wǔ lǐ zhī bié èr yuē xiōng
五礼之别，二曰凶。
zì tiān zǐ zhì yú shù rén shēn tǐ fà fū shòu zhī fù mǔ qí lǐ jì jūn qí qíng yì děng shēng zé yǎng sǐ zé āi gù yuē sān nián zhī sàng tiān xià zhī dá lǐ zhě yě
自天子至于庶人，身体发肤，受之父母，其理既均，其情亦等，生则养，死则哀，故曰三年之丧，天下之达礼者也。
hàn lǐ tiān zǐ bēng zì bù yù zhì yú dēng xiá jí zàng sàng jì zhī zhì yǔ fu sān dài biàn yì
汉礼，天子崩，自不豫至于登遐及葬，丧纪之制，与夫三代变易。
wèi jìn yǐ lái dà tǐ tóng hàn
魏晋以来，大体同汉。
rán zì hàn wén gé sāng lǐ zhī zhì hòu dài zūn zhī wú fù sān nián zhī lǐ
然自汉文革丧礼之制，后代遵之，无复三年之礼。
jí wèi wǔ lín zhōng yí lìng tiān xià shàng wèi ān dìng wèi de zūn gǔ
及魏武临终，遗令“天下尚未安定，未得遵古。
bǎi guān dāng lín zhōng zhě shí wǔ jǔ yīn zàng bì biàn chú
百官当临中者，十五举音，葬毕便除。
qí jiàng bīng tún shù zhě bù dé lí bù
其将兵屯戍者，不得离部。
wèi wǔ yǐ zhēng yuè gēng zǐ bēng xīn chǒu jí bìn shì yuè dīng mǎo zàng shì wèi bù yú yuè yě
”魏武以正月庚子崩，辛丑即殡，是月丁卯葬，是为不逾月也。
jí xuān dì jǐng dì zhī bēng bìng cóng quán zhì
及宣帝、景帝之崩，并从权制。
wén dì zhī bēng guó nèi fú sān rì
文帝之崩，国内服三日。
wǔ dì yì zūn hàn wèi zhī diǎn jì zàng chú sàng rán yóu shēn yī sù guān jiàng xí chè shàn
武帝亦遵汉魏之典，既葬除丧，然犹深衣素冠，降席撤膳。
tài zǎi sī mǎ fú tài fù zhèng chōng tài bǎo wáng xiáng tài wèi hé zēng sī tú lǐng zhōng lǐng jūn sī mǎ wàng sī kōng xún yǐ chē qí jiāng jūn gǔ chōng shàng shū lìng péi xiù shàng shū pú yè wǔ gāi dū hù dà jiàng jūn guō jiàn shì zhōng guō suí zhōng shū jiān xún xù zhōng jūn jiāng jūn yáng hù děng zòu yuē chén wén lǐ diǎn guǐ dù
太宰司马孚、太傅郑冲、太保王祥、太尉何曾、司徒领中领军司马望、司空荀𫖮、车骑将军贾充、尚书令裴秀、尚书仆射武陔、都护大将军郭建、侍中郭绥、中书监荀勖、中军将军羊祜等奏曰：“臣闻礼典轨度，
fēng shā suí shí
丰杀随时，
yú xià shāng zhōu
虞夏商周，
xián bù xiāng xí
咸不相袭，
gài yǒu yóu yě
盖有由也。
dà jìn shào chéng hàn wèi yǒu gé yǒu yīn qī yú zú yǐ xīng huà ér yǐ gù wèi de jiē fǎn tài sù tóng guī shàng gǔ yě
大晋绍承汉魏，有革有因，期于足以兴化而已，故未得皆返太素，同规上古也。
bì xià jì yǐ fǔ zūn hàn wèi jiàng sàng zhī diǎn yǐ jì shí wu ér gōng dǎo dà xiào qíng guò hu āi sù guān shēn yī jiàng xí chè shàn suī wǔ dīng xíng zhī yú yīn shì zēng mǐn lǚ zhī yú bù yī wèi zú yǐ yú
陛下既以俯遵汉魏降丧之典，以济时务，而躬蹈大孝，情过乎哀，素冠深衣，降席撤膳，虽武丁行之于殷世，曾闵履之于布衣，未足以逾。
fāng jīn jīng mán wèi yí shù zhèng wèi yì wàn jī shì yīn dòng láo shén lǜ qǐ huáng quán suì shèng zhǐ yǐ cóng zhì qíng
方今荆蛮未夷，庶政未乂，万机事殷，动劳神虑，岂遑全遂圣旨，以从至情。
chén děng yǐ wéi bì xià yi gē qíng yǐ kāng shí jì sú zhé chì yù fǔ yì fú nèi xǐng gǎi zuò tài guān fù shàn zhū suǒ shī xíng jiē rú jiù zhì
臣等以为陛下宜割情以康时济俗，辄敕御府易服，内省改坐，太官复膳，诸所施行，皆如旧制。
zhào yuē měi gǎn niàn yōu míng ér bù dé zhōng jū dié yú cǎo tǔ yǐ cún cǐ tòng kuàng dāng shí dào yì jǐn chéng guǐ rán jī qiè qí xīn fēi suǒ yǐ xiāng jiě yě
”诏曰：“每感念幽冥，而不得终苴绖于草土，以存此痛，况当食稻衣锦，诚诡然激切其心，非所以相解也。
wú běn zhū shēng jiā chuán lǐ lái jiǔ hé xīn yī dàn biàn yì cǐ qíng yú suǒ tiān
吾本诸生家，传礼来久，何心一旦便易此情于所天！
xiāng cóng yǐ duō kě shì shěng kǒng zǐ dá zǎi wǒ zhī yán wú shì fēn yún yě
相从已多，可试省孔子答宰我之言，无事纷纭也。
yán jí bēi bāo nài hé
言及悲剥，柰何！
nài hé
柰何！
fú děng chóng zòu fú dú shèng zhào gǎn yǐ bēi huái zhé sī zhòng ní suǒ yǐ yì zǎi wǒ zhī wèn shèng sī suǒ yǐ bù néng yǐ yǐ shén shēn shén dǔ
”孚等重奏：“伏读圣诏，感以悲怀，辄思仲尼所以抑宰我之问，圣思所以不能已已，甚深甚笃。
rán jīn zhě gān gē wèi jí wǔ shì wèi yǎn wàn jī zhì zhòng tiān xià zhì zhòng
然今者干戈未戢，武事未偃，万机至重，天下至众。
bì xià yǐ wàn shèng zhī zūn lǚ bù yī zhī lǐ fú cū xí gǎo shuǐ yǐn shū shí yīn yōu nèi yíng huǐ cuì wài biǎo
陛下以万乘之尊，履布衣之礼，服粗席稿，水饮疏食，殷忧内盈，毁悴外表。
ér gōng qín wàn jī zuò ér dài dàn jiàng xīn jiē xià zè bù huáng shí suǒ yǐ láo lì zhě rú sī zhī shén
而躬勤万机，坐而待旦，降心接下，仄不遑食，所以劳力者如斯之甚。
shì yǐ chén děng sǒng xī bù níng chéng jù shén qì yòng sǔn yǐ jiù dà shì
是以臣等悚息不宁，诚惧神气用损，以疚大事。
zhé chì yǒu sī gǎi zuò fù cháng lǜ yóu jiù diǎn
辄敕有司，改坐复常，率由旧典。
wéi bì xià chá nà yú kuǎn yǐ wèi huáng tài hòu zhī xīn
惟陛下察纳愚款，以慰皇太后之心。
yòu zhào yuē zhòng lǎn zòu yì yì yǐ bēi bāo bù néng zì shèng nài hé
”又诏曰：“重览奏议，益以悲剥，不能自胜，柰何！
nài hé
柰何！
sān nián zhī sàng zì gǔ dá lǐ chéng shèng rén chēng qíng lì zhōng míng shù ér xíng yě
三年之丧，自古达礼，诚圣人称情立衷，明恕而行也。
shén líng rì yuǎn wú suǒ sù gào suī báo yú qíng shí zhǐ fú měi suǒ bù kān yě
神灵日远，无所诉告，虽薄于情，食旨服美，所不堪也。
bù yí fǎn fù zhòng shāng qí xīn yán yòng duàn jué nài hé
不宜反复，重伤其心，言用断绝，柰何！
nài hé
柰何！
dì suì yǐ cǐ lǐ zhōng sān nián
”帝遂以此礼终三年。
hòu jū tài hòu zhī sàng yì rú zhī
后居太后之丧亦如之。
tài shǐ èr nián bā yuè zhào yuē cǐ shàng xún xiān dì qì tiān xià rì yě biàn yǐ zhōu nián
泰始二年八月，诏曰：“此上旬，先帝弃天下日也，便以周年。
wú qióng qióng dāng fù hé shí yī de xù rén zǐ zhī qíng yá
吾茕茕，当复何时一得叙人子之情邪！
sī mù fán dú yù zhào líng zhān shì yǐ jìn āi fèn
思慕烦毒，欲诏陵瞻侍，以尽哀愤。
zhǔ zhě jù xíng bèi
主者具行备。
tài zǎi ān píng wáng fú shàng shū lìng péi xiù shàng shū pú yè wǔ gāi děng zòu bì xià zhì xiào zhēng zhēng āi sī wǎng jí
”太宰安平王孚、尚书令裴秀、尚书仆射武陔等奏：“陛下至孝蒸蒸，哀思罔极。
shuāi má suī chú āi huǐ shū shí yǒu sǔn shén hé
衰麻虽除，哀毁疏食，有损神和。
jīn suī qiū jié shàng yǒu yú shǔ yè jiàn shān líng bēi gǎn cuī shāng qún xià qiè yòng sǒng xī yǐ wéi yi jiàng yì shèng qíng yǐ wèi wàn guó
今虽秋节，尚有余暑，谒见山陵，悲感摧伤，群下窃用竦息，以为宜降抑圣情，以慰万国。
zhào yuē gū qióng hū ěr rì yuè yǐ zhōu tòng mù cuī gǎn yǒng wú dǎi jí
”诏曰：“孤茕忽尔，日月已周，痛慕摧感，永无逮及。
yù zhān fèng shān líng yǐ xù āi fèn tǐ qì zì jiā ěr
欲瞻奉山陵，以叙哀愤，体气自佳耳。
yòu yǐ liáng biàn dāng xíng bù dé rú suǒ zòu yě
又已凉，便当行，不得如所奏也。
zhǔ zhě biàn jù xíng bèi
主者便具行备。
yòu zhào yuē hàn wén bù shǐ tiān xià jìn āi yì dì wáng zhì qiān zhī zhì
”又诏曰：“汉文不使天下尽哀，亦帝王至谦之志。
dāng jiàn shān líng hé xīn ér wú fú qí yǐ cuī dié xíng
当见山陵，何心而无服，其以衰绖行。
fú děng chóng zòu yuē chén wén shàng gǔ sàng qī wú shù hòu shì nǎi yǒu nián yuè zhī jiàn
”孚等重奏曰：“臣闻上古丧期无数，后世乃有年月之渐。
hàn wén dì suí shí zhī yì zhì wèi duǎn sàng chuán zhī yú hòu
汉文帝随时之义，制为短丧，传之于后。
bì xià yǐ shè jì zōng miào zhī zhòng wàn fāng yì zhào zhī gù jì cóng quán zhì shì chú shuāi má qún chén bǎi xìng jí fú jīn zhě yè líng yǐ xù āi mù ruò jiā cuī dié jìn tuì wú dàng
陛下以社稷宗庙之重，万方亿兆之故，既从权制，释除衰麻，群臣百姓吉服，今者谒陵，以叙哀慕，若加衰绖，进退无当。
bù gǎn fèng zhào
不敢奉诏。
zhào yuē yì zhī bù zài cǐ má bù ěr
”诏曰：“亦知不在此麻布耳。
rán rén zǐ qíng sī wèi yù lìng āi sàng zhī wù zài shēn gài jìn qíng yě
然人子情思，为欲令哀丧之物在身，盖近情也。
qún chén zì dāng àn jiù zhì
群臣自当案旧制。
fú děng yòu zòu yuē chén wén shèng rén zhì zuò bì cóng shí yi
”孚等又奏曰：“臣闻圣人制作，必从时宜。
gù wǔ dì shū lè sān wáng yì lǐ cǐ gǔ jīn suǒ yǐ bù tóng zhì wén suǒ yǐ dié yòng yě
故五帝殊乐，三王异礼，此古今所以不同，质文所以迭用也。
bì xià suí shí zhī yi jì jiàng xīn kè jǐ fǔ jiù quán zhì jì chú shuāi má ér xíng xīn sàng zhī lǐ jīn fù zhì fú yì wú suǒ yī
陛下随时之宜，既降心克己，俯就权制，既除衰麻，而行心丧之礼，今复制服，义无所依。
ruò jūn fú ér chén bù fú yì wèi zhī gǎn ān yě
若君服而臣不服，亦未之敢安也。
cān yì yi rú qián zòu
参议宜如前奏。
zhào yuē huàn qíng bù néng qí jí ěr yī fú hé zài
”诏曰：“患情不能跂及耳，衣服何在。
zhū jūn qín qín zhī zhì qǐ gǒu xiāng wéi
诸君勤勤之至，岂苟相违。
tài shǐ sì nián huáng tài hòu bēng
泰始四年，皇太后崩。
yǒu sī zòu qián dài gù shì yǐ lú zhōng shī bái jiān zhàng rù sù chuáng yǐ bù jīn guǒ kuài cǎo yáo niǎn bǎn yú xì dú chē jiē shī jiān lǐ
有司奏：“前代故事，倚庐中施白缣帐、蓐、素床，以布巾裹块草，轺辇、版舆、细犊车皆施缣里。
zhào bù tīng dàn lìng yǐ bù yī chē ér yǐ qí yú jū sāng zhī zhì bù gǎi lǐ wén
”诏不听，但令以布衣车而已，其余居丧之制，不改礼文。
yǒu sī yòu zòu dà xíng huáng tài hòu dāng yǐ sì yuè èr shí wǔ rì ān cuò
有司又奏：“大行皇太后当以四月二十五日安厝。
gù shì yú zhe shuāi fú jì yú ér chú
故事，虞著衰服，既虞而除。
qí nèi wài guān liáo jiē jiù cháo bū lín wèi yù chú fú qì gè hái suǒ cì chú shuāi fú
其内外官僚皆就朝晡临位，御除服讫，各还所次除衰服。
zhào yuē fu sān nián zhī sàng tiān xià zhī dá lǐ yě
”诏曰：“夫三年之丧，天下之达礼也。
shòu zhōng shēn zhī ài ér wú shù nián zhī bào nài hé zàng ér biàn jí jí qíng suǒ bù rěn yě
受终身之爱，而无数年之报，柰何葬而便即吉，情所不忍也。
yǒu sī yòu zòu shì yǒu xiǎn yì dào yǒu wū lóng suǒ yù zhī shí yì chéng yǒu yóu rán fēi hū lǐ yě
”有司又奏：“世有险易，道有洿隆，所遇之时异，诚有由然，非忽礼也。
fāng jīn róng mǎ wèi sàn wáng shì zhì yīn gèng xū tīng duàn yǐ xī shù jì
方今戎马未散，王事至殷，更须听断，以熙庶绩。
xī zhōu kāng wáng shǐ dēng yì shì yóu dài miǎn lín cháo
昔周康王始登翌室，犹戴冕临朝。
jiàng yú hàn wèi jì zàng chú shì liàng ān zhī lǐ zì yuǎn dài ér fèi yǐ
降于汉魏，既葬除释，谅暗之礼，自远代而废矣。
wéi bì xià gē gāo zōng zhī zhì cóng dāng shí zhī yi
惟陛下割高宗之制，从当时之宜。
zhào yuē fu sān nián zhī sàng suǒ yǐ jìn qíng zhì lǐ zàng yǐ biàn chú suǒ bù kān yě
”诏曰：“夫三年之丧，所以尽情致礼，葬已便除，所不堪也。
dāng xù wú āi huái yán yòng duàn jué nài hé
当叙吾哀怀，言用断绝，柰何！
nài hé
柰何！
yǒu sī yòu gù qǐng
”有司又固请。
zhào yuē bù néng dǔ xiào wù yǐ huǐ shāng wèi yōu yě
诏曰：“不能笃孝，勿以毁伤为忧也。
chéng zhī yī fú mò shì ěr rán jīn sī cún cǎo tǔ lǜ dāng yǐ jí wù duó zhī nǎi suǒ yǐ zhòng shāng zhì xīn fēi jiàn niàn yě
诚知衣服末事耳，然今思存草土，率当以吉物夺之，乃所以重伤至心，非见念也。
měi dài lǐ diǎn zhì wén jiē bù tóng ěr hé wéi xiàn yǐ jìn zhì shǐ dá sàng quē rán hu
每代礼典质文皆不同耳，何为限以近制，使达丧阙然乎！
qún chén yòu gù qǐng dì liú tì jiǔ zhī nǎi xǔ
”群臣又固请，帝流涕久之乃许。
wén míng huáng hòu bēng jí wǔ yuán yáng hòu bēng tiān xià jiāng lì fā āi sān rì zhǐ
文明皇后崩及武元杨后崩，天下将吏发哀三日止。
mù dì bēng āi dì lì
穆帝崩，哀帝立。
dì wū mù dì wéi cóng fù kūn dì mù dì jiù zhě xīn yǒu biǎo zhōng shū dá biǎo cháo tíng wú qí yí zhào xià yì
帝于穆帝为从父昆弟，穆帝舅褚歆有表，中书答表朝廷无其仪，诏下议。
shàng shū pú yè jiāng bīn děng sì rén bìng yún mǐn xī xiōng dì yě ér wèi fù zǐ zé āi dì yīng wèi dì sì
尚书仆射江虨等四人并云，闵僖兄弟也，而为父子，则哀帝应为帝嗣。
wèi jūn wáng shù děng èr shí wǔ rén yún chéng dì bù sī qīn ài yuè shòu tiān lún kāng dì shòu mìng xiǎn zōng
卫军王述等二十五人云“成帝不私亲爱，越授天伦，康帝受命显宗。
shè jì zhī zhòng yǐ yí suǒ shòu zuǎn chéng zhī xù yi jì kāng huáng
社稷之重，已移所授，纂承之序，宜继康皇。
shàng shū xiè fèng děng liù rén yún jì tǐ zhī zhèng yi běn tiān shǔ kǎo zhī rén qíng yi jì xiǎn zōng yě
”尚书谢奉等六人云：“继体之正，宜本天属，考之人情，宜继显宗也。
zhào cóng shù děng yì shàng jì xiǎn zōng
”诏从述等议，上继显宗。
níng kāng èr nián qī yuè jiǎn wén dì bēng zài zhōu ér yù rùn
宁康二年七月，简文帝崩再周而遇闰。
bó shì xiè yōu kǒng càn yì lǔ xiāng èr shí bā nián shí èr yuè yǐ wèi chu zi zú shí rùn yuè ér yán shí èr yuè zhě fù zhèng yú qián yuè yě
博士谢攸、孔粲议：“鲁襄二十八年十二月乙未，楚子卒，实闰月而言十二月者，附正于前月也。
sāng shì xiān yuǎn zé yìng yòng bó shì wú shāng zhī yán yǐ rùn yuè xiáng
丧事先远，则应用博士吴商之言，以闰月祥。
shàng shū pú yè xiè ān zhōng lǐng jūn wáng shào sàn qí cháng shì zhèng xí yòu wèi jiāng jūn yīn kāng xiāo qí jiāng jūn yuán hóng sàn qí shì láng yīn mào zhōng shū láng chē yìn zuǒ chéng liú zūn lì bù láng liú dān yì jiē tóng
”尚书仆射谢安、中领军王劭、散骑常侍郑袭、右卫将军殷康、骁骑将军袁宏、散骑侍郎殷茂、中书郎车胤、左丞刘遵、吏部郎刘耽意皆同。
kāng yuē guò qī yuè ér wèi jí bā yuè qǐ kě wèi zhī yú qī
康曰：“过七月而未及八月，岂可谓之逾期。
bì suǒ bù liǎo zé dāng cóng qí zhòng zhě
必所不了，则当从其重者。
hóng yuē jiǎ zhí rùn shí èr yuè ér bù qǔ zhě cǐ zé suì wèi zhōng gù bù kě de yǐ
”宏曰：“假值闰十二月而不取者，此则岁未终，固不可得矣。
hàn shū yǐ rùn wèi hòu jiǔ yuè míng qí tóng tǐ yě
《汉书》以闰为后九月，明其同体也。
xí yuē zhōng zōng sù zǔ jiē yǐ rùn yuè bēng xiáng chú zhī biàn jiē yòng rùn zhī hòu yuè
”袭曰：“中宗、肃祖皆以闰月崩，祥除之变皆用闰之后月。
xiān cháo shàng yòng rùn zhī hòu yuè jīn rùn fù qī yuè qǔ zhī hé yí yì hé yuǎn rì shēn qíng zhī yán
先朝尚用闰之后月，今闰附七月，取之何疑，亦合远日申情之言。
yòu rùn shì hòu qī ér fēi bā yě qǐ yú yuè zhī xián hū
又闰是后七而非八也，岂逾月之嫌乎！
shàng shū lìng wáng biāo zhī shì zhōng wáng hùn zhōng chéng qiáo wáng tián yòu chéng dài mì děng yì yì biāo zhī yuē wú shāng zhōng cái xiǎo guān fēi míng xián shuò rú gōng fǔ zhòng chén wéi shí suǒ zhǔn zé zhě
”尚书令王彪之、侍中王混、中丞谯王恬、右丞戴谧等议异，彪之曰：“吴商中才小官，非名贤硕儒、公辅重臣、为时所准则者。
yòu qǔ rùn wú zhèng jù zhí lǎn yuǎn rì zhī yì yuè xiáng jì xiàn wài qǔ bù hé bo yuǎn zhī lǐ
又取闰无证据，直揽远日之义，越祥忌，限外取，不合卜远之理。
yòu chéng xiàng huán gōng cháng lùn yún lǐ èr shí wǔ yuè dà xiáng
又丞相桓公尝论云，《礼》二十五月大祥。
hé yuán yuè qī qǔ rùn nǎi èr shí liù yuè hu
何缘越期取闰，乃二十六月乎？
yú shì qǐ yuē huò yǐ rùn fù qī yuè yi yòng rùn yuè chú zhě
”于是启曰：“或以闰附七月，宜用闰月除者。
huò yǐ rùn míng suī chú qī yuè ér shí yǐ sān xún bié wèi yī yuè gù yīng yǐ qī yuè chú zhě
或以闰名虽除七月，而实以三旬别为一月，故应以七月除者。
chén děng yǔ zhōng jūn jiāng jūn chōng cān xiáng yī dài dà lǐ yi zhǔn jīng diǎn
臣等与中军将军冲参详，一代大礼，宜准经典。
sān nián zhī sàng shí sān yuè ér liàn èr shí wǔ yuè ér bì lǐ zhī míng wén yě
三年之丧，十三月而练，二十五月而毕，《礼》之明文也。
yáng qiū zhī yì rùn zài nián nèi zé lüè ér bù shù
《阳秋》之义，闰在年内，则略而不数。
míng rùn zài nián wài zé bù yìng qǔ zhī yǐ yuè qī jì zhī zhòng lǐ zhì xiáng chú bì zhèng jī yuè gù yě
明闰在年外，则不应取之以越期忌之重，礼制祥除必正期月故也。
jǐ yǒu huì dì chú gǎo jí jí
”己酉晦，帝除缟即吉。
xú guǎng lùn yuē fán biàn yì xiáng lǐ wú xiǎn jù míng wén kě yǐ zhé zhōng duó yì zé fēi yí rú hé
徐广论曰：“凡辨义详理，无显据明文可以折中夺易，则非疑如何。
lǐ yí cóng zhòng sàng yì níng qī shùn qíng tōng wù gù yǒu chéng yán yǐ
礼疑从重，丧易宁戚，顺情通物，固有成言矣。
biāo zhī bù néng zhēng yuán zhèng yì yǒu yǐ xiāng qū dàn yǐ míng wèi gé rén jūn zǐ xū shòu xīn wú shì mò qǐ qí rán zāi
彪之不能征援正义，有以相屈，但以名位格人，君子虚受，心无适莫，岂其然哉！
zhí zhèng cóng ér xíng zhī qí dài guò yǐ
执政从而行之，其殆过矣。
wèi wǔ yǐ zhēng yuè bēng wèi wén yǐ qí nián qī yuè shè jì lè bǎi xì shì zé wèi bù yǐ sàng fèi lè yě
魏武以正月崩，魏文以其年七月设妓乐百戏，是则魏不以丧废乐也。
wǔ dì yǐ lái guó yǒu dà sàng zhé fèi lè zhōng sān nián
武帝以来，国有大丧，辄废乐终三年。
huì dì tài ān yuán nián tài zǐ sàng wèi chú jí yuán huì yì fèi lè
惠帝太安元年，太子丧未除，及元会亦废乐。
mù dì yǒng hé zhōng wèi zhōng yuán shān líng wèi xiū fù pín nián yuán huì fèi lè
穆帝永和中，为中原山陵未修复，频年元会废乐。
shì shí tài hòu lín cháo hòu fù zhě póu hōng yuán huì yòu fèi lè yě
是时太后临朝，后父褚裒薨，元会又废乐也。
xiào wǔ tài yuán liù nián wèi huáng hòu wáng shì sàng yì fèi lè
孝武太元六年，为皇后王氏丧，亦废乐。
xiào wǔ bēng tài fù lù shàng shū kuài jī wáng dào zi yì shān líng zhī hòu tōng hūn jià bù dé zuò yuè yǐ yī qī wèi duàn
孝武崩，太傅录尚书会稽王道子议：“山陵之后，通婚嫁不得作乐，以一期为断。
hàn yí tài huáng tài hòu huáng tài hòu bēng cháng lè tài pú shào fǔ dà cháng qiū diǎn sāng shì sān gōng fèng zhì dù tā jiē rú lǐ
汉仪，太皇太后、皇太后崩，长乐太仆、少府大长秋典丧事，三公奉制度，他皆如礼。
wèi jìn yì tóng tiān zi zhī yí
魏晋亦同天子之仪。
tài shǐ shí nián wǔ yuán yáng huáng hòu bēng jí jiāng qiān yú jùn yáng líng yī jiù zhì jì zàng dì jí qún chén chú sàng jí jí
泰始十年，武元杨皇后崩，及将迁于峻阳陵，依旧制，既葬，帝及群臣除丧即吉。
xiān shì shàng shū cí bù zòu cóng bó shì zhāng jìng yì huáng tài zǐ yì cóng zhì jù shì fú
先是，尚书祠部奏从博士张靖议，皇太子亦从制俱释服。
bó shì chén kuǐ yì yǐ wéi jīn zhì suǒ yī gài hàn dì quán zhì xìng yú yǒu shì fēi lǐ zhī zhèng
博士陈逵议，以为“今制所依，盖汉帝权制，兴于有事，非礼之正。
huáng tài zǐ wú yǒu guó shì zì yi zhōng fú
皇太子无有国事，自宜终服。
yǒu zhào gèng xiáng yì
”有诏更详议。
shàng shū dù yù yǐ wéi gǔ zhě tiān zǐ zhū hóu sān nián zhī sàng shǐ tóng qí zhǎn jì zàng chú sàng fú liàng ān yǐ jū xīn sàng zhōng zhì bù yǔ shì shù tóng lǐ
尚书杜预以为：“古者天子诸侯三年之丧始同齐斩，既葬除丧服，谅暗以居，心丧终制，不与士庶同礼。
hàn shì chéng qín lǜ tiān xià wèi tiān zǐ xiū fú sān nián
汉氏承秦，率天下为天子修服三年。
hàn wén dì jiàn qí xià bù kě jiǔ xíng ér bù zhī gǔ zhì gèng yǐ yì zhì xiáng dàn chú sàng jí jí
汉文帝见其下不可久行，而不知古制，更以意制祥禫，除丧即吉。
wèi shì zhí yǐ qì zàng wèi jié sì jūn jiē bù fù liàng ān zhōng zhì
魏氏直以讫葬为节，嗣君皆不复谅暗终制。
xué zhě fēi zhī jiǔ yǐ rán jìng bù tuī jiū jīng zhuàn kǎo qí xíng shì zhuān wèi wáng zhě sān nián zhī sàng dāng yǐ shuāi má zhōng èr shí wǔ yuè
学者非之久矣，然竟不推究经传，考其行事，专谓王者三年之丧，当以衰麻终二十五月。
sì jūn gǒu ruò cǐ zé tiān zǐ qún chén jiē bù dé chú sàng
嗣君苟若此，则天子群臣皆不得除丧。
suī zhì zài jū dǔ gèng bī ér bù xíng
虽志在居笃，更逼而不行。
zhì jīn shì zhǔ jiē cóng hàn wén qīng diǎn yóu chǔ zhì zhě fēi zhì yě
至今世主皆从汉文轻典，由处制者非制也。
jīn huáng tài zǐ yǔ zūn tóng tǐ yi fù gǔ diǎn zú kū chú shuāi má yǐ liàng ān zhōng zhì
今皇太子与尊同体，宜复古典，卒哭除衰麻，以谅暗终制。
yú yì jì bù yīng bù chú yòu wú qǔ yú hàn wén nǎi suǒ yǐ dǔ sāng lǐ yě
于义既不应不除，又无取于汉文，乃所以笃丧礼也。
yú shì shàng shū pú yè lú yǐn shàng shū wèi shū wèn dù yù zhèng jù suǒ yī
”于是尚书仆射卢饮、尚书魏舒问杜预证据所依。
yù yún chuán chēng sān nián zhī sàng zì tiān zǐ dá cǐ wèi tiān zǐ jué qī wéi yǒu sān nián sàng yě
预云：“传称三年之丧自天子达，此谓天子绝期，唯有三年丧也。
fēi wèi jū sāng shuāi fú sān nián yǔ shì shù tóng yě
非谓居丧衰服三年，与士庶同也。
gù hòu shì zǐ zhī sàng ér shū xiàng chēng yǒu sān nián zhī sàng èr yě
故后、世子之丧，而叔向称有三年之丧二也。
zhōu gōng bù yán gāo zōng fú sāng sān nián ér yún liàng ān sān nián cǐ shì fú xīn sàng zhī wén yě
周公不言高宗服丧三年，而云谅暗三年，此释服心丧之文也。
shū xiàng bù jī jǐng wáng chú sàng ér jī qí yàn lè yǐ zǎo míng jì zàng yīng chú ér wéi liàng ān zhī jié yě
叔向不讥景王除丧，而讥其燕乐已早，明既葬应除，而违谅暗之节也。
chūn qiū jìn hóu xiǎng zhū hóu zǐ chǎn xiāng zhèng bó shí jiǎn gōng wèi zàng qǐng miǎn sàng yǐ tīng mìng jūn zǐ wèi zhī de lǐ
《春秋》，晋侯享诸侯，子产相郑伯，时简公未葬，请免丧以听命，君子谓之得礼。
zǎi xuǎn lái guī huì gōng zhòng zi zhī fèng chuán yuē diào shēng bù jí āi
宰咺来归惠公仲子之赗，传曰‘吊生不及哀’。
cǐ jiē jì zàng chú fú liàng ān zhī zhèng xiān rú jiù shuō wǎng wǎng yì jiàn xué zhě lái zhī sī ěr
此皆既葬除服谅暗之证，先儒旧说，往往亦见，学者来之思耳。
sāng fú zhū hóu wèi tiān zǐ yì zhǎn shuāi qǐ kě wèi zhōng fú sān nián yá
《丧服》，诸侯为天子亦斩衰，岂可谓终服三年邪！
shàng kǎo qī dài wèi zhī wáng zhě jūn chén shàng xià shuāi má sān nián zhě shuí
上考七代，未知王者君臣上下衰麻三年者谁；
xià tuī jiāng lái kǒng bǎi shì zhī zhǔ qí lǐ yī yě
下推将来，恐百世之主其理一也。
fēi bì bù néng nǎi shì shì bù dé gù zhī shèng rén bù xū shè bù xíng zhī zhì
非必不能，乃事势不得，故知圣人不虚设不行之制。
zhòng ní yuē lǐ suǒ sǔn yì suī bǎi shì kě zhī cǐ zhī wèi yě
仲尼曰‘礼所损益虽百世可知’，此之谓也。
yú shì yǐn shū cóng zhī suì mìng yù zào yì zòu yuē
”于是饮、舒从之，遂命预造议，奏曰：
shì zhōng shàng shū lìng sī kōng lǔ gōng chén gǔ chōng shì zhōng shàng shū pú yè fèng chē dū wèi dà liáng hóu chén lú qīn shàng shū xīn tà bó chén shān tāo shàng shū fèng chē dū wèi píng chūn hóu chén hú wēi shàng shū jù yáng zǐ chén wèi shū shàng shū táng yáng zǐ chén shí jiàn shàng shū fēng lè tíng hòu chén dù yù qǐ shǒu yán lǐ guān cān yì bó shì zhāng jìng děng yì
侍中尚书令司空鲁公臣贾充、侍中尚书仆射奉车都尉大梁侯臣卢钦、尚书新沓伯臣山涛、尚书奉车都尉平春侯臣胡威、尚书剧阳子臣魏舒、尚书堂阳子臣石鉴、尚书丰乐亭侯臣杜预稽首言：礼官参议博士张靖等议，
yǐ wéi xiào wén quán zhì sān shí liù rì zhī fú
以为“孝文权制三十六日之服，
yǐ rì yì yuè
以日易月，
dào yǒu wū lóng
道有污隆，
lǐ bù dé quán
礼不得全，
huáng tài zǐ yì yi gē qíng chú fú
皇太子亦宜割情除服”。
bó shì chén kuǐ děng yì yǐ wéi sān nián zhī sàng rén zǐ suǒ yǐ zì jìn gù shèng rén zhì lǐ zì shàng dá xià
博士陈逵等议，以为“三年之丧，人子所以自尽，故圣人制礼，自上达下。
shì yǐ jīn zhì jiāng lì zhū zāo fù mǔ sàng jiē jiǎ níng èr shí wǔ yuè
是以今制，将吏诸遭父母丧，皆假宁二十五月。
dūn chóng xiào dào suǒ yǐ fēng huà tiān xià
敦崇孝道，所以风化天下。
huáng tài zǐ zhì xiào zhe yú nèi ér shuāi fú chú yú wài fēi lǐ suǒ wèi chēng qíng zhě yě
皇太子至孝著于内，而衰服除于外，非礼所谓称情者也。
yi qí bù chú
宜其不除。
chén qīn chén shū chén yù jǐn àn jìng kuǐ děng yì gè jiàn suǒ xué zhī yī duān wèi xiǎo dì zhě jū sāng gǔ jīn zhī tōng lǐ yě
臣钦、臣舒、臣预谨案靖、逵等议，各见所学之一端，未晓帝者居丧古今之通礼也。
zì shàng jí xià zūn bēi guì jiàn wù yǒu qí yi
自上及下，尊卑贵贱，物有其宜。
gù lǐ yǒu yǐ duō wèi guì zhě yǒu yǐ shǎo wèi guì zhě yǒu yǐ gāo wèi guì zhě yǒu yǐ xià wèi guì zhě wéi qí chēng yě
故礼有以多为贵者，有以少为贵者，有以高为贵者，有以下为贵者，唯其称也。
bù rán zé běn mò bù jīng xíng zhī bù yuǎn
不然，则本末不经，行之不远。
tiān zǐ zhī yǔ qún chén suī āi yuè zhī qíng ruò yī ér suǒ jū zhī yi shí yì gù lǐ bù dé tóng
天子之与群臣，虽哀乐之情若一，而所居之宜实异，故礼不得同。
yì yuē shàng gǔ zhī shì sàng qī wú shù yú shū chēng sān zài sì hǎi è mì bā yīn qí hòu wú wén
《易》曰“上古之世丧期无数”，《虞书》称“三载四海遏密八音”，其后无文。
zhì zhōu gōng dàn nǎi chēng yīn zhī gāo zōng liàng ān sān nián bù yán
至周公旦，乃称“殷之高宗谅暗三年不言”。
qí chuán yuē liàng xìn yě
其传曰“谅，信也；
àn mò yě
暗，默也”。
xià dǎi wǔ bǎi yú suì ér zi zhāng yí zhī yǐ wèn zhòng ní
下逮五百余岁，而子张疑之，以问仲尼。
zhòng ní dá yún hé bì gāo zōng gǔ zhī rén jiē rán jūn hōng bǎi guān zǒng jǐ yǐ tīng yú zhǒng zǎi sān nián
仲尼答云：“何必高宗，古之人皆然，君薨，百官总己以听于冢宰三年。
zhōu jǐng wáng yǒu hòu shì zǐ zhī sàng jì zàng chú sàng ér lè
”周景王有后、世子之丧，既葬除丧而乐。
jìn shū xiàng jī zhī yuē sān nián zhī sàng suī guì suì fú lǐ yě
晋叔向讥之曰：“三年之丧，虽贵遂服，礼也。
wáng suī fú suì yàn lè yǐ zǎo yì fēi lǐ yě
王虽弗遂，宴乐已早，亦非礼也。
cǐ jiē tiān zǐ sāng shì jiàn yú gǔ wén zhě yě
”此皆天子丧事见于古文者也。
chēng gāo zōng bù yún fú sāng sān nián ér yún liàng ān sān nián cǐ shì fú xīn sàng zhī wén yě
称高宗不云服丧三年，而云谅暗三年，此释服心丧之文也。
jī jǐng wáng bù jī qí chú sàng ér jī qí yàn lè yǐ zǎo míng jì zàng yīng chú ér wéi liàng ān zhī jié yě
讥景王不讥其除丧，而讥其宴乐已早，明既葬应除，而违谅暗之节也。
yáo bēng shùn liàng ān sān nián gù chēng è mì bā yīn
尧崩，舜谅暗三年，故称遏密八音。
yóu cǐ yán zhī tiān zǐ jū sāng qí zhǎn zhī zhì fěi zhàng dié dài dāng suì qí fú
由此言之，天子居丧，齐斩之制，菲杖绖带，当遂其服。
jì zàng ér chú liàng ān yǐ zhōng zhī sān nián wú gǎi fù zhī dào gù bǎi guān zǒng yǐ tīng yú zhǒng zǎi
既葬而除，谅暗以终之，三年无改父之道，故百官总已听于冢宰。
sāng fú yǐ chú gù chēng bù yán zhī měi míng bù fù qǐn shān zhěn kuài yǐ huāng dà zhèng yě
丧服已除，故称不言之美，明不复寝苫枕块，以荒大政也。
lǐ jì sān nián zhī sàng zì tiān zǐ dá
《礼记》：“三年之丧，自天子达。
yòu yún fù mǔ zhī sàng wú guì jiàn yī yě
”又云：“父母之丧，无贵贱一也。
yòu yún duān shuāi sàng chē jiē wú děng
”又云：“端衰丧车皆无等。
cǐ tōng wèi tiān zǐ jū sāng yī fú zhī jié tóng yú fán rén xīn sàng zhī lǐ zhōng yú sān nián yì wú fú sàng sān nián zhī wén
”此通谓天子居丧，衣服之节同于凡人，心丧之礼终于三年，亦无服丧三年之文。
rán jì tǐ zhī jūn yóu duō huāng níng
然继体之君，犹多荒宁。
zì cóng fèi liàng ān zhī zhì zhì lìng gāo zōng shàn míng yú wǎng dài zi zhāng zhì yí yú dāng shí cǐ nǎi xián shèng suǒ yǐ wèi jī fēi jī tiān zǐ bù yǐ fú zhōng sàng yě
自从废谅暗之制，至令高宗擅名于往代，子张致疑于当时，此乃贤圣所以为讥，非讥天子不以服终丧也。
qín fán shū jí shuài yì ér xíng gāng shàng yì xià
秦燔书籍，率意而行，亢上抑下。
hàn zǔ cǎo chuàng yīn ér bù gé
汉祖草创，因而不革。
nǎi zhì lǜ tiān xià jiē zhōng zhòng fú dàn xī āi lín jīng lí hán shǔ jìn sāi jià qǔ yǐn jiǔ shí ròu zhì bù chēng qíng
乃至率天下皆终重服，旦夕哀临，经罹寒暑，禁塞嫁娶饮酒食肉，制不称情。
shì yǐ xiào wén yí zhào liǎn bì biàn zàng zàng bì zhì hóng dàn zhī chú
是以孝文遗诏，敛毕便葬，葬毕制红禫之除。
suī bù hé gāo zōng liàng ān zhī yì jìn yú gǔ diǎn gù chuán zhī hòu sì
虽不合高宗谅暗之义，近于古典，故传之后嗣。
yú shí yù xiū líng miào gù liǎn zàng de zài jiā chén zhī nèi yīn yǐ dìng zhì
于时预修陵庙，故敛葬得在浃辰之内，因以定制。
jìn zhì míng dì cún wú líng qǐn wǔ xún nǎi zàng ān zài sān shí liù rì
近至明帝，存无陵寝，五旬乃葬，安在三十六日。
cǐ dāng shí jīng xué shū lüè bù shī qián shèng zhī bìng yě
此当时经学疏略，不师前圣之病也。
wèi shì gé mìng yǐ jì zàng wèi jié hé yú gǔ diǎn rán bù chuí xīn liàng ān tóng jī qián dài
魏氏革命，以既葬为节，合于古典，然不垂心谅暗，同讥前代。
zì tài shǐ kāi yuán bì xià zhuī zūn liàng ān zhī lǐ shèn zhōng jū dǔ yǔn zhēn gǔ zhì chāo jué yú yīn zōng tiān xià gē dé chéng fēi jìng děng suǒ néng yuán běn yě
自泰始开元，陛下追尊谅暗之礼，慎终居笃，允臻古制，超绝于殷宗，天下歌德，诚非靖等所能原本也。
tiān zǐ zhū hóu zhī lǐ dāng yǐ jù yǐ
天子诸侯之礼，当以具矣。
zhū hóu è qí hài jǐ ér xuē qí jí jīn qí cún zhě wéi shì sàng yī piān dài shèng zhī jì zá cuò qí jiān yì nán yǐ qǔ zhèng
诸侯恶其害己而削其籍，今其存者唯《士丧》一篇，戴圣之记杂错其间，亦难以取正。
tiān zǐ zhī wèi zhì zūn wàn jī zhī zhèng zhì dà qún chén zhī zhòng zhì guǎng bù tóng zhī yú fán rén
天子之位至尊，万机之政至大，群臣之众至广，不同之于凡人。
gù dà xíng jì zàng fù jì yú miào zé yīn shū ér chú zhī
故大行既葬，祔祭于庙，则因疏而除之。
jǐ bù chú zé qún chén mò gǎn chú gù qū jǐ yǐ chú zhī
己不除则群臣莫敢除，故屈己以除之。
ér liàng ān yǐ zhōng zhì tiān xià zhī rén jiē yuē wǒ wáng zhī rén yě
而谅暗以终制，天下之人皆曰我王之仁也。
qū jǐ yǐ cóng yí jiē yuē wǒ wáng zhī xiào yě
屈己以从宜，皆曰我王之孝也。
jì chú ér xīn sàng wǒ wáng yóu ruò cǐ zhī dǔ yě
既除而心丧，我王犹若此之笃也。
fán děng chén zǐ yì yān dé bù zì miǎn yǐ chóng lǐ
凡等臣子，亦焉得不自勉以崇礼。
cǐ nǎi shèng zhì yí fēng yì sú zhī běn gāo zōng suǒ yǐ zhì yōng xī qǐ wéi shuāi cháng ér yǐ zāi
此乃圣制移风易俗之本，高宗所以致雍熙，岂惟衰裳而已哉！
ruò rú nán zhě gèng yǐ quán zhì zì jū yí yú qū shēn yā jiàng yù yǐ zhí shì wèi duàn zé fù zài wèi mǔ qī fù zú sān nián cǐ yǐ zhì qīn qū yú zhì zūn zhī yì yě
若如难者，更以权制自居，疑于屈伸厌降，欲以职事为断，则父在为母期，父卒三年，此以至亲屈于至尊之义也。
chū mǔ zhī sàng yǐ zhì qīn wéi shǔ ér zhǎng zǐ bù dé yǒu zhì tǐ zūn zhī yì shēng jiàng jiē cóng bù gǎn dú yě
出母之丧，以至亲为属，而长子不得有制，体尊之义，升降皆从，不敢独也。
lǐ zhū zǐ zhī zhí zhǎng guó zǐ zhī cuì
《礼》：诸子之职，掌国子之倅。
guó yǒu shì zé shuài guó zǐ ér zhì zhī tài zǐ wéi suǒ yòng zhī
国有事则帅国子而致之太子，唯所用之。
chuán yuē jūn xíng zé shǒu yǒu shǒu zé cóng cóng yuē fǔ jūn shǒu yuē jiān guó bù wú shì yǐ
《传》曰，“君行则守，有守则从，从曰抚军，守曰监国”，不无事矣。
sāng fú mǔ wèi zhǎng zǐ qī wèi fu qiè wéi zhǔ jiē sān nián
《丧服》母为长子，妻为夫，妾为主，皆三年。
nèi gōng zhī zhǔ kě wèi wú shì kuí duó hàn zhì xiào wén zhī sàng hóng dàn jì bì xiào jǐng jí jí yú wèi yāng báo hòu dòu hòu bì bù dé qí zhǎn yú bié gōng cǐ kě zhī yě
内宫之主，可谓无事、揆度汉制，孝文之丧，红禫既毕，孝景即吉于未央，薄后、窦后必不得齐斩于别宫，此可知也。
kuàng huáng tài zǐ pèi èr zhì zūn yǔ guó wèi tǐ gù yi yuǎn zūn gǔ lǐ jìn tóng shí zhì qū chú yǐ kuān zhū xià xié yī dài zhī chéng diǎn
况皇太子配贰至尊，与国为体，固宜远遵古礼，近同时制，屈除以宽诸下，协一代之成典。
jūn zǐ zhī yú lǐ yǒu zhí ér xíng qū ér shā
君子之于礼，有直而行，曲而杀；
yǒu jīng ér děng yǒu shùn ér qù zhī cún zhū nèi ér yǐ
有经而等，有顺而去之，存诸内而已。
lǐ yún fēi yù bó zhī wèi sàng yún wéi shuāi má zhī wèi hu
礼云非玉帛之谓，丧云唯衰麻之谓乎？
cǐ jì chén děng suǒ wèi jīng zhì dà yì qiě jí shí jìn yán yì yǒu bù ān
此既臣等所谓经制大义，且即实近言，亦有不安。
jīn huáng tài zǐ zhì xiào zhēng zhēng fā yú zì rán háo táo zhī mù pú fú bìn gōng dà xíng jì diàn wǎng ér bù fǎn bì xiǎng xiàng píng gù chì páng huáng qǐn diàn
今皇太子至孝蒸蒸，发于自然，号咷之慕，匍匐殡宫，大行既奠，往而不反，必想像平故，彳旁徨寝殿。
ruò bù biàn cóng liàng ān zé dōng gōng chén pú yì bù shì fú
若不变从谅暗，则东宫臣仆，义不释服。
cǐ wèi yǒng fú guān shǔ dāng dú shuāi má cóng shì chū rù diàn shěng yì nán yǐ jì
此为永福官属，当独衰麻从事，出入殿省，亦难以继。
jīn jiāng lì suī méng tóng èr shí wǔ yuè zhī níng zhì yú dà chén yì duó qí zhì
今将吏虽蒙同二十五月之宁，至于大臣，亦夺其制。
xī dí fāng jìn zì yǐ shēn wéi hàn xiāng jū sāng sān shí liù rì bù gǎn yú guó diǎn ér kuàng yú huáng tài zǐ
昔翟方进自以身为汉相，居丧三十六日，不敢逾国典，而况于皇太子？
chén děng yǐ wéi huáng tài zǐ yi rú qián zòu chú fú liàng ān zhōng zhì
臣等以为皇太子宜如前奏，除服谅暗终制。
yú shì tài zǐ suì yǐ yā jiàng zhī yì cóng guó zhì chú shuāi má liàng ān zhōng zhì
于是太子遂以厌降之议，从国制除衰麻，谅暗终制。
yú shí wài nèi zú wén yù yì yì duō guài zhī
于时外内卒闻预异议，多怪之。
huò zhě nǎi wèi qí wéi lǐ yǐ hé shí
或者乃谓其违礼以合时。
shí yù yì bù zì jiě shuō tuì shǐ bó shì duàn chàng bó cǎi diǎn jí wèi zhī zhèng jù lìng dà yì zhe míng zú yǐ chuí shì jiāng lái
时预亦不自解说，退使博士段畅博采典籍，为之证据，令大义著明，足以垂示将来。
chàng chéng yù zhǐ suì zhuàn jí shū chuán jiù wén tiáo zhū shí shì chéng yán yǐ wéi dìng zhèng yǐ hóng zhǐ qù
畅承预旨，遂撰集书传旧文，条诸实事成言，以为定证，以弘指趣。
qí zhuàn jì yǒu yǔ jīn yì tóng zhě yì jù liè zhī bó jǔ èr yú míng qí huì guī yǐ zhèng sī shì
其传记有与今议同者，亦具列之，博举二隅，明其会归，以证斯事。
wén duō bù zài
文多不载。
wǔ dì yáng dào huáng hòu jì mǔ yǎng huái dì hòu yù nàn shí huái dì shàng yòu jí jí wèi zhōng zhào shù hòu ēn ài
武帝杨悼皇后既母养怀帝，后遇难时，怀帝尚幼，及即位，中诏述后恩爱。
jí hòu zǔ zài qún guān yì dì yīng wèi zhuī zhì fú huò yǐ shù mǔ cí jǐ yī lǐ zhì xiǎo gōng wǔ yuè huò yǐ wèi cí mǔ fú rú mǔ fú qí shuāi zhě zhòng yì bù tóng
及后祖载，群官议帝应为追制服，或以庶母慈己，依礼制小功五月，或以谓慈母服如母服齐衰者，众议不同。
lǘ qiū chōng yì yún yáng hòu mǔ yǎng shèng shàng gài yǐ qǔ qíng
闾丘冲议云：“杨后母养圣上，盖以曲情。
jīn yǐ ēn lǐ zhuī chóng bù pèi shì zǔ miào
今以恩礼追崇，不配世祖庙。
wáng zhě wú cí yǎng zhī fú wèi yi zǔ zǎi zhī rì kě sān cháo sù fú fā āi ér yǐ
王者无慈养之服，谓宜祖载之日，可三朝素服发哀而已。
yú shì cóng zhī
”于是从之。
kāng dì jiàn yuán yuán nián zhēng yuè huì chéng gōng dù huáng hòu zhōu jì yǒu sī zòu zhì zūn jī nián yīng gǎi fú
康帝建元元年正月晦，成恭杜皇后周忌，有司奏，至尊期年应改服。
zhào yuē jūn qīn míng jiào zhī zhòng yě quán zhì chū yú jìn dài ěr
诏曰：“君亲，名教之重也，权制出于近代耳。
yú shì sù fú rú jiù gù fēi hàn wèi zhī diǎn yě
”于是素服如旧，固非汉魏之典也。
xīng níng yuán nián āi dì zhāng huáng tài fēi hōng dì yù fú zhòng
兴宁元年，哀帝章皇太妃薨，帝欲服重。
jiāng bīn qǐ xiān wáng zhì lǐ yīng zài sī fú
江虨启：“先王制礼，应在缌服。
zhào yù jiàng qī jiāng bīn yòu qǐ yàn qū sī qíng suǒ yǐ shàng yán zǔ kǎo
”诏欲降期，江虨又启：“厌屈私情，所以上严祖考。
yú shì zhì sī má sān yuè
”于是制缌麻三月。
xiào wǔ níng kāng zhōng chóng dé tài hòu zhě shì bēng
孝武宁康中，崇德太后褚氏崩。
hòu yú dì wéi cóng sǎo huò yí qí fú
后于帝为从嫂，或疑其服。
bó shì xú zǎo yì yǐ wéi zī fù shì jūn ér jìng tóng
博士徐藻议，以为：“资父事君而敬同。
yòu lǐ qí fu shǔ fù dào zhě qí qī jiē mǔ dào yě
又，礼，其夫属父道者，其妻皆母道也。
zé fu shǔ jūn dào qī yì hòu dào yǐ
则夫属君道，妻亦后道矣。
fú hòu yi yǐ zī mǔ zhī yì
服后宜以资母之义。
lǔ jī nì sì yǐ míng zūn zūn
鲁讥逆祀，以明尊尊。
jīn shàng gōng fèng kāng mù āi huáng jí jìng hòu zhī sì zhì jìng tóng yú suǒ tiān
今上躬奉康、穆、哀皇及靖后之祀，致敬同于所天。
qǐ kě jìng zhī yǐ jūn dào ér fú fèi yú běn qīn
岂可敬之以君道，而服废于本亲。
wèi yīng fú qí shuāi qī
谓应服齐衰期。
yú shì dì zhì qī fú
”于是帝制期服。
lóng ān sì nián xiào wǔ tài huáng tài hòu lǐ shì bēng yí suǒ fú
隆安四年，孝武太皇太后李氏崩，疑所服。
shàng shū zuǒ pú yè hé chéng yòu pú yè wáng yā shàng shū chē yìn kǒng ān guó cí bù láng xú guǎng yì tài huáng tài hòu míng wèi yǔn zhèng tǐ tóng huáng jí lǐ zhì bèi jǐn qíng lǐ mí shēn
尚书左仆射何澄、右仆射王雅、尚书车胤、孔安国、祠部郎徐广议、太皇太后名位允正，体同皇极，理制备尽，情礼弥申。
yáng qiū zhī yì mǔ yǐ zǐ guì jì chēng fū rén lǐ fú cóng zhèng
《阳秋》之义，母以子贵，既称夫人，礼服从正。
gù chéng fēng xiǎn fū rén zhī hào wén gōng fú sān nián zhī sàng
故成风显夫人之号，文公服三年之丧。
zi yú fù zhī suǒ shēng tǐ zūn yì zhòng
子于父之所生，体尊义重。
qiě lǐ zǔ bù yàn sūn gù yi suì fú wú qū ér yuán qíng lì zhì
且礼，祖不厌孙，固宜遂服无屈，而缘情立制。
ruò xián míng wén bù cún zé yí sī cóng zhòng wèi yīng tóng yú wèi zǔ mǔ hòu qí shuāi qī
若嫌明文不存，则疑斯从重，谓应同于为祖母后齐衰期。
yǒng ān huáng hòu wú fú dàn yī jǔ āi bǎi guān yì yī qī
永安皇后无服，但一举哀，百官亦一期。
zhào kě
”诏可。
xiào wǔ dì tài yuán shí wǔ nián shū yuàn chén shì zú huáng tài zǐ suǒ shēng yě
孝武帝太元十五年，淑媛陈氏卒，皇太子所生也。
yǒu sī cān xiáng mǔ yǐ zǐ guì zèng shū yuàn wèi fū rén zhì jiā lìng diǎn sāng shì
有司参详母以子贵，赠淑媛为夫人，置家令典丧事。
tài zǐ qián wèi lǜ xú miǎo yì sāng fú chuán chēng yǔ zūn zhě wèi tǐ zé bù fú qí sī qīn
太子前卫率徐邈议：“《丧服传》称与尊者为体，则不服其私亲。
yòu jūn fù suǒ bù fú zi yì bù gǎn fú
又，君父所不服，子亦不敢服。
gù wáng gōng qiè zǐ fú qí suǒ shēng mǔ liàn guān má yī jì zàng ér chú fēi wǔ fú zhī cháng zé wèi zhī wú fú
故王公妾子服其所生母练冠麻衣，既葬而除，非五服之常，则谓之无服。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
tài yuán èr shí yī nián xiào wǔ dì bēng xiào wǔ tài hòu zhì sān nián zhī fú
太元二十一年，孝武帝崩，孝武太后制三年之服。
huì dì tài ān yuán nián sān yuè huáng tài sūn shàng hōng
惠帝太安元年三月，皇太孙尚薨。
yǒu sī zòu yù fú qí shuāi qī
有司奏，御服齐衰期。
zhào xià tōng yì
诏下通议。
sàn qí cháng shì xiè héng yǐ wéi zhū hóu zhī tài zǐ shì yǔ wèi shì zūn bēi tǐ shū
散骑常侍谢衡以为：“诸侯之太子，誓与未誓，尊卑体殊。
sāng fú yún wéi dí zǐ cháng shāng wèi wèi shì yě yǐ shì zé bù shāng yě
《丧服》云为嫡子长殇，谓未誓也，已誓则不殇也。
zhōng shū lìng biàn cuì yuē tài zǐ shǐ shēng gù yǐ zūn zhòng bù dài mìng shì
”中书令卞粹曰：“太子始生，故已尊重，不待命誓。
ruò héng yì yǐ shì bù shāng zé wú fú zhī zǐ dāng zhǎn shuāi sān nián
若衡议已誓不殇，则无服之子当斩衰三年；
wèi shì ér shāng zé suī shí jiǔ dāng dà gōng jiǔ yuè
未誓而殇，则虽十九当大功九月。
shì yǔ wèi shì qí wèi shēng jiàng yě wēi
誓与未誓，其为升降也微；
zhǎn shuāi yǔ dà gōng qí wèi qīng zhòng yě yuǎn
斩衰与大功，其为轻重也远。
ér jīn zhù yún zhū hóu bù jiàng dí shāng zhòng
而今注云‘诸侯不降嫡殇重’。
xián yú wú fú yǐ dà gōng wéi zhòng dí zhī fú zé suī shì wú fù yǒu sān nián zhī lǐ míng yǐ
嫌于无服，以大功为重嫡之服，则虽誓，无复有三年之理明矣。
nán néng wèi shè jì nǚ néng fèng fù dào yǐ kě chéng zhī nián ér yǒu yǐ chéng zhī shì gù kě wú shāng fēi hái chèn zhī wèi yě
男能卫社稷，女能奉妇道，以可成之年而有已成之事，故可无殇，非孩龀之谓也。
wèi shāng hòu zhě zūn zhī rú fù yóu wú suǒ jiā ér zhǐ shāng fú kuàng yǐ tiān zǐ zhī zūn ér wèi wú fú zhī shāng xíng chéng rén zhī zhì yá
为殇后者尊之如父，犹无所加而止殇服，况以天子之尊，而为无服之殇行成人之制邪！
fán zhū yí zhòng zhī shāng jiē shì dà fū bù jiā fú ér lìng zhì zūn dú jū qí zhòng wèi zhī qián wén yě
凡诸宜重之殇，皆士大夫不加服，而令至尊独居其重，未之前闻也。
bó shì cài kè tóng cuì
”博士蔡克同粹。
mì shū jiān zhì yú yún tài zǐ chū shēng jǔ yǐ chéng rén zhī lǐ zé shāng lǐ chú yǐ
秘书监挚虞云：“太子初生，举以成人之礼，则殇理除矣。
tài sūn yì tǐ jūn chuán zhòng yóu wèi chéng ér fú quán fēi yǐ nián yě
太孙亦体君传重，由位成而服，全非以年也。
tiān zǐ wú fú shāng zhī yì jué qī gù yě
天子无服殇之义，绝期故也。
yú shì cóng zhī
”于是从之。
wèi shì gù shì guó yǒu dà sàng qún chén xiōng fú yǐ bó wèi shòu náng yǐ bù wèi jiàn yī
魏氏故事，国有大丧，群臣凶服，以帛为绶囊，以布为剑衣。
xīn lǐ yǐ chuán chēng qù sàng wú suǒ bù pèi míng zài sàng zé wú pèi yě gēng zhì qí zhǎn zhī sàng bù pèi jiàn shòu
新礼，以传称“去丧无所不佩”，明在丧则无佩也，更制齐斩之丧不佩剑绶。
zhì yú yǐ wéi zhōu lǐ wǔ bēn shì shì dà fū zhī zhí yě jiē yǐ bīng shǒu wáng gōng guó yǒu sàng gù zé shuāi gě zhí gē dùn shǒu mén zàng zé cóng chē ér kū
挚虞以为“《周礼》武贲氏，士大夫之职也，皆以兵守王宫，国有丧故，则衰葛执戈楯守门，葬则从车而哭。
yòu chéng wáng bēng tài bǎo mìng zhū dài fū yǐ gān gē nèi wài jǐng shè
又，成王崩，太保命诸大夫以干戈内外警设。
míng sàng gù zhī jì gài zhòng sù wèi zhī fáng
明丧故之际，盖重宿卫之防。
qù sàng wú suǒ bù pèi wèi fú shì zhī shì bù wèi fáng yù zhī yòng
去丧无所不佩，谓服饰之事，不谓防御之用。
yi dìng xīn lǐ bù yī jiàn rú jiù qí yú rú xīn zhì
宜定新礼布衣剑如旧，其余如新制。
zhào cóng zhī
”诏丛之。
hàn wèi gù shì jiāng zàng shè jí xiōng lǔ bù jiē yǐ gǔ chuī
汉魏故事，将葬，设吉凶卤簿，皆以鼓吹。
xīn lǐ yǐ lǐ wú jí jià dǎo cóng zhī wén chén zǐ bù yí shì qí shuāi má yǐ fú xuán huáng chú jí jià lǔ bù
新礼以礼无吉驾导从之文，臣子不宜释其衰麻以服玄黄，除吉驾卤簿。
yòu xiōng shì wú lè è mì bā yīn chú xiōng fú zhī gǔ chuī
又，凶事无乐，遏密八音，除凶服之鼓吹。
zhì yú yǐ wéi zàng yǒu xiáng chē kuàng zuǒ zé jīn zhī róng chē yě
挚虞以为：“葬有祥车旷左，则今之容车也。
jì zàng rì zhōng fǎn yú nì shén ér hái
既葬，日中反虞，逆神而还。
chūn qiū chuán zhèng dài fū gōng sūn chài zú tiān zǐ zhuī cì dà lù shǐ yǐ xíng
《春秋传》，郑大夫公孙虿卒，天子追赐大路，使以行。
shì sāng lǐ zàng yǒu gǎo chē chéng chē yǐ zǎi shēng zhī fú
《士丧礼》，葬有稿车乘车，以载生之服。
cǐ jiē bù wéi zài jiù jiān yǒu jí jià zhī míng wén yě
此皆不唯载柩，兼有吉驾之明文也。
jì shè jí jià zé yi yǒu dǎo cóng yǐ xiàng píng shēng zhī róng míng bù zhì sǐ zhī yì
既设吉驾，则宜有导从，以象平生之容，明不致死之义。
chén zǐ shuāi má bù dé wéi shēn ér shì yǐ wéi jūn fù zé wú bù kě
臣子衰麻不得为身而释，以为君父则无不可。
gù mìng zhī piān zú yǐ míng zhī
《顾命》之篇足以明之。
yi dìng xīn lǐ shè jí fú dǎo cóng rú jiù qí xiōng fú gǔ chuī yi chú
宜定新礼设吉服导从如旧，其凶服鼓吹宜除。
zhào cóng zhī
”诏从之。
hàn wèi gù shì dà sàng jí dà chén zhī sàng zhí fú zhě wǎn gē
汉魏故事，大丧及大臣之丧，执绋者挽歌。
xīn lǐ yǐ wéi wǎn gē chū yú hàn wǔ dì yì rén zhī láo gē shēng āi qiē suì yǐ wéi sòng zhōng zhī lǐ
新礼以为挽歌出于汉武帝役人之劳歌，声哀切，遂以为送终之礼。
suī yīn qǔ cuī chuàng fēi jīng diǎn suǒ zhì wéi lǐ shè xián méi zhī yì
虽音曲摧怆，非经典所制，违礼设衔枚之义。
fāng zài hào mù bù yí yǐ gē wèi míng
方在号慕，不宜以歌为名。
chú bù wǎn gē
除，不挽歌。
zhì yú yǐ wéi wǎn gē yīn chàng hé ér wèi cuī chuàng zhī shēng xián méi suǒ yǐ quán āi cǐ yì yǐ gǎn zhòng
挚虞以为：“挽歌因倡和而为摧怆之声，衔枚所以全哀，此亦以感众。
suī fēi jīng diǎn suǒ zài shì lì dài gù shì
虽非经典所载，是历代故事。
shī chēng jūn zǐ zuò gē wéi yǐ gào āi yǐ gē wèi míng yì wú suǒ xián
《诗》称‘君子作歌，惟以告哀’，以歌为名，亦无所嫌。
yi dìng xīn lǐ rú jiù
宜定新礼如旧。
zhào cóng zhī
”诏从之。
xián níng èr nián ān píng mù wáng hōng wú sì yǐ mǔ dì dūn shàng jì xiàn wáng hòu yí tài cháng wèn yīng hé fú
咸宁二年，安平穆王薨，无嗣，以母弟敦上继献王后，移太常问应何服。
bó shì zhāng jìng dá yi yī lǔ xī fú mǐn sān nián lì
博士张靖答，宜依鲁僖服闵三年例。
shàng shū fú jí jìng mù wáng bù chén dūn dūn bù jì mù yǔ mǐn xī bù tóng
尚书符诘靖：“穆王不臣敦，敦不继穆，与闵僖不同。
sūn yù sòng chāng yì yǐ mù wáng bù zhī guó dūn bù shì zhū hóu bù yīng sān nián
”孙毓、宋昌议，以穆王不之国，敦不仕诸侯，不应三年。
yǐ yì chù zhī dūn yi fú běn fú yī qī ér chú zhǔ mù wáng sàng jì sān nián bì nǎi jí jì xiàn wáng
以义处之，敦宜服本服，一期而除，主穆王丧祭三年毕，乃吉祭献王。
yù yún lǐ jūn zhī zǐ sūn suǒ yǐ chén zhū xiōng zhě yǐ lín guó gù yě
毓云：“《礼》，君之子孙所以臣诸兄者，以临国故也。
lǐ yòu yǔ zhū hóu wèi xiōng dì fú zhǎn zhě wèi lín guó zhī chén yú lín guó zhī jūn yǒu yóu jūn zhī yì gù yě
《礼》又与诸侯为兄弟服斩者，谓邻国之臣于邻国之君，有犹君之义故也。
jīn mù wáng jì bù zhī guó bù chén xiōng dì dūn bù shì zhū hóu wú lín chén zhī yì yì yú mǐn xī rú fú zhǐ yě
今穆王既不之国，不臣兄弟，敦不仕诸侯，无邻臣之义，异于闵僖，如符旨也。
dàn sàng wú zhǔ dūn jì fèng zhào shào guó shòu zhòng zhǔ sāng diǎn qí jì sì
但丧无主，敦既奉诏绍国，受重主丧，典其祭祀。
dà gōng zhě zhǔ rén zhī sàng yǒu sān nián zhě zé bì wèi zhī zài jì
‘大功者主人之丧，有三年者则必为之再祭’。
zhèng shì zhù yún wèi sǐ zhě zhī cóng fù kūn dì lái wèi sàng zhǔ yě
郑氏《注》云，‘谓死者之从父昆弟来为丧主也。
yǒu sān nián zhě wèi qī ruò zi yòu shǎo yě
”有三年者，谓妻若子幼少也’。
zài jì wèi dà xiǎo xiáng yě
‘再祭，谓大小祥也’。
mù fēi jí guó chén yú lǐ jiē dāng sān nián cǐ wèi yǒu sān nián zhě dūn dāng wèi zhī zhǔ dà xiǎo liǎng xiáng jì yě
穆妃及国臣于礼皆当三年，此为有三年者，敦当为之主大小两祥祭也。
qiě āi yuè bù xiāng zá jí xiōng bù xiāng gān
且哀乐不相杂，吉凶不相干。
xiōng fú zài gōng kū qì wèi jué
凶服在宫，哭泣未绝。
dūn jù zhǔ mù wáng zhī sàng ér guó zhì wèi chú zé bù dé yǐ jǐ běn qīn fú chú ér jí jì xiàn wáng yě
敦遽主穆王之丧，而国制未除，则不得以己本亲服除而吉祭献王也。
xián níng sì nián chén liú guó shàng yàn gōng shì wáng zhī fù wáng chū fèng míng dì sì jīn yú wáng wéi cóng fù yǒu sī zòu yīng fú qī bù yǐ qīn shū zūn bēi wèi jiàng
咸宁四年，陈留国上，燕公是王之父，王出奉明帝祀，今于王为从父，有司奏应服期，不以亲疏尊卑为降。
zhào yuē wáng fèng wèi shì suǒ chéng zhě zhòng bù dé fú qí sī qīn
诏曰：“王奉魏氏，所承者重，不得服其私亲。
mù dì shí dōng hǎi guó yán āi wáng hōng yú nián sì wáng nǎi lái jì bù fù zhuī fú qún chén jiē yǐ fǎn jí guó fēi yì yi tóng chú
”穆帝时，东海国言，哀王薨逾年，嗣王乃来继，不复追服，群臣皆已反吉，国妃亦宜同除。
zhào yuē cháo tíng suǒ yǐ cóng quán zhì zhě yǐ wáng shì duó zhī fēi wéi biàn lǐ yě
诏曰：“朝廷所以从权制者，以王事夺之，非为变礼也。
fù rén chuán zhòng yì dà ruò cóng quán zhì yì jiāng ān tuō
妇人传重义大，若从权制，义将安托！
yú shì guó fēi zhōng sān nián zhī lǐ
”于是国妃终三年之礼。
sūn shèng yǐ wéi fèi sān nián zhī lǐ kāi tōu báo zhī yuán hàn wèi shī zhī dà zhě yě
孙盛以为：“废三年之礼，开偷薄之源，汉魏失之大者也。
jīn ruò yǐ dài fū yi duó yǐ wáng shì
今若以大夫宜夺以王事。
fù rén kě zhōng běn fú shì jí xiōng zhī yí zá chén yú gōng qǐn cǎi sù zhī zhì guāi yì yú nèi wài wú nǎi qíng lǐ jù wéi āi yuè shī suǒ hu
妇人可终本服，是吉凶之仪杂陈于宫寝，彩素之制乖异于内外，无乃情礼俱违，哀乐失所乎！
tài yuán shí qī nián tài cháng chē yìn shàng yán jǐn àn sāng fú lǐ jīng shù zǐ wèi mǔ sī má sān yuè
太元十七年，太常车胤上言：“谨案《丧服礼经》，庶子为母缌麻三月。
chuán yuē hé yǐ sī má
《传》曰：‘何以缌麻？
yǐ zūn zhě wèi tǐ bù gǎn fú qí sī qīn yě
以尊者为体，不敢服其私亲也。
cǐ jīng chuán zhī míng wén shèng xián zhī gé yán
’此《经》《传》之明文，圣贤之格言。
ér zì qǐng kāi guó gōng hóu zhì yú qīng shì shù zǐ wèi hòu gè sì sī qíng fú qí shù mǔ tóng zhī yú dí
而自顷开国公侯，至于卿士，庶子为后，各肆私情，服其庶母，同之于嫡。
cǐ mò sú zhī bì ruò qíng shāng jiào zòng ér bù gé zé liú dùn wàng fǎn yǐ
此末俗之弊，溺情伤教，纵而不革，则流遁忘返矣。
qiě fú zūn zūn qīn qīn suī lǐ zhī dà běn rán yàn qīn yú zūn yóu lái shàng yǐ
且夫尊尊亲亲，虽礼之大本，然厌亲于尊，由来尚矣。
lǐ jì yuē wèi fù hòu chū mǔ wú fú yě zhě bù jì gù yě
《礼记》曰，‘为父后，出母无服也者，不祭故也’。
yòu lǐ tiān zǐ fù mǔ zhī sàng wèi zàng yuè fú ér jì tiān de shè jì
又，礼，天子父母之丧，未葬，越绋而祭天地社稷。
sī jiē chóng yán zhì jìng bù gǎn yǐ sī fèi zūn yě
斯皆崇严至敬，不敢以私废尊也。
jīn shēn chéng zǔ zōng zhī zhòng ér yǐ shù mǔ zhī sī fèi zhēng cháng zhī shì
今身承祖宗之重，而以庶母之私，废烝尝之事。
wǔ miào quē sì yóu yī qiè zhī zhōng qiú zhī qíng lǐ shī mò dà yān
五庙阙祀，由一妾之终，求之情礼，失莫大焉。
jǔ shì jiē rán mò zhī cái biǎn
举世皆然，莫之裁贬。
jiù xīn bù tóng ér shì bù gǎn yì
就心不同，而事不敢异。
gù zhèng lǐ suì tuí ér xí fēi chéng sú
故正礼遂穨，而习非成俗。
cǐ guó fēng suǒ yǐ sī gǔ xiǎo yǎ suǒ yǐ bēi tàn
此《国风》所以思古，《小雅》所以悲叹。
dāng jīn jiǔ fù jiàn níng wáng huà wéi xīn chéng yi chóng míng lǐ xùn yǐ yī fēng sú
当今九服渐宁，王化惟新，诚宜崇明礼训，以一风俗。
qǐng tái shěng kǎo xiū jīng diǎn shì míng wáng dù
请台省考修经典，式明王度。
bù dá
”不答。
shí bā nián yìn yòu shàng yán qù nián shàng zì qǐng kāi guó gōng hóu zhì yú qīng shì shù zǐ wèi hòu zhě fú qí shù mǔ tóng zhī yú dí wéi lǐ fàn zhì yi jiā cái yì
十八年，胤又上言：“去年上，自顷开国公侯，至于卿士，庶子为后者，服其庶母，同之于嫡，违礼犯制，宜加裁抑。
shì shàng jīng nián wèi bèi gào bào wèi shěn cháo yì yǐ hé wéi yí
事上经年，未被告报，未审朝议以何为疑。
ruò yǐ suǒ chén huò miù zé jīng yǒu wén
若以所陈或谬，则经有文；
ruò yǐ gǔ jīn bù tóng zé jìn yǒu chéng diǎn
若以古今不同，则晋有成典。
shēng píng sì nián gù tài zǎi wǔ líng wáng suǒ shēng mǔ sàng biǎo qiú qí shuāi sān nián zhào tīng yī xī lè ān wáng gù shì zhì dà gōng jiǔ yuè
升平四年，故太宰武陵王所生母丧，表求齐衰三年，诏听依昔乐安王故事，制大功九月。
xīng níng sān nián gù liáng wáng féng yòu suǒ shēng mǔ sāng yì qiú sān nián
兴宁三年，故梁王逢又所生母丧，亦求三年。
gēng zǐ zhào shū yī tài zǎi gù shì tóng fú dà gōng
《庚子诏书》依太宰故事，同服大功。
ruò jǐn àn zhōu lǐ zé sī má sān yuè
若谨案周礼，则缌麻三月；
ruò fèng jìn zhì zé dà gōng jiǔ yuè
若奉晋制，则大功九月。
gǔ lǐ jīn zhì bìng wú jū lú sān nián zhī wén ér qǐng nián yǐ lái gè shēn sī qíng gēng xiāng nǐ xí jiàn yǐ chéng sú
古礼今制，并无居庐三年之文，而顷年已来，各申私情，更相拟袭，渐以成俗。
zòng ér bù jīn zé shèng diǎn miè yǐ
纵而不禁，则圣典灭矣。
fu zūn zūn qīn qīn lì rén zhī běn wáng huà suǒ yóu èr duān ér yǐ
夫尊尊亲亲，立人之本，王化所由，二端而已。
gù xiān wáng shè jiào wu hóng qí jí zūn jiāo shè zhī jìng zhì yuè fú zhī lǐ yán zōng miào zhī sì yàn shù zǐ zhī fú suǒ yǐ jīng wěi rén wén huà chéng tiān xià
故先王设教，务弘其极，尊郊社之敬，制越绋之礼，严宗庙之祀，厌庶子之服，所以经纬人文，化成天下。
fu qū jiā shì yú wáng dào yàn sī ēn yú zǔ zōng qǐ fēi shàng xíng hu xià fù xíng hu zi
夫屈家事于王道，厌私恩于祖宗，岂非上行乎下，父行乎子！
ruò zūn zūn zhī xīn yǒu shí ér tì yi yàn zhī qíng chù shì ér shēn zǔ zōng zhī jìng wēi ér jūn chén zhī lǐ kuī yǐ
若尊尊之心有时而替，宜厌之情触事而申，祖宗之敬微，而君臣之礼亏矣。
yán kè wēi yú zǔ zōng zhì jìng kuī yú shì shàng ér yù sú ān huà lóng bù yì nán hu
严恪微于祖宗，致敬亏于事上，而欲俗安化隆，不亦难乎！
qū qū suǒ xī shí zài yú sī
区区所惜，实在于斯。
zhí zhī suǒ sī bù gǎn bù yán
职之所司，不敢不言。
qǐng tái cān xiáng
请台参详。
shàng shū zòu àn rú cí zhé xià zhǔ zhě xiáng xún
”尚书奏：“案如辞辄下主者详寻。
yī lǐ shù zǐ yǔ zūn zhě wèi tǐ bù gǎn fú qí sī qīn cǐ zūn zǔ jìng zōng zhī yì
依礼，庶子与尊者为体，不敢服其私亲，此尊祖敬宗之义。
zì qǐng ling chi sī lǐ suì fèi
自顷陵迟，斯礼遂废。
fēng guó zhī jūn fèi wǔ miào zhī zhòng shì shù pǐ fū quē zhēng cháng zhī lǐ xí chéng tuí sú yi bèi gé zhèng
封国之君废五庙之重，士庶匹夫阙烝尝之礼，习成穨俗，宜被革正。
zhé nèi wài cān xiáng wèi yi tīng yìn suǒ shàng kě yī lè ān wáng dà gōng wèi zhèng
辄内外参详，谓宜听胤所上，可依乐安王大功为正。
qǐng wèi gào shū rú zuǒ bān xià nèi wài yǐ dìng yǒng zhì pǔ lìng yī chéng shì kě fèng xíng
请为告书如左，班下内外，以定永制，普令依承，事可奉行。
zhào kě
”诏可。
lǐ wáng wèi sān gōng liù qīng xī shuāi wèi dài fū shì yí shuāi shǒu fú biàn dié
《礼》，王为三公六卿锡衰，为大夫士疑衰，首服弁绖。
tiān zǐ zhū hóu jiē wèi guì chén guì qiè fú sān yuè
天子诸侯皆为贵臣贵妾服三月。
hàn wèi dà chén zhì fú wú wén yān
汉为大臣制服无闻焉。
hàn míng dì shí dōng hǎi gōng wáng hōng dì chū xìng jīn mén tíng fā āi
汉明帝时，东海恭王薨，帝出幸津门亭发哀。
jí wǔ dì xián níng èr nián shí yī yuè zhào zhū wáng gōng dà chén hōng yīng sān cháo fā āi zhě yú yuè bù jǔ lè qí yī cháo fā āi zhě sān rì bù jǔ lè yě
及武帝咸宁二年十一月，诏“诸王公大臣薨，应三朝发哀者，逾月不举乐，其一朝发哀者，三日不举乐也”。
yuán dì yí guǎng chāng xiāng jūn sàng wèi zàng zhōng chéng xióng yuǎn biǎo yún àn lǐ jūn yú qīng dài fū bǐ zàng bù shí ròu bǐ zú kū bù jǔ lè cè yǐn zhī xīn wèi rěn xíng jí shì gù yě
元帝姨广昌乡君丧，未葬，中丞熊远表云：“案《礼》‘君于卿大夫，比葬不食肉，比卒哭不举乐’，恻隐之心未忍行吉事故也。
bèi shàng shū fú dōng zhì hòu èr rì xiǎo huì
被尚书符，冬至后二日小会。
chén yǐ wéi guǎng chāng xiāng jūn sàng bìn rì shèng ēn chuí dào
臣以为广昌乡君丧殡日，圣恩垂悼。
lǐ dài fū sǐ fèi yī shí zhī jì
礼，大夫死，废一时之祭。
jì yóu kě fèi ér kuàng yú shì
祭犹可废，而况馀事。
dōng zhì wéi kě qún xià fèng hè ér yǐ wèi biàn xiǎo huì
冬至唯可群下奉贺而已，未便小会。
zhào yǐ yuǎn biǎo shì hè xún yòu yuē xián níng èr nián wǔ huáng dì gù shì yún wáng gōng dà chén hōng sān cháo fā āi yú yuè bù jǔ lè qí yī cháo fā āi sān rì bù jǔ lè cǐ jiù shì míng wén
”诏以远表示贺循，又曰：“咸宁二年武皇帝故事云‘王公大臣薨，三朝发哀，逾月不举乐，其一朝发哀，三日不举乐’，此旧事明文。
hè xún dá yuē àn lǐ zá jì jūn yú qīng dài fū zhī sàng bǐ zàng bù shí ròu bǐ zú kū bù jǔ lè
”贺循答曰：“案《礼·杂记》，‘君于卿大夫之丧，比葬不食肉，比卒哭不举乐’。
gǔ zhě jūn chén yì zhòng suī yǐ zhì zūn zhī yì jiàng ér wú fú sān yuè zhī nèi yóu xī shuāi yǐ jū bù jiē jí shì
古者君臣义重，虽以至尊之义，降而无服，三月之内，犹锡衰以居，不接吉事。
gù chūn qiū jìn dài fū zhì dào zi wèi zàng píng gōng zuò yuè wèi tú kuǎi suǒ jī
故春秋晋大夫智悼子未葬，平公作乐，为屠蒯所讥。
rú yuǎn suǒ dá hé yú gǔ yì
如远所答，合于古义。
xián níng zhào shū suī bú huì jīng diǎn rán suí shí lì yi yǐ wéi dìng zhì chéng fēi qún xià suǒ de chēng lùn
咸宁诏书虽不会经典，然随时立宜，以为定制，诚非群下所得称论。
shēng píng yuán nián dì gū lú líng gōng zhǔ wèi zàng fú wèn tài cháng dōng zhì xiǎo huì yīng zuò yuè bù
”升平元年，帝姑庐陵公主未葬，符问太常，冬至小会应作乐不。
bó shì hú nè yì yún jūn yú qīng dài fū bǐ zú kū bù jǔ lè
博士胡讷议云：“君于卿大夫，比卒哭不举乐。
gōng zhǔ yǒu gǔ ròu zhī qīn yi quē lè
公主有骨肉之亲，宜阙乐。
tài cháng wáng biāo zhī yún àn wǔ dì zhào sān cháo jǔ āi sān xún nǎi jǔ lè
”太常王彪之云：“案武帝诏，三朝举哀，三旬乃举乐；
qí yī cháo jǔ āi zhě sān rì zé jǔ lè
其一朝举哀者，三日则举乐。
tài shǐ shí nián chūn cháng lè cháng gōng zhǔ hōng tài kāng qī nián qiū fú fēng wáng jùn hōng wǔ dì bìng jǔ āi sān rì ér yǐ
泰始十年春，长乐长公主薨，太康七年秋，扶风王骏薨，武帝并举哀三日而已。
zhōng xīng yǐ hòu gèng cān lùn bù gǎi cǐ zhì
中兴已后，更参论不改此制。
jīn xiǎo huì yi zuò yuè
今小会宜作乐。
èr yì jìng bù zhī suǒ qǔ
”二议竟不知所取。
sāng fú jì gōng wèi suǒ yù qí shuāi sān yuè
《丧服记》，公为所寓，齐衰三月。
xīn lǐ yǐ jīn wú cǐ shì chú cǐ yī zhāng
新礼以今无此事，除此一章。
zhì yú yǐ wéi zhōu lǐ zuò yú xíng cuò zhī shí ér zhe huāng zhèng shí èr
挚虞以为：“《周礼》作于刑厝之时，而著荒政十二。
lǐ bèi zhì dài wù bù yǐ shí shuāi ér chú shèng diǎn shì lóng ér quē shuāi jiào yě
礼备制待物，不以时衰而除盛典，世隆而阙衰教也。
nǎng zhě wáng sī tú shī shǒu bō yuè zì chēng jì gōng
曩者王司徒失守播越，自称寄公。
shì shí tiān xià yòu duō cǐ bǐ jiē lǐ zhī suǒ jí
是时天下又多此比，皆礼之所及。
yi dìng xīn lǐ zì rú jiù jīng
宜定新礼自如旧经。
zhào cóng zhī
”诏从之。
hàn wèi gù shì wú wǔ děng zhū hóu zhī zhì gōng qīng cháo shì fú sāng qīn shū gè rú qí qīn
汉魏故事无五等诸侯之制，公卿朝士服丧，亲疏各如其亲。
xīn lǐ wáng gōng wǔ děng zhū hóu chéng guó zhì qīng zhě jí cháo tíng gōng gū zhī jué jiē bàng qīn jué qī ér páng qīn wèi zhī fú zhǎn shuāi qīng xiào wèi cóng dài fū zhě jiē jué sī
新礼王公五等诸侯成国置卿者，及朝廷公孤之爵，皆傍亲绝期，而旁亲为之服斩衰，卿校位从大夫者皆绝缌。
zhì yú yǐ wéi gǔ zhě zhū hóu jūn lín qí guó chén zhū fù xiōng jīn zhī zhū hóu wèi tóng yú gǔ
挚虞以为：“古者诸侯君临其国，臣诸父兄，今之诸侯未同于古。
wèi tóng yú gǔ zé qí zūn wèi quán bù yí biàn cóng jué qī zhī zhì ér lìng bàng qīn fú zhǎn shuāi zhī zhòng yě
未同于古，则其尊未全，不宜便从绝期之制，而令傍亲服斩衰之重也。
zhū hóu jì rán zé gōng gū zhī jué yì yi rú jiù
诸侯既然，则公孤之爵亦宜如旧。
xī wèi wǔ dì jiàn ān zhōng yǐ céng biǎo shàng hàn cháo yī gǔ wèi zhì shì yǔ gǔ yì jiē bù shī xíng shī xíng zhě zhe zài wèi kē
昔魏武帝建安中已曾表上，汉朝依古为制，事与古异，皆不施行，施行者著在魏科。
dà jìn cǎi yǐ zhuó lìng yi dìng xīn lǐ jiē rú jiù
大晋采以著令，宜定新礼皆如旧。
zhào cóng zhī
”诏从之。
sāng fú wú dì zǐ wèi shī fú zhī zhì xīn lǐ dì zǐ wèi shī qí shuāi sān yuè
《丧服》无弟子为师服之制，新礼弟子为师齐衰三月。
zhì yú yǐ wéi zì gǔ wú shī fú zhī zhì gù zhòng ní zhī sàng mén rén yí yú suǒ fú
挚虞以为：“自古无师服之制，故仲尼之丧，门人疑于所服。
zǐ gòng yuē xī fū zǐ zhī sàng yán huí ruò sàng zi ér wú fú qǐng sàng fū zǐ ruò sàng fù ér wú fú
子贡曰：‘昔夫子之丧颜回，若丧子而无服，请丧夫子若丧父而无服。
suì xīn sàng sān nián
’遂心丧三年。
cǐ zé huái sān nián zhī āi ér wú qí shuāi zhī zhì yě
此则怀三年之哀，而无齐衰之制也。
qún jū rù zé dié chū zé fǒu suǒ wèi diào fú jiā má yě
群居，入则绖，出则否，所谓吊服加麻也。
xiān shèng wèi lǐ bì yì cóng ér kě chuán
先圣为礼，必易从而可传。
shī tú yì chéng zhòng ér fú zhì bù zhe lì dài xiāng xí bù yǐ wèi quē
师徒义诚重，而服制不著，历代相袭，不以为缺。
qiě xún shī zhě yǐ mí gāo wèi de gù lǚ qiān ér bù xián
且寻师者以弥高为得，故屡迁而不嫌；
xiū yè zhě yǐ rì xīn wèi yì gù shě jiù ér bù yí
修业者以日新为益，故舍旧而不疑。
zhòng ní chēng sān rén xíng bì yǒu wǒ shī yān
仲尼称‘三人行，必有我师焉’。
zǐ gòng yún fu hé cháng shī zhī yǒu
子贡云，‘夫何常师之有’。
qiǎn xué zhī shī zàn xué zhī shī bù kě jiē wèi zhī fú
浅学之师，暂学之师，不可皆为之服。
yì yǒu qīng zhòng fú yǒu fèi xīng zé zāng pǐ yóu zhī ér qǐ shì fēi yīn zhī ér zhēng ài è xiāng gōng huǐ lìn shēng yān
义有轻重，服有废兴，则臧否由之而起，是非因之而争，爱恶相攻，悔吝生焉。
yi dìng xīn lǐ wú fú rú jiù
宜定新礼无服如旧。
zhào cóng zhī
”诏从之。
gǔ zhě tiān zǐ zhū hóu zàng lǐ cū bèi hàn shì yòu duō biàn gé wèi jìn yǐ xià shì yǒu gǎi biàn dà tǐ tóng hàn zhī zhì
古者天子诸侯葬礼粗备，汉世又多变革，魏晋以下世有改变，大体同汉之制。
ér wèi wǔ yǐ lǐ sòng zhōng zhī zhì xí chēng zhī shù fán ér wú yì sú yòu guò zhī yù zì zhì sòng zhōng yī fú sì qiè tí shí qí shàng chūn qiū dōng xià rì yǒu bù huì suí shí yǐ liǎn
而魏武以礼送终之制，袭称之数，繁而无益，俗又过之，豫自制送终衣服四箧，题识其上，春秋冬夏，日有不讳，随时以敛。
jīn ěr zhū yù tóng tiě zhī wù yī bù dé sòng
金珥珠玉铜铁之物，一不得送。
wén dì zūn fèng wú suǒ zēng jiā
文帝遵奉，无所增加。
jí shòu shàn kè jīn xǐ zhuī jiā zūn hào bù gǎn kāi yán nǎi wèi shí shì cáng xǐ yán shǒu yǐ shì líng zhōng wú jīn yín zhū wù yě
及受禅，刻金玺，追加尊号，不敢开埏，乃为石室，藏玺埏首，以示陵中无金银诸物也。
hàn lǐ míng qì shén duō zì shì jiē shěng zhī yǐ
汉礼明器甚多，自是皆省之矣。
wèi wén dì huáng chū sān nián yòu zì zuò zhōng zhì yuē lǐ guó jūn jí wèi wèi pí cún bù wàng wáng yě
魏文帝黄初三年，又自作终制曰：“礼，国君即位为椑，存不忘亡也。
shòu líng yīn shān wèi tǐ wú fēng shù wú lì qǐn diàn zào yuán yì tōng shén dào
寿陵因山为体，无封树，无立寝殿，造园邑，通神道。
fu zàng zhě cáng yě yù rén zhī bù dé jiàn yě
夫葬者藏也，欲人之不得见也。
lǐ bù mù jì yù cún wáng bù dú yě
礼不墓祭，欲存亡不黩也。
huáng hòu jí guì rén yǐ xià bù suí wáng zhī guó zhě yǒu zhōng méi jiē zàng jiàn xī qián yòu yǐ biǎo qí chù yǐ
皇后及贵人以下不随王之国者，有终没，皆葬涧西，前又已表其处矣。
cǐ zhào cáng zhī zōng miào fù zài shàng shū mì shū sān fǔ
”此诏藏之宗庙，副在尚书、秘书、三府。
míng dì yì zūn fèng zhī
明帝亦遵奉之。
míng dì xìng suī chóng shē rán wèi jù yíng líng mù zhī zhì yě
明帝性虽崇奢，然未遽营陵墓之制也。
xuān dì yù zì yú shǒu yáng shān wèi tǔ cáng bù tián bù shù zuò gù mìng zhōng zhì liǎn yǐ shí fú bù shè míng qì
宣帝豫自于首阳山为土藏，不填不树，作《顾命终制》，敛以时服，不设明器。
jǐng wén jiē jǐn fèng chéng mìng wú suǒ jiā yān
景、文皆谨奉成命，无所加焉。
jǐng dì bēng sāng shì zhì dù yòu yī xuān dì gù shì
景帝崩，丧事制度又依宣帝故事。
wǔ dì tài shǐ sì nián wén míng wáng huáng hòu bēng jiāng hé zàng kāi chóng yáng líng shǐ tài wèi sī mǎ wàng fèng jì jìn huáng dì mì xǐ shòu yú biàn fáng shén zuò
武帝泰始四年，文明王皇后崩，将合葬，开崇阳陵，使太尉司马望奉祭，进皇帝密玺绶于便房神坐。
wèi shì jīn xǐ cǐ yòu jiǎn yǐ
魏氏金玺，此又俭矣。
jiāng zuǒ chū yuán míng chóng jiǎn qiě bǎi dù cǎo chuàng shān líng fèng zhōng shěng yuē bèi yǐ
江左初，元、明崇俭，且百度草创，山陵奉终，省约备矣。
chéng dì xián kāng qī nián huáng hòu dù shì bēng
成帝咸康七年，皇后杜氏崩。
zhào wài guān wǔ rì yī rù lín nèi guān dàn yī rù ér yǐ guò zàng yú jì lǐ bì zhǐ
诏外官五日一入临，内官旦一入而已，过葬虞祭礼毕止。
yǒu sī zòu dà háng huáng hòu líng suǒ zuò xiōng mén bǎi lì mén hào xiǎn yáng duān mén
有司奏，大行皇后陵所作凶门柏历门，号显阳端门。
zhào yuē mén rú suǒ chǔ
诏曰：“门如所处。
xiōng mén bǎi lì dà wéi fán fèi tíng zhī
凶门柏历，大为烦费，停之。
àn cài mó shuō yǐ èr wǎ qì shèng shǐ sǐ zhī jì xì yú mù guǒ yǐ wěi xí zhì tíng zhōng jìn nán míng wéi zhòng jīn zhī xiōng mén shì qí xiàng yě
”案蔡谟说，以二瓦器盛始死之祭，系于木，裹以苇席，置庭中，近南，名为重，今之凶门是其象也。
lǐ jì yú ér zuò zhǔ jīn wèi zàng wèi yǒu zhǔ gù yǐ zhòng dāng zhī
礼，既虞而作主，今未葬，未有主，故以重当之。
lǐ chēng wéi zhǔ dào cǐ qí yì yě
礼称为主道，此其义也。
fàn jiān yòu yuē xiōng mén fēi lǐ lǐ yǒu xuán zhòng xíng sì xiōng mén
范坚又曰：“凶门非礼，礼有悬重，形似凶门。
hòu rén chū zhī mén wài yǐ biǎo sàng sú suì xíng zhī
后人出之门外以表丧，俗遂行之。
báo zhàng jí gǔ diào mù zhī lèi yě
薄帐，即古吊幕之类也。
shì shí yòu zhào yuē zhòng rǎng zhī xià qǐ yi chóng shì wú yòng líng zhōng wéi jié sǎo ér yǐ
”是时，又诏曰：“重壤之下，岂宜崇饰无用，陵中唯洁扫而已。
yǒu sī yòu zòu yī jiù xuǎn gōng qīng yǐ xià liù pǐn zǐ dì liù shí rén wéi wǎn láng zhào yòu tíng zhī
”有司又奏，依旧选公卿以下六品子弟六十人为挽郎，诏又停之。
xiào wǔ dì tài yuán sì nián jiǔ yuè huáng hòu wáng shì bēng
孝武帝太元四年九月，皇后王氏崩。
zhào yuē zhōng shì wéi cóng jiǎn sù
诏曰：“终事唯从俭速。
yòu zhào yuǎn jìn bù dé qiǎn shān líng shǐ
”又诏：“远近不得遣山陵使。
yǒu sī zòu xuǎn wǎn láng èr shí sì rén zhào tíng zhī
”有司奏选挽郎二十四人，诏停之。
gǔ wú mù jì zhī lǐ
古无墓祭之礼。
hàn chéng qín jiē yǒu yuán qǐn
汉承秦，皆有园寝。
zhēng yuè shàng dīng cí nán jiāo lǐ bì cì běi jiāo míng táng gāo miào shì zǔ miào wèi zhī wǔ gòng
正月上丁，祠南郊礼毕，次北郊、明堂、高庙、世祖庙，谓之五供。
wèi wǔ zàng gāo líng yǒu sī yī hàn lì líng shàng jì diàn
魏武葬高陵，有司依汉立陵上祭殿。
zhì wén dì huáng chū sān nián nǎi zhào yuē xiān dì gōng lǚ jié jiǎn yí zhào shěng yuē
至文帝黄初三年，乃诏曰：“先帝躬履节俭，遗诏省约。
zi yǐ shù fù wèi xiào chén yǐ xì shì wéi zhōng
子以述父为孝，臣以系事为忠。
gǔ bù mù jì jiē shè yú miào
古不墓祭，皆设于庙。
gāo líng shàng diàn jiē huǐ huài chē mǎ hái jiù yī fú zàng fǔ yǐ cóng xiān dì jiǎn dé zhī zhì
高陵上殿皆毁坏，车马还厩，衣服藏府，以从先帝俭德之志。
wén dì zì zuò zhōng zhì yòu yuē shòu líng wú lì qǐn diàn zào yuán yì zì hòu yuán yì qǐn diàn suì jué
”文帝自作终制，又曰“寿陵无立寝殿，造园邑”，自后园邑寝殿遂绝。
qí wáng zài wèi jiǔ nián shǐ yī yè gāo píng líng ér cáo shuǎng zhū qí hòu suì fèi zhōng yú wèi shì
齐王在位九年，始一谒高平陵而曹爽诛，其后遂废，终于魏世。
jí xuān dì yí zhào zǐ dì qún guān jiē bù dé yè líng
及宣帝，遗诏“子弟群官皆不得谒陵”。
yú shì jǐng wén zūn zhǐ
于是景、文遵旨。
zhì wǔ dì yóu zài yè chóng yáng líng yī yè jùn píng líng rán suì bù gǎn yè gāo yuán líng zhì huì dì fù zhǐ yě
至武帝，犹再谒崇阳陵，一谒峻平陵，然遂不敢谒高原陵，至惠帝复止也。
dǎi yú jiāng zuǒ yuán dì bēng hòu zhū gōng shǐ yǒu yè líng cí gào zhī shì
逮于江左，元帝崩后，诸公始有谒陵辞告之事。
gài yóu juàn tóng yǒu zhí lǜ qíng ér jǔ fēi luò jīng zhī jiù yě
盖由眷同友执，率情而举，非洛京之旧也。
chéng dì shí zhōng gōng yì nián nián bài líng yì zhě yǐ wéi fēi lǐ yú shì suì zhǐ yǐ wéi yǒng zhì
成帝时，中宫亦年年拜陵，议者以为非礼，于是遂止，以为永制。
zhì mù dì shí zhě tài hòu lín cháo yòu bài líng dì yòu gù yě
至穆帝时，褚太后临朝，又拜陵，帝幼故也。
zhì xiào wǔ bēng piào qí jiāng jūn sī mǎ dào zǐ yuē jīn suī quán zhì shì fú zhì yú shuò wàng zhū jié zì yīng zhǎn qíng líng suǒ yǐ yī zhōu wèi duàn
至孝武崩，骠骑将军司马道子曰：“今虽权制释服，至于朔望诸节，自应展情陵所，以一周为断。
yú shì zhì líng biàn fú dān yī fán dú wú zhǔn fēi lǐ yì yě
”于是至陵，变服单衣，烦黩无准，非礼意也。
jí ān dì yuán xìng yuán nián shàng shū zuǒ pú yè huán qiān zòu bǎi liáo bài líng qǐ yú zhōng xīng fēi jìn jiù diǎn jī xí shēng cháng suì wèi jìn fǎ
及安帝元兴元年，尚书左仆射桓谦奏：“百僚拜陵，起于中兴，非晋旧典，积习生常，遂为近法。
xún wǔ huáng dì zhào nǎi bù shǐ rén zhǔ zhū wáng bài líng qǐ wéi bǎi liáo
寻武皇帝诏，乃不使人主诸王拜陵，岂唯百僚！
wèi yi zūn fèng
谓宜遵奉。
yú shì shī xíng
”于是施行。
jí yì xī chū yòu fù jiāng zuǒ zhī jiù
及义熙初，又复江左之旧。
tài kāng qī nián dà hóng lú zhèng mò mǔ sāng jì zàng dāng yī jiù shè zhí gù chén bù qǐ yú shì shǐ zhì dà chén de zhōng sàng sān nián
太康七年，大鸿胪郑默母丧，既葬，当依旧摄职，固陈不起，于是始制大臣得终丧三年。
rán yuán kāng zhōng chén zhǔn fu xián zhī tú yóu yǐ quán duó bù dé zhōng lǐ zì cí yǐ wǎng yǐ wéi chéng bǐ yě
然元康中，陈准、傅咸之徒，犹以权夺，不得终礼，自兹已往，以为成比也。
tài kāng yuán nián dōng píng wáng mào shàng yán xiāng wáng chāng fù bì běn jū cháng shā yǒu qī xī hàn mò shǐ rù zhōng guó zhí wú pàn shì wèi wèi huáng mén láng yǔ qián qī xi sǐ shēng gé jué gèng qǔ chāng mǔ
太康元年，东平王楙上言，相王昌父毖，本居长沙，有妻息，汉末使入中国，值吴叛，仕魏为黄门郎，与前妻息死生隔绝，更娶昌母。
jīn jiāng biǎo yī tǒng chāng wén qián mǔ jiǔ sàng yán jí qiú píng yì
今江表一统，昌闻前母久丧，言疾求平议。
shǒu bó shì xiè héng yì yuē suī yǒu èr qī gài yǒu gù ér rán bù wéi hài yú dào yì yi gēng xiāng wèi fú
守博士谢衡议曰：“虽有二妻，盖有故而然，不为害于道，议宜更相为服。
shǒu bó shì xǔ měng yǐ wéi de jué yòu wú qián mǔ zhī zhì zhèng yǐ zài qián fēi méi zé jué gù yě
”守博士许猛以为“地绝，又无前母之制，正以在前非没则绝故也。
qián mǔ suī zài yóu bù yīng fú
前母虽在，犹不应服。
duàn chàng qín xiù zōu chōng cóng měng
”段畅、秦秀、驺冲从猛。
sàn qí cháng shì liú zhì ān yì lǐ wèi cháng shì zhì bù wéi fēi cháng shè yě
散骑常侍刘智安议：“礼为常事制，不为非常设也。
wáng fù mǔ bù zhī qí sǐ shēng zhě bù zhe yú lǐ
亡父母不知其死生者，不著于礼。
píng shēng bù xiāng jiàn qù qí jiā lóng yǐ qī wèi duàn
平生不相见，去其加隆，以期为断。
dōu lìng shǐ yú pǔ yì yuē chén yǐ wéi lǐ bù èr dí suǒ yǐ zhòng zhèng fēi tú rú qián yì zhě fáng dù jì ér yǐ
”都令史虞溥议曰：“臣以为礼不二嫡，所以重正，非徒如前议者防妒忌而已。
gù yuē yī yǔ zhī qí zhōng shēn bù gǎi wèi yǒu zāo biàn ér èr dí
故曰‘一与之齐，终身不改’，未有遭变而二嫡。
gǒu bù èr zé chāng fù gèng qǔ zhī chén shì qián qī yì jué zhī rì yě
苟不二，则昌父更娶之辰，是前妻义绝之日也。
shǐ chāng fù shàng cún èr qī jù zài bì bù shǐ èr dí zhuān táng liǎng fù zhí jì tóng wèi zhī qí yě
使昌父尚存，二妻俱在，必不使二嫡专堂，两妇执祭，同为之齐也。
qín xiù yì èr qiè zhī zǐ fù mìng lìng xiāng cí yǎng ér biàn yǒu sān nián zhī ēn biàn tóng suǒ shēng
”秦秀议：“二妾之子，父命令相慈养，而便有三年之恩，便同所生。
chāng fù hé yì bù mìng èr dí yī cǐ lǐ hu
昌父何义不命二嫡依此礼乎！
fù zhī zhí yǒu yǒu rú zi zhī lǐ kuàng shì xiōng zhī mǔ hu
父之执友有如子之礼，况事兄之母乎！
xǔ měng yòu yì fu shào fù zhì zé bù kě xǔ yǐ gǎi qǔ gēng shì yǐ
”许猛又议：“夫少妇稚，则不可许以改娶更适矣。
jīn qī zài xǔ yǐ gèng pìn fu cún ér qī de gǎi jiào zhě fēi jué ér hé
今妻在许以更聘，夫存而妻得改醮者，非绝而何。
shì zhōng lǐng bó shì zhāng yùn yì xī shùn bù gào ér qǔ hūn lǐ gài quē gù yáo diǎn yǐ lí jiàng èr nǚ wéi wén bù shū dí yìng
”侍中领博士张恽议：“昔舜不告而娶，婚礼盖阙，故《尧典》以厘降二女为文，不殊嫡媵。
zhuàn jì yǐ fēi fū rén chēng zhī míng bù lì zhèng hòu yě
传记以妃夫人称之，明不立正后也。
fu yǐ shèng rén zhī hóng dì zhě dí zǐ yóu quán shì ér biàn yǐ dìng diǎn lǐ
夫以圣人之弘，帝者嫡子，犹权事而变，以定典礼。
huáng chāng zhī gào xīn qī shǐ bì zhèng shì shí lùn xǔ zhī
黄昌之告新妻使避正室，时论许之。
tuī jī shì zhī ràng zhí huáng qīng zhī jué yi shǐ gè zì fú qí mǔ
推姬氏之让，执黄卿之决，宜使各自服其母。
huáng mén shì láng cuī liàng xún kuī zhōng shū jiān xún xù lǐng zhōng shū lìng hé jiào shì láng xià hóu chén jiē rú pǔ yì
”黄门侍郎崔谅、荀悝、中书监荀勖、领中书令和峤、侍郎夏侯湛皆如溥议。
shì láng shān xióng jiān shì láng zhù zuò chén shòu yǐ wéi pǔ bó yī yǔ zhī qí fēi dài fū yě lǐ wú èr dí bù kě yǐ bìng ěr
侍郎山雄、兼侍郎著作陈寿以为：“溥驳一与之齐，非大夫也，礼无二嫡，不可以并耳。
ruò chāng fù jí èr mǔ yú jīn gè cún zhě zé qián mǔ bù fèi yǐ yǒu míng zhēng yě
若昌父及二母于今各存者，则前母不废，已有明征也。
shè lìng chāng fù jiāng qián mǔ zhī zǐ lái rù zhōng guó shàng zài zhě dāng cóng chū mǔ zhī fú
设令昌父将前母之子来入中国尚在者，当从出母之服。
gǒu chāng fù wú qì qián qī zhī mìng chāng xiōng yǒu fú mǔ zhī lǐ zé chāng wú yí yú bù fú
苟昌父无弃前妻之命，昌兄有服母之理，则昌无疑于不服。
zéi cáo shǔ biàn cuì yì chāng fù dāng mò shěn zhī shí ér qǔ hòu qī zé qián qī tóng zhī yú sǐ ér yì bù jué
”贼曹属卞粹议：“昌父当莫审之时而娶后妻，则前妻同之于死而义不绝。
ruò shēng xiàng jí ér hòu qī bù qù zé qiè liè yú qián zhì yǐ
若生相及而后妻不去，则妾列于前志矣。
sǐ ér huì hu zé tóng fù yú zàng wú bìng dí zhī shí
死而会乎，则同祔于葬，无并嫡之实。
bì yù shǐ zǐ sūn yú mò shì zhī hòu zhuī jì èr mǔ gé jué zhī shí yǐ wéi bìng dí zé bèi wéi sǐ fù zhuī chū wáng mǔ
必欲使子孙于没世之后，追计二母隔绝之时，以为并嫡，则背违死父，追出亡母。
yì zhě yǐ wéi lǐ wú qián mǔ zhī fú zhě kě wèi yǐ wén hài yì
议者以为礼无前母之服者，可谓以文害意。
yú yǐ wéi mǔ zhī bù qīn ér fú sān nián fēi yī wú yì yú qián mǔ yě
愚以为母之不亲而服三年，非一无异于前母也。
cāng cáo shǔ wèi héng yì huò yún dí bù kě èr qián qī yi jué
仓曹属卫恒议：“或云，嫡不可二，前妻宜绝。
cǐ wèi duó jiù yǔ xīn wéi mǔ cóng zǐ lǐ lǜ suǒ bù xǔ rén qíng suǒ wèi ān yě
此为夺旧与新，违母从子，礼律所不许，人情所未安也。
huò yún jué yǔ sǐ tóng wú xián èr dí jù qí xiāng jí yù lìng yǒu fú
或云，绝与死同，无嫌二嫡，据其相及，欲令有服。
cǐ wèi lùn dí zé sǐ yì fú zé shēng hái zì xiāng fá lǐ yòu bù tōng
此为论嫡则死，议服则生，还自相伐，理又不通。
yú yǐ wéi de jué sǐ jué chéng wú yì yě yi yī rú qián mǔ bù fù zhuī fú
愚以为地绝死绝，诚无异也，宜一如前母，不复追服。
zhǔ bù liú biàn yì bì zài nán wéi bāng zú yú běi wèi jī lǚ yǐ cǐ míng fēn yán zhī qián qī wèi yuán fēi hòu fù wèi jì shì
”主薄刘卞议：“毖在南为邦族，于北为羁旅，以此名分言之，前妻为元妃，后妇为继室。
hé zhì wáng lù jì tōng gèng dāng zhú qí jīn qī fèi qí dí zǐ
何至王路既通，更当逐其今妻，废其嫡子！
bù shū jiāng shì jué bù wèi qīn yǐ qí fàn zhì è yě
不书姜氏，绝不为亲，以其犯至恶也。
zhào jī suī guì bì tuī shū wěi
赵姬虽贵，必推叔隗；
yuán tóng suī chǒng bì dí xuān mèng
原同虽宠，必嫡宣孟。
ruò wéi lǐ gǒu ràng hé zé chūn qiū suǒ dāng shàn yě
若违礼苟让，何则《春秋》所当善也！
lùn zhě wèi de jué qí qíng zhōng yǐ bù de wǎng lái
论者谓地绝，其情终已不得往来。
jīn de jì tōng hé wéi gù dāng zhuī ér jué zhī yá
今地既通，何为故当追而绝之邪！
huáng chāng jiàn měi sī yòu jìn shì zhī míng bǐ
黄昌见美，斯又近世之明比。
sī kōng qí wáng yōu yì lǐ jì shēng bù jí zǔ fù mǔ zhū fù kūn dì ér fù shuì sàng jǐ zé fǒu zhū rú jiē yǐ wéi fù yǐ tā gù zi shēng yì yù bù jí cǐ qīn cún shí guī jiàn zhī fù suī zhuī fú zi bù cóng shuì bù zé fēi shí zhī ēn yě
”司空齐王攸议：“《礼记》‘生不及祖父母、诸父昆弟，而父税丧，己则否’，诸儒皆以为父以他故子生异域，不及此亲存时归见之，父虽追服，子不从税，不责非时之恩也。
dàn bù xiāng jiàn shàng bù fú qí xiān zhōng ér kuàng qián mǔ fēi qīn suǒ shēng yì bù yú zǔ mò wǎng mò lái ēn jué shū gé ér lìng zhuī fú dài fēi chēng qíng lì wén zhī wèi yě
但不相见，尚不服其先终，而况前母非亲所生，义不逾祖，莫往莫来，恩绝殊隔，而令追服，殆非称情立文之谓也。
yǐ wéi chāng bù yí zhuī fú
以为昌不宜追服。
sī tú li yìn yì bì wèi huáng mén shì láng jiāng nán yǐ pàn
”司徒李胤议：“毖为黄门侍郎，江南已叛。
shí hòu yǔ yān dà yì miè qīn kuàng yú bì zhī yì kě dé yǐ wèi qī hu
石厚与焉，大义灭亲，况于毖之义，可得以为妻乎！
dà sī mǎ qiān bù yì tài wèi chōng fǔ jūn dà jiàng jūn zhuāng nán wáng liàng jiē cóng zhǔ zhě
”大司马骞不议，太尉充、抚军大将军妆南王亮皆从主者。
pǔ yòu bó cuì yuē sàng cóng níng qī wèi sāng shì shàng āi ěr bù shǐ fú fēi qí qīn yě
溥又驳粹曰：“丧从宁戚，谓丧事尚哀耳，不使服非其亲也。
fu sǐ zhě zhōng yě zhōng shì yǐ gù wú jué dào
夫死者终也，终事已故无绝道。
fēn jū liǎng cún zé lí fǒu yóu rén
分居两存，则离否由人。
fū fù yǐ pàn hé wèi yì jīn tǔ gé rén shū zé pèi hé lǐ jué
夫妇以判合为义，今土隔人殊，则配合理绝。
bǐ yǐ gèng qǔ dài jǐ ān dé zì tóng yú sǐ fù zāi
彼已更娶代己，安得自同于死妇哉！
bó yí ràng gū zhú bù kě yǐ wèi hòu wáng fǎ yě
伯夷让孤竹，不可以为后王法也。
qiě jì yǐ wèi dí hòu fú fù yún wéi qiè shēng zé huò biǎn huò lí sǐ zé tóng fù yú zàng qī zhuān yī yǐ shì fu fu huái èr yǐ jiē jǐ kāi wěi báo zhī fēng shāng zhēn xìn zhī jiào yú yǐ chún huà dǔ sú bù yì nán hu
且既已为嫡后服，复云为妾，生则或贬或离，死则同祔于葬，妻专一以事夫，夫怀贰以接己，开伪薄之风，伤贞信之教，于以纯化笃俗，不亦难乎！
jīn chāng èr mǔ suī tǔ dì shū gé jù tóng shí bìng cún hé de wèi qián mǔ hòu mǔ hu
今昌二母虽土地殊隔，据同时并存，何得为前母后母乎！
shè shǐ chāng mǔ xiān wáng yǐ dí hé zàng ér qián mǔ bù jué yuǎn wén sàng wèn dāng fù xiāng wéi zhì hé fú yá
设使昌母先亡，以嫡合葬，而前母不绝，远闻丧问，当复相为制何服邪！
fu zhì bù yīng lǐ dòng ér yù shī
夫制不应礼，动而愈失。
fu xiào zǐ bù nà qīn yú bú yì zhēn fù bù mèi jìn ér gǒu róng
夫孝子不纳亲于不义，贞妇不昧进而苟容。
jīn tóng qián dí yú sǐ fù shǐ hòu qī jū zhèng ér huò fèi yú èr zi zhī xīn céng wú nǜ hu
今同前嫡于死妇，使后妻居正而或废，于二子之心，曾无恧乎！
ér yún wū fù qì mǔ kǒng cǐ wén zhì zhī yán nán yǐ dìng zāng pǐ yě
而云诬父弃母，恐此文致之言，难以定臧否也。
lǐ wéi zhū hóu shì tiān zǐ bù fú jiù jūn rán zé chāng fù jué qián jūn yǐ gèng nà hòu shì fèi jiù qī yǐ yòu hé qǔ yú yi zhū yi fǔ hu
礼，违诸侯适天子，不服旧君，然则昌父绝前君矣，更纳后室，废旧妻矣，又何取于宜诛宜抚乎！
qiě fù rén zhī yǒu è jí nǎi cí fu zhī suǒ mǐn yě ér zài qī chū chéng yǐ zài rén lǐ yīng jué gù yě
且妇人之有恶疾，乃慈夫之所愍也，而在七出，诚以在人理应绝故也。
jīn fú fù shū yù yǔ wú qī tóng fāng zhī è jí lǐ wú yǐ yì
今夫妇殊域，与无妻同，方之恶疾，理无以异。
jù jǐ gèng qǔ yǒu jué qián zhī zhèng
据己更娶，有绝前之证。
ér yún yīng fú yú yì hé jū
而云应服，于义何居！
shàng shū bā zuò yǐ wéi shè lìng yǒu rén yú cǐ fù wèi dūn huáng tài shǒu ér zi hòu rèn yú luò ruò fù qǔ qī fēi tú bú jiàn nǎi kě bù zhī jí qí sǐ wáng bù dé bù fú
”尚书八座以为“设令有人于此，父为敦煌太守，而子后任于洛，若父娶妻，非徒不见，乃可不知，及其死亡，不得不服。
dàn jū yǎng yǐ zhě qíng āi ér bù xiāng jiàn míng zhì suī qi niàn zhī xīn shū ér wèi zhī fú yī yě
但鞠养已者情哀，而不相见名制，虽戚念之心殊，而为之服一也。
yòu liǎng hòu pǐ dí zì wèi wéi lǐ bù wèi fēi cháng zhī shì ér yǐ cháng lǐ chù zhī yě
又，两后匹嫡，自谓违礼，不谓非常之事而以常礼处之也。
xī zi sī kū chū mǔ yú miào qí mén rén yuē shù shì zhī nǚ sǐ hé wéi kū yú kǒng shì zhī miào
昔子思哭出母于庙，其门人曰：‘庶氏之女死，何为哭于孔氏之庙！
zi sī jù gǎi kū yú tā shì
’子思惧，改哭于他室。
ruò chāng bù zhì fú bù dé bù gào qí fù zǔ jué qí qián mǔ zhī shī xǐ zhī tā de
若昌不制服，不得不告其父祖，掘其前母之尸，徙之他地。
ruò qí bù xǐ chāng wèi zuì rén
若其不徙，昌为罪人。
hé zé
为什么呢？
yì zú zhī nǚ bù dé fù yú xiān gū cáng qí mù cì gù yě
异族之女不得祔于先姑，藏其墓次故也。
qiě fú fù rén qiān fu yóu yǒu suǒ zūn zhào jī zhī jǔ lǐ de quán tōng gù xiān shǐ xiáng zhī bù jī qí shì ěr
且夫妇人牵夫，犹有所尊，赵姬之举，礼得权通，故先史详之，不讥其事耳。
jīn chāng zhī èr mǔ gè yǐ zhōng wáng shàng wú bìng zhǔ qīng zhòng zhī shì yě
今昌之二母，各已终亡，尚无并主轻重之事也。
chāng zhī qián mǔ yi yī shū wěi wéi bǐ
昌之前母，宜依叔隗为比。
ruò wáng zài chāng wèi shēng zhī qián zhě zé chāng bù yīng fù fú
若亡在昌未生之前者，则昌不应复服。
shēng jí mǔ cún zì yīng rú lǐ yǐ míng fú sān nián
生及母存，自应如礼以名服三年。
zhé zhèng dìng wéi wén zhāng xià tài cháng bào mào fèng xíng
辄正定为文，章下太常报楙奉行。
zhì yuē fán shì yǒu fēi cháng dāng yī zhǔn jiù diǎn wèi zhī lì duàn
制曰：“凡事有非常，当依准旧典，为之立断。
jīn yì cǐ shì chēng yǐn zhào jī shū wěi zhě cū shì yě
今议此事，称引赵姬、叔隗者粗是也。
rán hòu dí yǔ jìn hé gù jī shì de yíng shū wěi ér xià zhī
然后狄与晋和，故姬氏得迎叔隗而下之。
wú kòu gé sāi bì yǔ qián qī zhōng shǐ yǒng jué
吴寇隔塞，毖与前妻，终始永绝。
bì yì wú liǎng dí zé zhào shuāi kě yǐ zhuān zhì wěi shì
必义无两嫡，则赵衰可以专制隗氏。
chāng wéi rén zi qǐ de shàn tì qí mǔ
昌为人子，岂得擅替其母。
qiě bì èr qī bìng yǐ jué wáng qí zi yóu hòu mǔ zhī zǐ ěr chāng gù bù yīng zhì fú yě
且毖二妻并以绝亡，其子犹后母之子耳，昌故不应制服也。
tài xìng chū zhù zuò láng gàn bǎo lùn zhī yuē lǐ yǒu jīng yǒu biàn yǒu quán wáng bì zhī shì yǒu wéi wèi zhī yě
太兴初，著作郎干宝论之曰：“礼有经有变有权，王毖之事，有为为之也。
yǒu bù kě zé yǐ shǐ zhōng zhī yì bù kě qiú yǐ xún cháng zhī wén hé qún yì zhī fēn cuò
有不可责以始终之义，不可求以循常之文，何群议之纷错！
tóng chǎn zhě wú dí cè zhī bié ér xiān shēng wèi xiōng
同产者无嫡侧之别，而先生为兄；
zhū hóu tóng jué wú děng jí zhī chà ér xiān fēng wèi zhǎng
诸侯同爵无等级之差，而先封为长。
jīn èr qī zhī rù wú guì jiàn zhī lǐ zé yi yǐ xiān hòu wèi zhì shùn xù yì yě
今二妻之入，无贵贱之礼，则宜以先后为秩，顺序义也。
jīn shēng ér tóng shì zhě guǎ sǐ ér tóng miào zhě zhòng jí qí shén wèi gù yǒu shàng xià yě
今生而同室者寡，死而同庙者众，及其神位，固有上下也。
gù chūn qiū xián zhào jī zāo lǐ zhī biàn ér de lǐ qíng yě
故《春秋》贤赵姬遭礼之变而得礼情也。
qiě fú jí xiōng āi yuè dòng hu qíng zhě yě wǔ lǐ zhī zhì suǒ yǐ xù qíng ér jí shì yě
且夫吉凶哀乐，动乎情者也，五礼之制，所以叙情而即事也。
jīn èr mǔ zhě běn tā rén yě yǐ míng lái qīn ér ēn fǒu yú shí jìng bù jí shēng ài bù jí sàng fu hé zhuī fú zhī dào zāi
今二母者，本他人也，以名来亲，而恩否于时，敬不及生，爱不及丧，夫何追服之道哉！
zhāng yùn liú biàn de qí xiān hòu zhī jié qí wáng wèi héng tōng yú fú jué zhī zhì kě yǐ duàn yǐ
张恽、刘卞，得其先后之节，齐王、卫恒，通于服绝之制，可以断矣。
cháo tíng yú cǐ yi dǎo zhī yǐ zhào jī qí zhī yǐ zhào mìng shǐ xiān qī huī hán róng zhī dé hòu qī chóng bēi ràng zhī dào shì rén dá cháng shǎo zhī xù bǎi xìng jiàn biàn lǐ zhī zhōng
朝廷于此，宜导之以赵姬，齐之以诏命，使先妻恢含容之德，后妻崇卑让之道，室人达长少之序，百姓见变礼之中。
ruò cǐ kě yǐ jū shēng yòu kuàng yú sǐ hu
若此，可以居生，又况于死乎！
gǔ zhī wáng zhě yǒu yǐ shī yǒu zhī lǐ dài qí chén ér chén bù gǎn zì zūn
古之王者，有以师友之礼待其臣，而臣不敢自尊。
jīn lìng xiān qī yǐ yī tǐ jiē hòu ér hòu qī bù gǎn kàng jí qí zǐ sūn jiāo xiāng wèi fú lǐ zhī shàn wù yě
今令先妻以一体接后，而后妻不敢抗，及其子孙交相为服，礼之善物也。
rán zé wáng chāng xiōng dì xiāng de zhī rì
然则王昌兄弟相得之日，
gài yi xiá jì èr mǔ
盖宜祫祭二母，
děng qí lǐ kuì
等其礼馈，
xù qí xiān hòu
序其先后，
pèi yǐ zuǒ yòu
配以左右，
xiōng dì sù yōng
兄弟肃雍，
jiāo chóu zòu xiàn
交酬奏献，
shàng yǐ shù xiān fù zhī zhì
上以恕先父之志，
zhōng yǐ gāo èr mǔ zhī dé
中以高二母之德，
xià yǐ qí xiōng dì zhī hǎo
下以齐兄弟之好，
shǐ yì fēng hóng yú wáng jiào
使义风弘于王教，
cí ràng qià hu jí nàn
慈让洽乎急难，
bù yì de lǐ zhī běn hu
不亦得礼之本乎！
shì shí pèi guó liú zhòng wǔ xiān qǔ guàn qiū shì shēng zǐ zhèng shū zhèng zé èr rén
是时，沛国刘仲武先娶毌丘氏，生子正舒、正则二人。
guàn qiū jiǎn fǎn bài zhòng wǔ chū qí qī qǔ wáng shì shēng táo zhòng wǔ wèi guàn qiū shì bié shè ér bù gào jué
毌丘俭反败，仲武出其妻，娶王氏，生陶，仲武为毌丘氏别舍而不告绝。
jí guàn qiū shì zú zhèng shū qiú fù zàng yān ér táo bù xǔ
及毌丘氏卒，正舒求祔葬焉，而陶不许。
shū bù shì fú sòng yú shàng xià qì xuè lù gǔ cuī shang zhui luò shù shí nián fú de cóng yǐ zhì sǐ wáng
舒不释服，讼于上下，泣血露骨，缞裳缀络，数十年弗得从，以至死亡。
shí wú guó zhū mǒu qǔ qī chén shì shēng zǐ dōng bó
时吴国朱某娶妻陈氏，生子东伯。
rù jìn jìn cì qī mǒu shì shēng zǐ suí bó
入晋，晋赐妻某氏，生子绥伯。
tài kāng zhī zhōng mǒu yǐ wáng suí bó jiāng mǔ yǐ guī bāng zú xiōng dì jiāo ài jìng zhī dào èr mǔ dǔ xiān hòu zhī xù yōng yōng rén wú jiàn yān
太康之中，某已亡，绥伯将母以归邦族，兄弟交爱敬之道，二母笃先后之序，雍雍人无间焉。
jí qí zhōng yě èr zi jiāo xiāng wèi fú jūn zǐ yǐ wéi xián
及其终也，二子交相为服，君子以为贤。
ān fēng tài shǒu chéng liàng xiān yǐ yǒu qī hòu yòu qǔ suì lì èr dí
安丰太守程谅先已有妻，后又娶，遂立二嫡。
qián qī wáng hòu qī zi xūn yí suǒ fú
前妻亡，后妻子勋疑所服。
zhōng shū lìng zhāng huá zào jiǎ yǐ zhī wèn yuē jiǎ qǔ yǐ wèi qī hòu yòu qǔ bǐng nì bù shuō yǒu yǐ jū jiā rú èr dí wú yǒu guì jiàn zhī chà
中书令张华造甲乙之问曰：“甲娶乙为妻，后又娶丙，匿不说有乙，居家如二嫡，无有贵贱之差。
yǐ wáng bǐng zhī zǐ dāng hé fú
乙亡，丙之子当何服？
běn shí bìng liè dí shù bù shū suī èr dí fēi zhèng cǐ shī zài xiān rén rén zǐ hé de zhuān zhì xī qí qīn yě
本实并列，嫡庶不殊，虽二嫡非正，此失在先人，人子何得专制析其亲也。
ruò wéi shù mǔ fú yòu bù chéng wèi zhù
若为庶母服，又不成为庶。
jìn tuì bù zhī suǒ cóng
进退不知所从。
tài fù zhèng chōng yì yuē jiǎ shī lǐ yú jiā èr dí bìng zài chéng fēi rén zi suǒ de zhèng
”太傅郑冲议曰：“甲失礼于家，二嫡并在，诚非人子所得正。
zé yǐ bǐng zhī zǐ bìng dāng sān nián lǐ yí cóng zhòng
则乙丙之子并当三年，礼疑从重。
chē qí gǔ chōng shì zhōng shǎo chuán rèn kǎi yì lüè yǔ zhèng tóng
”车骑贾充、侍中少传任恺议略与郑同。
tài wèi xún yǐ yì yuē chūn qiū bìng hòu pǐ dí gǔ zhī míng diǎn yě
太尉荀𫖮议曰：“《春秋》并后匹嫡，古之明典也。
jīn bù kě yǐ fàn lǐ bìng lì èr qī bù bié zūn bēi ér suì qí shī yě
今不可以犯礼并立二妻，不别尊卑而遂其失也。
gù dāng duàn zhī yǐ lǐ xiān zhì wéi dí hòu zhì wéi zhù
故当断之以礼，先至为嫡，后至为庶。
bǐng zǐ yi yǐ dí mǔ fú yǐ yǐ zi yi yǐ shù mǔ shì bǐng
丙子宜以嫡母服乙，乙子宜以庶母事丙。
xī qū jiàn qù jì gǔ rén yǐ wéi wéi lǐ ér de lǐ
昔屈建去芰，古人以为违礼而得礼。
bǐng zǐ fēi wéi yì qí qīn sī zì fèng lǐ xiān hòu guì jiàn shùn xù zhī yì yě
丙子非为抑其亲，斯自奉礼先后贵贱顺叙之义也。
zhōng shū jiān xún xù yì yuē xī xiāng lǐ zhèng zǐ qún qǔ chén sī kōng cóng mèi hòu gé lǚ bù zhī luàn bù fù xiāng zhī cún wáng gèng qǔ xiāng lǐ cài shì nǚ
”中书监荀勖议曰：“昔乡里郑子群娶陈司空从妹，后隔吕布之乱，不复相知存亡，更娶乡里蔡氏女。
xú zhōu píng dìng chén shì de hái suì èr fēi bìng cún
徐州平定，陈氏得还，遂二妃并存。
cài shì zhī zǐ zì yuán xìn wèi chén shì fú dí mǔ zhī fú shì chén gōng yǐ cóng jiù zhī lǐ
蔡氏之子字元衅，为陈氏服嫡母之服，事陈公以从舅之礼。
zú xiōng zōng bó céng zé yuán xìn wèi yì qí qīn xiāng lǐ xiān dá yǐ yuán xìn wèi hé yí
族兄宗伯曾责元衅，谓抑其亲，乡里先达以元衅为合宜。
bù shěn cǐ shì cū xiāng sì fǒu
不审此事粗相似否。
jiàn wǔ yuán nián yǐ wēn jiào wèi sàn qí shì láng jiào yǐ mǔ wáng zhí kòu bù lín bìn zàng yù yíng gǎi zàng gù ràng bù bài
建武元年，以温峤为散骑侍郎，峤以母亡值寇，不临殡葬，欲营改葬，固让不拜。
yuán dì zhào yuē wēn jiào bù bài yǐ wèi de gǎi bǔ zàng sòng cháo yì yòu pō yǒu yì tóng
元帝诏曰：“温峤不拜，以未得改卜葬送，朝议又颇有异同。
wèi shěn yóu cǐ yá
为审由此邪？
tiān xià yǒu quē sāi xíng lǐ zhì wù zhě dāng shǐ lǐ kě jīng tōng
天下有阙塞，行礼制物者当使理可经通。
gǔ rén zhī zhì sān nián fēi qíng zhī suǒ jǐn gài cún wáng yǒu duàn bù yǐ sǐ shāng shēng ěr
古人之制三年，非情之所尽，盖存亡有断，不以死伤生耳。
yào dié ér fú jīn gé zhī yì zhě qǐ yíng guān yá
要绖而服金革之役者，岂营官邪？
suí wáng shì zhī huǎn jí yě
随王事之缓急也。
jīn jié nì wèi xiāo píng yáng dào duàn fèng yíng zhū jūn yóu wèi de jìng jìn jiào tè yī shēn yú hé jì qí sī jiān ér yǐ lǐ hé zì yí bù fú wáng mìng yá
今桀逆未枭，平阳道断，奉迎诸军犹未得径进，峤特一身，于何济其私艰，而以理阂自疑，不服王命邪！
qí lìng sān sī bā zuò mén xià sān xǐng wài nèi qún chén xiáng gòng tōng yì rú jiào bǐ wú jiāng qīn cái qí zhōng
其令三司八座、门下三省、外内群臣，详共通议如峤比，吾将亲裁其中。
yú shì tài zǎi xī yáng wáng yàng sī tú lín yǐng gōng zǔ piào qí jiāng jūn jí qiū zi dǎo shì zhōng jì zhān shàng shū zhōu yǐ sàn qí cháng shì xún suì děng yì yǐ xī wu yuán xié gōng qù chu wèi wú xíng rén yǐ móu chu chéng zhì zài bào chóu bù gǒu miè shēn yě
”于是太宰、西阳王羕，司徒临颍公组，骠骑将军、即丘子导，侍中纪瞻，尚书周𫖮，散骑常侍荀邃等议，以“昔伍员挟弓去楚，为吴行人以谋楚，诚志在报仇，不苟灭身也。
wēn jiào zāo nàn xī zài hé shuò rì xún gān gē zhì shuā chóu è wàn lǐ tóu shēn guī fù cháo tíng jiāng yù yīn shí jié lì píng lài wáng wēi yǐ zhǎn qí qíng cǐ nǎi jiào zhī zhì yě
温峤遭难，昔在河朔，日寻干戈，志刷雠恶，万里投身，归赴朝廷，将欲因时竭力，凭赖王威，以展其情，此乃峤之志也。
wú yuán dào lù wèi tōng shī lǚ wèi jìn ér gèng zhōng cí wáng shì liú zhì jiā xiàng yě
无缘道路未通，师旅未进，而更中辞王事，留志家巷也。
yǐ wéi chéng yi rú míng zhào
以为诚宜如明诏。
yú shì yǒu sī zòu yuē àn rú zhòng yì qù jiàn wǔ yuán nián jiǔ yuè xià xīn wèi lìng shū yī lǐ wén fù sāng wèi zàng wéi sàng zhǔ bù chú
”于是有司奏曰：“案如众议，去建武元年九月下辛未令书，依礼文，父丧未葬，唯丧主不除。
yǐ tā gù wèi zàng rén zǐ zhī qíng bù kě jū bìn ér chú gù qī yú bì zàng wú yuǎn jìn zhī duàn yě
以他故未葬，人子之情，不可居殡而除，故期于毕葬，无远近之断也。
ruò wáng yù zéi nán sàng líng wú chǔ qiú suǒ lǐ jué gù yīng sān nián ér chú bù dé gù cóng wèi zàng zhī lì yě
若亡遇贼难，丧灵无处，求索理绝，固应三年而除，不得故从未葬之例也。
ruò gǔ ròu jiān yú kòu hài
若骨肉歼于寇害，
sǐ wáng màn yú zhōng yuán
死亡漫于中原，
ér jì yǐ wèi zéi wèi miè
而继以遗贼未灭，
wáng zhě wú shōu bìn zhī shí
亡者无收殡之实，
cún zhě yòu quē yú bēn fù zhī lǐ
存者又阙于奔赴之礼，
ér rén zǐ zhī qíng
而人子之情，
āi tòng wú duàn
哀痛无断，
zhé yī wèi zàng zhī yì
辄依未葬之义，
jiǔ ér bù chú
久而不除，
ruò suì qí qíng
若遂其情，
zé rén jū wú xiàn zhī sàng
则人居无限之丧，
fēi yǒu lǐ wú shí bù dé zhī yì yě
非有礼无时不得之义也。
zhū rú cǐ jiē yī dōng guān gù shì xiàn xíng sān nián zhī lǐ bì ér chú yě
诸如此，皆依东关故事，限行三年之礼毕而除也。
wéi èr qīn shēng lí jí xiōng wèi fēn fú sāng zé xiōng shì wèi jù cóng jí zé yí yú bù cún xīn yōu jū sù chū zì rén qíng yǒu rú cǐ zhě fēi guān zhì zhī suǒ cái
唯二亲生离，吉凶未分，服丧则凶事未据，从吉则疑于不存，心忧居素，出自人情，有如此者，非官制之所裁。
jīn jiào yǐ wèi de gǎi bǔ bēn fù lèi shè jí cí
今峤以未得改卜奔赴，累设疾辞。
àn xīn wèi zhī zhì yǐ yǒu chéng duàn jiē bù dé fù suì qí sī qíng bù fú wáng mìng yǐ kuī fǎ xiàn
案辛未之制，已有成断，皆不得复遂其私情，不服王命，以亏法宪。
cān yì kě rú qián zhào jiào shòu bài zhòng gào yǐ zhōng chéng sī tú zhū rú jiào bǐ zhě yī dōng guān gù shì xīn wèi lìng shū zhī zhì
参议可如前诏峤受拜，重告以中丞司徒，诸如峤比者，依东关故事辛未令书之制。
jiào bù dé yǐ nǎi bài
”峤不得已，乃拜。
shì shí zhōng yuán sāng luàn shì jiā lí xī cháo tíng yì èr qīn xiàn méi kòu nán yìng zhì fú bù
是时中原丧乱，室家离析，朝廷议二亲陷没寇难，应制服不。
tài cháng hè xún yuē èr qīn shēng lí jí xiōng wèi fēn fú sāng zé xiōng shì wèi jù cóng jí zé yí yú bù cún xīn yōu jū sù yǔn dàng rén qíng
太常贺循曰：二亲生离，吉凶未分，服丧则凶事未据，从吉则疑于不存，心忧居素，允当人情。
yuán dì lìng yǐ xún yì wéi rán
”元帝令以循议为然。
tài xìng èr nián sī tú xún zǔ yún èr qīn xiàn méi kòu nán wàn wú yī jì zhě yi shǐ yī wáng fǎ suí lì xíng sàng
太兴二年，司徒荀组云：“二亲陷没寇难，万无一冀者，宜使依王法，随例行丧。
yǔ wèi zhī yún èr qīn wèi róng dí suǒ pò cún wáng wèi kě zhī zhě yi jǐn xún qiú zhī lǐ
”庾蔚之云：“二亲为戎狄所破，存亡未可知者，宜尽寻求之理。
xún qiú zhī lǐ jué sān nián zhī wài pián yí hūn huàn yìn sì bù kě jué wáng zhèng bù kě fèi gù yě
寻求之理绝，三年之外，便宜婚宦，胤嗣不可绝，王政不可废故也。
yóu yi yǐ āi sù zì jū bù yù jí qìng zhī shì dài zhōng shòu ér fú zhī yě
犹宜以哀素自居，不豫吉庆之事，待中寿而服之也。
ruò jìng nèi zéi luàn qīng píng sì shěng zhī hòu xún jué wú zōng jī zhě pián yí zhì fú
若境内贼乱清平，肆眚之后，寻觉无踪迹者，便宜制服。
xián kāng èr nián líng líng li fán zǐ xiān shì nán píng jùn chén shēn wèi qī chǎn sì zǐ ér zāo zéi
咸康二年，零陵李繁姊先适南平郡陈诜为妻，产四子而遭贼。
zǐ tóu shēn yú zéi qǐng huó gū mìng zéi lüè jiāng zǐ qù
姊投身于贼，请活姑命，贼略将姊去。
shēn gèng qǔ yán shì shēng sān zi
诜更娶严氏，生三子。
fán hòu de zǐ xiāo xī wǎng yíng hái shēn shēn jí zhù lǐng èr qī
繁后得姊消息，往迎还诜，诜籍注领二妻。
jí li wáng shēn yí zhì fú yǐ shì yán zhēng xi dà jiàng jūn yǔ liàng fǔ píng yì shí yì yì wǎng wǎng yì tóng
及李亡，诜疑制服，以事言征西大将军庾亮府平议，时议亦往往异同。
sī mǎ wáng qiān qī yì yuē àn lǐ bù èr dí gù huì gōng yuán fēi mèng zǐ mèng zǐ zú jì shì yǐ shēng zǐ
司马王愆期议曰：“案礼不二嫡，故惠公元妃孟子，孟子卒，继室以声子。
zhū hóu yóu ěr kuàng shù rén hu
诸侯犹尔，况庶人乎！
shì sāng lǐ yuē jì mǔ běn shí jì shì gù chēng jì mǔ shì zhī rú dí gù yuē rú mǔ yě
《士丧礼》曰，继母本实继室，故称继母，事之如嫡，故曰如母也。
shēn bù néng yuǎn lǜ bì nàn yǐ wáng qí qī fēi fàn qī chū jiàn jué yú shēn
诜不能远虑避难，以亡其妻，非犯七出见绝于诜。
shǐ bú jiàn jué zhōng yòu jiàn yíng yǎng gū yú táng zi wéi shǒu dí liè míng huáng jí zé shēn zhī qī yě
始不见绝，终又见迎，养姑于堂，子为首嫡，列名黄籍，则诜之妻也。
wèi shēn yě qī zé wèi huī yě mǔ huī zhī zhì fú wú suǒ yí yǐ
为诜也妻，则为晖也母，晖之制服无所疑矣。
lǐ wèi jì mǔ fú ér bù wéi qián mǔ fú zhě rú li bǐ lèi kuàng shì suǒ xī
礼为继母服而不为前母服者，如李比类，旷世所希。
qián mǔ jì zhōng nǎi yǒu jì mǔ hòu zǐ bù jí qián mǔ gù wú zhì fú zhī wén
前母既终，乃有继母，后子不及前母，故无制服之文。
rán yuè cí zhēng cháng wèi yǒu bù yǐ qián mǔ wèi mǔ zhě wáng yóu mǔ zhī kuàng qí cún hu
然礿祠蒸尝，未有不以前母为母者，亡犹母之，况其存乎！
shēn yǒu lǎo mǔ bù kě yǐ mò zhī yǎng qī wú guī qī nà qiè kě yě
诜有老母，不可以莫之养，妻无归期，纳妾可也。
li suī méi zéi shàng yǒu shēng jì shēn xún qiú zhī lǐ bù jìn ér biàn qǔ qī chéng shēn zhī duǎn yě
李虽没贼，尚有生冀，诜寻求之理不尽，而便娶妻，诚诜之短也。
rán lǒng mǔ zhī fu bù dá lǐ yì kǎo zhī zhuàn jì bù shèng
然陇亩之夫，不达礼义，考之传记不胜。
yǒu shī xiào shū zhī qī shī shēn yú xì chōu ér bù qì zhě yǐ fēi qí zuì yě
有施孝叔之妻失身于郤犨而不弃者，以非其罪也。
shēn yǒu liǎng qī fēi gù fàn fǎ
诜有两妻，非故犯法。
li bǐ yě rén ér néng lín wēi qǐng huó gū mìng xiǎn bù wàng shùn kě wèi xiào fù yǐ
李鄙野人，而能临危请活姑命，险不忘顺，可谓孝妇矣。
yì zhě yù lìng zài méi lüè zhī zhōng bì quán kǔ cāo yǒu yǔn wú èr shì wàng fán rén jiē wèi sòng bó jī yě
议者欲令在没略之中，必全苦操，有陨无二，是望凡人皆为宋伯姬也。
shēn suī bù yīng qǔ qī shuǎ yǐ yán wèi qī qī zé jì shì běn fēi dí yě
诜虽不应娶妻，耍以严为妻，妻则继室，本非嫡也。
suī yún fēi dí yì zài shǐ zhōng nìng kě yǐ shēn bù yīng èr qī ér jǐ shè èr tíng hu
虽云非嫡，义在始终，宁可以诜不应二妻而己涉二庭乎！
ruò néng xià zhī zé zhào jī zhī yì
若能下之，则赵姬之义。
ruò yún bù néng guān dāng yǒu zhì
若云不能，官当有制。
xiān dí hòu jì yǒu zì lái yǐ
先嫡后继，有自来矣。
zhòng yì biǎn jī tài jùn gù lüè xù yì huái
众议贬讥太峻，故略序异怀。
liàng cóng qiān qī yì dìng
”亮从愆期议定。
wǔ jīng tōng yì yǐ wéi yǒu dé zé shì shàn wú dé zé shì è gù suī jūn chén kě tóng
《五经通义》以为有德则谥善，无德则谥恶，故虽君臣可同。
wèi cháo chū shì xuān dì wéi wén hóu jǐng wáng wèi wǔ hòu wén wáng biǎo bù yí yǔ èr zǔ tóng yú shì gǎi shì xuān wén zhōng wǔ
魏朝初谥宣帝为文侯，景王为武侯，文王表不宜与二祖同，于是改谥宣文、忠武。
zhì wén wáng shòu jìn wáng zhī hào wèi dì yòu zhuī mìng xuān wén wèi xuān wáng zhōng wǔ wèi jǐng wáng
至文王受晋王之号，魏帝又追命宣文为宣王，忠武为景王。
tài kāng bā nián shí yuè tài cháng shàng shì gù tài cháng píng líng nán guō yì wèi jǐng hóu
太康八年十月，太常上谥故太常平陵男郭奕为景侯。
yǒu sī zòu yún jìn shòu mìng yǐ lái zǔ zōng hào shì qún xià wèi yǒu tóng zhě gù guō yì wèi jǐng yǔ jǐng huáng tóng bù kě tīng yi shì yuē mù
有司奏云：“晋受命以来，祖宗号谥群下未有同者，故郭奕为景，与景皇同，不可听，宜谥曰穆。
wáng jì yáng pú děng bìng yún fu wú qióng zhī zuò míng shì bù yī ruò jiē xiāng bì yú zhì nán quán
”王济、羊璞等并云：“夫无穷之祚，名谥不一，若皆相避，于制难全。
rú xī bù bì fù fēi tuī chóng shì zūn zhī lǐ
如悉不避，复非推崇事尊之礼。
yi yī huì míng zhī yì dàn jí qī miào zǔ zōng ér yǐ bù jí qiān huǐ zhī miào
宜依讳名之义，但及七庙祖宗而已，不及迁毁之庙。
chéng càn wǔ mào liú nè bìng yún tóng shì fēi xián
”成粲、武茂、刘讷并云：“同谥非嫌。
hào shì zhě guó zhī dà diǎn suǒ yǐ lì shí zuò jiào jīng tiān rén zhī yuǎn zhǐ yě
号谥者，国之大典，所以厉时作教，经天人之远旨也。
gù suī jūn fù yì yǒu suǒ bù lóng jí zài chén zǐ huò yǐ xíng xiǎn
固虽君父，义有所不隆，及在臣子，或以行显。
gù néng shǐ shàng xià mài dé wǎng yǒu dài huāng
故能使上下迈德，罔有怠荒。
chén yuàn shèng shì tóng fú yáo shùn xíng zhōu tóng shì zhī lǐ shě hàn wèi jìn zhì xiāng bì zhī yì
臣愿圣世同符尧舜，行周同谥之礼，舍汉魏近制相避之议。
yòu yǐn zhōu gōng fù zǐ tóng shì yuē wén
”又引周公父子同谥曰文。
wǔ dì zhào yuē fēi yán jūn chén bù kě tóng zhèng yǐ yì shì jǐng bù xiāng dāng ěr yi shì yuē jiǎn
武帝诏曰：“非言君臣不可同，正以奕谥景不相当耳，宜谥曰简。
jí tài yuán sì nián shì zhōng wáng xīn zhī biǎo jūn chén zhī xián tóng shì shàng shū zòu yǐ xīn zhī yán wéi rán
”及太元四年，侍中王欣之表君臣之嫌同谥，尚书奏以欣之言为然。
zhào kě
朝廷下诏宽恕了他们。
piào qí jiāng jūn wēn jiào qián qī lǐ shì zài jiào wēi shí biàn zú
骠骑将军温峤前妻李氏，在峤微时便卒。
yòu qǔ wáng shì hé shì bìng zài jiào qián sǐ
又娶王氏、何氏，并在峤前死。
jí jiào hōng cháo tíng yǐ wèn chén shū sān rén bìng de wèi fū rén bù
及峤薨，朝廷以问陈舒：“三人并得为夫人不？
shū yún lǐ jì qí qī wèi fū rén ér zú ér hòu qí fū bù wèi dài fū ér fù yú qí qī zé bù yì shēng
”舒云：“《礼记》‘其妻为夫人而卒，而后其夫不为大夫，而祔于其妻，则不易牲。
qī zú
妻卒。
ér hòu fu wèi dài fū ér fù yú qí qī zé yǐ dài fū shēng
而后夫为大夫，而祔于其妻，则以大夫牲’。
rán zé fu róng yú cháo qī guì yú shì suī xiān fū méi róng rǔ cháng suí yú fu yě
然则夫荣于朝，妻贵于室，虽先夫没，荣辱常随于夫也。
lǐ jì yuē qī fù yú zǔ gū zǔ gū yǒu sān rén zé fù qí qīn zhě
《礼记》曰‘妻祔于祖姑，祖姑有三人，则祔其亲者’。
rú lǐ zé sān rén jiē wèi fū rén yě
如礼，则三人皆为夫人也。
zì qín hàn yǐ lái fèi yī qǔ jiǔ nǚ zhī zhì jìn shì wú fù jì shì zhī lǐ xiān qī zú zé gèng qǔ
自秦汉已来，废一娶九女之制，近世无复继室之礼，先妻卒则更娶。
gǒu shēng jiā lǐ zé wáng bù yīng biǎn
苟生加礼，则亡不应贬。
yǔ wèi zhī yún jiàn shí zhī qī bù dé bìng wèi fū rén ruò yǒu zhuī zèng zhī mìng zé bù lùn ěr
”庾蔚之云：“贱时之妻不得并为夫人，若有追赠之命则不论耳。
jiào chuán zèng wáng hé èr rén fū rén yìn shòu bù jí lǐ shì
”《峤传》，赠王、何二人夫人印绶，不及李氏。
yǒng hé shí yī nián péng chéng guó wèi li tài fēi qiú shì
永和十一年，彭城国为李太妃求谥。
bó shì cáo dān zhī yì fū fù xíng bù bì tóng bù dé yǐ fu shì shì fù
博士曹耽之议：“夫妇行不必同，不得以夫谥谥妇。
chūn qiū fù rén yǒu shì shén duō jīng wú jī wén zhī lǐ de shì yě
《春秋》妇人有谥甚多，经无讥文，知礼得谥也。
hú nè yún lǐ fù rén shēng yǐ fu jué sǐ yǐ fu shì
”胡讷云：“礼，妇人生以夫爵，死以夫谥。
chūn qiū fū rén yǒu shì bù fù yī lǐ ěr
《春秋》夫人有谥，不复依礼耳。
ān píng xiàn wáng lǐ fēi láng yá wǔ wáng zhū gě fēi tài fù dōng hǎi wáng péi fēi bìng wú shì jīn yi lǜ jiù diǎn
安平献王李妃、琅邪武王诸葛妃，太傅东海王裴妃并无谥，今宜率旧典。
wáng biāo zhī yún fù rén yǒu shì lǐ huài gù ěr
”王彪之云：“妇人有谥，礼坏故耳。
shēng zǐ wèi shì fú qián zhū rú yǐ wéi fēi
声子为谥，服虔诸儒以为非。
dù yù yì yún lǐ fù rén wú shì
杜预亦云‘礼，妇人无谥’。
chūn qiū wú jī zhī wén suǒ wèi bù dài biǎn jué zì míng zhě yě
《春秋》无讥之文，所谓不待贬绝自明者也。
jìn shì wéi hòu nǎi yǒu shì ěr
近世惟后乃有谥耳。
tài wèi xún yǐ shàng shì fǎ yún ruò cì shì ér dào yuǎn bù jí zàng zhě jiē fēng cè xià shǔ qiǎn suǒ chéng zhǎng lì fèng cè jí zhǒng jì cì shì
太尉荀𫖮上谥法云：“若赐谥而道远不及葬者，皆封策下属，遣所承长吏奉策即冢祭赐谥。
tài yuán shí sān nián zhào kǒng ān guó wèi shì zhōng
太元十三年，召孔安国为侍中。
ān guó biǎo yǐ huáng mén láng wáng yú míng fàn sī huì bù dé lián shǔ qiú jiě
安国表以黄门郎王愉名犯私讳，不得连署，求解。
yǒu sī yì yún míng zhōng huì zhī yǒu xīn suǒ tóng wén míng xīn jù yì míng qián gào
有司议云：“名终讳之，有心所同，闻名心瞿，亦明前诰。
ér lǐ fù yún jūn suǒ wú sī huì dài fū zhī suǒ yǒu gōng huì wú sī huì
而《礼》复云‘君所无私讳，大夫之所有公讳’，无私讳。
yòu yún shī shū bù huì lín wén bù huì
又云‘诗书不讳，临文不讳’。
qǐ fēi gōng yì duó sī qíng wáng zhì qū jiā lǐ zāi
岂非公义夺私情，王制屈家礼哉！
shàng shū ān zhòng nán chén xiān biǎo zhōng bīng cáo láng wáng yòu míng fàn fù huì qiú jiě zhí míng zhào yuán fā tīng xǔ huàn cáo gài shì ēn chū zhì wài ěr
尚书安众男臣先表中兵曹郎王祐名犯父讳，求解职，明诏爰发，听许换曹，盖是恩出制外耳。
ér qīng zhě hù xiāng zhān shì yuán liú jì qǐ mò zhī qí jí
而顷者互相瞻式，源流既启，莫知其极。
fu huáng cháo lǐ dà bǎi liáo bèi zhí biān guān liè shǔ dòng xiāng jīng shè
夫皇朝礼大，百僚备职，编官列署，动相经涉。
ruò yǐ sī huì rén suì qí xīn zé yí guān yì zhí qiān liú mò yǐ jì wéi diǎn fǎ yǒu kuī zhèng tǐ
若以私讳，人遂其心，则移官易职，迁流莫已，既违典法，有亏政体。
qǐng yī duàn zhī
请一断之。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。