǒu
东至于壶口,
xi yú yú hé
西逾于河,
tí fēng zhī shù
提封之数,
fāng qī bǎi lǐ
方七百里,
jiē jìn zhī gù rǎng
皆晋之故壤,
táng shū shòu zhī
唐叔受之,
shì zuò méng zhǔ
世作盟主,
shí jì gāng zhū xià
实纪纲诸夏,
yòng lǜ jiù zhí
用率旧职。
yuán zuò cí tǔ fēng gōng wèi jìn gōng
爰胙兹土,封公为晋公。
mìng shǐ chí jié jiān sī tú sī lì xiào wèi gāi jí shòu yìn shòu cè shū jīn shòu fú dì yī zhì dì wǔ zhú shǐ fú dì yī zhì dì shí
命使持节、兼司徒、司隶校尉陔即授印绶策书,金兽符第一至第五,竹使符第一至第十。
xī cí xuán tǔ jū yǐ bái máo jiàn ěr guó jiā yǐ yǒng fān wèi shì
锡兹玄土,苴以白茅,建尔国家,以永籓魏室。
xī zài zhōu zhào bìng yǐ gōng hóu rù zuò bǎo fu
昔在周召,并以公侯,入作保傅。
qí zài jìn dài zàn hòu xiāo hé shí yǐ xiàng guó guāng yǐn hàn cháo
其在近代,酂侯萧何,实以相国,光尹汉朝。
suí shí zhī zhì lǐ yì yi zhī
随时之制,礼亦宜之。
jīn jìn gōng wèi wèi xiàng guó jiā lǜ lì shòu
今进公位为相国,加绿𫄫绶。
yòu jiā gōng jiǔ cì qí jìng tīng hòu mìng
又加公九锡,其敬听后命。
yǐ gōng sī hóng dà yóu chóng zhèng diǎn lǐ yí xíng zuò fàn páng xùn sì fāng shì yòng xī gōng dà lù róng lù gè yī xuán mǔ èr sì
以公思弘大猷,崇正典礼,仪刑作范,旁训四方,是用锡公大辂、戎辂各一,玄牡二驷。
gōng dào hé yīn yáng jìng shòu rén shí sè fū fǎn běn nóng zhí wéi fēng shì yòng xī gōng gǔn miǎn zhī fú chì què fù yān
公道和阴阳,敬授人时,啬夫反本,农殖维丰,是用锡公衮冕之服,赤舄副焉。
gōng guāng fū xiǎn dé huì xià yǐ hé jìng xìn sī shùn shù yǐn yǔn xié shì yòng xī gōng xuān xuán zhī lè liù yì zhī wǔ
公光敷显德,惠下以和,敬信思顺,庶尹允谐,是用锡公轩悬之乐、六佾之舞。
gōng zhèn jìng yǔ zhòu yì bō shēng jiào hǎi wài huái fú huāng yì kuǎn fù shū fāng chí yì zhū xià shùn guǐ shì yòng xī gōng zhū hù yǐ jū
公镇靖宇宙,翼播声教,海外怀服,荒裔款附,殊方驰义,诸夏顺轨,是用锡公朱户以居。
gōng jiǎn xián liào cái yíng qiú jùn yì yuán shēng duō shì zhì bǐ zhōu xíng shì yòng xī gōng nà bì yǐ dēng
公简贤料材,营求俊逸,爰升多士,置彼周行,是用锡公纳陛以登。
gōng yán gōng yín wèi dǐ píng sì guó shì è kòu nüè kē lì bù zuò shì yòng xī gōng wǔ bēn zhī shì sān bǎi rén
公严恭寅畏,底平四国,式遏寇虐,苛厉不作,是用锡公武贲之士三百人。
gōng míng shèn yòng xíng jiǎn xù dà zhōng zhāng jué tiān wēi yǐ jiū bù qián shì yòng xī gōng fū yuè gè yī
公明慎用刑,简恤大中,章厥天威,以纠不虔,是用锡公𫓧钺各一。
gōng yuán zhěng liù jūn diǎn sī zhēng fá fàn mìng lìng zhèng nǎi wéi zhū jí shì yòng xī gōng tóng gōng yī tóng shǐ bǎi lú gōng shí lú shǐ qiān
公爰整六军,典司征伐,犯命凌正,乃维诛殛,是用锡公彤弓一、彤矢百,卢弓十、卢矢千。
gōng xiǎng sì zhēng zhēng xiào sī wéi zé dǔ chéng zhī zhì tōng yú shén míng shì yòng xī gōng jù chàng yī yǒu guī zàn fù yān
公飨祀蒸蒸,孝思维则,笃诚之至,通于神明,是用锡公秬鬯一卣,圭瓒副焉。
jìn guó zhì guān sī yǐ xià lǜ yóu jiù shì
晋国置官司以下,率由旧式。
wǎng qīn zāi
往钦哉!
zhī fú zhèn mìng hóng fū xùn diǎn guāng zé zhù fāng yǒng zhōng ěr míng dé pī xiǎn yú yī rén zhī xiū mìng
祗服朕命,弘敷训典,光泽庶方,永终尔明德,丕显余一人之休命。
gōng qīng jiàng xiào jiē yì fǔ yù zhǐ dì yǐ lǐ cí ràng
公卿将校皆诣府喻旨,帝以礼辞让。
sī kōng zhèng chōng lǜ qún guān quàn jìn yuē fú jiàn jiā mìng xiǎn zhì qiè wén míng gōng gù ràng chōng děng juàn juàn shí yǒu yú xīn
司空郑冲率群官劝进曰:“伏见嘉命显至,窃闻明公固让,冲等眷眷,实有愚心。
yǐ wéi shèng wáng zuò zhì bǎi dài tóng fēng bāo dé shǎng gōng yǒu zì lái yǐ
以为圣王作制,百代同风,褒德赏功,有自来矣。
xī yī yǐn yǒu shēn shì zhī yìng chén ěr yī zuǒ chéng tāng suì hé ā héng zhī hào
昔伊尹,有莘氏之媵臣耳,一佐成汤,遂荷阿衡之号。
zhōu gōng jiè yǐ chéng zhī shì jù jì ān zhī yè guāng zhái qū fù yǎn yǒu guī méng
周公藉已成之势,据既安之业,光宅曲阜,奄有龟蒙。
lǚ shàng pán xī zhī yú zhě yě yī zhāo zhǐ huī nǎi fēng yíng qiū
吕尚,磻溪之渔者也,一朝指麾,乃封营丘。
zì shì yǐ lái gōng báo ér shǎng hòu zhě bù kě shèng shǔ rán xián zhé zhī shì yóu yǐ wéi měi tán
自是以来,功薄而赏厚者,不可胜数,然贤哲之士,犹以为美谈。
kuàng zì xiān xiàng guó yǐ lái shì yǒu míng dé yì fǔ wèi shì yǐ suí tiān xià cháo wú bǐ zhèng rén wú bàng yán
况自先相国以来,世有明德,翼辅魏室,以绥天下,朝无秕政,人无谤言。
qián zhě míng gōng xī zhēng líng zhōu běi lín shā mò yú zhōng yǐ xī wàng fēng zhèn fú qiāng róng lái chí huí shǒu nèi xiàng dōng zhū pàn nì quán jūn dú kè
前者明公西征灵州,北临沙漠,榆中以西,望风震服,羌戎来驰,回首内向,东诛叛逆,全军独克。
qín hé lǘ zhī jiāng lǔ qīng ruì zhī zú yǐ wàn wàn jì wēi jiā nán hǎi míng shè sān yuè yǔ nèi kāng níng kē tè bù zuò
禽阖闾之将,虏轻锐之卒以万万计,威加南海,名慑三越,宇内康宁,苛慝不作。
shì yǐ shí sú wèi huái dōng yí xiàn wǔ
是以时俗畏怀,东夷献舞。
gù shèng shàng lǎn nǎi xī yǐ lái lǐ diǎn jiù zhāng kāi guó guāng zhái xiǎn cí tài yuán
故圣上览乃昔以来礼典旧章,开国光宅,显兹太原。
míng gōng yi chéng fèng shèng zhǐ shòu cí jiè fú yǔn dàng tiān rén
明公宜承奉圣旨,受兹介福,允当天人。
yuán gōng shèng xūn guāng guāng rú bǐ
元功盛勋,光光如彼;
guó tǔ jiā zuò wēi wēi rú cǐ
国土嘉祚,巍巍如此。
nèi wài xié tóng mǐ qiān mǐ wéi
内外协同,靡愆靡违。
yóu sī zhēng fá zé kě cháo fú jì jiāng sǎo chú wú huì xī sāi jiāng yuán wàng sì mín shān
由斯征伐,则可朝服济江,扫除吴会,西塞江源,望祀岷山。
huí gē mǐ jié yǐ huī tiān xià yuǎn wú bù fú ěr wú bù sù
回戈弭节,以麾天下,远无不服,迩无不肃。
lìng dà wèi zhī dé guāng yú táng yú
令大魏之德,光于唐虞;
míng gōng shèng xūn chāo yú huán wén
明公盛勋,超于桓文。
rán hòu lín cāng hǎi ér xiè zhī bó dēng jī shān ér yī xǔ yóu qǐ bù shèng hu
然后临沧海而谢支伯,登箕山而揖许由,岂不盛乎!
zhì gōng zhì píng shuí yǔ wèi lín hé bì qín qín xiǎo ràng yě zāi
至公至平,谁与为邻,何必勤勤小让也哉。
dì nǎi shòu mìng
”帝乃受命。
shí yī yuè shān ài shuài wàn yú rén zì yīn píng yú jué xiǎn zhì jiāng yóu pò shǔ jiāng zhū gě zhān yú mián zhú zhǎn zhān chuán shǒu
十一月,邓艾帅万余人自阴平逾绝险至江由,破蜀将诸葛瞻于绵竹,斩瞻,传首。
jìn jūn luò xiàn liú shàn jiàng
进军雒县,刘禅降。
tiān zǐ mìng jìn gōng yǐ xiàng guó zǒng bǎi kuí yú shì shàng jié chuán qù shì zhōng dà dū dū lù shàng shū zhī hào yān
天子命晋公以相国总百揆,于是上节传,去侍中、大都督、录尚书之号焉。
biǎo shān ài wèi tài wèi zhōng huì wèi sī tú
表邓艾为太尉,钟会为司徒。
huì qián móu pàn nì yīn mì shǐ zèn ài
会潜谋叛逆,因密使谮艾。
xián xī yuán nián chūn zhèng yuè jiàn chē zhēng ài
咸熙元年春正月,槛车征艾。
yǐ chǒu dì fèng tiān zi xī zhēng cì yú cháng ān
乙丑,帝奉天子西征,次于长安。
shì shí wèi zhū wáng hóu xī zài yè chéng mìng cóng shì zhōng láng shān tāo xíng jūn sī shì zhèn yú yè qiǎn hù jūn gǔ chōng chí jié dū zhū jūn jù hàn zhōng
是时魏诸王侯悉在邺城,命从事中郎山涛行军司事,镇于邺,遣护军贾充持节、督诸军,据汉中。
zhōng huì suì fǎn yú shǔ jiān jūn wèi guàn yòu jiāng jūn hú liè gōng huì zhǎn zhī
钟会遂反于蜀,监军卫瓘、右将军胡烈攻会,斩之。
chū huì zhī fá shǔ yě xī cáo shǔ shào tì yán yú dì yuē zhōng huì nán xìn bù kě lìng xíng
初,会之伐蜀也,西曹属邵悌言于帝曰:“钟会难信,不可令行。
dì xiào yuē qǔ shǔ rú zhǐ zhǎng ér zhòng rén jiē yán bù kě wéi huì yǔ wú yì tóng
”帝笑曰:“取蜀如指掌,而众人皆言不可,唯会与吾意同。
miè shǔ zhī hòu zhōng guó jiàng shì rén zì sī guī shǔ zhī yí lí yóu huái zhèn kǒng zòng yǒu yì zhì wú néng wéi yě
灭蜀之后,中国将士,人自思归,蜀之遗黎,犹怀震恐,纵有异志,无能为也。
zú rú suǒ liàng
”卒如所量。
bǐng chén dì zhì zì cháng ān
丙辰,帝至自长安。
sān yuè jǐ mǎo jìn dì jué wèi wáng zēng fēng bìng qián èr shí jùn
三月己卯,进帝爵为王,增封并前二十郡。
xià wǔ yuè guǐ wèi tiān zǐ zhuī jiā wǔ yáng xuān wén hóu wèi jìn xuān wáng wǔ yáng zhōng wǔ hóu wèi jìn jǐng wáng
夏五月癸未,天子追加舞阳宣文侯为晋宣王,舞阳忠武侯为晋景王。
qiū qī yuè dì zòu sī kōng xún yǐ dìng lǐ yí zhōng hù jūn gǔ chōng zhèng fǎ lǜ shàng shū pú yè péi xiù yì guān zhì tài bǎo zhèng chōng zǒng ér cái yān
秋七月,帝奏司空荀𫖮定礼仪,中护军贾充正法律,尚书仆射裴秀议官制,太保郑冲总而裁焉。
shǐ jiàn wǔ děng jué
始建五等爵。
dōng shí yuè dīng hài zòu qiǎn wú rén xiàng guó cān jūn xú shào sàn qí cháng shì shuǐ cáo shǔ sūn yù shǐ wú yù sūn hào yǐ píng shǔ zhī shì zhì mǎ jǐn děng wù yǐ shì wēi huái
冬十月丁亥,奏遣吴人相国参军徐劭、散骑常侍水曹属孙彧使吴,喻孙皓以平蜀之事,致马锦等物,以示威怀。
bǐng wǔ tiān zǐ mìng zhòng fǔ jūn xīn chāng xiāng hòu yán wèi jìn shì zǐ
丙午,天子命中抚军新昌乡侯炎为晋世子。
èr nián chūn èr yuè jiǎ chén qú xiàn xiàn líng guī guī yú xiāng fǔ
二年春二月甲辰,朐县献灵龟,归于相府。
xià sì yuè sūn hào shǐ jì zhì lái pìn qiě xiàn fāng wù
夏四月,孙皓使纪陟来聘,且献方物。
wǔ yuè tiān zǐ mìng dì miǎn shí yǒu èr liú jiàn tiān zǐ jīng qí chū jǐng rù bì chéng jīn gēn chē jià liù mǎ bèi wǔ shí fù chē zhì máo tóu yún hǎn yuè wǔ bā yì shè zhōng jù gōng xuán wèi zài yàn wáng shàng
五月,天子命帝冕十有二旒,建天子旌旗,出警入跸,乘金根车,驾六马,备五时副车,置旄头云罕,乐舞八佾,设钟虡宫悬,位在燕王上。
jìn wáng fēi wèi wáng hòu shì zǐ wèi tài zǐ wáng nǚ wáng sūn jué mìng zhī hào jiē rú dì zhě zhī yí
进王妃为王后,世子为太子,王女王孙爵命之号皆如帝者之仪。
zhū jìn wǎng fán kē jí fǎ shì bù biàn yú shí zhě dì jiē zòu chú zhī
诸禁网烦苛及法式不便于时者,帝皆奏除之。
jìn guó zhì yù shǐ dài fū shì zhōng cháng shì shàng shū zhōng lǐng jūn wèi jiāng jūn guān
晋国置御史大夫、侍中、常侍、尚书、中领军、卫将军官。
qiū bā yuè xīn mǎo dì bēng yú lù qǐn shí nián wǔ shí wǔ
秋八月辛卯,帝崩于露寝,时年五十五。
jiǔ yuè guǐ yǒu zàng chóng yáng líng shì yuē wén wáng
九月癸酉,葬崇阳陵,谥曰文王。
wǔ dì shòu shàn zhuī zūn hào yuē wén huáng dì miào chēng tài zǔ
武帝受禅,追尊号曰文皇帝,庙称太祖。
shǐ chén yuē shì zōng yǐ ruì lüè chuàng jī tài zǔ yǐ xióng cái chéng wù
史臣曰:世宗以睿略创基,太祖以雄才成务。
shì yīn zhī jī kōng cún jiǎn shāng zhī zhì mí yuǎn sān fēn tiān xià gōng yè zài yān
事殷之迹空存,翦商之志弥远,三分天下,功业在焉。
jí yú jiàn xiāo fēn fú huái jìng luàn tóng gōng xū yuàn huò suǒ bù kān
及逾剑销氛,浮淮静乱,桐宫胥怨,或所不堪。
ruò nǎi tǐ yǐ míng chén gé zhī duān kuí zhōu gōng liú lián yú cǐ suì wèi wǔ dé yì yú zī rì
若乃体以名臣,格之端揆,周公流连于此岁,魏武得意于兹日。
xuān xuán zhī lè dà qǐ nán yáng shī zhì zhī tú yú yān běi miàn
轩悬之乐,大启南阳,师挚之图,于焉北面。
zhuàng yǐ zāi bāo jǔ tiān rén zhě yě
壮矣哉,包举天人者也!
wèi dì zhī zhǔ bù yì nán hu
为帝之主,不亦难乎。
zàn yuē shì zōng jì wén bāng quán wèi fēn
赞曰:世宗继文,邦权未分。
sān qiān zhī shì qí cóng rú yún
三千之士,其从如云。
shì zǔ wú wài líng guān jìng fēn
世祖无外,灵关静氛。
fǎn suī tǎo zéi zhōng wèi shì jūn
反虽讨贼,终为弑君。