wǔ lǐ zhī bié sān yuē bīn gài cháo zōng jìn yù huì tóng zhī zhì shì yě
五礼之别，三曰宾，盖朝宗、觐遇、会同之制是也。
zì zhōu yǐ xià qí lǐ mí fán
自周以下，其礼弥繁。
zì qín miè xué zhī hòu jiù diǎn cán quē
自秦灭学之后，旧典残缺。
hàn xìng shǐ shǐ shū sūn tōng zhì lǐ cān yòng xiān dài zhī yí rán yì wǎng wǎng gǎi yì yān
汉兴，始使叔孙通制礼，参用先代之仪，然亦往往改异焉。
hàn yí yǒu zhèng huì lǐ zhēng dàn yè lòu wèi jǐn qī kè zhōng míng shòu hè gōng hóu yǐ xià zhí zhì jiā tíng èr qiān dàn yǐ shàng shēng diàn chēng wàn suì rán hòu zuò yuè yàn xiǎng
汉仪有正会礼，正旦，夜漏未尽七刻，钟鸣受贺，公侯以下执贽夹庭，二千石以上升殿称万岁，然后作乐宴飨。
wèi wǔ dì dū yè zhèng huì wén chāng diàn yòng hàn yí yòu shè bǎi huá dēng
魏武帝都邺，正会文昌殿，用汉仪，又设百华灯。
jìn shì shòu mìng wǔ dì gēng dìng yuán huì yí xián níng zhù shì yě
晋氏受命，武帝更定元会仪，《咸宁注》是也。
fu xuán yuán huì fù yuē kǎo xià hòu zhī yí xùn zōng yīn zhōu zhī diǎn yì cǎi qín hàn zhī jiù yí dìng yuán zhèng zhī jiā huì
傅玄《元会赋》曰：“考夏后之遗训，综殷周之典艺，采秦汉之旧仪，定元正之嘉会。
cǐ zé jiān cǎi zhòng dài kě zhī yǐ
”此则兼采众代可知矣。
xián níng zhù xiān zhèng yī rì yǒu sī gè sù shè
《咸宁注》：“先正一日，有司各宿设。
yè lòu wèi jǐn shí kè qún chén jí dào tíng liáo qǐ huǒ
夜漏未尽十刻，群臣集到，庭燎起火。
shàng hè qǐ yè bào yòu hè huáng hòu
上贺，起，谒报，又贺皇后。
hái cóng yún lóng dōng zhōng huá mén rù yì dōng gé xià biàn zuò
还，从云龙东中华门入，诣东阁下，便坐。
lòu wèi jǐn qī kè bǎi guān jí shòu zhì láng guān yǐ xià zhì jì lì jiē rù lì qí cì qí bì wèi zhě rú lín xuān yí
漏未尽七刻，百官及受贽郎官以下至计吏皆入立其次，其陛卫者如临轩仪。
lòu wèi jǐn wǔ kè yè zhě pú yè dà hóng lú gè gè zòu qún chén jiù wèi dìng
漏未尽五刻，谒者、仆射、大鸿胪各各奏群臣就位定。
lòu jǐn shì zhōng zòu wài bàn
漏尽，侍中奏外办。
huáng dì chū zhōng gǔ zuò bǎi guān jiē bài fú
皇帝出，钟鼓作，百官皆拜伏。
tài cháng dǎo huáng dì shēng yù zuò zhōng gǔ zhǐ bǎi guān qǐ
太常导皇帝升御坐，钟鼓止，百官起。
dà hóng lú guì zòu qǐng cháo hè
大鸿胪跪奏‘请朝贺’。
zhǎng lǐ láng zàn huáng dì yán wáng dēng
掌礼郎赞‘皇帝延王登’。
dà hóng lú guì zàn fān wáng chén mǒu děng fèng bái bì gè yī zài bài hè
大鸿胪跪赞‘籓王臣某等奉白璧各一，再拜贺’。
tài cháng bào wáng xī dēng
太常报’王悉登’。
yè zhě yǐn shàng diàn dāng yù zuò
谒者引上殿，当御坐。
huáng dì xìng wáng zài bài
皇帝兴，王再拜。
huáng dì zuò fù zài bài
皇帝坐，复再拜。
guì zhì bì yù zuò qián fù zài bài
跪置璧御坐前，复再拜。
chéng lǐ qì yè zhě yǐn xià diàn hái gù wèi
成礼讫，谒者引下殿，还故位。
zhǎng lǐ láng zàn huáng dì yán tài wèi děng
掌礼郎赞‘皇帝延太尉等’。
yú shì gōng tè jìn xiōng nú nán chán yú jīn zǐ jiāng jūn dāng dà hóng lú xi zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn qiān dàn liù bǎi shí dāng dà xíng lìng xi jiē běi miàn fú
于是公、特进、匈奴南单于、金紫将军当大鸿胪西，中二千石、二千石、千石、六百石当大行令西，皆北面伏。
hóng lú guì zàn tài wèi zhōng èr qiān dàn děng fèng bì pí bó gāo yàn zhì zài bài hè
鸿胪跪赞‘太尉、中二千石等奉璧、皮、帛、羔、雁、雉，再拜贺’。
tài cháng zàn huáng dì yán gōng děng dēng
太常赞‘皇帝延公等登’。
zhǎng lǐ yǐn gōng zhì jīn zǐ jiāng jūn shàng diàn
掌礼引公至金紫将军上殿。
huáng dì xìng jiē zài bài
皇帝兴，皆再拜。
huáng dì zuò yòu zài bài
皇帝坐，又再拜。
guì zhì bì pí bó yù zuò qián fù zài bài
跪置璧皮帛御坐前，复再拜。
chéng lǐ qì yè zhě yǐn xià diàn hái gù wèi
成礼讫，谒者引下殿，还故位。
gōng zhì bì chéng lǐ shí dà xíng lìng bìng zàn diàn xià zhōng èr qiān dàn yǐ xià tóng
公置璧成礼时，大行令并赞殿下，中二千石以下同。
chéng lǐ qì yǐ zhì shòu zhì láng láng yǐ bì bó fù yè zhě gāo yàn zhì fù tài guān
成礼讫，以贽授贽郎，郎以璧帛付谒者，羔、雁、雉付太官。
tài lè lìng guì qǐng zòu yǎ yuè lè yǐ cì zuò
太乐令跪请奏雅乐，乐以次作。
chéng huáng lìng nǎi chū chē huáng dì ba rù bǎi guān jiē zuò
乘黄令乃出车，皇帝罢入，百官皆坐。
zhòu lòu shàng shuǐ liù kè zhū mán yí hú kè yǐ cì rù jiē zài bài qì zuò
昼漏上水六刻，诸蛮夷胡客以次入，皆再拜讫，坐。
yù rù hòu sān kè yòu chū zhōng gǔ zuò
御入后三刻又出，钟鼓作。
yè zhě pú yè guì zòu qǐng qún chén shàng
谒者、仆射跪奏‘请群臣上’。
yè zhě yǐn wáng gōng èr qiān dàn shàng diàn qiān dàn liù bǎi shí tíng běn wèi
谒者引王公二千石上殿，千石、六百石停本位。
yè zhě yǐn wáng yì zūn zhuó shòu jiǔ guì shòu shì zhōng shì zhōng guì zhì yù zuò qián
谒者引王诣樽酌寿酒，跪授侍中，侍中跪置御坐前。
wáng hái
王还。
wáng zì zhuó zhì wèi qián
王自酌置位前。
yè zhě guì zòu fān wáng chén mǒu děng fèng shāng zài bài shàng qiān wàn suì shòu
谒者跪奏‘籓王臣某等奉觞，再拜上千万岁寿’。
sì xiāng lè zuò bǎi guān zài bài
四厢乐作，百官再拜。
yǐ yǐn yòu zài bài
已饮，又再拜。
yè zhě yǐn wáng děng huán běn wèi
谒者引王等还本位。
bì xià zhě chuán jiù xí qún chén jiē guì nuò
陛下者传就席，群臣皆跪诺。
shì zhōng zhōng shū lìng shàng shū lìng gè yú diàn shàng shàng shòu jiǔ
侍中、中书令、尚书令各于殿上上寿酒。
dēng gē lè shēng tài guān yòu xíng yù jiǔ
登歌乐升，太官又行御酒。
yù jiǔ shēng jiē tài guān lìng guì shòu shì láng shì láng guì jìn yù zuò qián
御酒升阶，太官令跪授侍郎，侍郎跪进御坐前。
nǎi xíng bǎi guān jiǔ
乃行百官酒。
tài lè lìng guì zòu zòu dēng gē sān zhōng nǎi jiàng
太乐令跪奏‘奏登歌’，三终乃降。
tài guān lìng guì qǐng jù yù fàn dào jiē qún chén jiē qǐ
太官令跪请具御饭，到阶，群臣皆起。
tài guān lìng chí gēng guì shòu sī tú chí fàn guì shòu dà sī nóng shàng shí chí àn bìng shòu chí jié chí jié guì jìn yù zuò qián
太官令持羹跪授司徒，持饭跪授大司农，尚食持案并授持节，持节跪进御坐前。
qún chén jiù xí
群臣就席。
tài lè lìng guì zòu zòu shí jǔ lè
太乐令跪奏‘奏食举乐’。
tài guān xíng bǎi guān fàn àn biàn
太官行百官饭案遍。
shí bì tài lè lìng guì zòu qǐng jìn lè
食毕，太乐令跪奏‘请进乐’。
lè yǐ cì zuò
乐以次作。
gǔ chuī lìng yòu qián guì zòu qǐng yǐ cì jìn zhòng jì
鼓吹令又前跪奏‘请以次进众妓’。
nǎi zhào zhū jùn jì lì qián shòu chì jiè yú jiē xià
乃召诸郡计吏前，受敕戒于阶下。
yàn lè bì yè zhě yī rén guì zòu qǐng bà tuì
宴乐毕，谒者一人跪奏‘请罢退’。
zhōng gǔ zuò qún chén běi miàn zài bài chū
钟鼓作，群臣北面再拜，出。
rán zé yè lòu wèi jǐn qī kè wèi zhī chen hè
”然则，夜漏未尽七刻谓之晨贺。
zhòu lòu shàng sān kè gèng chū bǎi guān fèng shòu jiǔ wèi zhī zhòu huì
昼漏上三刻更出，百官奉寿酒，谓之昼会。
bié zhì nǚ lè sān shí rén yú huáng zhàng wài zòu fáng zhōng zhī gē
别置女乐三十人于黄帐外，奏房中之歌。
jiāng zuǒ duō yú bù fù chen hè
江左多虞，不复晨贺。
yè lòu wèi jǐn shí kè kāi xuān yáng mén zhì píng dàn shǐ kāi diàn mén zhòu lòu shàng wǔ kè huáng dì nǎi chū shòu hè
夜漏未尽十刻，开宣阳门，至平旦始开殿门，昼漏上五刻，皇帝乃出受贺。
huáng tài zǐ chū huì zhě zé zài sān kè xià wáng gōng shàng
皇太子出会者，则在三恪下王公上。
zhēng dàn yuán huì shè bái shòu zūn yú diàn tíng zūn gài shang shī bái shòu ruò yǒu néng xiàn zhí yán zhě zé fā cǐ zūn yǐn jiǔ
正旦元会，设白兽樽于殿庭，樽盖上施白兽，若有能献直言者，则发此樽饮酒。
àn lǐ bái shòu zūn nǎi dù jǔ zhī yí shì yě wèi bái shòu gài shì hòu dài suǒ wéi shì jì dàn yě
案礼，白兽樽乃杜举之遗式也，为白兽盖，是后代所为，示忌惮也。
wèi zhì fān wáng bù dé cháo jìn
魏制，籓王不得朝觐。
wèi míng dì shí yǒu cháo zhě jiē yóu tè ēn bù dé yǐ wéi cháng
魏明帝时，有朝者皆由特恩，不得以为常。
jí tài shǐ zhōng yǒu sī zòu zhū hóu zhī guó qí wáng gōng yǐ xià rù cháo zhě sì fāng gè wèi èr fān sān suì ér zhōu zhōu zé gēng shǐ
及泰始中，有司奏：“诸侯之国，其王公以下入朝者，四方各为二番，三岁而周，周则更始。
ruò lín shí yǒu gù què zài míng nián
若临时有故，却在明年。
míng nián lái cháo zhī hòu gèng mǎn sān suì nǎi fù cháo bù dé wéi běn shù
明年来朝之后，更满三岁乃复朝，不得违本数。
cháo lǐ jiē qīn zhí bì rú jiù cháo zhī zhì
朝礼皆亲执璧，如旧朝之制。
bù cháo zhī suì gè qiǎn qīng fèng pìn
不朝之岁，各遣卿奉聘。
zòu kě
”奏请得到批准。
jiāng zuǒ wáng hóu bù zhī guó qí yǒu shòu rèn jū wài zé tóng fāng bó cì shǐ èr qiān dàn zhī lǐ yì wú cháo pìn zhī zhì gù cǐ lǐ suì fèi
江左王侯不之国，其有受任居外，则同方伯刺史二千石之礼，亦无朝聘之制，故此礼遂废。
hàn yǐ gāo dì shí yuè dìng qín qiě wèi suì shǒu
汉以高帝十月定秦，且为岁首。
zhì wǔ dì suī gǎi yòng xià zhēng rán měi yuè shuò cháo zhì yú shí yuè shuò yóu cháng xiǎng huì
至武帝，虽改用夏正，然每月朔朝，至于十月朔，犹常飨会。
qí yí yè lòu wèi jǐn qī kè shòu hè jí zhì
其仪，夜漏未尽七刻，受贺及贽。
gōng hóu bì zhōng èr qiān dàn èr qiān dàn gāo qiān dàn liù bǎi shí yàn sì bǎi shí yǐ xià zhì
公侯璧，中二千石、二千石羔，千石、六百石雁，四百石以下雉。
sān gōng fèng bì shàng diàn yù zuò qián běi miàn
三公奉璧上殿御坐前，北面。
tài cháng zàn yuē huáng dì wèi jūn xìng
太常赞曰‘皇帝为君兴’。
sān gōng fú
三公伏。
huáng dì zuò nǎi qián jìn bì
皇帝坐，乃前进璧。
bǎi guān jiē hè èr qiān dàn yǐ shàng shàng diàn chēng wàn suì jǔ shāng yù shí sī tú fèng gēng dà sī nóng fèng fàn zòu shí jǔ zhī lè
百官皆贺，二千石以上上殿称万岁，举觞，御食，司徒奉羹，大司农奉饭，奏食举之乐。
bǎi guān shòu cì yàn xiǎng dà zuò lè rú yuán zhèng zhī yí
百官受赐，宴飨，大作乐，如元正之仪。
wèi jìn zé dōng zhì rì shòu fāng guó jí bǎi liáo chēng hè yīn xiǎo huì
魏晋则冬至日受方国及百僚称贺，因小会。
qí yí yà yú xiàn suì zhī dàn
其仪亚于献岁之旦。
gǔ zhě dì wáng mò bù xún shòu
古者帝王莫不巡狩。
wèi wén dì zhí tiān xià sān fēn fāng yú duō shì huáng yú jí dòng yì wú nìng suì gài yìng shí zhī wu fēi jiù zhāng yě
魏文帝值天下三分，方隅多事，皇舆亟动，役无宁岁，盖应时之务，非旧章也。
míng dì fán sān dōng xún shòu suǒ guò cún wèn gāo nián xù jí kǔ huò cì gǔ bó yǒu gǔ xún xìng zhī fēng yān
明帝凡三东巡狩，所过存问高年，恤疾苦，或赐谷帛，有古巡幸之风焉。
qí wáng zhèng shǐ yuán nián xún luò yáng xiàn cì gāo nián lì tián gè yǒu chà
齐王正始元年，巡洛阳县，赐高年力田各有差。
jí wǔ dì tài shǐ sì nián zhào cì shǐ èr qiān dàn zhǎng lì yuē gǔ zhī wáng zhě yǐ suì shí xún shòu fāng yuè qí cì zé èr bó shù zhí bù rán zé xíng rén shùn shěng
及武帝泰始四年，诏刺史二千石长吏曰：“古之王者，以岁时巡狩方岳，其次则二伯述职，不然则行人顺省。
gù suī yōu xiá cè wēi xīn wú yōng gé xià qíng shàng tōng shàng zhǐ yuǎn yù zhì yú guān guǎ wǎng bù dé suǒ yòng chuí fēng yí liè xiū shēng yóu cún
故虽幽遐侧微，心无壅隔，下情上通，上指远谕，至于鳏寡，罔不得所，用垂风遗烈，休声犹存。
zhèn zài wèi lèi zǎi rú lín shēn chuān sù xīng xī tì míng fā bù qǐn zuò ér dài dàn sī sì fāng shuǐ hàn zāi shěng wèi zhī dá rán
朕在位累载，如临深川，夙兴夕惕，明发不寝，坐而待旦，思四方水旱灾眚，为之怛然。
qín gōng yuē jǐ yù lìng shì shì dāng yi
勤躬约己，欲令事事当宜。
cháng kǒng zhòng lì yòng qíng chéng xīn wèi zhe wàn jī jiān wěi lǜ yǒu bù zhōu zhèng xíng shī miù ér fú huò bèi lǎn
常恐众吏用情，诚心未著，万机兼猥，虑有不周，政刑失谬，而弗获备览。
bǎi xìng yǒu guò zài yú yī rén
百姓如果有过错，责任都在我一人身上。
wéi suì zhī bù yì wèi huáng bǔ zhēng xún shěng zhī shì xià zhī wèi yì qí hé yǐ xù zhī
惟岁之不易，未遑卜征巡省之事，下之未乂，其何以恤之。
jīn shǐ shǐ chí jié shì zhōng fù jǐ shì huáng mén shì láng xián mìng sì chū zhōu xíng tiān xià qīn jiàn cì shǐ èr qiān dàn zhǎng lì shēn yù zhèn xīn fǎng qiú dé shī sǔn yì zhū yí guān shěng zhèng jiào wèn rén jiān huàn kǔ
今使使持节侍中副给事黄门侍郎衔命四出，周行天下，亲见刺史二千石长吏，申谕朕心，访求得失损益诸宜，观省政教，问人间患苦。
zhōu diǎn yǒu zhī yuē qí wàn xìng zhī lì hài wèi yī shū qí lǐ sú zhèng shì xíng jìn zhī nì shùn wèi yī shū qí bào luàn zuò tè fàn lìng wèi yī shū qí zhá sàng xiōng huāng è pín wèi yī shū qí kāng lè hé qīn ān píng wèi yī shū měi guó biàn yì zhī yǐ fǎn mìng yú wáng
周典有之曰：‘其万姓之利害为一书，其礼俗政事刑禁之逆顺为一书，其暴乱作慝犯令为一书，其札丧凶荒厄贫为一书，其康乐和亲安平为一书，每国辨异之，以返命于王。
jiù zhāng qián xùn jīn lǜ yóu zhī
’旧章前训，今率由之。
hái jù tiáo zòu bǐ zhèn zhāo rán jiàn yú yōu yuǎn ruò qīn xíng yān
还具条奏，俾朕昭然鉴于幽远，若亲行焉。
dài fū jūn zǐ qí gè xī nǎi xīn jìng nǎi shì jiā yán lìng tú kǔ yán zhì jiè yǔ shǐ zhě jǐn zhī wú suǒ yǐn huì
大夫君子，其各悉乃心，敬乃事，嘉言令图，苦言至戒，与使者尽之，无所隐讳。
fāng jiāng lǜ xīn yǐ sì qí miǎn zāi xù zhī chēng zhèn yì yān
方将虑心以俟，其勉哉勖之，称朕意焉。
xīn lǐ xún shòu fāng yuè chái wàng gào shè wěi gōng rú lǐ
新礼，巡狩方岳，柴望告设壝宫如礼。
zhū hóu zhī jìn zhě bīn jí zhí zhì jiē rú cháo yí ér bù jiàn qí
诸侯之觐者，宾及执贽皆如朝仪，而不建旗。
zhì yú yǐ wéi jìn lǐ zhū hóu jìn tiān zǐ gè jiàn qí qí
挚虞以为：“觐礼，诸侯觐天子，各建其旗。
qí zhāng suǒ yǐ shū jué mìng shì děng wēi
旗章所以殊爵命，示等威。
shī chēng jūn zǐ zhì zhǐ yán guān qí qí
《诗》称‘君子至止，言观其旗’。
yi dìng xīn lǐ jiàn qí rú jiù lǐ
宜定新礼，建旗如旧礼。
zhào kě qí yì
”诏可其议。
rán zhōng jìn dài qí lǐ bù xíng
然终晋代，其礼不行。
fēng shàn zhī shuō jīng diǎn wú wén
封禅之说，经典无闻。
lǐ yǒu yīn tiān shì tiān yīn dì shì de yīn míng shān shēng zhōng yú tiān ér fèng huáng jiàng guī lóng gé
礼有因天事天，因地事地，因名山升中于天，而凤皇降，龟龙格。
tiān zǐ suǒ yǐ xún shòu zhì yú fāng yuè fán chái jì tiān yǐ gào qí chéng gōng shì shì ér fēi yě
天子所以巡狩，至于方岳，燔柴祭天，以告其成功，事似而非也。
chèn wěi zhū shuō jiē yún wáng zhě fēng tài shān chán liáng fǔ yì xìng jì hào
谶纬诸说皆云，王者封泰山，禅梁甫，易姓纪号。
qín hàn xíng qí diǎn qián shǐ gè chén qí zhì yǐ
秦汉行其典，前史各陈其制矣。
wèi wén dì huáng chū zhōng hù jūn jiǎng jì zòu yuē fu dì wáng dà lǐ xún shòu wèi xiān
魏文帝黄初中，护军蒋济奏曰：“夫帝王大礼，巡狩为先；
zhāo zǔ yáng mí fēng shàn wéi shǒu
昭祖扬祢，封禅为首。
shì yǐ zì gǔ gé mìng shòu fú wèi yǒu bù dǎo liáng fù dēng tài shān kān wú jìng zhī míng jì tiān rén zhī jì zhě yě
是以自古革命受符，未有不蹈梁父，登泰山，刊无竟之名，纪天人之际者也。
gù sī mǎ xiàng rú wèi yǒu wén yǐ lái qī shí èr jūn huò shùn suǒ yáo yú qián jǐn yí jiào yú hòu
故司马相如谓有文以来，七十二君，或顺所繇于前，谨遗教于后。
tài shǐ gōng yuē zhǔ shàng yǒu shèng míng ér bù xuān bù yǒu sī zhī guò yě
太史公曰，主上有圣明而不宣布，有司之过也。
rán zé yuán gōng yì dé bù kān liáng shān zhī shí wú yǐ xiǎn dì wáng zhī gōng shì zhào shù bù xiǔ zhī guān yě
然则元功懿德，不刊梁山之石，无以显帝王之功，示兆庶不朽之观也。
yǔ yuē dāng jūn ér tàn yáo shùn zhī měi pì yóu rén zǐ duì jué suǒ shēng ér yù tā rén zhī fù
语曰，‘当君而叹尧舜之美，譬犹人子对厥所生而誉他人之父’。
jīn dà wèi chéng bǎi wáng zhī bì luàn zhěng liú dùn zhī jiān è jiē qiān zǎi zhī shuāi xù jì bǎi dài zhī fèi yè
今大魏承百王之弊乱，拯流遁之艰厄，接千载之衰绪，继百代之废业。
shǐ zì wǔ wén zhì yú shèng gōng suǒ yǐ cān chéng tiān de zhī dào gāng wéi rén shén zhī huà
始自武文，至于圣躬，所以参成天地之道，纲维人神之化。
shàng tiān bào yìng jiā ruì xiǎn xiáng yǐ bǐ wǎng gǔ wú suǒ qǔ yù
上天报应，嘉瑞显祥，以比往古，无所取喻。
zhì yú lì shì qì jīn wèi fèi dà lǐ
至于历世迄今，未废大礼。
suī zhì zài sǎo jǐn cán dào dàng dí yú huì wèi huáng sī shì
虽志在扫尽残盗，荡涤余秽，未遑斯事。
ruò ěr sān miáo qū qiáng yú jiāng hǎi dà shùn dāng fèi dōng xún zhī yí
若尔，三苗屈强于江海，大舜当废东巡之仪；
xú yí tiào liáng yú huái sì zhōu chéng dāng zhǐ dài yuè zhī lǐ
徐夷跳梁于淮泗，周成当止岱岳之礼。
qiě qù suì pò wú lǔ yú jiāng hàn jīn zī tú shǔ zéi yú lǒng yòu qí zhèn dàng nèi kuì zài bù fù yān wú lěi yú fēng shàn zhī shì yě
且去岁破吴虏于江汉，今兹屠蜀贼于陇右，其震荡内溃，在不复淹，无累于封禅之事也。
cǐ yí jiǔ fèi fēi cāng cù suǒ dìng
此仪久废，非仓卒所定。
yi xià gōng qīng guǎng zhuàn qí lǐ bǔ nián kǎo shí zhāo gào shàng dì yǐ fù tiān xià zhī wàng
宜下公卿，广撰其礼，卜年考时，昭告上帝，以副天下之望。
chén dài zuì jūn lǚ bù shèng dà yuàn mào sǐ yǐ wén
我在军旅中任职，非常向往，冒死上奏。
zhào yuē wén jiǎng jì sī yán shǐ wú hàn chū liú zú
”诏曰：“闻蒋济斯言，使吾汗出流足。
zì kāi pì yǐ lái fēng shàn zhě qī shí yú jūn ěr
自开辟以来，封禅者七十余君耳。
gù tài shǐ gōng yuē suī yǒu shòu mìng zhī jūn ér gōng yǒu bù qià shì yǐ zhōng jiān kuàng yuǎn zhě qiān yǒu yú nián jìn zhě shù bǎi zài qí yí quē bù kě de jì
故太史公曰，虽有受命之君，而功有不洽，是以中间旷远者千有馀年，近者数百载，其仪阙不可得记。
wú hé dé zhī xiū gǎn zhù cí hu
吾何德之修，敢庶兹乎！
jì qǐ wèi shì wú guǎn zhòng yǐ wú yǒu huán gōng dēng tài shān zhī zhì hu
济岂谓世无管仲，以吾有桓公登泰山之志乎！
wú bù qī tiān yě
吾不欺天也。
jì zhī suǒ yán huá zé huá yǐ fēi zhù wǒ zhě yě
济之所言，华则华矣，非助我者也。
gōng qīng shì zhōng shàng shū cháng shì shěng zhī ér yǐ wù fù yǒu suǒ yì yì bù xū dá zhào yě
公卿侍中尚书常侍省之而已，勿复有所议，亦不须答诏也。
tiān zǐ suī jù jì yì ér shí shǐ gāo táng lóng cǎo fēng shàn zhī yí yǐ tiān xià wèi yī bù yù biàn xíng dà lǐ huì lóng zú bù fù xíng zhī
”天子虽距济议，而实使高堂隆草封禅之仪，以天下未一，不欲便行大礼，会隆卒，不复行之。
jí wǔ dì píng wú hùn yī qū yǔ tài kāng yuán nián jiǔ yuè gēng yín shàng shū lìng wèi guàn shàng shū zuǒ pú yè shān tāo yòu pú yè wèi shū shàng shū liú shí sī kōng zhāng huá děng zòu yuē chén wén zhào zì shēng líng zé yǒu hòu pì nián zǎi zhī shù mò zhī néng jì
及武帝平吴，混一区宇，太康元年九月庚寅，尚书令卫瓘、尚书左仆射山涛、右仆射魏舒、尚书刘寔、司空张华等奏曰：“臣闻肇自生灵，则有后辟，年载之数，莫之能纪。
lì dé jì shì huī yáng rén fēng yǐ dēng fēng tài shān zhě qī shí yǒu sì jiā qí shì hào kě zhī zhě shí yǒu sì yān
立德济世，挥扬仁风，以登封泰山者七十有四家，其谥号可知者十有四焉。
shěn lún jì mò céng wú yí shēng zhě bù kě shèng jì
沈沦寂寞，曾无遗声者，不可胜记。
dà jìn zhī dé shǐ zì zhòng lí shí zuǒ zhuān xū zhì yú xià shāng shì xù tiān dì
大晋之德，始自重黎，实佐颛顼，至于夏商，世序天地。
qí zài yú zhōu bù shī qí xù
其在于周，不失其绪。
jīn dé jiāng shēng shì jì míng shèng wài píng shǔ hàn hǎi nèi guī xīn wǔ gōng zhī shèng shí yóu wén dé
金德将升，世济明圣，外平蜀汉，海内归心，武功之盛，实由文德。
zhì yú bì xià shòu mìng jiàn zuò hóng jiàn dà yè qún shēng yǎng liú
至于陛下，受命践阼，弘建大业，群生仰流。
wéi dú jiāng hú yuán xiāng zhī biǎo xiōng jié fù gù lì dài bù bīn
惟独江湖沅湘之表，凶桀负固，历代不宾。
shén móu dú duàn mìng jiāng chū tǎo bīng wēi zàn jiā shù xún dàng dìng
神谋独断，命将出讨，兵威暂加，数旬荡定。
jī qí jīng ní shè qí zuì nì yún fù yǔ shī bā fāng lái tóng shēng jiào suǒ bèi dá yú sì jí
羁其鲸鲵，赦其罪逆，云覆雨施，八方来同，声教所被，达于四极。
suī huáng xuān xiá zhēng dà yǔ yuǎn lüè zhōu zhī yì shì hé yǐ shàng jīn
虽黄轩遐征，大禹远略，周之奕世，何以尚今！
ruò fú xuán shí sù wén dǐ hào qián zǎi xiàng yǐ shù biǎo yán yǐ shì gào suī gǔ hé tú luò shū zhī zhēng bú shì guò yě
若夫玄石素文，底号前载，象以数表，言以事告，虽古《河图洛书》之征，不是过也。
yi xuān dà diǎn lǐ zhōng yuè fēng tài shān chán liáng fù fā dé hào míng zhì zūn xiǎng tiān xiū dǔ lí shù lēi qiān zǎi zhī biǎo bō liú hòu zhī shēng bǐ bǎi shì zhī xià mò bù xīng qǐ
宜宣大典，礼中岳，封泰山，禅梁父，发德号，明至尊，享天休，笃黎庶，勒千载之表，播流后之声，俾百世之下，莫不兴起。
sī dì wáng zhī shèng yè tiān rén zhī zhì wàng yě
斯帝王之盛业，天人之至望也。
zhào yuē jīn bū kòu suī tiǎn wài zé zhàng sāi yǒu jǐng nèi zé bǎi xìng wèi níng cǐ shèng dé zhī shì suǒ wèi yì yě
”诏曰：“今逋寇虽殄，外则障塞有警，内则百姓未宁，此盛德之事，所未议也。
guàn děng yòu zòu yuē jīn dōng jiān yú hǎi xi bèi liú shā dà mò zhī yīn rì nán běi hù mò bù tōng shǔ máng máng yǔ jì jīn shí guò zhī
瓘等又奏曰：“今东渐于海，西被流沙，大漠之阴，日南北户，莫不通属，芒芒禹迹，今实过之。
tiān rén zhī dào yǐ zhōu wēi wēi zhī gōng yǐ zhe yí xiū lǐ de zhī dēng fēng tài shān zhì chéng shàng dì yǐ dá rén shén zhī yuàn yě
天人之道已周，巍巍之功已著，宜修礼地祗，登封泰山，致诚上帝，以答人神之愿也。
qǐ rú qián zòu
乞如前奏。
zhào yuē jīn yīn yáng wèi hé xíng zhèng wèi dāng bǎi xìng wèi de qí suǒ qǐ kě yǐ lè gōng gào chéng yá
”诏曰：“今阴阳未和，刑政未当，百姓未得其所，岂可以勒功告成邪！
zhào bù xǔ
”诏不许。
guàn děng yòu zòu yuē chén wén chù dì wáng zhī wèi zhě bì yǒu lì yùn zhī qī tiān mìng zhī yīng
瓘等又奏曰：“臣闻处帝王之位者，必有历运之期，天命之应；
jì zhào shù zhī gōng zhě bì yǒu shèng dé zhī róng gào chéng zhī diǎn
济兆庶之功者，必有盛德之容，告成之典。
wú bù kě wū yǒu bù gǎn ràng zì gǔ dào yě
无不可诬，有不敢让，自古道也。
ér míng zhào qiān chōng lǚ cí qí lǐ suī shèng dé yōu zài tuī ér wèi jū
而明诏谦冲，屡辞其礼，虽盛德攸在，推而未居。
fu sān gōng zhí diǎn tiān dì shí zhǎng rén wù guó zhī dà shì qǔ yì yú cǐ
夫三公职典天地，实掌人物，国之大事，取议于此。
gù hàn shì fēng shàn fēi shì guān yě bù zài qí shì
故汉氏封禅，非是官也，不在其事。
chén děng qián zòu gài chén zǔ kǎo zhī gōng tiān mìng yòu yīng bì xià zhī dé hé tóng sì hǎi jī gǔ kǎo jīn yí xiū cǐ lǐ
臣等前奏，盖陈祖考之功，天命又应，陛下之德，合同四海，迹古考今，宜修此礼。
zhì yú kè dìng suì yuè xū wǔ fǔ shàng yì rán hòu zòu wén
至于克定岁月，须五府上议，然后奏闻。
zhào yuē suī dàng qīng jiāng biǎo jiē lín shì zhě zhī láo hé zú yǐ gào chéng
”诏曰：“虽荡清江表，皆临事者之劳，何足以告成。
fāng wàng qún hòu sī lóng dà huà yǐ níng qū xià bǎi xìng huò yì yǔ zhī xiū xī
方望群后思隆大化，以宁区夏，百姓获乂，与之休息。
sī zhèn rì yè zhī wàng wú suǒ fù xià zhū fǔ yǐ
斯朕日夜之望，无所复下诸府矣。
guàn děng yòu zòu chén wén táng yú sān dài jì shì hóng gōng zhī jūn mò bù yǎng chéng tiān xiū fǔ xié rén zhì dēng jiè qiū lǚ liáng fù wèi yǒu cí yān zhě gài bù kě ràng yě
瓘等又奏：“臣闻唐虞三代济世弘功之君，莫不仰承天休，俯协人志，登介丘，履梁父，未有辞焉者，盖不可让也。
jīn bì xià xūn gāo bǎi wáng dé wú yǔ èr mào jì hóng guī wēi wēi zhī yè gù fēi chén děng suǒ néng jiū lùn
今陛下勋高百王，德无与二，茂绩宏规，巍巍之业，固非臣等所能究论。
ér shèng zhǐ láo qiān lǚ zì yì sǔn shí zhì fú yīng tuī měi bù jū quē huáng dài zhī shàng yí sāi líng zhī zhī kuǎn wàng hé yǐ shǐ dà jìn zhī diǎn mó tóng fēng yú sān wǔ
而圣旨劳谦，屡自抑损，时至弗应，推美不居，阙皇代之上仪，塞灵祗之款望，何以使大晋之典谟，同风于三五？
chén děng chéng bù gǎn fèng zhào qǐng rú qián zòu shī xíng
臣等诚不敢奉诏，请如前奏施行。
zhào yuē fāng dāng gòng sī hóng dào yǐ kāng shù jì qiě sì tā nián wú suǒ fù fēn yún yě
”诏曰：“方当共思弘道，以康庶绩，且俟他年，无所复纷纭也。
wáng gōng yǒu sī yòu zòu zì gǔ shèng míng guāng zhái sì hǎi fēng shàn míng shān zhe yú shǐ jí zuò zhě qī shí sì jūn yǐ
王公有司又奏：“自古圣明，光宅四海，封禅名山，著于史籍，作者七十四君矣。
shùn yǔ zhī yǒu tiān xià yě xún shòu sì yuè gōng xíng qí dào
舜禹之有天下也，巡狩四岳，躬行其道。
yì zhe guān sú xǐng fāng lǐ yǒu shēng zhōng yú tiān shī sòng zhì qí gāo shān jiē zài zài fāng cè
《易》著观俗省方，《礼》有升中于天，《诗》颂陟其高山，皆载在方策。
wén wáng wèi xī bó yǐ fú shì yīn zhōu gōng yǐ lǔ fān liè yú zhū hóu huò xiǎng yú qí shān huò yǒu shì tài shān tú yǐ shèng dé yóu de wèi qí shì
文王为西伯以服事殷，周公以鲁籓列于诸侯，或享于岐山，或有事泰山，徒以圣德，犹得为其事。
zì shì yǐ lái gōng báo ér jiàn qí yì zhě bù kě shèng shǔ
自是以来，功薄而僭其义者，不可胜数。
hào shì bù mǐn yǐ zhì yú jīn
号谥不泯，以至于今。
kuàng gāo zǔ xuān huáng dì zhào kāi wáng yè hǎi wài yǒu jié
况高祖宣皇帝肇开王业，海外有截；
shì zōng jǐng huáng dì jì yǐ dà gōng jí níng qū xià
世宗景皇帝济以大功，辑宁区夏；
tài zǔ wén huáng dì shòu mìng zào jìn dàng dìng shǔ hàn
太祖文皇帝受命造晋，荡定蜀汉；
bì xià yìng qī lóng xīng hùn yī liù hé zé bèi qún shēng wēi zhèn wú wài
陛下应期龙兴，混一六合，泽被群生，威震无外。
xī hàn shì shī tǒng wú shǔ dǐng zhì bīng xìng yǐ lái jìn jiāng bǎi nián dì xiǎn sú shū rén wàng jué sāi
昔汉氏失统，吴蜀鼎峙，兵兴以来，近将百年，地险俗殊，人望绝塞。
jīn bù jī zhī kòu èr dài ér píng fēi cōng míng shén wǔ xiān tiān fú wéi shú néng wēi wēi qí yǒu chéng gōng ruò zī zhě yú
今不羁之寇，二代而平，非聪明神武，先天弗违，孰能巍巍其有成功若兹者欤！
chén děng xìng yǐ qiān zǎi de zāo yùn huì qīn fú dà huà mù dǔ tài píng zhì gōng zhì měi shuí yǔ wèi ràng
臣等幸以千载得遭运会，亲服大化，目睹太平，至公至美，谁与为让。
yi zǔ shù xiān cháo xiàn zhāng gǔ xī lè gōng dài yuè dēng fēng gào chéng hóng lǐ yuè zhī zhì zhèng sān yōng zhī diǎn yáng míng wàn shì yǐ xiǎn zǔ zōng
宜祖述先朝，宪章古昔，勒功岱岳，登封告成，弘礼乐之制，正三雍之典，扬名万世，以显祖宗。
shì yǐ bù shèng dà yuàn gǎn mèi sǐ yǐ wén
是以不胜大愿，敢昧死以闻。
qǐng gào tài cháng jù lǐ yí fù shàng
请告太常，具礼仪复上。
zhào yuē suǒ yì chéng liè dài zhī shèng shì yě rán fāng jīn wèi kě yǐ ěr
”诏曰：“所议诚列代之盛事也，然方今未可以尔。
biàn bào jué zhī
”便报绝之。
āi dì jí wèi yù zūn chóng zhāng huáng tài fēi
哀帝即位，欲尊崇章皇太妃。
huán wēn yì yí chēng tài fū rén
桓温议宜称太夫人。
shàng shū pú yè jiāng yì yuē yú shùn tǐ rén xiào zhī xìng jǐn shì qīn zhī lǐ guì wèi tiān wáng fù yǒu sì hǎi ér gǔ sǒu wú lì zhuī zhī dì yī jí zhī jué
尚书仆射江[A170]议曰：“虞舜体仁孝之性，尽事亲之礼，贵为天王，富有四海，而瞽叟无立锥之地，一级之爵。
zhēng zhēng zhī xīn hào tiān wǎng jí níng dāng rěn fù bēi jiàn bù yǐ huī hào xiǎn zhī qǐ bù yǐ zi wú jué fù zhī dào lǐ qióng yì qū mǐ suǒ cuò qíng zhě zāi
蒸蒸之心，昊天罔极，宁当忍父卑贱，不以徽号显之，岂不以子无爵父之道，理穷义屈，靡所厝情者哉！
chūn qiū jīng yuē jì jì jiāng guī yú jīng shī chuán yuē fù mǔ zhī yú zi suī wèi tiān wáng hòu yóu yuē wú jì jiāng yán zi zūn bù jiā fù mǔ yě
《春秋经》曰‘纪季姜归于京师’，《传》曰‘父母之于子，虽为天王后，犹曰吾季姜’，言子尊不加父母也。
huò yǐ wéi zi zūn bù jiā fù mǔ zé wǔ wáng hé yǐ zhuī wáng tài wáng wáng jì wén wáng hu
或以为子尊不加父母，则武王何以追王太王、王季、文王乎？
zhōu zhī sān wáng dé pèi tiān dì wáng jì zhī xìng zì cǐ shǐ yě
周之三王，德配天地，王迹之兴，自此始也。
shì yǐ wǔ wáng yǎng xún qián xù suì fèng tiān mìng zhuī chóng zǔ kǎo míng bù yǐ zi zūn jiā fù mǔ yě
是以武王仰寻前绪，遂奉天命，追崇祖考，明不以子尊加父母也。
àn lǐ yòu bù lěi zhǎng jiàn bù lěi guì yòu jiàn yóu bù dé biǎo zhāng zhǎng guì kuàng gǎn xī zhī yǐ róng mìng yá
案《礼》‘幼不诔长，贱不诔贵’，幼贱犹不得表彰长贵，况敢锡之以荣命邪！
hàn zǔ gǎn jiā lìng zhī yán ér zūn tài gōng xún yuè yǐ wéi xiào mò dà yú yán fù ér yǐ zi guì jiā zhī fù mǔ jiā lìng zhī yán guò yǐ
汉祖感家令之言而尊太公，荀悦以为孝莫大于严父，而以子贵加之父母，家令之言过矣。
yuán dǎi xiào zhāng bù shàng gǔ guì rén yǐ zūn hào ér hòu qí jīn bǎo bì bó fēi zǐ dào zhī bù zhì yě gài shèng diǎn bù kě yú yě
爰逮孝章，不上贾贵人以尊号，而厚其金宝币帛，非子道之不至也，盖圣典不可逾也。
dāng chūn qiū shí shù zǐ chéng guó qí mǔ de wèi fū rén
当春秋时，庶子承国，其母得为夫人。
bù shěn zhí zi mìng mǔ yá gù dāng gào yú zōng tiāo yǐ xiān jūn zhī mìng mìng zhī yá
不审直子命母邪，故当告于宗祧以先君之命命之邪？
qiè jiàn zhào shū dāng lín xuān bài shòu guì rén wèi huáng tài fēi
窃见诏书，当临轩拜授贵人为皇太妃。
jīn chēng huáng dì cè mìng mìng guì rén sī zé zǐ jué mǔ yě
今称皇帝策命命贵人，斯则子爵母也。
guì rén běi miàn bài shòu sī zé mǔ chén zǐ yě
要是贵人面朝北跪拜受封，就是母亲做了儿子的臣。
tiān zūn de bēi míng wèi dìng yǐ mǔ guì zǐ jiàn rén lún xù yǐ
天尊地卑，这是名位规定的，母贵子贱，这是人伦的次序。
suī yù jiā chóng guì rén ér shí bēi zhī
虽欲加崇贵人，而实卑之；
suī xiǎn míng guó diǎn ér shí fèi zhī
虽显明国典，而实废之。
qiě rén zhǔ jǔ dòng shǐ bì shū zhī
且人主举动，史必书之。
rú dāng zài zhī fāng cè yǐ shì hòu shì wú nǎi bù shùn hu
如当载之方策，以示后世，无乃不顺乎！
qiè wèi yīng gào xiǎn zōng zhī miào chēng guì rén rén shū zhī zhì yi jiā shū lǐ yǐ chou jū yù zhī huì
窃谓应告显宗之庙，称贵人仁淑之至，宜加殊礼，以酬鞠育之惠。
fèng xiān líng zhī mìng shì bù zài jǐ
奉先灵之命，事不在己。
fēi hòu suī shì pèi jūn zhī míng rán zì hòu yǐ xià yǒu fū rén jiǔ pín wú chēng fēi yān
妃后虽是配君之名，然自后以下有夫人九嫔，无称妃焉。
huán gōng wèi yi jìn hào tài fū rén fēi bù yǔn yě
桓公谓宜进号太夫人，非不允也。
rú yǐ fū rén wèi shǎo kě yán huáng tài fū rén
如以夫人为少，可言皇太夫人。
huáng jūn yě jūn tài fū rén yú míng lǐ shùn yǐ
皇，君也，君太夫人于名礼顺矣。
dì tè xià zhào bài huáng tài fēi
”帝特下诏拜皇太妃。
sān yuè bǐng chén shǐ jiān tài bǎo wáng tián shòu xǐ shòu yí fú yī rú tài hòu
三月丙辰，使兼太保王恬授玺绶仪服，一如太后。
yòu zhào yuē cháo chén bù wéi tài fēi jìng wèi hé lǐ bù
又诏曰：“朝臣不为太妃敬，为合礼不？
tài cháng jiāng yōu yì wèi hào bù jí bù yīng jìn jìng
”太常江逌议：“位号不极，不应尽敬。
xiào wǔ zhuī chóng kuài jī zhèng tài fēi wèi jiǎn wén tài hòu zhào wèn dāng kāi mù bù
孝武追崇会稽郑太妃为简文太后，诏问“当开墓不”。
wáng xún dá jù sān zǔ zhuī zèng jí zhōng zōng jìng hòu bìng bù kāi mù wèi gèng wéi yíng yù zhì dù ěr
王珣答：“据三祖追赠及中宗敬后，并不开墓位，更为茔域制度耳。
zhě tài hòu lín cháo shí yì zhě póu jìn jiàn zhī diǎn
褚太后临朝时，议褚裒进见之典。
cài mó wáng biāo zhī bìng yǐ yú shùn hàn gāo zǔ yóu zhí zǐ dào kuàng hòu hu
蔡谟、王彪之并以：“虞舜、汉高祖犹执子道，况后乎！
wáng zhě fù wú bài lǐ
王者父无拜礼。
shàng shū bā zuò yì yǐ wéi chún zi zé wáng dào quē chún chén zé xiào dào kuī
”尚书八座议以为：“纯子则王道缺，纯臣则孝道亏。
wèi gōng tíng rú chén sī dí zé yán fù wèi yǔn
谓公庭如臣，私觌则严父为允。
hàn wèi gù shì huáng tài zǐ chēng chén
汉魏故事，皇太子称臣。
xīn lǐ yǐ tài zi jì yǐ zi wèi míng ér yòu chēng chén chén zǐ jiān chēng yú yì bù tōng chú tài zǐ chēng chén zhī zhì
新礼以太子既以子为名，而又称臣，臣子兼称，于义不通，除太子称臣之制。
zhì yú yǐ wéi xiào jīng zī yú shì fù yǐ shì jūn yì jiān chén zǐ zé bù xián chēng chén yi dìng xīn lǐ huáng tài zǐ chēng chén rú jiù
挚虞以为：“《孝经》‘资于事父以事君’，义兼臣子，则不嫌称臣，宜定新礼皇太子称臣如旧。
zhào cóng zhī
”诏从之。
tài níng sān nián sān yuè wù chén míng dì lì huáng zǐ yǎn wèi huáng tài zǐ
太宁三年三月戊辰，明帝立皇子衍为皇太子。
guǐ sì zhào yuē lǐ wú shēng ér guì zhě gù dì yuán zǐ fāng zhī yú shì
癸巳，诏曰：“礼无生而贵者，故帝元子方之于士。
ér hàn wèi yǐ lái zūn chóng chǔ èr shǐ guān shǔ chēng chén cháo chén xián bài cǐ shén wú wèi
而汉魏以来，尊崇储贰，使官属称臣，朝臣咸拜，此甚无谓。
wú xī zài dōng gōng wèi jí qǐ gé
吾昔在东宫，未及启革。
jīn yǎn yòu chōng zhī nián biàn chén xiān dá jiàng lìng rì xí suǒ jiàn wèi zhī zì rán cǐ qǐ kě yǐ jiào zhī yá
今衍幼冲之年，便臣先达，将令日习所见，谓之自然，此岂可以教之邪！
zhǔ zhě qí xià gōng qīng nèi wài tōng yì shǐ bì yǔn lǐ zhōng
主者其下公卿内外通议，使必允礼中。
shàng shū lìng biàn kǔn yì yǐ wéi zhōu lǐ wáng hòu tài zǐ bú huì míng lǐ tóng yú jūn jiē suǒ yǐ zhòng chǔ èr yì zhèng dí
”尚书令卞壸议以为：“《周礼》王后太子不会，明礼同于君，皆所以重储贰，异正嫡。
gǒu fèng zhī rú jūn bù dé bù bài yǐ
苟奉之如君，不得不拜矣。
tài zǐ ruò cún qiān chōng gù yi dá bài
太子若存谦冲，故宜答拜。
chén yǐ wéi huáng tài zǐ zhī lì jiāo gào tiān de zhèng wèi chǔ gōng qǐ de tóng zhī huáng zǐ yī ràng ér yǐ
臣以为皇太子之立，郊告天地，正位储宫，岂得同之皇子揖让而已。
wèi yi jī zé hàn wèi hé cháo tóng bài
谓宜稽则汉魏，阖朝同拜。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
tài yuán zhōng shàng shū fú wèn wáng gōng yǐ xià jiàn huáng tài zǐ yí jí suǒ yī fú
太元中，尚书符问王公已下见皇太子仪及所衣服。
shì zhōng lǐng guó zǐ bó shì chē yìn yì cháo chén yi zhū yī gōu zé bài jìng tài zǐ dá bài
侍中领国子博士车胤议：“朝臣宜朱衣褠帻，拜敬，太子答拜。
àn jīng zhuàn bú jiàn qí wén gù tài fù yáng hù jiān qìng tài zǐ chēng kòu tóu sǐ zuì cǐ zé bài zhī zhèng yě
案经传不见其文，故太傅羊祜笺庆太子，称叩头死罪，此则拜之证也。
yòu tài níng sān nián zhào yì qí diǎn shàng shū biàn kǔn wèi yi jī zé hàn wèi hé cháo tóng bài
又太宁三年诏议其典，尚书卞壸谓宜稽则汉魏，阖朝同拜。
qí zhū yì guān miǎn wéi shī zhī tiān cháo yi gōu zé ér yǐ
其朱衣冠冕，惟施之天朝，宜褠帻而已。
cháo yì duō tóng
”朝议多同。
tài yuán shí èr nián yì èr wáng hòu yǔ tài zǐ xiān hòu
太元十二年，议二王后与太子先后。
bó shì yǔ hóng zhī jí shàng shū cān yì bìng yǐ wéi chén liú guó zhī shàng bīn
博士庾弘之及尚书参议，并以为：“陈留，国之上宾。
huáng tài zǐ suī guó zhī chǔ èr yóu zài chén wèi chén liú wáng zuò yīng zài tài zǐ shàng
皇太子虽国之储贰，犹在臣位，陈留王坐应在太子上。
chén liú wáng mài biǎo chēng jí bìng jī nián qiú fàng bà zhào lǐ guān bó shì yì zhī
”陈留王劢表称疾病积年，求放罢，诏礼官博士议之。
bó shì cáo dān yún mài wèi jì zhǔ ér wú zhí jì zhī qī yi yǔ mù zi mèng zhì shì tóng
博士曹耽云：“劢为祭主而无执祭之期，宜与穆子、孟挚事同。
wáng biāo zhī yún èr wáng zhī hòu bù yí qīng zhì fèi lì
”王彪之云：“二王之后，不宜轻致废立。
jì chuán wèi jiàn yǒu yǐ wèi jūn ér jí bìng tuì bà zhě dāng zhī gǔ wú cǐ lǐ
记传未见有已为君而疾病退罢者，当知古无此礼。
mèng zhí mù zi shì fāng yīng wèi jūn fēi chén liú zhī bǐ
孟絷、穆子是方应为君，非陈留之比。
xián kāng sì nián chéng dì lín xuān qiǎn shǐ bài tài fù tài wèi sī kōng
咸康四年，成帝临轩，遣使拜太傅、太尉、司空。
yí zhù tài lè sù xuán yú diàn tíng
《仪注》，太乐宿悬于殿庭。
mén xià zòu fēi jì sì yàn xiǎng zé wú shè lè zhī zhì
门下奏，非祭祀宴飨，则无设乐之制。
tài cháng cài mó yì yuē fán jìng qí shì zé bèi qí lǐ lǐ bèi zé zhì yǒu lè
太常蔡谟议曰：“凡敬其事则备其礼，礼备则制有乐。
lè zhě suǒ yǐ jìng shì ér míng yì fēi wéi ěr mù zhī yú gù guān yì yòng zhī bù wéi yàn xiǎng
乐者，所以敬事而明义，非为耳目之娱，故冠亦用之，不惟宴飨。
yàn xiǎng zhī yǒu lè yì suǒ yǐ jìng bīn yě
宴飨之有乐，亦所以敬宾也。
gù xì zhì shǐ chu chu zi xiǎng zhī xì zhì cí yuē bù wàng xiān jūn zhī hǎo kuàng zhī yǐ dà lǐ zhòng zhī yǐ bèi lè
故郤至使楚，楚子飨之，郤至辞曰：‘不忘先君之好，贶之以大礼，重之以备乐。
xún sī cí yě zé yàn lè zhī yì kě zhī yǐ
’寻斯辞也，则宴乐之意可知矣。
gōng hóu dà chén rén jūn suǒ zhòng gù yù zuò wèi qǐ zài yú wéi xià yán chēng bó jiù
公侯大臣，人君所重，故御坐为起，在舆为下，言称伯舅。
chuán yuē guó qīng jūn zhī èr yě shì yǐ mìng shǐ zhī rì yù qīn lín xuān bǎi liáo péi liè cǐ jí jìng shì zhī yì yě
《传》曰‘国卿，君之贰也’，是以命使之日，御亲临轩，百僚陪列，此即敬事之意也。
gǔ zhě tiān wáng xiǎng xià guó zhī shǐ jí mìng jiāng shuài qiǎn shǐ chén jiē yǒu lè
古者，天王飨下国之使，及命将帅，遣使臣，皆有乐。
gù shī xù yuē huáng huáng zhě huá jūn qiǎn shǐ chén yě
故《诗序》曰：‘皇皇者华，君遣使臣也。
yòu yuē cǎi wēi yǐ qiǎn zhī chū chē yǐ láo hái dì dù yǐ qín guī
’又曰：‘《采薇》以遣之，《出车》以劳还，《杕杜》以勤归。
jiē zuò yuè ér gē zhī
’皆作乐而歌之。
jīn mìng dà shǐ bài fǔ xiāng bǐ yú xià guó zhī chén qīng zhòng shū yǐ
今命大使，拜辅相，比于下国之臣，轻重殊矣。
qīng chéng yǒu zhī zhòng yì yí rán
轻诚有之，重亦宜然。
gù wèi lín xuān qiǎn shǐ yi yǒu jīn shí zhī lè
故谓临轩遣使，宜有金石之乐。
yì zòu cóng yān
”议奏从焉。
hàn wèi gù shì wáng gōng qún qiè jiàn yú fū rén fū rén bù dá bài
汉魏故事，王公群妾见于夫人，夫人不答拜。
xīn lǐ yǐ wéi lǐ wú bù dá gēng zhì fēi gōng hóu fū rén dá qiè bài
新礼以为礼无不答，更制妃公侯夫人答妾拜。
zhì yú yǐ wéi lǐ qiè shì nǚ jūn rú fù zhī shì gū qiè fú nǚ jūn qī nǚ jūn bù bào zé jìng yǔ fù tóng ér yòu jiā jiàn yě
挚虞以为：“礼，妾事女君如妇之事姑，妾服女君期，女君不报，则敬与妇同而又加贱也。
míng wèi bù tóng běn wú chóu bào
名位不同，本无酬报。
lǐ wú bù dá yì bù wèi cǐ
礼无不答，义不谓此。
xiān shèng shū dí shù zhī bié yǐ jué líng tì zhī jiàn
先圣殊嫡庶之别，以绝陵替之渐。
jùn míng qí fáng yóu yǒu jiàn wéi
峻明其防，犹有僭违。
yi dìng xīn lǐ zì rú qí jiù
宜定新礼，自如其旧。
zhào kě qí yì
”诏可其议。
wǔ lǐ zhī bié qí sì yuē jūn suǒ yǐ hé wài níng nèi bǎo dà dìng gōng zhě yě
五礼之别，其四曰军，所以和外宁内，保大定功者也。
dàn bīng zhě xiōng shì gù yīn sōu shòu ér xí zhī
但兵者凶事，故因搜狩而习之。
hàn yí lì qiū zhī rì zì jiāo lǐ bì shǐ yáng wēi wǔ zhǎn shēng yú dōng mén yǐ jiàn líng miào
汉仪，立秋之日，自郊礼毕，始扬威武，斩牲于东门，以荐陵庙。
qí yí shèng yú yù róng lù bái mǎ zhū liè gōng zhí nǔ shè shēng shēng yǐ lù mí
其仪，乘舆御戎路，白马朱鬣，躬执弩射牲，牲以鹿麛。
tài zǎi lìng yè zhě gè yī rén zài yǐ huò chē chí sòng líng miào
太宰令谒者各一人载以获车，驰送陵庙。
hái gōng qiǎn shǐ zhě jī shù bó yǐ cì wǔ guān
还宫，遣使者赍束帛以赐武官。
wǔ guān yì bīng xí zhàn zhèn zhī yí
武官肄兵，习战阵之仪。
zhǎn shēng zhī lǐ míng yuē liú
斩牲之礼，名曰刘。
bīng guān jiē yì sūn wú bīng fǎ liù shí sì zhèn
兵官皆肄孙吴兵法六十四阵。
jì hái gōng qīng yǐ xià chén yáng qián jiē shèng yú dào gōng qīng yǐ xià bài tiān zǐ xià chē gōng qīng qīn shí yán sè rán hòu hái gōng
既还，公卿已下陈阳前街，乘舆到，公卿已下拜，天子下车，公卿亲识颜色，然后还宫。
gǔ yǔ yuē zài chē xià chē zé wéi cǐ shí shī xíng
古语曰在车下车，则惟此时施行。
hàn shì shuài yǐ wéi cháng
汉世率以为常。
zhì xiàn dì jiàn ān èr shí yī nián wèi guó yǒu sī zòu gǔ sì shí jiǎng wǔ jiē yú nóng xì
至献帝建安二十一年，魏国有司奏：“古四时讲武，皆于农隙。
hàn xī jīng chéng qín zhì sān shí bù jiǎng wéi shí yuè dōu jiǎng
汉西京承秦制，三时不讲，惟十月都讲。
jīn jīn gé wèi yǎn shì zhòng sù xí kě wú sì shí jiǎng wǔ
今金革未偃，士众素习，可无四时讲武。
dàn yǐ lì qiū zé jí rì dà cháo chē qí hào yuē yuè bīng shàng hé lǐ míng xià chéng hàn zhì
但以立秋择吉日大朝车骑，号曰阅兵，上合礼名，下承汉制。
zòu kě
”奏请得到批准。
shì dōng yuè bīng wèi wáng qīn zhí jīn gǔ yǐ lìng jìn tuì
是冬，阅兵，魏王亲执金鼓以令进退。
yán kāng yuán nián wèi wén dì wèi wèi wáng
延康元年，魏文帝为魏王。
shì nián liù yuè lì qiū yuè bīng yú dōng jiāo gōng qīng xiāng yí wáng yù huá gài qīn lìng jīn gǔ zhī jié
是年六月立秋，阅兵于东郊，公卿相仪，王御华盖，亲令金鼓之节。
wèi míng dì tài hé yuán nián shí yuè yòu yuè bīng
魏明帝太和元年十月，又阅兵。
wǔ dì tài shǐ sì nián jiǔ yuè xián shǒu yuán nián tài kāng sì nián liù nián dōng jiē zì lín xuān wǔ guān dà yuè zhòng jūn rán bù zì lìng jìn tuì yě
武帝泰始四年九月，咸守元年，太康四年，六年冬，皆自临宣武观，大阅众军，然不自令进退也。
zì huì dì yǐ hòu qí lǐ suì fèi
自惠帝以后，其礼遂废。
yuán dì tài xìng sì nián zhào zuǒ yòu wèi jí zhū yíng jiào xí yī dà xí yí zuò yàn yǔ zhàng
元帝太兴四年，诏左右卫及诸营教习，依大习仪作雁羽仗。
chéng dì xián hé zhōng zhào nèi wài zhū jūn xì bīng yú nán jiāo zhī chǎng gù qí de yīn míng dòu chǎng
成帝咸和中，诏内外诸军戏兵于南郊之场，故其地因名斗场。
zì hòu fān zhèn huán yǔ zhū fāng bó wǎng wǎng yuè xí rán cháo tíng wú shì yān
自后籓镇桓、庾诸方伯往往阅习，然朝廷无事焉。
hàn wèi gù shì qiǎn jiàng chū zhēng fú jié láng shòu jié yuè yú cháo táng
汉魏故事，遣将出征，符节郎授节钺于朝堂。
qí hòu xún yǐ děng suǒ dìng xīn lǐ qiǎn jiàng yù lín xuān shàng shū shòu jié yuè yī gǔ bīng shū guì ér tuī gǔ zhī yì yě
其后荀𫖮等所定新礼，遣将，御临轩，尚书受节钺，依古兵书跪而推毂之义也。
wǔ lǐ zhī bié qí wǔ yuē jiā yàn xiǎng guān hūn zhī dào yú shì hū bèi
五礼之别，其五曰嘉，宴飨冠婚之道于是乎备。
zhōu mò bēng lí bīn shè yàn xiǎng zhī zé hǎn fù néng xíng guān hūn yǐn shí zhī fǎ yòu duō qiān biàn
周末崩离，宾射宴飨之则罕复能行，冠婚饮食之法又多迁变。
zhōu lǐ suī yǒu fú miǎn zhī shù ér wú tiān zǐ guān wén
《周礼》虽有服冕之数，而无天子冠文。
yòu yí lǐ yún gōng hóu zhī yǒu guàn lǐ xià zhī mò zào yě
又《仪礼》云，公侯之有冠礼，夏之末造也。
wáng zhèng jiē yǐ wéi xià mò shàng xià xiāng luàn cuàn shì yóu shēng gù zuò gōng hóu guàn lǐ zé míng wú tiān zǐ guàn lǐ zhī shěn yě
王、郑皆以为夏末上下相乱，篡弑由生，故作公侯冠礼，则明无天子冠礼之审也。
dài fū yòu wú guàn lǐ gǔ zhě wǔ shí ér hòu jué hé dài fū guàn lǐ zhī yǒu
大夫又无冠礼，古者五十而后爵，何大夫冠礼之有。
zhōu rén nián wǔ shí ér yǒu xián cái zé shì yǐ dài fū zhī shì yóu xíng shì lǐ yě
周人年五十而有贤才，则试以大夫之事，犹行士礼也。
gù shì rì shì bīn guān yú zuò yǐ zhe dài jiào yú kè wèi sān jiā mí zūn jiē shì lǐ ěr
故筮日筮宾，冠于阼以著代，醮于客位，三加弥尊，皆士礼耳。
rán hàn dài yǐ lái tiān zǐ zhū hóu pō cǎi qí yí
然汉代以来，天子诸侯颇采其仪。
zhēng yuè jiǎ zǐ ruò bǐng zǐ wèi jí rì kě jiā yuán fú yí cóng guàn lǐ shì yě
正月甲子若丙子为吉日，可加元服，仪从冠礼是也。
hàn shùn dì guān yòu jiān yòng cáo bāo xīn lǐ shèng yú chū jiā zī bù jìn xián cì jué biàn wǔ biàn cì tōng tiān jiē yú gāo miào yǐ lǐ yè xiàn shì zǔ miào
汉顺帝冠，又兼用曹褒新礼，乘舆初加缁布进贤，次爵弁、武弁，次通天，皆于高庙，以礼谒见世祖庙。
wáng gōng yǐ xià chū jiā jìn xián ér yǐ
王公已下，初加进贤而已。
àn cǐ wén shǐ guān zī bù cóng gǔ zhì yě guān yú zōng miào shì yě
案此文，始冠缁布，从古制也，冠于宗庙是也。
wèi tiān zǐ guān yī jiā
魏天子冠一加。
qí shuō yuē shì lǐ sān jiā jiā yǒu chéng yě
其说曰：“士礼三加，加有成也。
zhì yú tiān zǐ zhū hóu wú jiā shù zhī wén zhě jiāng yǐ jiàn zuò lín xià zūn jí dé bèi qǐ de yǔ shì tóng yě
至于天子诸侯无加数之文者，将以践阼临下，尊极德备，岂得与士同也。
wèi shì tài zǐ zài jiā huáng zǐ wáng gōng shì zǐ nǎi sān jiā
魏氏太子再加，皇子王公世子乃三加。
sūn yù yǐ wéi yī jiā zài jiā jiē fēi yě
孙毓以为一加再加，皆非也。
lǐ jiào cí yuē lìng yuè jí yuē yǐ suì zhī zhèng yǐ yuè zhī lìng
《礼》醮辞曰：“令月吉曰，以岁之正，以月之令。
àn lǔ xiāng gōng guàn yǐ dōng hàn huì dì guàn yǐ sān yuè míng wú dìng yuè
”案鲁襄公冠以冬，汉惠帝冠以三月，明无定月。
ér hòu hàn yǐ lái dì jiā yuán fú xián yǐ zhēng yuè
而后汉以来，帝加元服咸以正月。
jí xián níng èr nián qiū rùn jiǔ yuè qiǎn shǐ guān rǔ nán wáng jiǎn cǐ zé fēi bì suì shǒu
及咸宁二年秋闰九月，遣使冠汝南王柬，此则非必岁首。
lǐ guān yú miào rán wǔ huì guān tài zǐ tài zǐ jiē jí miào jiàn sī yì nǐ zài miào zhī yí yě
礼冠于庙，然武、惠冠太子，太子皆即庙见，斯亦拟在庙之仪也。
mù dì xiào wǔ jiàng guān jiē xiān yǐ bì gào miào qì yòu miào jiàn yě
穆帝、孝武将冠，皆先以币告庙，讫又庙见也。
huì dì zhī wèi tài zǐ jiāng guān wǔ dì lín xuān shǐ jiān sī tú gāo yáng wáng guī jiā guàn jiān guāng lù dài fu tún qí xiào wèi huá gǎo zàn guān
惠帝之为太子，将冠，武帝临轩，使兼司徒高阳王珪加冠，兼光禄大夫屯骑校尉华暠赞冠。
jiāng zuǒ zhū dì jiāng guān jīn shí sù shè bǎi liáo péi wèi
江左诸帝将冠，金石宿设，百僚陪位。
yòu yù yú diàn shàng pù dà chuáng yù fǔ lìng fèng miǎn zé zān dǎo gǔn fú yǐ shòu shì zhōng cháng shì tài wèi jiā zé tài bǎo jiā miǎn
又豫于殿上铺大床，御府令奉冕、帻、簪导、衮服以授侍中常侍，太尉加帻，太保加冕。
jiāng jiā miǎn tài wèi guì dú zhù wén yuē lìng yuè jí rì shǐ jiā yuán fú
将加冕，太尉跪读祝文曰：“令月吉日，始加元服。
huáng dì mù mù sī hóng gǔn zhí
皇帝穆穆，思弘衮职。
qīn ruò hào tiān liù hé shì shì
钦若昊天，六合是式。
lǜ zūn zǔ kǎo yǒng yǒng wú jí
率遵祖考，永永无极。
méi shòu wéi qí jiè cí jǐng fú
眉寿惟祺，介兹景福。
jiā miǎn qì shì zhōng xì xuán dǎn shì zhōng tuō dì jiàng shā fú jiā gǔn fú miǎn guān
”加冕讫，侍中系玄𬘘，侍中脱帝绛纱服，加衮服冕冠。
shì bì tài bǎo lǜ qún chén fèng shāng shàng shòu wáng gōng yǐ xià sān chēng wàn suì nǎi tuì
事毕，太保率群臣奉觞上寿，王公以下三称万岁乃退。
àn yí zhù yī jiā zé miǎn ér yǐ
案《仪注》，一加帻冕而已。
tài shǐ shí nián nán gōng wáng chéng nián shí wǔ yī jiù yīng guān
泰始十年，南宫王承年十五，依旧应冠。
yǒu sī yì zòu lǐ shí wǔ chéng tóng guó jūn shí wǔ ér shēng zǐ yǐ míng kě guān zhī yi
有司议奏：“礼，十五成童，国君十五而生子，以明可冠之宜。
yòu hàn wèi qiǎn shǐ guān zhū wáng fēi gǔ diǎn
又汉魏遣使冠诸王，非古典。
yú shì zhì zhū wáng shí wǔ ér guān bù fù jiā shǐ mìng
”于是制诸王十五而冠，不复加使命。
wáng biāo zhī yún lǐ chuán guān jiē zài miào
王彪之云，《礼》、《传》冠皆在庙。
àn chéng dì jì jiā yuán fú chē jià chū bài yú tài miào yǐ gào chéng yě
案成帝既加元服，车驾出拜于太庙，以告成也。
gài yì yóu nǐ zài miào zhī yí
盖亦犹拟在庙之仪。
wèi qí wáng zhèng shǐ sì nián lì huáng hòu zhēn shì qí yí bù cún
魏齐王正始四年，立皇后甄氏，其仪不存。
wǔ dì xián níng èr nián lín xuān qiǎn tài wèi gǔ chōng cè lì huáng hòu yáng shì nà dào hòu yě
武帝咸宁二年，临轩，遣太尉贾充策立皇后杨氏，纳悼后也。
yīn dà shè cì wáng gōng yǐ xià gè yǒu chà bǎi liáo shàng lǐ
因大赦，赐王公以下各有差，百僚上礼。
tài kāng bā nián yǒu sī zòu hūn lǐ nà zhēng dà hūn yòng xuán xūn shù bó jiā guī mǎ èr sì
太康八年，有司奏：“婚礼纳征，大婚用玄𫄸束帛，加珪，马二驷。
wáng hóu xuán xūn shù bó jiā bì chéng mǎ
王侯玄𫄸束帛，加璧，乘马。
dài fū yòng xuán xūn shù bó jiā yáng
大夫用玄𫄸束帛，加羊。
gǔ zhě yǐ pí mǎ wèi tíng shí tiān zǐ jiā yǐ gǔ guī zhū hóu jiā dà zhāng kě yī zhōu lǐ gǎi bì yòng zhāng qí yáng yàn jiǔ mǐ xuán xūn rú gù
古者以皮马为庭实，天子加以谷珪，诸侯加大璋，可依周礼改璧用璋，其羊雁酒米玄𫄸如故。
zhū hóu hūn lǐ jiā nà cǎi gào qī qīn yíng gè bó wǔ pǐ jí nà zhēng mǎ sì pǐ jiē lìng fū jiā zì bèi
诸侯婚礼，加纳采、告期、亲迎各帛五匹，及纳征马四匹，皆令夫家自备。
wéi zhāng guān wèi jù zhì zhī
惟璋，官为具致之。
shàng shū zhū zhěng yì àn wèi shì gù shì wáng qǔ fēi gōng zhǔ jià zhī lǐ tiān zǐ zhū hóu yǐ pí mǎ wèi tíng shí tiān zǐ jiā yǐ gǔ guī zhū hóu jiā yǐ dà zhāng
”尚书朱整议：“案魏氏故事，王娶妃、公主嫁之礼，天子诸侯以皮马为庭实，天子加以谷珪，诸侯加以大璋。
hàn gāo hòu zhì pìn hòu huáng jīn èr bǎi jīn mǎ shí èr pǐ
汉高后制聘，后黄金二百斤，马十二匹。
fū rén jīn wǔ shí jīn mǎ sì pǐ
夫人金五十斤，马四匹。
wèi shì wáng qǔ fēi gōng zhǔ jià zhī lǐ yòng juàn bǎi jiǔ shí pǐ
魏氏王娶妃、公主嫁之礼，用绢百九十匹。
jìn xìng gù shì yòng juàn sān bǎi pǐ
晋兴，故事用绢三百匹。
zhào yuē gōng zhǔ jià yóu fu shì bù yí jiē wèi bèi wù cì qián shǐ zú ér yǐ
”诏曰：“公主嫁由夫氏，不宜皆为备物，赐钱使足而已。
wéi gěi zhāng yú rú gù shì
惟给璋，余如故事。
chéng dì xián kāng èr nián lín xuān qiǎn shǐ chí jié jiān tài bǎo lǐng jūn jiāng jūn zhū gě huī jiān tài wèi hù jūn jiāng jūn kǒng yú liù lǐ bèi wù bài huáng hòu dù shì
成帝咸康二年，临轩，遣使持节、兼太保、领军将军诸葛恢，兼太尉、护军将军孔愉，六礼备物，拜皇后杜氏。
jí rì rù gōng dì yù tài jí diàn qún chén bì hè
即日入宫，帝御太极殿，群臣毕贺。
hè fēi lǐ yě
贺，非礼也。
wáng zhě hūn lǐ lǐ wú qí zhì
王者婚礼，礼无其制。
chūn qiū jì gōng nì wáng hòu yú jì gǔ liáng zuǒ shì chuán shuō yǔ gōng yáng yòu bù tóng
《春秋》“祭公逆王后于纪”，《谷梁》、《左氏传》说与《公羊》又不同。
ér zì hàn wèi yí shì bìng jiē quē lüè
而自汉魏遗事，并皆阙略。
wǔ huì nà hòu jiāng zuǒ yòu wú fù yí zhù
武、惠纳后，江左又无复《仪注》。
gù chéng dì jiāng nà dù hòu tài cháng huá héng shǐ yǔ bó shì cān dìng qí yí
故成帝将纳杜后，太常华恒始与博士参定其仪。
jù dù yù zuǒ shì chuán shuō zhǔ hūn shì gōng qí hūn lǐ zhī bì ér yǐ
据杜预《左氏传》说，主婚是供其婚礼之币而已。
yòu zhōu líng wáng qiú hūn yú qí qí hóu wèn yú yàn huán zi huán zi duì yuē fū fù suǒ shēng ruò rú rén gū zǐ mèi zé chēng xiān shǒu mǒu gōng zhī yí nǚ ruò rú rén
又，周灵王求婚于齐，齐侯问于晏桓子，桓子对曰：“夫妇所生若如人，姑姊妹则称先守某公之遗女若如人。
cǐ zé tiān zi zhī mìng zì dé xià dá chén xià zhī dá jìng zì shàng tōng
”此则天子之命自得下达，臣下之答径自上通。
xiān rú yǐ wéi qiū míng xiáng lù qí shì gài wèi wáng zhě hūn qǔ zhī lǐ yě
先儒以为丘明详录其事，盖为王者婚娶之礼也。
gù chéng dì lín xuān qiǎn shǐ chēng zhì bài hòu rán qí yí zhù yòu bù jù cún
故成帝临轩，遣使称制拜后，然其《仪注》又不具存。
kāng dì jiàn yuán yuán nián nà huáng hòu zhě shì ér yí zhù bì zhě bù shè máo tóu
康帝建元元年，纳皇后褚氏，而《仪注》陛者不设旄头。
diàn zhōng yù shǐ zòu jīn yíng huáng hòu yī chéng gōng huáng hòu rù gōng yù wù ér yí zhù zhì zūn gǔn miǎn shēng diàn máo tóu bù shè qiú liàng chǔ
殿中御史奏：“今迎皇后，依成恭皇后入宫御物，而《仪注》至尊衮冕升殿，旄头不设，求量处。
yòu àn xī yíng gōng huáng hòu wéi zuò qīng lóng qí qí yú jiē jí yù wù
又案，昔迎恭皇后，惟作青龙旗，其余皆即御物。
jīn dāng lín xuān qiǎn shǐ ér lì wǔ niú qí máo tóu bì wǎng gàn bìng chū jí yòng gù zhì jīn quē
今当临轩遣使，而立五牛旗，旄头罼{罒干}并出即用，故致今阙。
zhào yuē suǒ yǐ zhèng fǎ fú shēng tài jí zhě yǐ jìng qí shǐ gù bèi qí lǐ yě
”诏曰：“所以正法服、升太极者，以敬其始，故备其礼也。
jīn yún hé gèng quē suǒ zhòng ér chè fǎ wù yá
今云何更阙所重而撤法物邪！
yòu gōng hòu shén zhǔ rù miào xiān dì zhào hòu lǐ yi jiàng bù yí jiàn wǔ niú qí ér jīn yóu fù shè zhī yá
又恭后神主入庙，先帝诏后礼宜降，不宜建五牛旗，而今犹复设之邪！
jì bù shè wǔ niú qí zé máo tóu bì wǎng gàn zhī wù yì jù yě
既不设五牛旗，则旄头罼{罒干}之物易具也。
yòu zhào yuē jiù zhì jì nán zhǔn qiě yú jīn ér bèi yì fēi yi
”又诏曰：“旧制既难准，且于今而备，亦非宜。
fǔ kù zhī chǔ wéi dāng yǐ gōng jūn guó zhī fèi ěr
府库之储，惟当以供军国之费耳。
fǎ fú yí shì cū lìng jǔ qí yú jiān fù zá qì tíng zhī
法服仪饰粗令举，其余兼副杂器停之。
mù dì shēng píng yuán nián jiāng nà huáng hòu hé shì
穆帝升平元年，将纳皇后何氏。
tài cháng wáng biāo zhī dà yǐn jīng chuán jí zhū gù shì yǐ dìng qí lǐ shēn fēi gōng yáng hūn lǐ bù chēng zhǔ rén zhī yì
太常王彪之大引经传及诸故事以定其礼，深非《公羊》婚礼不称主人之义。
yòu yuē wáng zhě zhī yú sì hǎi wú bù chén qiè suī fù fù xiōng zhī qīn shī yǒu zhī xián jiē chún chén yě
又曰：‘王者之于四海，无不臣妾，虽复父兄之亲，师友之贤，皆纯臣也。
fu chóng sān gāng zhī shǐ yǐ dìng qián kūn zhī yí ān yǒu tiān fù zhī zūn ér chēng chén xià zhī mìng yǐ nà kàng lì
夫崇三纲之始，以定乾坤之仪，安有天父之尊，而称臣下之命以纳伉俪。
ān yǒu chén xià zhī bēi ér chēng tiān fù zhī míng yǐ xíng dà lǐ
安有臣下之卑，而称天父之名以行大礼。
yuǎn xún gǔ lǐ wú wáng zhě cǐ zhì
远寻古礼，无王者此制；
jìn qiú shǐ jí wú wáng zhě cǐ bǐ
近求史籍，无王者此比。
yú qíng bù ān yú yì bù tōng
于情不安，于义不通。
àn xián níng èr nián nà dào huáng hòu shí hóng xun tài hòu mǔ lín tiān xià ér wú mìng qī shǔ zhī chén wèi wǔ huáng fù xiōng zhǔ hūn zhī wén
案咸宁二年，纳悼皇后时，弘训太后母临天下，而无命戚属之臣为武皇父兄主婚之文。
yòu kǎo dà jìn yǐ xíng zhī shì xián níng gù shì bù chēng fù xiōng shī yǒu zé xián kāng huá héng suǒ shàng lǐ hé yú jiù
又考大晋已行之事，咸宁故事不称父兄师友，则咸康华恒所上礼合于旧。
chén yú wèi jīn nà hòu yí zhì
臣愚谓今纳后仪制。
yi yī yī xián kāng gù shì
宜一依咸康故事。
yú shì cóng zhī
”于是从之。
huá héng suǒ dìng zhī lǐ yī hàn jiù jí jìn yǐ xíng zhī zhì gù biāo zhī duō cóng xián kāng yóu cǐ yě
华恒所定之礼，依汉旧及晋已行之制，故彪之多从咸康，由此也。
wéi yǐ qǔ fù zhī jiā sān rì bù jǔ lè ér xián kāng qún chén hè wèi shī lǐ
惟以娶妇之家三日不举乐，而咸康群臣贺，为失礼。
gù dàn yī xián níng shàng lǐ bù fù hè
故但依咸宁上礼，不复贺。
qí gào miào liù lǐ bǎn wén děng yí jiē biāo zhī suǒ dìng yě
其告庙六礼版文等仪，皆彪之所定也。
qí nà cǎi bǎn wén xǐ shū yuē huáng dì zī qián tài wèi cān jūn hé qí
其纳采版文玺书曰：“皇帝咨前太尉参军何琦。
hún yuán zī shǐ zhào jīng rén lún yuán jí fū fù yǐ fèng tiān de zōng miào shè jì
浑元资始，肇经人伦，爰及夫妇，以奉天地宗庙社稷。
móu yú gōng qīng xián yǐ yi lǜ yóu jiù diǎn
谋于公卿，咸以宜率由旧典。
jīn shǐ shǐ chí jié tài cháng biāo zhī zōng zhèng zōng yǐ lǐ nà cǎi
今使使持节太常彪之、宗正综以礼纳采。
zhǔ rén yuē huáng dì jiā mìng fǎng hūn lòu zú bèi shù cǎi zé
”主人曰：“皇帝嘉命，访婚陋族，备数采择。
chén cóng zǔ dì gù sàn qí shì láng zhǔn zhī yí nǚ wèi xián jiào xùn yī lǚ ruò rú rén
臣从祖弟故散骑侍郎准之遗女，未闲教训，衣履若如人。
qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
钦承旧章，肃奉典制。
qián tài wèi cān jūn dōu xiāng hòu fèn tǔ chén hé qí qǐ shǒu dùn shǒu zài bài chéng zhào
前太尉参军、都乡侯粪土臣何琦稽首顿首，再拜承诏。
cì wèn míng bǎn wén yuē huáng dì yuē zī mǒu guān mǒu xìng
”次问名版文曰：“皇帝曰：咨某官某姓。
liǎng yí pèi hé chéng tiān tǒng wù zhèng wèi hu nèi bì sì lìng zú chóng shēn jiù diǎn
两仪配合，承天统物，正位乎内，必俟令族，重申旧典。
jīn shǐ shǐ chí jié tài cháng mǒu zōng zhèng mǒu yǐ lǐ wèn míng
今使使持节、太常某，宗正某，以礼问名。
zhǔ rén yuē huáng dì jiā mìng shǐ zhě mǒu dào zhòng xuān zhōng zhào wèn chén míng zú
”主人曰：“皇帝嘉命，使者某到，重宣中诏，问臣名族。
chén zú nǚ fù mǔ suǒ shēng xiān chén gù guāng lù dài fu yú lóu hóu zhēn zhī yí xuán sūn xiān chén gù yù zhōu cì shǐ guān zhōng hóu yùn zhī zēng sūn xiān chén gù ān fēng tài shǒu guān zhōng hóu ruì zhī sūn xiān chén gù sàn qí shì láng zhǔn zhī yí nǚ
臣族女父母所生，先臣故光禄大夫、雩娄侯祯之遗玄孙，先臣故豫州刺史、关中侯恽之曾孙，先臣故安丰太守、关中侯睿之孙，先臣故散骑侍郎准之遗女。
wài chū zì xiān chén gù shàng shū zuǒ chéng kǒng zhòu zhī wài zēng sūn xiān chén gù shì zhōng guān nèi hóu yí zhī wài sūn nǚ nián shí qī
外出自先臣故尚书左丞孔胄之外曾孙，先臣故侍中、关内侯夷之外孙女，年十七。
qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
钦承旧章，肃奉典制。
cì nà jí bǎn wén yuē huáng dì yuē zī mǒu guān mǒu xìng
”次纳吉版文曰：“皇帝曰：咨某官某姓。
rén móu guī cóng qiān yuē zhēn jí jìng cóng diǎn lǐ
人谋龟从，佥曰贞吉，敬从典礼。
jīn shǐ shǐ chí jié tài cháng mǒu zōng zhèng mǒu yǐ lǐ nà jí
今使使持节、太常某，宗正某以礼纳吉。
zhǔ rén yuē huáng dì jiā mìng shǐ zhě mǒu zhòng xuān zhōng zhào tài bǔ yuán jí
”主人曰：“皇帝嘉命，使者某重宣中诏，太卜元吉。
chén lòu zú bēi bǐ yōu jù bù kān
臣陋族卑鄙，忧惧不堪。
qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
钦承旧章，肃奉典制。
cì nà zhēng bǎn wén yuē huáng dì yuē zī mǒu guān mǒu xìng zhī nǚ yǒu mǔ yí zhī dé yǎo tiǎo zhī zī rú shān rú hé yi fèng zōng miào yǒng chéng tiān zuò
”次纳征版文曰：“皇帝曰：咨某官某姓之女，有母仪之德，窈窕之姿，如山如河，宜奉宗庙，永承天祚。
yǐ xuán xūn pí bó mǎ yáng qián bì yǐ zhāng diǎn sì
以玄𫄸皮帛，马羊钱璧，以章典祀。
jīn shǐ shǐ shì jié sī tú mǒu tài cháng mǒu yǐ lǐ nà zhēng
今使使侍节、司徒某，太常某，以礼纳征。
zhǔ rén yuē huáng dì jiā mìng jiàng hūn bēi lòu chóng yǐ shàng gōng chǒng yǐ diǎn lǐ bèi wù diǎn cè
”主人曰：“皇帝嘉命，降婚卑陋，崇以上公，宠以典礼，备物典策。
qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
钦承旧章，肃奉典制。
cì qǐng qī bǎn wén yuē huáng dì yuē zī mǒu guān mǒu xìng
”次请期版文曰：“皇帝曰：咨某官某姓。
móu yú gōng qīng tài shì yuán guī wǎng yǒu bù zāng lǜ zūn diǎn lǐ
谋于公卿，泰筮元龟，罔有不臧，率遵典礼。
jīn shǐ shǐ chí jié tài cháng mǒu zōng zhèng mǒu yǐ lǐ qǐng qī
今使使持节、太常某，宗正某，以礼请期。
zhǔ rén yuē huáng dì jiā mìng shǐ zhě mǒu zhòng xuān zhōng zhào jí rì wéi mǒu kě yíng
”主人曰：“皇帝嘉命，使者某重宣中诏，吉日惟某可迎。
chén qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
臣钦承旧章，肃奉典制。
cì qīn yíng bǎn wén yuē huáng dì yuē zī mǒu guān mǒu xìng
”次亲迎版文曰：“皇帝曰：咨某官某姓。
suì jí yuè lìng jí rì wéi mǒu shuài lǐ yǐ yíng
岁吉月令，吉日惟某，率礼以迎。
jīn shǐ shǐ chí jié tài bǎo mǒu tài wèi mǒu yǐ lǐ yíng
今使使持节、太保某，太尉某，以礼迎。
zhǔ rén yuē huáng dì jiā mìng shǐ zhě mǒu zhòng xuān zhōng zhào lìng yuè jí chén bèi lǐ yǐ yíng
”主人曰：“皇帝嘉命，使者某重宣中诏，令月吉辰，备礼以迎。
shàng gōng zōng qīng jiān zhì fù jiè jìn chén bǎi liǎng
上公宗卿兼至，副介近臣百两。
chén lóu yǐ zhī zú wěi chéng dà lǐ yōu jù zhàn jì
臣蝼蚁之族，猥承大礼，忧惧战悸。
qīn chéng jiù zhāng sù fèng diǎn zhì
钦承旧章，肃奉典制。
mǒu qǐ shǒu chéng zhào jiē rú chū dá
”某稽首承诏，皆如初答。
xiào wǔ nà wáng huáng hòu qí lǐ yì rú zhī
孝武纳王皇后，其礼亦如之。
qí nà cǎi wèn míng nà jí qǐng qī qīn yíng jiē yòng bái yàn bái yáng gè yī tóu jiǔ mǐ gè shí èr hú
其纳采、问名、纳吉、请期、亲迎，皆用白雁、白羊各一头，酒米各十二斛。
wéi nà zhēng yáng yī tóu xuán xūn yòng bó sān pǐ jiàng èr pǐ juàn èr bǎi pǐ shòu pí èr méi qián èr bǎi wàn yù bì yī méi mǎ liù pǐ jiǔ mǐ gè shí èr hú
惟纳征羊一头，玄𫄸用帛三匹，绛二匹，绢二百匹，兽皮二枚，钱二百万，玉璧一枚，马六匹，酒米各十二斛。
zhèng xuán suǒ wèi wǔ yàn liù lǐ yě
郑玄所谓五雁六礼也。
qí guī mǎ zhī zhì bèi wù zhī shù xiào tài kāng suǒ zòu yòu yǒu bù tóng yún
至于玉和马的制度，准备礼品的数量，比照太康年的奏章又有不同的地方。
gǔ zhě hūn guān jiē yǒu jiào zhèng shì jiào wén sān shǒu jù cún
古者婚冠皆有醮，郑氏醮文三首具存。
shēng píng bā nián tái fú wèn yíng huáng hòu dà jià yīng zuò gǔ chuī bù
升平八年，台符问“迎皇后大驾应作鼓吹不”。
bó shì hú nè yì lín xuān yí zhù quē wú shī ān gǔ chuī chù suǒ yòu wú jǔ huī míng zhōng zhī tiáo
博士胡讷议：“临轩《仪注》阙，无施安鼓吹处所，又无举麾鸣钟之条。
tài cháng wáng biāo zhī yǐ wéi hūn lǐ bù lè
”太常王彪之以为：“婚礼不乐。
gǔ chuī yì lè zhī zǒng míng
鼓吹亦乐之总名。
yí zhù suǒ yǐ wú zhě yī hūn lǐ
《仪注》所以无者，依婚礼。
jīn yi bèi shè ér bù zuò
今宜备设而不作。
shí yòng cǐ yì
”时用此议。
yǒng hé èr nián nà hòu yì hè bù
永和二年纳后，议贺不。
wáng shù yún hūn shì jiā lǐ
王述云：“婚是嘉礼。
chūn qiū chuán yuē qǔ zhě dà jí fēi cháng jí
《春秋传》曰：‘娶者大吉，非常吉。
yòu chuán yuē zhèng zi hǎn rú jìn hè fū rén
’又《传》曰：‘郑子罕如晋，贺夫人。
lín guó yóu xiāng hè kuàng chén xià yá
’邻国犹相贺，况臣下邪！
rú cǐ biàn yīng hè dàn bù zài sān rì nèi ěr
如此，便应贺，但不在三日内耳。
jīn yīn miào jiàn chéng lǐ ér hè yì shì yī jié yě
今因庙见成礼而贺，亦是一节也。
wáng biāo zhī yì yún hūn lǐ bù lè bù hè lǐ zhī míng wén
”王彪之议云：“婚礼不乐不贺，《礼》之明文。
chuán chēng zi hǎn rú jìn hè fū rén jì wú jīng wén yòu chuán bù yún lǐ yě
《传》称子罕如晋贺夫人，既无《经》文，又《传》不云礼也。
lǐ qǔ fù sān rì bù jǔ lè míng sān rì zhī hòu zì dāng lè
《礼》，取妇三日不举乐，明三日之后自当乐。
zhì yú bù hè wú sān rì zhī duàn kǒng sān rì zhī hòu gù wú yīng hè zhī lǐ
至于不贺，无三日之断，恐三日之后故无应贺之礼。
yòu yún lǐ jì suǒ yǐ yán hè qǔ qī zhě shì yīn jiù jiǔ shí ér yǒu qìng yǔ yě
”又云：“《礼记》所以言贺取妻者，是因就酒食而有庆语也。
yú wèi wú zhí xiāng hè zhī tǐ ér yǒu lǐ kuàng gòng qìng huì zhī yì jīn shì suǒ gòng xíng
愚谓无直相贺之体，而有礼贶共庆会之义，今世所共行。
yú shí jìng bù hè
”于时竟不贺。
mù dì nà hòu yù yòng jiǔ yuè jiǔ yuè shì jì yuè
穆帝纳后欲用九月，九月是忌月。
fàn wāng wèn wáng biāo zhī dá yún lǐ wú jì yuè bù gǎn yǐ suǒ bú jiàn biàn wèi wú zhī
范汪问王彪之，答云：“礼无忌月，不敢以所不见，便谓无之。
bó shì cáo dān xún nè děng bìng wèi wú jì yuè zhī wén bù yīng yǒu fáng
”博士曹耽、荀讷等并谓无忌月之文，不应有妨。
wáng qià yuē ruò yǒu jì yuè dāng fù yǒu jì suì
王洽曰：“若有忌月，当复有忌岁。
tài yuán shí èr nián tái fú wèn huáng tài zǐ jì bài miào cháo chén fèng hè yīng shàng lǐ yǔ bù
太元十二年，台符问“皇太子既拜庙，朝臣奉贺，应上礼与不？
guó zǐ bó shì chē yìn yún bǎi bì qīng shì xián yù shèng lǐ zhǎn jìng bài fú bù xū fù shàng lǐ
国子博士车胤云：“百辟卿士，咸预盛礼，展敬拜伏，不须复上礼。
wéi fāng bó mù shǒu bù dǔ dà lǐ zì fēi jiǔ láo gòng xiū wú yǐ biǎo qí nǎi chéng gù yi yǒu shàng lǐ
惟方伯牧守，不睹大礼，自非酒牢贡羞，无以表其乃诚，故宜有上礼。
yóu rú yuán zhèng dà qìng fāng bó mò bù shàng lǐ cháo chén fèng bì ér yǐ
犹如元正大庆，方伯莫不上礼，朝臣奉璧而已。
tài xué bó shì yǔ hóng zhī yì àn xián níng sān nián shǐ píng pú yáng zhū wáng xīn bài yǒu sī zòu yī gù shì tīng jīng chéng jìn chén zhū wáng gōng zhǔ yīng cháo hè zhě fù shàng lǐ
”太学博士庾弘之议：“案咸宁三年始平、濮阳诸王新拜，有司奏依故事，听京城近臣诸王公主应朝贺者复上礼。
jīn huáng tài zǐ guó zhī chǔ fù jì yǐ chóng jiàn pǔ tiān tóng qìng
今皇太子国之储副，既已崇建，普天同庆。
wèi yīng shàng lǐ fèng hè
谓应上礼奉贺。
xú miǎo tóng
”徐邈同。
yòu yǐn yī yǒu yuán liáng qìng zài yú cǐ
又引一有元良，庆在于此。
fēng zhū wáng jí xīn gōng shàng lǐ jì yǒu qián shì yì jiē yǐ zhān yǎng zhì jìng ér yòu fèng shāng shàng shòu yīng yì wú yí yě
封诸王及新宫上礼，既有前事，亦皆已瞻仰致敬，而又奉觞上寿，应亦无疑也。
jiāng zuǒ yǐ lái tài zǐ hūn nà zhēng lǐ yòng yù bì yī shòu pí èr wèi xiáng hé suǒ zhǔn kuàng
江左以来，太子婚，纳征礼用玉璧一，兽皮二，未详何所准况。
huò zhě shòu qǔ qí wēi měng yǒu bān cǎi yù yǐ xiàng dé ér yǒu wēn rùn
或者兽取其威猛有班彩，玉以象德而有温润。
xún guī zhāng yì yù zhī měi zhě bào pí cǎi wèi yǐ pì jūn zǐ
寻珪璋亦玉之美者，豹皮采蔚以譬君子。
wáng sù nà zhēng cí yún xuán xūn shù bó lì pí yàn yáng
王肃纳征辞云：“玄𫄸束帛，俪皮雁羊。
qián hàn pìn hòu huáng jīn èr bǎi jīn mǎ shí èr pǐ yì wú yòng yáng zhī zhǐ
”前汉聘后，黄金二百斤，马十二匹，亦无用羊之旨。
zhèng shì hūn wù zàn yuē yáng zhě xiáng yě rán zé hūn zhī yǒu yáng zì hàn mò shǐ yě
郑氏《婚物赞》曰“羊者祥也”，然则婚之有羊，自汉末始也。
wáng zhě liù lǐ shàng wèi yòng yān
王者六礼，尚未用焉。
shì gù tài kāng zhōng yǒu sī zòu tài zǐ hūn nà zhēng yòng xuán xūn shù bó jiā yáng mǎ èr sì
是故太康中有司奏：“太子婚，纳征用玄𫄸束帛，加羊马二驷。
wǔ dì tài shǐ shí nián jiāng pìn bài sān fū rén jiǔ pín
武帝泰始十年，将聘拜三夫人、九嫔。
yǒu sī zòu lǐ huáng hòu pìn yǐ gǔ guī wú qiè yìng lǐ zhì zhī zhì
有司奏：“礼，皇后聘以谷珪，无妾媵礼贽之制。
zhào yuē bài shòu kě yī wèi shì gù shì
”诏曰：“拜授可依魏氏故事。
yú shì lín xuān shǐ shǐ chí jié jiān tài cháng bài sān fū rén jiān yù shǐ zhōng chéng bài jiǔ pín
”于是临轩，使使持节兼太常拜三夫人，兼御史中丞拜九嫔。
hàn wèi zhī lǐ yún gōng zhǔ jū dì shàng gōng zhǔ zhě lái dì chéng hūn
汉魏之礼云，公主居第，尚公主者来第成婚。
sī kōng wáng lǎng yǐ wéi bù kě qí hòu nǎi gé
司空王朗以为不可，其后乃革。
tài yuán zhōng gōng zhǔ nà zhēng yǐ shòu bào pí gè yī jù lǐ qǐ wèi hūn lǐ bù biàn wáng gōng zhī xù gù qǔ shòu bào yǐ zūn chóng qí shì hu
太元中，公主纳征以兽豹皮各一具礼，岂谓婚礼不辨王公之序，故取兽豹以尊崇其事乎！
lǐ yǒu sān wáng yǎng lǎo jiāo xiáng zhī wén xiǎng shè yǐn jiǔ zhī zhì zhōu mò lún fèi
《礼》有三王养老胶庠之文，飨射饮酒之制，周末沦废。
hàn míng dì yǒng píng èr nián sān yuè dì shǐ lǜ qún chén gōng yǎng sān lǎo wǔ gēng yú pì yōng xíng dà shè zhī lǐ
汉明帝永平二年三月，帝始率群臣躬养三老五更于辟雍，行大射之礼。
jùn guó xiàn dào xíng xiāng yǐn jiǔ yú xué xiào jiē cí xiān shèng xiān shī zhōu gōng kǒng zǐ shēng yǐ tài láo
郡国县道行乡饮酒于学校，皆祠先圣先师周公孔子，牲以太牢。
mèng dōng yì rú zhī
孟冬亦如之。
jí wèi gāo guì xiāng gōng gān lù èr nián tiān zǐ qīn shuài qún sī xíng yǎng lǎo zhī lǐ
及魏高贵乡公甘露二年，天子亲帅群司行养老之礼。
yú shì wáng xiáng wèi sān lǎo zhèng xiǎo tóng wèi wǔ gēng
于是王祥为三老，郑小同为五更。
qí yí zhù bù cún rán hàn lǐ yóu zài
其《仪注》不存，然汉礼犹在。
wǔ dì tài shǐ liù nián shí èr yuè dì lín pì yōng xíng xiāng yǐn jiǔ zhī lǐ
武帝泰始六年十二月，帝临辟雍，行乡饮酒之礼。
zhào yuē lǐ yí zhī fèi jiǔ yǐ nǎi jīn fù jiǎng yì jiù diǎn
诏曰：“礼仪之废久矣，乃今复讲肄旧典。
cì tài cháng juàn bǎi pǐ chéng bó shì jí xué shēng niú jiǔ
”赐太常绢百匹，丞、博士及学生牛酒。
xián níng sān nián huì dì yuán kāng jiǔ nián fù xíng qí lǐ
咸宁三年，惠帝元康九年，复行其礼。
wèi zhèng shǐ zhōng qí wáng měi jiǎng jīng biàn zhé shǐ tài cháng shì diàn xiān shèng xiān shī yú pì yōng fú gōng qīn
魏正始中，齐王每讲经遍，辄使太常释奠先圣先师于辟雍，弗躬亲。
jí huì dì míng dì zhī wèi tài zǐ jí mǐn huái tài zǐ jiǎng jīng jìng bìng qīn shì diàn yú tài xué tài zǐ jìn jué yú xiān shī zhōng shù zǐ jìn jué yú yán huí
及惠帝明帝之为太子，及愍怀太子讲经竟，并亲释奠于太学，太子进爵于先师，中庶子进爵于颜回。
chéng mù xiào wǔ sān dì yì jiē qīn shì diàn
成、穆、孝武三帝，亦皆亲释奠。
xiào wǔ shí yǐ tài xué zài shuǐ nán xuán yuǎn yǒu sī yì yī shēng píng yuán nián yú zhōng táng quán lì xíng tài xué
孝武时，以太学在水南悬远，有司议依升平元年，于中堂权立行太学。
yú shí wú fù guó zǐ shēng yǒu sī zòu yìng xū fù èr xué shēng bǎi èr shí rén
于时无复国子生，有司奏：“应须复二学生百二十人。
tài xué shēng qǔ jiàn rén liù shí guó zǐ shēng quán quán dà chén zǐ sūn liù shí rén shì qì ba
太学生取见人六十，国子生权铨大臣子孙六十人，事讫罢。
zòu kě
”奏请得到批准。
shì diàn lǐ bì huì bǎi guān liù pǐn yǐ shàng
释奠礼毕，会百官六品以上。
hàn yí jì chūn shàng sì guān jí bǎi xìng jiē xì yú dōng liú shuǐ shàng xǐ zhuó fú chú qù sù gòu
汉仪，季春上巳，官及百姓皆禊于东流水上，洗濯祓除去宿垢。
ér zì wèi yǐ hòu dàn yòng sān rì bù yǐ shàng sì yě
而自魏以后，但用三日，不以上巳也。
jìn zhōng cháo gōng qīng yǐ xià zhì yú shù rén jiē xì luò shuǐ zhī cè
晋中朝公卿以下至于庶人，皆禊洛水之侧。
zhào wáng lún cuàn wèi sān rì huì tiān quán chí zhū zhāng lín
赵王伦篡位，三日会天泉池，诛张林。
huái dì yì huì tiān quán chí fù shī
怀帝亦会天泉池，赋诗。
lù jī yún tiān quán chí nán shí gōu yǐn yù gōu shuǐ chí xi jī shí wèi xì táng
陆机云：“天泉池南石沟引御沟水，池西积石为禊堂。
běn shuǐ liú bēi yǐn jiǔ yì bù yán qǔ shuǐ
”本水流杯饮酒，亦不言曲水。
yuán dì yòu zhào ba sān rì nòng jù
元帝又诏罢三日弄具。
hǎi xī yú zhōng shān lì liú bēi qǔ shuǐ yán bǎi liáo jiē qí shì yě
海西于钟山立流杯曲水，延百僚，皆其事也。
jiǔ yuè jiǔ rì mǎ shè
九月九日，马射。
huò shuō yún qiū jīn zhī jié jiǎng wǔ xí shè xiàng lì qiū zhī lǐ yě
或说云“秋，金之节，讲武习射，象立秋之礼也”。