晋书 · 房玄龄 · Chapter 22 of 130

志·第十二章

PinyinModern Translation
Size

fu xìng líng zhī biǎo bù zhī suǒ yǐ fā yú yǒng gē

夫性灵之表,不知所以发于咏歌;

gǎn dòng zhī duān bù zhī suǒ yǐ guān yú shǒu zú

感动之端,不知所以关于手足。

shēng yú xīn zhě wèi zhī dào chéng yú xíng zhě wèi zhī yòng

生于心者谓之道,成于形者谓之用。

pì zhū tiān dì qí yóu yǐng xiǎng bǎi shòu shuài wǔ ér kuàng yú rén hu

譬诸天地,其犹影响,百兽率舞,而况于人乎!

měi qí hé píng ér āi qí sāng luàn yǐ cí yuán lǜ nǎi bō qí shēng yān

美其和平而哀其丧乱,以兹援律,乃播其声焉。

nóng sè xī qín chuí zhōng hé qìng dá líng chéng xìng xiàng wù zhāo gōng yóu cǐ yán zhī qí lái zì yuǎn

农瑟羲琴,倕钟和磬,达灵成性,象物昭功,由此言之,其来自远。

yīn shì bù gāng yí fēng yú niè yín zòu jì xìng yǎ zhāng bēn sàn yīng jīng zhī zhì gài yǐ wēi yǐ

殷氏不纲,遗风馀孽,淫奏既兴,雅章奔散,《英》《茎》之制,盖已微矣。

kǒng zǐ yuē rén néng hóng dào fēi dào hóng rén

孔子曰:“人能弘道,非道弘人。

zhōu shǐ èr nán fēng jiān liù dài

”周始二《南》,《风》兼六代。

xī huáng dì zuò yún mén yáo zuò xián chí shùn zuò dà sháo yǔ zuò dà xià yīn zuò dà hù zhōu zuò dà wǔ suǒ wèi yīn qián wáng zhī lǐ shè fǔ yǎng zhī róng hé shùn jī zhōng yīng huá fā wài

昔黄帝作《云门》,尧作《咸池》,舜作《大韶》,禹作《大夏》,殷作《大濩》,周作《大武》,所谓因前王之礼,设俯仰之容,和顺积中,英华发外。

shū chēng mìng kuí diǎn yuè jiào zhòu zi zé zhōu guān suǒ wèi zòu dà lǚ gē huáng zhōng

《书》称命夔典乐,教胄子,则《周官》所谓奏大吕,歌黄钟。

tiān kuàng lái xià rén zhī dòng sè yì yáng zhōu jiān yǐ hóng yǎ yīn

天贶来下,人祗动色,抑扬周监,以弘雅音。

jí bāo yàn xìng zāi píng wáng féng luàn lǐ fèi qīn shū lè shěn hé hǎi

及褒艳兴灾,平王逢乱,礼废亲疏,乐沈河海。

shì yǐ yán líng jì zǐ wén gē xiǎo yǎ yuē qí zhōu dé zhī shuāi hu

是以延陵季子闻歌《小雅》曰:“其周德之衰乎!

yóu yǒu xiān wáng zhī yí fēng yān

犹有先王之遗风焉。

ér liè rǎng chēng gū gè xìng yín yǒng

”而列壤称孤,各兴吟咏。

wèi wén hóu líng gǔ lè ér kǒng wò jìn píng gōng tīng xīn shēng ér wàng shí xiān wáng zhī dào jiàn yǐ líng yí

魏文侯聆古乐而恐卧,晋平公听新声而忘食,先王之道,渐以陵夷。

bā fāng shū fēng jiǔ zhōu yì zé

八方殊风,九州异则。

qín shì bìng tūn suì zhuān xíng xiàn zhì yú xián gē shī sòng gàn qī máo yǔ tóu zhū yān huǒ sǎo dì wú yí

秦氏并吞,遂专刑宪,至于弦歌《诗》《颂》,干戚旄羽,投诸烟火,扫地无遗。

hàn zǔ tí jiàn huán zhōng xuē píng tiān xià wén fěi gōng yú dé huà wǔ yǒu xīn yú zhì zuò

汉祖提剑寰中,削平天下,文匪躬于德化,武有心于制作。

tài hòu bìn rú jiā zhī dào dà chén pái gǔ shì zhī yán jìn shēn xiān shēng suǒ yǐ cháng tàn ér zi zhèng zhòng shū yóu bù néng yǐ yě

太后摈儒家之道,大臣排贾氏之言,搢绅先生所以长叹,而子政、仲舒犹不能已也。

yán hàn zhōng xīng míng huáng dì jí wèi biǎo guī jǐng ér chén qīng miào shù huái yīn ér shū bì liú

炎汉中兴,明皇帝即位,表圭景而陈《清庙》,树槐阴而疏璧流;

sì guāng wǔ yú míng táng yǐ pèi shàng dì

祀光武于明堂,以配上帝;

zhào huán róng yú tài xué tǎn ér gē shēng

召桓荣于太学,袒而割牲;

jì jì yān huáng huáng yān yǒu zú guān zhě

济济焉,皇皇焉,有足观者。

zì sī jué hòu lǐ yuè mí yīn

自斯厥后,礼乐弥殷。

yǒng píng sān nián guān zhī sī lè gǎi míng dà yǔ shì yáng diǎn lǐ páng qiú tú chèn dào lín yā sòng shì ěr zhōng hé

永平三年,官之司乐,改名大予,式扬典礼,旁求图谶,道邻《雅》《颂》,事迩中和。

qí yǒu wǔ fāng zhī lè zhě zé suǒ wèi dà lè jiǔ biàn tiān shén kě de ér lǐ yě

其有五方之乐者,则所谓“大乐九变,天神可得而礼”也。

qí yǒu zōng miào zhī lè zhě zé suǒ wèi sù yōng hé míng xiān zǔ shì tīng zhě yě

其有宗庙之乐者,则所谓“肃雍和鸣,先祖是听”者也。

qí yǒu shè jì zhī lè zhě zé suǒ wèi qín sè jī gǔ yǐ yà tián zǔ zhě yě

其有社稷之乐者,则所谓“琴瑟击鼓,以迓田祖”者也。

qí yǒu pì yōng zhī lè zhě zé suǒ wèi yí fēng yì sú mò shàn yú lè zhě yě

其有辟雍之乐者,则所谓“移风易俗,莫善于乐”者也。

qí yǒu huáng mén zhī lè zhě zé suǒ wèi yàn lè qún chén cún cún wǔ wǒ zhě yě

其有黄门之乐者,则所谓“宴乐群臣,蹲蹲舞我”者也。

qí yǒu duǎn xiāo zhī lè zhě zé suǒ wèi wáng shī dà jié lìng jūn zhōng kǎi gē zhě yě

其有短箫之乐者,则所谓“王师大捷,令军中凯歌”者也。

wèi wǔ xié tiān zǐ ér lìng zhū hóu sī yī róng ér kuāng jiǔ fù shí féng tūn miè xiàn zhāng xián dàng

魏武挟天子而令诸侯,思一戎而匡九服,时逢吞灭,宪章咸荡。

jí xuē píng liú biǎo shǐ huò dù kuí yáng pí zǒng gàn shì zūn qián jì

及削平刘表,始获杜夔,扬鼙总干,式遵前记。

sān zǔ fēn lún xián gōng piān shí shēng gē suī yǒu sǔn yì ài wán zài hu diāo zhāng

三祖纷纶,咸工篇什,声歌虽有损益,爱玩在乎雕章。

shì yǐ wáng càn děng gè zào xīn shī chōu qí zǎo sī yín yǒng shén líng zàn yáng lái xiǎng

是以王粲等各造新诗,抽其藻思,吟咏神灵,赞扬来飨。

wǔ huáng dì cǎi hàn wèi zhī yí fàn lǎn jǐng wén zhī chuí zé dǐng nài wéi xīn qián yīn bù gǎi

武皇帝采汉魏之遗范,览景文之垂则,鼎鼐唯新,前音不改。

tài shǐ jiǔ nián guāng lù dài fu xún xù shǐ zuò gǔ chǐ yǐ diào shēng yùn réng yǐ zhāng huá děng suǒ zhì gāo wén chén zhū xià guǎn

泰始九年,光禄大夫荀勖始作古尺,以调声韵,仍以张华等所制高文,陈诸下管。

yǒng jiā zhī luàn líng guān jì jiǎn qǔ tái xuān xiè xián biàn wū lái

永嘉之乱,伶官既减,曲台宣榭,咸变污莱。

suī fù xiàng wǔ gē gōng zì hú guī jìn zhì yú gū zhú zhī guǎn yún hé zhī sè kōng sāng zhī qín sì bīn zhī qìng qí néng bèi zhě bǎi bù yī yān

虽复《象舞》歌工,自胡归晋,至于孤竹之管,云和之瑟,空桑之琴,泗滨之磬,其能备者,百不一焉。

fū rén shòu tiān dì zhī líng yùn jīng huá zhī qì gāng róu dì yòng āi yuè fēn qíng

夫人受天地之灵,蕴菁华之气,刚柔递用,哀乐分情。

jīng chūn yáng ér zì xǐ yù qiū diāo ér bú yuè

经春阳而自喜,遇秋雕而不悦。

yóu hu jīn shí zhī duān chū hū guǎn xián zhī wài yīn wù qiān shì chéng liú bù fǎn

游乎金石之端,出乎管弦之外,因物迁逝,乘流不反。

shì yǐ chǔ wáng shēng qīng xuān yú péng lǐ hàn shùn tīng míng niǎo yú fán qú

是以楚王升轻轩于彭蠡,汉顺听鸣鸟于樊衢。

shèng rén gōng chéng zuò yuè huà píng cái qū nǎi yáng jié zòu yǐ chàng zhōng hé shì qí huān xīn zhǐ yú āi sī zhě yě

圣人功成作乐,化平裁曲,乃扬节奏,以畅中和,饰其欢欣,止于哀思者也。

fán lè zhī dào wǔ shēng bā yīn liù lǜ shí èr guǎn wèi zhī gāng jì yún

凡乐之道,五声、八音、六律、十二管,为之纲纪云。

wǔ shēng gōng wèi jūn gōng zhī wéi yán zhōng yě

五声:宫为君,宫之为言中也。

zhōng hé zhī dào wú wǎng ér bù lǐ yān

中和之道,无往而不理焉。

shāng wéi chén shāng zhī wéi yán qiáng yě wèi jīn xìng zhī jiān qiáng yě

商为臣,商之为言强也,谓金性之坚强也。

jiǎo wèi mín jiǎo zhī wéi yán chù yě wèi xiàng zhū yáng qì chù wù ér shēng yě

角为民,角之为言触也,谓象诸阳气触物而生也。

zhēng wéi shì zhēng zhī wéi yán zhǐ yě yán wù shèng zé zhǐ yě

征为事,征之为言止也,言物盛则止也。

yǔ wèi wù yǔ zhī wéi yán shū yě yán yáng qì jiāng fù wàn wù zī yù ér shū shēng yě

羽为物,羽之为言舒也,言阳气将复,万物孳育而舒生也。

gǔ rén yǒu yán yuē lǐ yuè bù kě sī xū qù shēn

古人有言曰:“礼乐不可斯须去身。

huà shàng qiān shàn yǒu rú bù jí

”化上迁善,有如不及。

shì yǐ wén qí gōng shēng shǐ rén wēn liáng ér kuān dà

是以闻其宫声,使人温良而宽大;

wén qí shāng shēng shǐ rén fāng lián ér hǎo yì

闻其商声,使人方廉而好义;

wén qí jiǎo shēng shǐ rén cè yǐn ér rén ài

闻其角声,使人恻隐而仁爱;

wén qí zhēng shēng shǐ rén lè yǎng ér hào shī

闻其征声,使人乐养而好施;

wén qí yǔ shēng shǐ rén gōng jiǎn ér hǎo lǐ

闻其羽声,使人恭俭而好礼。

bā yīn bā fāng zhī fēng yě

八音,八方之风也。

qián zhī yīn shí qí fēng bù zhōu

干之音石,其风不周。

kǎn zhī yīn gé qí fēng guǎng mò

坎之音革,其风广莫。

gèn zhī yīn páo qí fēng róng

艮之音匏,其风融。

zhèn zhī yīn zhú qí fēng míng shù

震之音竹,其风明庶。

xùn zhī yīn mù qí fēng qīng míng

巽之音木,其风清明。

lí zhī yīn sī qí fēng jǐng

离之音丝,其风景。

kūn zhī yīn tǔ qí fēng liáng

坤之音土,其风凉。

duì zhī yīn jīn qí fēng chāng hé

兑之音金,其风阊阖。

yáng liù wèi lǜ wèi huáng zhōng tài cù gū xǐ ruí bīn yí zé wú yì

阳六为律,谓黄钟、太蔟、姑洗、蕤宾、夷则、无射;

yīn liù wèi lǚ wèi dà lǚ yìng zhōng nán lǚ lín zhōng zhòng lǚ jiā zhōng fán yǒu shí èr yǐ pèi shí èr chén yān

阴六为吕,谓大吕、应钟、南吕、林钟、仲吕、夹钟:凡有十二,以配十二辰焉。

lǜ zhī wéi yán fǎ yě yán yáng qì shī shēng gè yǒu fǎ yě

律之为言法也,言阳气施生各有法也;

lǚ zhī wéi yán zhù yě suǒ yǐ zhù chéng yáng gōng yě

吕之为言助也,所以助成阳功也。

zhēng yuè zhī chén wèi zhī yín yín zhě jīn yě wèi shēng wù zhī jīn tú yě

正月之辰谓之寅,寅者津也,谓生物之津涂也。

èr yuè zhī chén míng wéi mǎo mǎo zhě mào yě yán yáng qì shēng ér zī mào yě

二月之辰名为卯,卯者茂也,言阳气生而孳茂也。

sān yuè zhī chén míng wéi chén chén zhě zhèn yě wèi shí wù jǐn zhèn dòng ér zhǎng yě

三月之辰名为辰,辰者震也,谓时物尽震动而长也。

sì yuè zhī chén wèi wéi sì sì zhě qǐ yě wù zhì cǐ shí bì jǐn ér qǐ yě

四月之辰谓为巳,巳者起也,物至此时毕尽而起也。

wǔ yuè zhī chén wèi wéi wǔ wǔ zhě zhǎng yě dà yě yán wù jiē zhǎng dà yě

五月之辰谓为午,午者长也,大也,言物皆长大也。

liù yuè zhī chén wèi zhī wèi wèi zhě wèi yě yán shí wàn wù xiàng chéng yǒu zī wèi yě

六月之辰谓之未,未者味也,言时万物向成,有滋味也。

qī yuè zhī chén wèi wéi shēn shēn zhě shēn yě yán shí wàn wù shēn tǐ jiē chéng jiù yě

七月之辰谓为申,申者身也,言时万物身体皆成就也。

bā yuè zhī chén wèi wéi yǒu yǒu zhě qiū yě wèi shí wù jiē xiǔ suō yě

八月之辰谓为酉,酉者緧也,谓时物皆𦈋缩也。

jiǔ yuè zhī chén wèi wéi xū xū zhě miè yě wèi shí wù jiē shuāi miè yě

九月之辰谓为戌,戌者灭也,谓时物皆衰灭也。

shí yuè zhī chén wèi wéi hài hài zhě hé yě yán shí yīn qì hé shā wàn wù yě

十月之辰谓为亥,亥者劾也,言时阴气劾杀万物也。

shí yī yuè zhī chén wèi wéi zi zi zhě zī yě wèi yáng qì zhì cǐ gèng zī shēng yě

十一月之辰谓为子,子者孳也,谓阳气至此更孳生也。

shí èr yuè zhī chén wèi wéi chǒu chǒu zhě niǔ yě yán zhōng shǐ zhī jì yǐ niǔ jié wèi míng yě

十二月之辰谓为丑,丑者纽也,言终始之际,以纽结为名也。

shí yī yuè zhī guǎn wèi zhī huáng zhōng huáng zhě yīn yáng zhī zhōng sè yě

十一月之管谓之黄钟,黄者,阴阳之中色也。

tiān yǒu liù qì de yǒu wǔ cái ér tiān dì shù bì yān

天有六气,地有五才,而天地数毕焉。

huò yuē dōng zhì dé qì wèi tǔ tǔ sè huáng gù yuē huáng zhōng

或曰,冬至德气为土,土色黄,故曰黄钟。

zhēng yuè zhī guǎn wèi wéi tài cù cù zhě cù yě wèi wàn wù suí yú yáng qì tài cù ér shēng yě

正月之管谓为太蔟,蔟者蔟也,谓万物随于阳气太蔟而生也。

sān yuè zhī guǎn míng wéi gū xǐ gū xǐ zhě gū kū yě

三月之管名为姑洗,姑洗者:姑,枯也;

xǐ zhuó yě wèi wù shēng xīn jié xǐ chú qí kū gǎi kē yì yè yě

洗,濯也,谓物生新洁,洗除其枯,改柯易叶也。

wǔ yuè zhī guǎn míng wéi ruí bīn wēi ruí chuí xià mào yě

五月之管名为蕤宾,葳蕤,垂下貌也;

bīn jìng yě wèi shí yáng qì xià jiàng yīn qì shǐ qǐ xiāng bīn jìng yě

宾,敬也,谓时阳气下降,阴气始起,相宾敬也。

qī yuè zhī guǎn míng wéi yí zé yí píng yě

七月之管名为夷则,夷,平也;

zé fǎ yě wèi wàn wù jiāng chéng píng jūn jiē yǒu fǎ zé yě

则,法也,谓万物将成,平均皆有法则也。

jiǔ yuè zhī guǎn míng wéi wú yì shè zhě chū yě yán shí yáng qì shàng shēng wàn wù shōu cáng wú fù chū yě

九月之管名为无射,射者出也,言时阳气上升,万物收藏无复出也。

shí èr yuè zhī guǎn míng wéi dà lǚ lǚ zhě zhù yě wèi yáng qì fāng zhī yīn qì zhù yě

十二月之管名为大吕,吕者助也,谓阳气方之,阴气助也。

shí yuè zhī guǎn míng wéi yìng zhōng yīng zhě hé yě wèi suì gōng jiē chéng yìng hè yáng gōng shōu ér jù zhī yě

十月之管名为应钟,应者和也,谓岁功皆成,应和阳功,收而聚之也。

bā yuè zhī guǎn míng wéi nán lǚ nán zhě rèn yě wèi shí wù jiē xiù yǒu huái rèn zhī xiàng yě

八月之管名为南吕,南者任也,谓时物皆秀,有怀任之象也。

liù yuè zhī guǎn míng wéi lín zhōng lín zhě mào yě wèi shí wù mào shèng yú yě yě

六月之管名为林钟,林者茂也,谓时物茂盛于野也。

sì yuè zhī guǎn míng wéi zhòng lǚ zhě lǚ zhù yě wèi yáng qì shèng zhǎng yīn zhù chéng gōng yě

四月之管名为仲吕者,吕,助也,谓阳气盛长,阴助成功也。

èr yuè zhī guǎn míng wéi jiā zhōng zhě jiā zuǒ yě wèi shí wù shàng wèi jǐn chū yīn dé zuǒ yáng ér chū wù yě

二月之管名为夹钟者,夹,佐也,谓时物尚未尽出,阴德佐阳而出物也。

hàn zì dōng jīng dà luàn jué wú jīn shí zhī lè yuè zhāng wáng quē bù kě fù zhī

汉自东京大乱,绝无金石之乐,乐章亡缺,不可复知。

jí wèi wǔ píng jīng zhōu huò hàn yǎ yuè láng hé nán dù kuí néng shi jiù fǎ yǐ wéi jūn móu jì jiǔ shǐ chuàng dìng yǎ yuè

及魏武平荆州,获汉雅乐郎河南杜夔,能识旧法,以为军谋祭酒,使创定雅乐。

shí yòu yǒu sàn qí shì láng shān jìng yǐn shāng shàn xùn yǎ lè gē shī yǐn hú néng gē zōng miào jiāo sì zhī qū wǔ shī féng sù fú yǎng xiǎo zhī xiān dài zhū wǔ kuí xī zǒng lǐng zhī

时又有散骑侍郎邓静、尹商善训雅乐,歌师尹胡能歌宗庙郊祀之曲,舞师冯肃、服养晓知先代诸舞,夔悉总领之。

yuǎn xiáng jīng jí jìn cǎi gù shì kǎo huì gǔ lè shǐ shè xuān xuán zhōng qìng

远详经籍,近采故事,考会古乐,始设轩悬钟磬。

ér huáng chū zhōng chái yù zuǒ yán nián zhī tú fù yǐ xīn shēng bèi chǒng gǎi qí shēng yùn

而黄初中柴玉、左延年之徒,复以新声被宠,改其声韵。

jí wǔ dì shòu mìng zhī chū bǎi dù cǎo chuàng

及武帝受命之初,百度草创。

tài shǐ èr nián zhào jiāo sì míng táng lǐ yuè quán yòng wèi yí zūn zhōu shì zhào chēng yīn lǐ zhī yì dàn gǎi yuè zhāng ér yǐ shǐ fu xuán wèi zhī cí yún

泰始二年,诏郊祀明堂礼乐权用魏仪,遵周室肇称殷礼之义,但改乐章而已,使傅玄为之词云。

sì tiān de wǔ jiāo xī shēng gē

祀天地五郊夕牲歌

tiān mìng yǒu jìn mù mù míng míng

天命有晋,穆穆明明。

wǒ qí sù yè zhī shì shàng líng

我其夙夜,祗事上灵。

cháng yú shí jiǎ qì yòng qí chéng

常于时假,迄用其成。

yú jiàn xuán mǔ jìn xī qí shēng

于荐玄牡,进夕其牲。

chóng dé zuò yuè shén qí shì tīng

崇德作乐,神祇是听。

sì tiān de wǔ jiāo yíng sòng shén gē

祀天地五郊迎送神歌

xuān wén zhēng zāi rì jìng sì fāng

宣文蒸哉,日靖四方。

yǒng yán bǎo zhī sù yè fěi kāng

永言保之,夙夜匪康。

guāng tiān zhī mìng shàng dì shì huáng

光天之命,上帝是皇。

jiā lè yīn jiàn líng zuò jǐng xiáng

嘉乐殷荐,灵祚景祥。

shén zhī jiàng jiǎ xiǎng fú wú jiāng

神祗降假,享福无疆。

xiǎng tiān dì wǔ jiāo gē

飨天地五郊歌

tiān zuò yǒu jìn qí mìng wéi xīn

天祚有晋,其命惟新。

shòu zhōng yú wèi yǎn yǒu lí mín

受终于魏,奄有黎民。

yàn jí huáng tiān huái hé bǎi shén

燕及皇天,怀和百神。

pī xiǎn yí liè zhī dé zhī chún

丕显遗烈,之德之纯。

xiǎng qí xuán mǔ shì yòng zhào yīn

享其玄牡,式用肇禋。

shén zhī lái gé fú lù shì zhēn

神祗来格,福禄是臻。

shí mài qí yóu hào tiān zi zhī

时迈其犹,昊天子之。

yòu xiǎng yǒu jìn zhào zhù dài zhī

祐享有晋,肇庶戴之。

wèi tiān zhī wēi jìng shòu rén shí

畏天之威,敬授人时。

pī xiǎn pī chéng yú yóu yì sī

丕显丕承,于犹绎思。

huáng jí sī jiàn shù jì xián xī

从此建立光辉的榜样,恭敬勤勉而不休止。

shù jī sù yè wéi jìn zhī qí

庶几夙夜,惟晋之祺。

xuān wén wéi hòu kè pèi bǐ tiān

宣文惟后,克配彼天。

fǔ níng sì hǎi bǎo yǒu kāng nián

抚宁四海,保有康年。

yú hū jī xī sì yòng jìng mín

于乎缉熙,肆用靖民。

yuán lì diǎn zhì yuán xiū lǐ jì

爰立典制,爰修礼纪。

zuò mín zhī jí mò fěi zī shǐ

作民之极,莫匪资始。

kè chāng jué hòu yǒng yán bǎo zhī

克昌厥后,永言保之。

tiān dì jiāo míng táng xī shēng gē

天地郊明堂夕牲歌

huáng yǐ yǒu jìn shí mài qí dé

皇矣有晋,时迈其德。

shòu zhōng yú tiān guāng jì wàn guó

受终于天,光济万国。

wàn guó jì guāng shén dìng jué xiáng

万国既光,神定厥祥。

qián yú jiāo sì zhī shì shàng huáng

虔于郊祀,祗事上皇。

zhī shì shàng huáng bǎi fú shì zhēn

恭敬地事奉上皇,千百的福佑汇聚过来。

wēi wēi zǔ kǎo kè pèi bǐ tiān

巍巍祖考,克配彼天。

jiā shēng fěi xīn dé xīn wéi xiǎng

嘉牲匪歆,德馨惟飨。

shòu tiān zhī yòu shén huà sì fāng

受天之祐,神化四方。

tiān dì jiāo míng táng jiàng shén gē

天地郊明堂降神歌

wū hè dà jìn yìng tiān jǐng xiáng

于赫大晋,应天景祥。

èr dì mài dé xuān cǐ chóng guāng

二帝迈德,宣此重光。

wǒ huáng shòu mìng yǎn yǒu wàn fāng

我皇受命,奄有万方。

jiāo sì pèi xiǎng lǐ yuè kǒng zhāng

郊祀配享,礼乐孔章。

shén zhī jiā xiǎng zǔ kǎo shì huáng

神祗嘉享,祖考是皇。

kè chāng jué hòu bǎo zuò wú jiāng

克昌厥后,保祚无疆。

tiān jiāo xiǎng shén gē

天郊飨神歌

zhěng tài tán lǐ huáng shén

整泰坛,礼皇神。

jīng qì gǎn bǎi líng bīn

精气感,百灵宾。

yùn zhū huǒ liáo fāng xīn

蕴朱火,缭芳薪。

zǐ yān yóu guān qīng yún

紫烟游,冠青云。

shén zhī tǐ mǐ xiàng xíng

神之体,靡象形。

kuàng wú fāng yōu yǐ qīng

旷无方,幽以清。

shén zhī lái guāng jǐng zhāo

神之来,光景昭。

tīng wú wén shì wú zhào

听无闻,视无兆。

shén zhī zhì jǔ xīn xīn

神之至,举歆歆。

líng shuǎng xié dòng yú xīn

灵爽协,动余心。

shén zhī zuò tóng huān yú

神之坐,同欢娱。

zé yún xiáng huà fēng shū

泽云翔,化风舒。

jiā lè zòu wén zhōng shēng

嘉乐奏,文中声。

bā yīn xié shén shì tīng

八音谐,神是听。

xián qì qí bìng fēn fāng

咸契齐,并芬芳。

pēng quán shēng xiǎng yù shāng

烹牷牲,享玉觞。

shén yuè xiǎng xīn yīn sì

神悦飨,歆禋祀。

yòu dà jìn jiàng fán zhǐ

祐大晋,降繁祉。

zuò jīng yì guǎng sì hǎi

作京邑,广四海。

bǎo tiān nián qióng dì jì

保天年,穷地纪。

dì jiāo xiǎng shén gē

地郊飨神歌

zhěng tài shé sì huáng zhī

整泰折,竢皇祗。

zhòng shén gǎn qún líng yí

众神感,群灵仪。

yīn sì shè jí lǐ shī

阴祀设,吉礼施。

yè jiāng jí shí wèi yí

夜将极,时未移。

zhī zhī tǐ wú xíng xiàng

祗之体,无形象。

qián tài yōu dòng hū huāng

潜泰幽,洞忽荒。

zhī zhī chū ài ruò yǒu

祗之出,𫉁若有。

líng wú yuǎn tiān xià mǔ

灵无远,天下母。

zhī zhī lái yí guāng jǐng

祗之来,遗光景。

zhāo ruò cún zhōng míng míng

昭若存,终冥冥。

zhī zhī zhì jǔ xīn xīn

祗之至,举欣欣。

wǔ xiàng dé gē chéng wén

舞象德,歌成文。

zhī jì zuò tóng huān yù

祗既坐,同欢豫。

zé yǔ shī huà yún bù

泽雨施,化云布。

lè bā biàn shēng jiào fū

乐八变,声教敷。

wù xián hēng zhī shì yú

物咸亨,祗是娱。

qí jì jié shì zhě sù

齐既洁,侍者肃。

yù shāng jìn xián mù mù

玉觞进,咸穆穆。

xiǎng jiā huàn xīn dé xīn

飨嘉豢,歆德馨。

zuò yǒu jìn jì qún shēng

祚有晋,暨群生。

yì jiǔ rǎng gé tiān tíng

溢九壤,格天庭。

bǎo wàn shòu yán yì líng

保万寿,延亿龄。

míng táng xiǎng shén gē

明堂飨神歌

jīng shǐ míng táng xiǎng sì fěi xiè

经始明堂,享祀匪懈。

yú huáng liè kǎo guāng pèi shàng dì

于皇烈考,光配上帝。

hè hè shàng dì jì gāo jì chóng

赫赫上帝,既高既崇。

shèng kǎo shì pèi míng dé xiǎn róng

圣考是配,明德显融。

shuài tǔ jìng zhí wàn fāng lái jì

率土敬职,万方来祭。

cháng yú shí jiǎ bǎo zuò yǒng shì

常于时假,保祚永世。

cí miào xī shēng gē

祠庙夕牲歌

wǒ xī wǒ shēng yī yú jìng zhǐ

我夕我牲,猗欤敬止。

jiā huàn kǒng shí gōng cí xiǎng sì

嘉豢孔时,供兹享祀。

shén jiàn jué chéng bó shuò sī xīn

神鉴厥诚,博硕斯歆。

zǔ kǎo jiàng xiǎng yǐ yú xiào sūn zhī xīn

祖考降飨,以虞孝孙之心。

cí miào yíng sòng shén gē

祠庙迎送神歌

wū hū yōu zāi rì jiān zài cí

呜呼悠哉,日监在兹。

yǐ shí xiǎng sì shén míng jiàng zhī

以时享祀,神明降之。

shén míng sī jiàng jì yòu xiǎng zhī

神明斯降,既祐飨之。

zuò wǒ wú jiāng shòu tiān zhī hù

祚我无疆,受天之祜。

hè hè tài shàng wēi wēi shèng zǔ

赫赫太上,巍巍圣祖。

míng míng liè kǎo pī chéng jì xù

明明烈考,丕承继序。

cí zhēng xi jiāng jūn dēng gē

祠征西将军登歌

jīng shǐ zōng miào shén míng lì zhǐ

经始宗庙,神明戾止。

shēn xī wú jiāng zhī chéng xiǎng sì

申锡无疆,祗承享祀。

jiǎ zāi huáng zǔ suí yǔ sūn zi

假哉皇祖,绥予孙子。

yàn jí hòu kūn xī cí fán zhǐ

燕及后昆,锡兹繁祉。

cí yù zhāng fǔ jūn dēng gē

祠豫章府君登歌

jiā lè sì yán jiàn sì zài táng

嘉乐肆筵,荐祀在堂。

huáng huáng zōng miào nǎi zǔ nǎi huáng

皇皇宗庙,乃祖乃皇。

jì jì pì gōng xiāng yǔ zhēng cháng

济济辟公,相予蒸尝。

xiǎng sì bù tè jiàng fú rǎng rǎng

享祀不忒,降福穰穰。

cí yǐng chuān fǔ jūn dēng gē

祠颍川府君登歌

yú miǎo xiān hòu shí sī yú tiān

于邈先后,实司于天。

xiǎn yǐ huáng zǔ dì zhǐ zhào zhēn

显矣皇祖,帝祉肇臻。

běn zhī kè chāng zī shǐ kāi yuán

本枝克昌,资始开元。

huì wǒ wú jiāng xiǎng zuò yǒng nián

惠我无疆,享祚永年。

cí jīng zhào fǔ jūn dēng gē

祠京兆府君登歌

yú wéi céng huáng xiǎn xiǎn lìng dé

于惟曾皇,显显令德。

shāng míng qīng liàng fěi jìng róu kè bǎo yì mìng yòu jī mìng wéi zé

商明清亮,匪竞柔克,保乂命祐,基命惟则。

dǔ shēng shèng zǔ guāng jì sì guó

笃生圣祖,光济四国。

cí xuān huáng dì dēng gē

祠宣皇帝登歌

yú shuò huáng zǔ shèng dé qīn míng

于铄皇祖,圣德钦明。

qín shī sì fāng sù yè jìng zhǐ

勤施四方,夙夜敬止。

zài fū wén jiào zài yáng wǔ liè

载敷文教,载扬武烈。

kuāng dìng shè jì gōng xíng tiān fá

匡定社稷,龚行天罚。

jīng shǐ dà yè zào chuàng dì jī

经始大业,造创帝基。

wèi tiān zhī mìng yú shí bǎo zhī

畏天之命,于时保之。

cí jǐng huáng dì dēng gē

祠景皇帝登歌

zhí jìng jǐng huáng kè míng kè zhé

执竞景皇,克明克哲。

páng zuò mù mù wéi zhī wéi wèi

旁作穆穆,惟祗惟畏。

zuǎn xuān zhī xù qí dìng jué gōng

纂宣之绪,耆定厥功。

dēng cǐ jùn yì jiū bǐ qún xiōng

登此隽乂,纠彼群凶。

yè yè zài wèi dì jì qín zhǐ

业业在位,帝既勤止。

wéi tiān zhī mìng wū mù zhī yǐ

惟天之命,于穆之已。

cí wén huáng dì dēng gē

祠文皇帝登歌

yú huáng shí jìn yǔn wén wén huáng cōng míng ruì zhì shèng jìng shén wǔ

于皇时晋,允文文皇,聪明睿智,圣敬神武。

wàn jī mò zōng huáng sī qīng zhī

万机莫综,皇斯清之。

shé shǐ fàng mìng huáng sī píng zhī

蛇豕放命,皇斯平之。

róu yuǎn néng ěr jiǎn shòu yīng xián

柔远能迩,简授英贤。

chuàng yè chuí tǒng xūn gé huáng tiān

创业垂统,勋格皇天。

cí miào xiǎng shén gē èr piān

祠庙飨神歌二篇

yuē jìn shì cháng xiǎng sì shí xù

曰晋是常,享祀时序。

zōng miào zhì jìng lǐ yuè jù jǔ

宗庙致敬,礼乐具举。

wéi qí lái jì pǔ tiān shuài tǔ

惟其来祭,普天率土。

xī zūn jì diàn qīng gū jì zài

牺樽既奠,清酤既载。

yì yǒu hé gēng jiàn xiū sī bèi

亦有和羹,荐羞斯备。

zhēng zhēng yǒng mù gǎn shí xīng sī

蒸蒸永慕,感时兴思。

dēng gē zòu wǔ shén yuè qí hé

登歌奏舞,神乐其和。

zǔ kǎo lái gé yòu wǒ bāng jiā

祖考来格,祐我邦家。

pǔ tiān zhī xià wǎng bù xiū jiā

溥天之下,罔不休嘉。

sù sù zài wèi jì jì chén gōng

肃肃在位,济济臣工。

sì hǎi lái gé shén yí yǒu róng

四海来格,神仪有容。

zhōng gǔ zhèn guǎn xián lǐ wǔ kāi yuán gē yǒng shǐ shén xū lè xī

钟鼓振,管弦理,舞开元,歌永始,神胥乐兮!

sù sù zài wèi chén gōng jì jì

肃肃在位,臣工济济。

xiǎo dà xián jìng shàng xià yǒu lǐ

小大咸敬,上下有礼。

lǐ guǎn xián zhèn gǔ zhōng wǔ xiàng dé gē yǒng gōng shén xū lè xī

理管弦,振鼓钟,舞象德,歌咏功,神胥乐兮!

sù sù zài wèi yǒu lái yōng yōng

肃肃在位,有来雍雍。

mù mù tiān zǐ xiāng wéi pì gōng

穆穆天子,相维辟公。

lǐ yǒu yí lè yǒu zé wǔ xiàng gōng gē yǒng dé shén xū lè xī

礼有仪,乐有则,舞象功,歌咏德,神胥乐兮!

dù kuí chuán jiù yǎ lè sì qū yī yuē lù míng èr yuē zōu yú sān yuē fá tán sì yuē wén wáng jiē gǔ shēng cí

杜夔传旧雅乐四曲,一曰《鹿鸣》,二曰《驺虞》,三曰《伐檀》,四曰《文王》,皆古声辞。

jí tài hé zhōng zuǒ yán nián gǎi kuí zōu yú fá tán wén wáng sān qǔ gēng zì zuò shēng jié qí míng suī cún ér shēng shí yì

及太和中,左延年改夔《驺虞》、《伐檀》、《文王》三曲,更自作声节,其名虽存,而声实异。

wéi yīn kuí lù míng quán bù gǎi yì

唯因夔《鹿鸣》,全不改易。

měi zhēng dàn dà huì tài wèi fèng bì qún hòu xíng lǐ dōng xiāng yǎ yuè cháng zuò zhě shì yě

每正旦大会,太尉奉璧,群后行礼,东厢雅乐常作者是也。

hòu yòu gǎi sān piān zhī xíng lǐ shī

后又改三篇之行礼诗。

dì yī rì wū hè piān yǒng wǔ dì shēng jié yǔ gǔ lù míng tóng

第一日《于赫篇》,咏武帝,声节与古《鹿鸣》同。

dì èr yuē wēi wēi piān yǒng wén dì yòng yán nián suǒ gǎi zōu yú shēng

第二曰《巍巍篇》,咏文帝,用延年所改《驺虞》声。

dì sān rì yáng yáng piān yǒng míng dì yòng yán nián suǒ gǎi wén wáng shēng

第三日《洋洋篇》,咏明帝,用延年所改《文王》声。

dì sì yuē fù yòng lù míng

第四曰复用《鹿鸣》。

lù míng zhī shēng zhòng yòng ér chú gǔ fá tán

《鹿鸣》之声重用,而除古《伐檀》。

jí jìn chū shí jǔ yì yòng lù míng

及晋初,食举亦用《鹿鸣》。

zhì tài shǐ wǔ nián shàng shū zòu shǐ tài pú fu xuán zhōng shū jiān xún xù huáng mén shì láng zhāng huá gè zào zhēng dàn xíng lǐ jí wáng gōng shàng shòu jiǔ shí jǔ yuè gē shī

至泰始五年,尚书奏,使太仆傅玄、中书监荀勖、黄门侍郎张华各造正旦行礼及王公上寿酒、食举乐歌诗。

xún xù yún wèi shì xíng lǐ shí jǔ zài qǔ zhōu shī lù míng yǐ wéi yuè zhāng

荀勖云:‘魏氏行礼、食举,再取周诗《鹿鸣》以为乐章。

yòu lù míng yǐ yàn jiā bīn wú qǔ yú cháo kǎo zhī jiù wén wèi zhī suǒ yīng

又《鹿鸣》以宴嘉宾,无取于朝,考之旧闻,未知所应。

xù nǎi chú lù míng jiù gē gèng zuò xíng lǐ shī sì piān xiān chén sān cháo cháo zōng zhī yì

”勖乃除《鹿鸣》旧歌更作行礼诗四篇,先陈三朝朝宗之义。

yòu wèi zhēng dàn dà huì wáng gōng shàng shòu gē shī bìng shí jǔ yuè gē shī hé shí sān piān

又为正旦大会、王公上寿歌诗并食举乐歌诗,合十三篇。

yòu yǐ wèi shì gē shī huò èr yán huò sān yán huò sì yán huò wǔ yán yǔ gǔ shī bù lèi yǐ wèn sī lǜ zhōng láng jiàng chén qí

又以魏氏歌诗或二言,或三言,或四言,或五言,与古诗不类,以问司律中郎将陈颀。

qí yuē bèi zhī jīn shí wèi bì jiē dāng

颀曰:“被之金石,未必皆当。

gù xù zào jìn gē jiē wèi sì yán wéi wáng gōng shàng shòu jiǔ yī piān wèi sān yán wǔ yán yān

”故勖造晋歌,皆为四言,唯王公上寿酒一篇为三言五言焉。

zhāng huá yǐ wéi wèi shàng shòu shí jǔ shī jí hàn shì suǒ shī yòng qí wén jù cháng duǎn bù qí wèi jiē hé gǔ

张华以为“魏上寿、食举诗及汉氏所施用,其文句长短不齐,未皆合古。

gài yǐ yī yǒng xián jié běn yǒu yīn xún ér shi lè zhī yīn zú yǐ zhì shēng dù qū fǎ yòng lǜ fēi fán jìn zhī suǒ néng gǎi

盖以依咏弦节,本有因循,而识乐知音,足以制声度曲,法用率非凡近之所能改。

èr dài sān jīng xí ér bù biàn suī shī zhāng cí yì xīng fèi suí shí zhì qí yùn dòu liú qū zhé jiē xì yú jiù yǒu yóu rán yě

二代三京,袭而不变,虽诗章辞异,兴废随时,至其韵逗留曲折,皆系于旧,有由然也。

shì yǐ yī jiē yīn jiù bù gǎn yǒu suǒ gǎi yì

是以一皆因就,不敢有所改易。

cǐ zé huá xù suǒ míng yì zhǐ yě

”此则华、勖所明异旨也。

shí zhào yòu shǐ zhōng shū shì láng chéng gōng suí yì zuò yān

时诏又使中书侍郎成公绥亦作焉。

jīn bìng cǎi liè zhī yún

今并采列之云。

sì xiāng yuè gē

四厢乐歌

zhēng dàn dà huì xíng lǐ gē chéng gōng suí

正旦大会行礼歌成公绥

mù mù tiān zǐ guāng lín wàn guó

穆穆天子,光临万国。

duō shì yíng cháo mò fěi jùn dé

多士盈朝,莫匪俊德。

liú huà wǎng jí wáng yóu yǔn sāi

流化罔极,王猷允塞。

jiā huì zhì jiǔ jiā bīn chōng tíng

嘉会置酒,嘉宾充庭。

yǔ máo yào chén jí zhōng gǔ zhèn tài qīng

羽旄曜宸极,钟鼓振泰清。

bǎi bì cháo sān cháo yù yù míng yí xíng

百辟朝三朝,彧彧明仪形。

jì qí qiāng qiāng jīn shēng yù zhèn

济济锵锵,金声玉振。

lǐ yuè jù yàn jiā bīn

礼乐具,宴嘉宾。

méi shòu zuò shèng huáng jǐng fú wéi rì xīn

眉寿祚圣皇,景福惟日新。

qún hòu lì zhǐ yǒu lái yōng yōng

群后戾止,有来雍雍。

xiàn chóu nà zhì chóng cǐ lǐ róng

献酬纳贽,崇此礼容。

fēng xiū wàn zǔ zhǐ jiǔ qiān zhōng

丰羞万俎,旨酒千钟。

jiā lè jǐn yàn lè fú lù xián yōu tóng

嘉乐尽宴乐,福禄咸攸同。

lè zāi

乐哉!

tiān xià ān níng

天下安宁。

dào huà xíng fēng sú qīng

道化行,风俗清。

xiāo sháo zuò yǒng jiǔ chéng

箫《韶》作,咏九成。

nián fēng ráng shì tài píng

年丰穰,世泰平。

zhì zhì zāi lè wú qióng

至治哉,乐无穷。

yuán shǒu cōng míng gǔ gōng zhōng

元首聪明,股肱忠。

shù fēng zé yáng qīng fēng

澍丰泽,扬清风。

jiā ruì chū líng yìng zhāng

嘉瑞出,灵应彰。

qí lín jiàn fèng huáng xiáng

麒麟见,凤皇翔。

lǐ quán yǒng liú zhōng táng

醴泉涌,流中唐。

jiā hé shēng suì yíng xiāng

嘉禾生,穗盈箱。

jiàng fán zhǐ zuò shèng huáng

降繁祉,祚圣皇。

chéng tiān wèi tǒng wàn guó

承天位,统万国。

shòu mìng yìng qī shòu shèng dé sì shì chóng guāng

受命应期,授圣德,四世重光。

xuān kāi hóng yè jǐng kè chāng wén qīn míng dé mí zhāng

宣开洪业,景克昌,文钦明,德弥彰。

zhào qǐ jìn bāng liú zuò wú jiāng

肇启晋邦,流祚无疆。

tài shǐ jiàn yuán fèng huáng lóng xīng

泰始建元,凤皇龙兴。

lóng xīng yī hé xiǎng zuò wàn shèng

龙兴伊何,享祚万乘。

yǎn yǒu bā huāng huà yù lí zhēng

奄有八荒,化育黎蒸。

tú shū jì huàn jīn shí yǒu zhēng

图书既焕,金石有征。

dé guāng dà dào xī lóng

德光大,道熙隆。

bèi sì biǎo gé huáng qióng

被四表,格皇穹。

yì yì wàn sì míng míng xiǎn róng gāo lǎng lìng zhōng

奕奕万嗣,明明显融,高朗令终。

bǎo cí yǒng zuò yǔ tiān bǐ chóng

保兹永祚,与天比崇。

shèng huáng jūn sì hǎi shùn rén yìng tiān qī

圣皇君四海,顺人应天期。

sān yè hé chóng guāng tài shǐ kāi hóng jī

三叶合重光,泰始开洪基。

míng yào cān rì yuè gōng huà móu sì shí

明曜参日月,功化侔四时。

yǔ zhòu qīng qiě tài lí shù xián yōng xī shàn zāi yōng xī

宇宙清且泰,黎庶咸雍熙,善哉雍熙!

wéi tiān jiàng mìng yì rén yòu shèng

惟天降命,翼仁祐圣。

wū mù sān huáng zǎi dé mí shèng

于穆三皇,载德弥盛。

zǒng qí xuán jī guāng tǒng qī zhèng

总齐璇玑,光统七政。

bǎi kuí shí xù huà ruò shén shèng

百揆时序,化若神圣。

sì hǎi tóng fēng xìng zhì rén

四海同风,兴至仁。

jì mín yù wù nǐ táo jūn

济民育物,拟陶均。

nǐ táo jūn chuí huì rùn

拟陶均,垂惠润。

huáng huáng qún xián é é yīng jùn

皇皇群贤,峨峨英隽。

dé huà xuān fēn fāng bō lái yìn

德化宣,芬芳播来胤。

bō lái yìn chuí hòu kūn

播来胤,垂后昆。

qīng miào hé mù mù huáng jí pì sì mén

清庙何穆穆,皇极辟四门。

huáng jí pì sì mén wàn jī wú bù zōng

皇极辟四门,万机无不综。

wěi wěi yì yì lè bù jí huāng jī bù huáng shí

亹亹翼翼,乐不及荒,饥不遑食。

dà lǐ jì xíng lè wú jí

大礼既行,乐无极。

dēng kūn lún shàng céng chéng

登昆仑,上层城。

chéng fēi lóng shēng tài qīng

乘飞龙,升泰清。

guān rì yuè pèi wǔ xīng

冠日月,佩五星。

yáng hóng ní jiàn huì jīng

扬虹霓,建篲旌。

pī qìng yún yìn fán róng

披庆云,荫繁荣。

lǎn bā jí yóu tiān tíng

览八极,游天庭。

shùn tiān de hé yīn yáng

顺天地,和阴阳。

xù sì shí yào sān guāng

序四时,曜三光。

zhāng dì gāng zhèng huáng gāng

张帝纲,正皇纲。

bō rén fēng liú huì kāng

播仁风,流惠康。

mài hóng huà zhèn líng wēi

迈洪化,振灵威。

huái wàn fāng nà jiǔ yí

怀万方,纳九夷。

cháo chāng hé yàn zǐ wēi

朝阊阖,宴紫微。

jiàn wǔ qí luō zhōng jù

建五旗,罗钟虡。

liè sì xuán zòu sháo wǔ

列四悬,奏《韶》《武》。

kēng jīn shí yáng jīng yǔ

铿金石,扬旌羽。

zòng bā yì bā yú wǔ

纵八佾,《巴渝舞》。

yǒng yǎ sòng hé lǜ lǚ

咏雅颂,和律吕。

yú xū lè lè shèng zhǔ

于胥乐,乐圣主。

huà dàng dàng qīng fēng xiè

化荡荡,清风泄。

zǒng yīng xióng yù jùn jié

总英雄,御俊杰。

kāi yǔ zhòu sǎo sì yì

开宇宙,扫四裔。

guāng jī xī měi shèng zhé

光缉熙,美圣哲。

chāo bǎi dài yáng xiū liè

超百代,扬休烈。

liú jǐng zuò xiǎn wàn shì

流景祚,显万世。

huáng huáng xiǎn zǔ yì shì zuǒ shí

皇皇显祖,翼世佐时。

níng jì liù hé shòu mìng yìng qī

宁济六合,受命应期。

shén wǔ yīng yáng dà huà xián xī

神武鹰扬,大化咸熙。

láng kāi huáng qú yòng chéng dì jī

廊开皇衢,用成帝基。

guāng guāng jǐng huáng wú jìng wéi liè

光光景皇,无竞惟烈。

kuāng shí zhěng sú xiū gōng gài shì

匡时拯俗,休功盖世。

yǔ zhòu jì kāng jiǔ yù yǒu jié

宇宙既康,九域有截。

tiān mìng jiàng jiān qǐ zuò míng zhé

天命降监,启祚明哲。

mù mù liè kǎo kè míng kè juàn

穆穆烈考,克明克隽。

shí tiān shēng dé dàn yìng líng yùn

实天生德,诞应灵运。

zhào jiàn dì yè kāi guó yǒu jìn

肇建帝业,开国有晋。

zǎi dé yì shì chuí qìng hóng yìn

载德奕世,垂庆洪胤。

míng míng shèng dì lóng fēi zài tiān

明明圣帝,龙飞在天。

yǔ líng hé qì tōng dé yōu xuán

与灵合契,通德幽玄。

yǎng huà qīng yún fǔ yù zhòng chuān

仰化青云,俯育重川。

shòu líng zhī yòu yú wàn sī nián

受灵之祐,于万斯年。

zhēng dàn dà huì wáng gōng shàng shòu jiǔ gē xún xù

正旦大会王公上寿酒歌荀勖

jiàn yuán chén yán xiǎn róng

践元辰,延显融。

xiàn yǔ shāng qí lìng zhōng

献羽觞,祈令终。

wǒ huáng shòu ér lóng wǒ huáng mào ér sōng

我皇寿而隆,我皇茂而嵩。

běn zhī fèn bǎi shì xiū zuò zhōng shèng gōng

本枝奋百世,休祚钟圣躬。

shí jǔ lè dōng xi xiāng gē xún xù

食举乐东西厢歌荀勖

huáng huáng qī yào zhòng míng jiāo chàng

煌煌七曜,重明交畅。

wǒ yǒu jiā bīn shì yìng shì kuàng

我有嘉宾,是应是贶。

bāng zhèng jì tú jiē yǐ dà xiǎng

邦政既图,接以大飨。

rén zhī hǎo wǒ shì zūn dé ràng

人之好我,式遵德让。

bīn zhī chū yán ǎi ǎi jì jì

宾之初筵,蔼蔼济济。

jì cháo nǎi yàn yǐ qià bǎi lǐ

既朝乃宴,以洽百礼。

bān yǐ wèi xù huò tíng huò bì

颁以位叙,或庭或陛。

dēng bīn tái sōu yì yǒu xiōng dì

登傧台叟,亦有兄弟。

xū zi péi liáo xiàn cí dù jiè

胥子陪寮,宪兹度楷。

guān yí yǎng zhèng jiàng fú kǒng xié

观颐养正,降福孔偕。

xī wǒ sān hòu dà yè shì wéi

昔我三后,大业是维。

jīn wǒ shèng huáng kūn guì qián huī

今我圣皇,焜炔前晖。

yì shì chóng guī míng zhào jiǔ jī

奕世重规,明照九畿。

sī ji yòng guāng shí wǎng yǒu wéi

思辑用光,时罔有违。

zhì yǔ zhī jī mò bù lái wēi

陟禹之迹,莫不来威。

tiān bèi xiǎn lù fú lǚ shì suí

天被显禄,福履是绥。

hè yǐ tài zǔ kè guǎng míng dé

赫矣太祖,克广明德。

láng kāi yǔ zhòu zhèng shì lì zé

廊开宇宙,正世立则。

biàn huà bù jīng mín wú xiá tè

变化不经,民无瑕慝。

chuàng yè chuí tǒng zhào wǒ jìn guó

创业垂统,兆我晋国。

liè wén bó kǎo shí wéi dì jǐng

烈文伯考,时维帝景。

yí xiǎn píng luàn wēi ér bù měng

夷险平乱,威而不猛。

yù héng bù mí huáng tu huàn jǐng

御衡不迷,皇涂焕景。

qī dé xián xuān qí níng wéi yǒng

七德咸宣,其宁惟永。

yī yú shèng yú

猗欤盛欤!

xiān huáng shèng wén

先皇圣文。

zé tiān zuò fú dà zāi wèi jūn

则天作孚,大哉为君。

shèn huī wǔ diǎn dì zǎi shì qín

谨慎地谋求五常之善,文帝从开始就勤勉不懈。

wén wǔ fā huī mào jiàn jiā xūn

文武发挥,茂建嘉勋。

xiū jǐ jì zhì mín yòng níng yīn

修己济治,民用宁殷。

huái yuǎn zhú yōu xuán jiào yīn yūn

怀远烛幽,玄教氤氲。

shàn shì bù fá fú shì sān fēn

善世不伐,服事三分。

dé bó huà lóng dào chāng wú yín

德博化隆,道昌无垠。

lóng huà yáng yáng dì mìng pǔ jiāng

隆化洋洋,帝命溥将。

dēng wǒ jìn dào yuè wéi shèng wáng

登我晋道,越惟圣王。

lóng fēi gé yùn lín dào bā huāng

龙飞革运,临焘八荒。

ruì zhé qīn míng pèi zōng yú táng

睿哲钦明,配踪虞唐。

fēng jiàn jué fú jùn fā qí xiáng

封建厥福,骏发其祥。

sān cháo xí jí zhōng rán yǔn zāng

三朝习吉,终然允臧。

qí zāng wéi hé zǒng bǐ wàn fāng

其臧维何,总彼万方。

yuán hòu liè pì sì yuè fān wáng

元侯列辟,四岳籓王。

shí jiàn shì xiǎng lǜ cí yǒu cháng

时见世享,率兹有常。

lǚ yī zài tíng jiā kè zài táng

旅揖在庭,嘉客在堂。

sòng wèi jì zhēn chén liú shān yáng

宋卫既臻,陈留山阳。

yǒu bīn yǒu shǐ guān guó zhī guāng

有宾有使,观国之光。

gòng xián nà jì xiàn bì fèng zhāng

贡贤纳计,献璧奉璋。

bǎo yòu mìng zhī shēn xī wú jiāng

保祐命之,申锡无疆。

zhèn lù yú fēi hóng jiàn qí yì

振鹭于飞,鸿渐其翼。

jīng yì mù mù sì fāng shì shì

京邑穆穆,四方是式。

wú jìng wéi rén wáng gāng yǔn chì

无竞维人,王纲允敕。

jūn zǐ lái cháo yán guān qí jí

君子来朝,言观其极。

gǎo yún dà jūn mín zhī yōu jì

暠郧大君,民之攸暨。

xìn lǐ tiān gōng huì kāng bù kuì

信理天工,惠康不匮。

jiāng yuǎn bù rén xun yǐ chún cuì

将远不仁,训以醇粹。

yōu míng yǒu lún jùn yì zài wèi

幽明有伦,俊乂在位。

jiǔ zú jì mù shù bāng shùn bǐ

九族既睦,庶邦顺比。

kāi yuán bù xiàn sì hǎi lín cuì

开元布宪,四海鳞萃。

xié shí zhèng tǒng shū tú tóng zhì

协时正统,殊涂同致。

hòu dé zài wù líng xīn lóng guì

厚德载物,灵心隆贵。

fū zòu dǎng yán nà yǐ wú huì

敷奏谠言,纳以无讳。

shù zhī diǎn xiàng huì zhī yì lèi

树之典象,诲之义类。

shàng jiào rú fēng xià yīng rú huì

上教如风,下应如卉。

yī rén yǒu fèi qún méng yǐ suì

一人有废,群萌以遂。

wǒ hòu yàn xǐ lìng wèn bù zhuì

我后宴喜,令问不坠。

jì yàn jì xǐ xī shì wàn bāng

既宴既喜,翕是万邦。

lǐ yí zú dù wù yǒu qí róng

礼仪卒度,物有其容。

xī xī tíng liáo huáng gǔ zhōng

晰晰庭燎,喤々鼓钟。

shēng qìng yǒng dé wàn wǔ xiàng gōng

笙磬咏德,万舞象功。

bā yīn kè xié sú yì huà cóng

八音克谐,俗易化从。

qí hé rú lè shù pǐn shí yōng

其和如乐,庶品时邕。

shí yōng bīn bīn liù hé tóng chén

时邕斌斌,六合同尘。

wǎng wǒ zǔ xuān wēi jìng shū lín

往我祖宣,威静殊邻。

shǒu dìng jīng chǔ suì píng yàn qín

首定荆楚,遂平燕秦。

wěi wěi wén huáng mài dé liú rén

亹亹文皇,迈德流仁。

yuán zào cǎo mèi yīng qián shùn mín

爰造草昧,应干顺民。

líng ruì gào fú xiū zhēng xiǎng zhèn

灵瑞告符,休征响震。

tiān dì fú wéi yǐ hé shén rén

天地弗违,以和神人。

jì qín yōng shǔ wú huì shì bīn

既禽庸蜀,吴会是宾。

sù shèn lǜ zhí hù shǐ lái chén

肃慎率职,楛矢来陈。

hán huì jìn lè gōng zhēng qīng jūn

韩濊进乐,宫征清钧。

xī lǚ xiàn áo fú nán xiào zhēn

西旅献獒,扶南效珍。

mán yì chóng yì xuán chǐ wén shēn

蛮裔重译,玄齿文身。

wǒ huáng fǔ zhī jǐng mìng wéi xīn

我皇抚之,景命惟新。

yīn yīn jiā huì yǒu wén wú shēng

愔愔嘉会,有闻无声。

qīng gū jì diàn biān dòu jì shēng

清酤既奠,笾豆既升。

lǐ chōng lè bèi xiāo sháo jiǔ chéng

礼充乐备,箫《韶》九成。

kǎi lè yǐn jiǔ hān ér bù yíng

恺乐饮酒,酣而不盈。

shuài tǔ huān yù bāng guó yǐ níng

率土欢豫,邦国以宁。

wáng yóu yǔn sāi wàn zài wú qīng

王猷允塞,万载无倾。

dōng zhì chū suì xiǎo huì gē zhāng huá

冬至初岁小会歌张华

rì yuè bù liú sì qì huí zhōu

日月不留,四气回周。

jié qìng dài xù wàn guó tóng xiū

节庆代序,万国同休。

shù yǐn qún hòu fèng shòu shēng cháo

庶尹群后,奉寿升朝。

wǒ yǒu shòu lǐ shì yàn bǎi liáo

我有寿礼,式宴百僚。

fán yáo qǐ cuò zhǐ jiǔ quán tíng

繁肴绮错,旨酒泉渟。

shēng yōng hé zòu qìng guǎn liú shēng

笙镛和奏,磬管流声。

shàng lóng qí ài xià jǐn qí xīn

上隆其爱,下尽其心。

xuān qí yōng zhì xun zhī dé yīn

宣其壅滞,训之德音。

nǎi xuān nǎi xun pèi xiǎng jiāo tài

乃宣乃训,配享交泰。

yǒng zài rén fēng zhǎng fǔ wú wài

永载仁风,长抚无外。

yàn huì gē zhāng huá

宴会歌张华

wěi wěi wǒ huáng pèi tiān chuí guāng

亹亹我皇,配天垂光。

liú jīng rì zè jīng lǎn wú fāng

留精日昃,经览无方。

tīng cháo yǒu xiá yán mìng zhòng chén

听朝有暇,延命众臣。

guān gài yún jí zūn zǔ xīng chén

冠盖云集,樽俎星陈。

yáo zhēng duō pǐn bā zhēn dài biàn

肴蒸多品,八珍代变。

yǔ jué wú suàn jiū lè jí yàn

羽爵无算,究乐极宴。

gē zhě liú shēng wǔ zhě tóu mèi

歌者流声,舞者投袂。

dòng róng yǒu jié sī zhú bìng shè

动容有节,丝竹并设。

yi yáng sì tǐ fán shǒu qù zhì

宜扬四体,繁手趣挚。

huan zú fā hé hān bù wàng lǐ

欢足发和,酣不忘礼。

hǎo lè wú huāng yì yì jì jì

好乐无荒,翼翼济济。

mìng jiāng chū zhēng gē zhāng huá

命将出征歌张华

zhòng huá lóng dì dào róng mán huò bù bīn

重华隆帝道,戎蛮或不宾。

xú yí xìng yǒu zhōu guǐ fāng yì wéi yīn

徐夷兴有周,鬼方亦违殷。

jīn zài shèng míng shì kòu nüè dòng sì yín

今在盛明世,寇虐动四垠。

chái láng rǎn yá zhǎo qún shēng hào qióng mín

豺狼染牙爪,群生号穹旻。

yuán shuài tǒng fāng xià chū chē fǔ liáng qín

元帅统方夏,出车抚凉秦。

zhòng zhēn bì yǐ lǜ zāng pǐ shí zài rén

众贞必以律,臧否实在人。

wēi xìn jiā shū lèi shū tì sī zì qīn

威信加殊类,疏逖思自亲。

dān láo qǐ yǒu wèi jiā kuàng gǎn zhì rén

单醪岂有味,挟纩感至仁。

wǔ gōng shàng zhǐ gē qī dé měi ān mín

武功尚止戈,七德美安民。

yuǎn jì yóu sī jǔ yǒng shì wú fēng chén

远迹由斯举,永世无风尘。

láo hái shī gē zhāng huá

劳还师歌张华

xiǎn quǎn yǔn bèi tiān dé gòu luàn rǎo bāng jī

𤞤犭允背天德,构乱扰邦畿。

róng chē zhèn shuò yě qún shuài zàn huáng wēi

戎车震朔野,群帅赞皇威。

jiàng shì qí xīn lǚ gǎn yì wàng qí sī

将士齐心旅,感义忘其私。

jī shì rú guō nǔ fù jié rú fā jī

积势如郭弩,赴节如发机。

áo shēng dòng shān gǔ jīn guāng yào sù huī

嚣声动山谷,金光曜素晖。

huī gē líng jìng dí wǔ bù dǎo héng shī

挥戈陵劲敌,武步蹈横尸。

jīng ní jiē shòu shǒu běi tǔ yǒng qīng yí

鲸鲵皆授首,北土永清夷。

xī wǎng mào lóng shǔ jīn lái bái xuě fēi

昔往冒隆暑,今来白雪霏。

zhēng fū xìn qín cuì zì gǔ yǒng cǎi wēi

征夫信勤瘁,自古咏《采薇》。

shōu róng yú shě jué yàn xǐ zài kǎi guī

收荣于舍爵,燕喜在凯归。

zhōng gōng suǒ gē zhāng huá

中宫所歌张华

xiān wáng tǒng dà yè xuán huà jiàn bā wéi

先王统大业,玄化渐八维。

yí xíng fú wàn bāng nèi xùn lóng kǔn wéi

仪刑孚万邦,内训隆壸闱。

huáng yīng chuí dì diǎn dà yá yǒng sān fēi

皇英垂帝典,《大雅》咏三妃。

zhí dé xuān lóng jiào zhèng wèi lǐ jué jī

执德宣隆教,正位理厥机。

hán zhāng tǐ róu shùn shuài lǐ dǎo qiān zhī

含章体柔顺,帅礼蹈谦祗。

zhōng sī hóng cí huì jiū mù dǎi yōu wēi

《螽斯》弘慈惠,《樛木》逮幽微。

huī yīn mù qīng fēng gāo yì miǎo bù zhuī

徽音穆清风,高义邈不追。

yí róng cān rì yuè bǎi shì yǎng yú huī

遗荣参日月,百世仰余晖。

zōng qīn huì gē zhāng huá

宗亲会歌张华

zú yàn míng lǐ shùn chuò shí xù qīn qīn

族燕明礼顺,啜食序亲亲。

gǔ ròu sàn bù shū kūn dì qǐ tā rén

骨肉散不殊,昆弟岂他人。

běn zhī dǔ tóng qìng táng dì zhe xiān mín

本枝笃同庆,《棠棣》著先民。

yú huáng shèng míng hòu tiān fù hóng qiě rén

于皇圣明后,天覆弘且仁。

jiàng lǐ chóng qīn qī páng shī xié zú yīn

降礼崇亲戚,旁施协族姻。

shì yàn jǐn hān yú yǐn yù bèi xiū zhēn

式宴尽酣娱,饮御备羞珍。

hé lè jì xuān qià shàng xià tóng huān xīn

和乐既宣洽,上下同欢欣。

dé jiào jiā sì hǎi dūn mù bèi wú yín

德教加四海,敦睦被无垠。

tài shǐ jiǔ nián guāng lù dài fu xún xù yǐ dù kuí suǒ zhì lǜ lǚ xiào tài lè zǒng zhāng gǔ chuī bā yīn yǔ lǜ lǚ guāi cuò nǎi zhì gǔ chǐ zuò xīn lǜ lǚ yǐ diào shēng yùn

泰始九年,光禄大夫荀勖以杜夔所制律吕,校太乐、总章、鼓吹八音,与律吕乖错,乃制古尺,作新律吕,以调声韵。

shì jù lǜ lì zhì

事具《律历志》。

lǜ chéng suì bān xià tài cháng shǐ tài lè zǒng zhāng gǔ chuī qīng shāng shī yòng

律成,遂班下太常,使太乐、总章、鼓吹、清商施用。

xù suì diǎn zhī lè shì qǐ cháo shì jiě yīn lǜ zhě gòng zhǎng zhī

勖遂典知乐事,启朝士解音律者共掌之。

shǐ guō xià sòng shi děng zào zhèng dé dà yù èr wǔ qí yuè zhāng yì zhāng huá zhī suǒ zuò yún

使郭夏、宋识等造《正德》、《大豫》二舞,其乐章亦张华之所作云。

zhèng dé wǔ gē zhāng huá

正德舞歌张华

rì huáng shàng tiān xuán jiàn wéi guāng

日皇上天,玄鉴惟光。

shén qì zhōu huí wǔ dé dài zhāng

神器周回,五德代章。

zuò mìng yú jìn shì yǒu zhé wáng

祚命于晋,世有哲王。

hóng jì qū xià táo zhēn wàn fāng

弘济区夏,陶甄万方。

dà míng chuí yào páng zhú wú jiāng

大明垂曜,旁烛无疆。

chī chī shù lèi fēng dé yǒng kāng

蚩蚩庶类,风德永康。

huáng dào wéi qīng lǐ yuè sī jīng

皇道惟清,礼乐斯经。

jīn shí zài xuán wàn wǔ zài tíng

金石在悬,万舞在庭。

xiàng róng biǎo qìng xié lǜ bèi shēng

象容表庆,协律被声。

yì wǔ chāo huò qǔ jié liù yīng

轶《武》超《濩》,取节《六英》。

tóng jìn tuì ràng huà jiàn wú xíng

同进退让,化渐无形。

dà hé xuān qià tōng yú yōu míng

大和宣洽,通于幽冥。

dà yù wǔ gē zhāng huá

大豫舞歌张华

wéi tiān zhī mìng fú yùn yǒu guī

惟天之命,符运有归。

hè hè dà jìn sān hòu zhòng huī

赫赫大晋,三后重晖。

jì míng shào shì guāng fǔ jiǔ wéi

继明绍世,光抚九围。

wǒ huáng shào qī suì zài xuán jī

我皇绍期,遂在璇玑。

qún shēng zhǔ mìng yǎn yǒu shù bāng

群生属命,奄有庶邦。

shèn huī wǔ diǎn xuán jiào xiá tōng

慎徽五典,玄教遐通。

wàn fāng tóng guǐ shuài tǔ xián yōng

万方同轨,率土咸雍。

yuán zhì dà yù xuān dé wǔ gōng

爰制《大豫》,宣德舞功。

chún huà jì mù wáng dào xié lóng

醇化既穆,王道协隆。

rén jí cǎo mù huì jiā kūn chóng

仁及草木,惠加昆虫。

yì zhào yí rén yuè yǎng huáng fēng

亿兆夷人,悦仰皇风。

pī xiǎn dà yè yǒng shì mí chóng

丕显大业,永世弥崇。

xún xù yòu zuò xīn lǜ dí shí èr méi yǐ diào lǜ lǚ zhèng yǎ lè zhèng huì diàn tíng zuò zhī zì wèi gōng shāng kè xié rán lùn zhě yóu wèi xù àn jiě

荀勖又作新律笛十二枚,以调律吕,正雅乐,正会殿庭作之,自谓宫商克谐,然论者犹谓勖暗解。

shí ruǎn xián miào dá bā yīn lùn zhě wèi zhī shén jiě

时阮咸妙达八音,论者谓之神解。

xián cháng xīn jī xù xīn lǜ shēng gāo yǐ wéi gāo jìn āi sī bù hé zhōng hé

咸常心讥勖新律声高,以为高近哀思,不合中和。

měi gōng huì lè zuò xù yì xián wèi zhī bù tiáo yǐ wéi yì jǐ nǎi chū xián wèi shǐ píng xiāng

每公会乐作,勖意咸谓之不调,以为异己,乃出咸为始平相。

hòu yǒu tián fǔ gēng yú yě de zhōu shí yù chǐ xù yǐ xiào jǐ suǒ zhì zhōng gǔ jīn shí sī zhú jiē duǎn xiào yī mǐ yú cǐ fú xián zhī miào fù zhēng xián guī

后有田父耕于野,得周时玉尺,勖以校己所治钟鼓金石丝竹,皆短校一米,于此伏咸之妙,复征咸归。

xù jì yǐ xīn lǜ zào èr wǔ cì gèng xiū zhèng zhōng shēng

勖既以新律造二舞,次更修正钟声。

huì xù hōng wèi jìng qí yè

会勖薨,未竟其业。

yuán kāng sān nián zhào qí zi fān xiū dìng jīn shí yǐ shī jiāo miào

元康三年,诏其子籓修定金石,以施郊庙。

xún zhí sāng luàn mò yǒu jì zhī zhě

寻值丧乱,莫有记之者。

hàn gāo zǔ zì shǔ hàn jiāng dìng sān qín láng zhōng fàn yīn lǜ cóng rén yǐ cóng dì wèi qián fēng

汉高祖自蜀汉将定三秦,阆中范因率賨人以从帝,为前锋。

jí dìng qín zhōng fēng yīn wèi láng zhōng hóu fù cóng rén qī xìng

及定秦中,封因为阆中侯,复賨人七姓。

qí sú xǐ wǔ gāo zǔ lè qí měng ruì shù guān qí wǔ hòu shǐ lè rén xí zhī

其俗喜舞,高祖乐其猛锐,数观其舞,后使乐人习之。

láng zhōng yǒu yú shuǐ yīn qí suǒ jū gù míng yuē bā yú wǔ

阆中有渝水,因其所居,故名曰《巴渝舞》。

wǔ qǔ yǒu máo yú běn gē qǔ ān nǔ yū běn gē qǔ ān tái běn gē qǔ xíng cí běn gē qǔ zǒng sì piān

舞曲有《矛渝本歌曲》、《安弩渝本歌曲》、《安台本歌曲》、《行辞本歌曲》,总四篇。

qí cí jì gǔ mò néng xiǎo qí jù dù

其辞既古,莫能晓其句度。

wèi chū nǎi shǐ jūn móu jì jiǔ wáng càn gǎi chuàng qí cí

魏初,乃使军谋祭酒王粲改创其词。

càn wèn bā yú shuài li guǎn zhǒng yù gē qǔ yì shì shǐ gē tīng zhī yǐ kǎo xiào gē qǔ ér wèi zhī gǎi wéi máo yú xīn fú gē qǔ nǔ yū xīn fú gē qǔ ān tái xīn fú gē qǔ xíng cí xīn fú gē qǔ xíng cí yǐ shù wèi dé

粲问巴渝帅李管、种玉歌曲意,试使歌,听之,以考校歌曲,而为之改为《矛渝新福歌曲》、《弩渝新福歌曲》、《安台新福歌曲》、《行辞新福歌曲》,《行辞》以述魏德。

huáng chū sān nián yòu gǎi bā yú wǔ yuē zhāo wǔ wǔ

黄初三年,又改《巴渝舞》曰《昭武舞》。

zhì jǐng chū yuán nián shàng shū zòu kǎo lǎn sān dài lǐ yuè yí qǔ jù gōng xiàng dé zòu zuò wǔ shǐ xián xī zhāng bīn sān wǔ jiē zhí yǔ yuè

至景初元年,尚书奏,考览三代礼乐遗曲,据功象德,奏作《武始》、《咸熙》、《章斌》三舞,皆执羽龠。

jí jìn yòu gǎi zhāo wǔ wǔ yuē xuān wǔ wǔ yǔ yuè wǔ yuē xuān wén wǔ

到晋朝又把《昭武舞》改作《宣武舞》,《羽籥舞》改作《宣文舞》。

xián níng yuán nián zhào dìng zǔ zōng zhī hào ér miào lè nǎi tíng xuān wǔ xuān wén èr wǔ ér tóng yòng xún xù suǒ shǐ guō xià sòng shi děng suǒ zào zhèng dé dà yù èr wǔ yún

咸宁元年,诏定祖宗之号,而庙乐乃停《宣武》、《宣文》二舞,而同用荀勖所使郭夏、宋识等所造《正德》、《大豫》二舞云。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →