晋书 · 房玄龄 · Chapter 27 of 130

志·第十七章

PinyinModern Translation
Size

fu dì wáng zhě pèi dé tiān dì xié qì yīn yáng fā hào shī lìng dòng guān yōu xiǎn xiū jiù zhī zhēng suí gǎn ér zuò gù shū yuē huì dí jí cóng nì xiōng wéi yǐng xiǎng

夫帝王者,配德天地,叶契阴阳,发号施令,动关幽显,休咎之征,随感而作,故《书》曰:“惠迪吉,从逆凶,惟影响。

xī fú xī shì jì tiān ér wáng shòu hé tú zé ér huà zhī bā guà shì yě

”昔伏羲氏继天而王,受《河图》,则而画之,八卦是也。

yǔ zhì hóng shuǐ cì luò shū fǎ ér chén zhī hóng fàn shì yě

禹治洪水,赐《洛书》,法而陈之,《洪范》是也。

shèng rén xíng qí dào bǎo qí zhēn zì tiān yòu zhī jí wú bù lì

圣人行其道,宝其真,自天祐之,吉无不利。

sān wǔ yǐ xiáng gè yǒu sī cún

三五已降,各有司存。

yuán jí yīn zhī jī zǐ zài fù shī zhī wèi diǎn sī dà fàn

爰及殷之箕子,在父师之位,典斯大范。

zhōu jì kè yīn yǐ jī zǐ guī wǔ wáng xū jǐ ér wèn yān

周既克殷,以箕子归,武王虚己而问焉。

jī zǐ duì yǐ yǔ suǒ de luò shū shòu zhī yǐ chuí xùn

箕子对以禹所得《雒书》,授之以垂训。

rán zé hé tú luò shū xiāng wéi jīng wěi bā guà jiǔ zhāng gèng wéi biǎo lǐ

然则《河图》、《雒书》相为经纬,八卦、九章更为表里。

yīn dào jué wén wáng yǎn zhōu yì

殷道绝,文王演《周易》;

zhōu dào bì kǒng zǐ shù chūn qiū

周道弊,孔子述《春秋》。

fèng qián kūn zhī yīn yáng jiāo hóng fàn zhī xiū jiù tiān rén zhī dào càn rán zhe yǐ

奉乾坤之阴阳,郊洪范之休咎,天人之道粲然著矣。

hàn xìng chéng qín miè xué zhī hòu wén dì shí fú shēng chuàng jì dà chuán qí yán wǔ xíng shù zhēng bèi yǐ

汉兴,承秦灭学之后,文帝时,虙生创纪《大传》,其言五行庶征备矣。

hòu jǐng wǔ zhī jì dǒng zhòng shū zhì gōng yáng chūn qiū shǐ tuī yīn yáng wèi rú zhě zhī zōng

后景武之际,董仲舒治《公羊春秋》,始推阴阳,为儒者之宗。

xuān yuán zhī jiān liú xiàng zhì gǔ liáng chūn qiū shù qí huò fú chuán yǐ hóng fàn yǔ zhòng shū duō suǒ bù tóng

宣元之间,刘向治《谷梁春秋》,数其祸福,传以《洪范》,与仲舒多所不同。

zhì xiàng zi xīn zhì zuǒ shì chuán qí yán chūn qiū jí wǔ xíng yòu shén guāi yì

至向子歆治《左氏传》,其言《春秋》及五行,又甚乖异。

bān gù jù dà chuán cǎi zhòng shū liú xiàng liú xīn zhe wǔ xíng zhì ér chuán zǎi huī mèng xià hóu shèng jīng fáng gǔ yǒng li xún zhī tú suǒ chén xíng shì qì yú wáng mǎng bó tōng xiáng biàn yǐ chuán chūn qiū

班固据《大传》,采仲舒、刘向、刘歆著《五行志》,而传载眭孟、夏侯胜、京房、谷永、李寻之徒所陈行事,讫于王莽,博通祥变,以传《春秋》。

zōng ér wéi yán fán yǒu sān shù

综而为言,凡有三术。

qí yī yuē jūn zhì yǐ dào chén fǔ kè zhōng wàn wù xián suì qí xìng zé hé qì yīng xiū zhēng xiào guó yǐ ān

其一曰,君治以道,臣辅克忠,万物咸遂其性,则和气应,休征效,国以安。

èr yuē jūn wéi qí dào xiǎo rén zài wèi zhòng shù shī cháng zé guāi qì yīng jiù zhēng xiào guó yǐ wáng

二曰,君违其道,小人在位,众庶失常,则乖气应,咎征效,国以亡。

sān yuē rén jūn dà chén jiàn zāi yì tuì ér zì xǐng zé gōng xiū dé gòng yù bǔ guò zé xiāo huò ér fú zhì

三曰,人君大臣见灾异,退而自省,责躬修德,共御补过,则消祸而福至。

cǐ qí dà lüè yě

此其大略也。

zhé jǔ sī lì cuò zōng shí biàn wǎn ér chéng zhāng yǒu zú guān zhě

辄举斯例,错综时变,婉而成章,有足观者。

jí sī mǎ biāo zuǎn guāng wǔ zhī hòu yǐ jiū hàn shì zāi shěng zhī shuō bù yuè qián guī

及司马彪纂光武之后以究汉事,灾眚之说不越前规。

jīn cǎi huáng chū yǐ jiàng yán xiáng yì zhě zhe yú cǐ piān

今采黄初以降言祥异者,著于此篇。

jīng yuē wǔ xíng yī yuē shuǐ èr yuē huǒ sān yuē mù sì yuē jīn wǔ yuē tǔ

《经》曰:“五行:一曰水,二曰火,三曰木,四曰金,五曰土。

shuǐ yuē rùn xià huǒ yuē yán shàng mù yuē qū zhí jīn yuē cóng gé tǔ yuán jià sè

水曰润下,火曰炎上,木曰曲直,金曰从革,土爰稼穑。

chuán yuē tián liè bù sù yǐn shí bù xiǎng chū rù bù jié duó nóng shí jí yǒu jiān móu zé mù bù qū zhí

《传》曰:“田猎不宿,饮食不享,出入不节,夺农时及有奸谋,则木不曲直。

shuō yuē mù dōng fāng yě

说曰:木,东方也。

yú yì dì shàng zhī mù wèi guān

于《易》,地上之木为《观》。

yú wáng shì wēi yí róng mào yì kě guān zhě yě

于王事,威仪容貌亦可观者也。

gù xíng bù yǒu pèi yù zhī dù dēng chē yǒu hé luán zhī jié sān qū zhī zhì yǐn shí yǒu xiǎng xiàn zhī lǐ

故行步有佩玉之度,登车有和鸾之节,三驱之制,饮食有享献之礼;

chū rù yǒu míng shǐ rén yǐ shí wu zài quàn nóng sāng móu zài ān bǎi xìng rú cǐ zé mù de qí xìng yǐ

出入有名,使人以时,务在劝农桑,谋在安百姓,如此,则木得其性矣。

ruò nǎi tián liè chí chěng bù fǎn gōng shì

若乃田猎驰骋,不反宫室;

yǐn shí shěn miǎn bù gù fǎ dù

饮食沈湎,不顾法度;

wàng xīng yáo yì yǐ duó nóng shí

妄兴徭役,以夺农时;

zuò wéi jiān zhà yǐ shāng rén cái zé mù shī qí xìng yǐ

作为奸诈,以伤人财,则木失其性矣。

gài gōng jiàng zhī wèi lún shǐ zhě duō shāng bài jí mù wèi biàn guài shì wèi bù qū zhí

盖工匠之为轮矢者多伤败,及木为变怪,是为不曲直。

wèi wén dì huáng chū liù nián zhēng yuè yǔ mù bīng

魏文帝黄初六年正月,雨,木冰。

àn liú xīn shuō shàng yáng shī bù xià tōng xià yīn shī bù shàng dá gù yǔ ér mù wèi zhī bīng fēn qì hán mù bù qū zhí yě

案刘歆说,上阳施不下通,下阴施不上达,故雨,而木为之冰,氛气寒,木不曲直也。

liú xiàng yuē bīng zhě yīn zhī shèng mù zhě shǎo yáng guì chén qīng dài fū xiàng yě

刘向曰,冰者阴之盛,木者少阳,贵臣卿大夫象也。

cǐ rén jiāng yǒu hài zé yīn qì xié mù mù xiān hán gù de yǔ ér bīng yě

此人将有害,则阴气胁木,木先寒,故得雨而冰也。

shì nián liù yuè lì chéng jùn bīng cài fāng děng shā tài shǒu xú zhì jù jùn fǎn

是年六月,利成郡兵蔡方等杀太守徐质,据郡反。

tài shǒu gǔ zhī zhū hóu guì chén yǒu hài zhī yīng yě

太守,古之诸侯,贵臣有害之应也。

yī shuō yǐ mù bīng wèi mù jiè jiè zhě jiá bīng zhī xiàng

一说以木冰为木介,介者甲兵之象。

shì suì jì tǎo cài fāng yòu bā yuè tiān zǐ zì jiāng yǐ zhōu shī zhēng wú shù zú shí yú wàn lián jīng shù bǎi lǐ lín jiāng guān bīng yòu shǔ cháng yǔ yě

是岁,既讨蔡方,又八月天子自将以舟师征吴,戍卒十余万,连旌数百里,临江观兵,又属常雨也。

yuán dì tài xìng sān nián èr yuè xīn wèi yǔ mù bīng

元帝太兴三年二月辛未,雨,木冰。

hòu èr nián zhōu yǐ děng yù hài shì yáng shī bù xià tōng yě

后二年,周𫖮等遇害,是阳施不下通也。

mù dì yǒng hé bā nián zhēng yuè yǐ sì yǔ mù bīng

穆帝永和八年正月乙巳,雨,木冰。

shì nián yīn hào běi fá míng nián jūn bài shí nián fèi chù

是年殷浩北伐,明年军败,十年废黜。

yòu yuē xún xiàn yīn hào běi fá huán wēn rù guān zhī xiàng yě

又曰,荀羡、殷浩北伐,桓温入关之象也。

xiào wǔ dì tài yuán shí sì nián shí èr yuè yǐ sì yǔ mù bīng

孝武帝太元十四年十二月乙巳,雨,木冰。

míng nián èr yuè wáng gōng wèi běi fān bā yuè yǔ jiè wèi xi fān jiǔ yuè wáng guó bǎo wèi zhōng shū lìng xún jiā lǐng jūn jiāng jūn shí qī nián yīn zhòng kān wèi jīng zhōu suī xié zhèng yì guī ér zhōng tóng yí miè shì qí yīng yě

明年二月王恭为北籓,八月庾楷为西籓,九月王国宝为中书令,寻加领军将军,十七年殷仲堪为荆州,虽邪正异规,而终同夷灭,是其应也。

wú sūn liàng jiàn xìng èr nián zhū gě kè zhēng huái nán hòu suǒ zuò tīng shì dòng zhōng shé

吴孙亮建兴二年,诸葛恪征淮南,后所坐听事栋中折。

kè wàng xìng zhēng yì duó nóng shí zuò xié móu shāng guó cái lì gù mù shī qí xìng zhì huǐ shé yě

恪妄兴征役,夺农时,作邪谋,伤国财力,故木失其性致毁折也。

jí xuán shī ér zhū miè yú zhōu yì yòu wèi dòng náo zhī xiōng yě

及旋师而诛灭,于《周易》又为“栋挠之凶”也。

wǔ dì tài kāng wǔ nián wǔ yuè xuān dì miào dì xiàn liáng zhé

武帝太康五年五月,宣帝庙地陷,梁折。

bā nián zhēng yuè tài miào diàn yòu xiàn gǎi zuò miào zhù jī jí quán

八年正月,太庙殿又陷,改作庙,筑基及泉。

qí nián jiǔ yuè suì gèng yíng xīn miào yuǎn zhì míng cái zá yǐ tóng zhù chén xié wèi jiang zuò zhě liù wàn rén

其年九月,遂更营新庙,远致名材,杂以铜柱,陈勰为匠,作者六万人。

zhì shí nián sì yuè nǎi chéng shí yī yuè gēng yín liáng yòu zhé

至十年四月乃成,十一月庚寅梁又折。

tiān jiè ruò yuē dì xiàn zhě fēn lí zhī xiàng liáng zhé zhě mù bù qū zhí yě

天戒若曰,地陷者分离之象,梁折者木不曲直也。

míng nián dì bēng ér wáng shì suì luàn

明年帝崩,而王室遂乱。

huì dì tài ān èr nián chéng dū wáng yǐng shǐ lù jī lǜ zhòng xiàng jīng dū jī cháng shā wáng yì jí jūn shǐ yǐn ér yá gān zhé é ér zhàn bài jī bèi zhū yǐng suì bēn kuì zú cì sǐ

惠帝太安二年,成都王颖使陆机率众向京都,击长沙王乂,及军始引而牙竿折,俄而战败,机被诛,颖遂奔溃,卒赐死。

cǐ jiān móu zhī fá mù bù qū zhí yě

此奸谋之罚,木不曲直也。

yuán dì tài xìng sì nián wáng dūn zài wǔ chāng líng xià yí zhàng shēng huá rú lián huá wǔ liù rì ér wěi luò

元帝太兴四年,王敦在武昌,铃下仪仗生华如莲华,五六日而萎落。

cǐ mù shī qí xìng

此木失其性。

gàn bǎo yǐ wéi kuáng huá shēng kū mù yòu zài líng gé zhī jiān yán wēi yí zhī fù róng huá zhī shèng jiē rú kuáng huá zhī fā bù kě jiǔ yě

干宝以为狂华生枯木,又在铃阁之间,言威仪之富,荣华之盛,皆如狂华之发,不可久也。

qí hòu wáng dūn zhōng yǐ nì mìng jiā lù qí shī

其后王敦终以逆命加戮其尸。

yī shuō yì huá niè yě yú zhōu yì wèi kū yáng shēng huá

一说亦华孽也,于《周易》为“枯杨生华”。

huán xuán shǐ cuàn lóng qí gān zhé

桓玄始篡,龙旗竿折。

shí xuán tián liè wú dù yǐn shí shē zì tǔ mù fáng nóng yòu duō jiān móu gù mù shī qí xìng

时玄田猎无度,饮食奢恣,土木妨农,又多奸谋,故木失其性。

tiān jiè ruò yuē qí suǒ yǐ guà sān chén zhāng zhe míng yě qí gān zhī zhé gāo míng qù yǐ

天戒若曰,旗所以挂三辰,章著明也,旗竿之折,高明去矣。

xuán guǒ bài

玄果败。

chuán qì fǎ jīn zhú gōng chén shā tài zǐ yǐ qiè wèi qī zé huǒ bù yán shàng

《传》:“弃法津,逐功臣,杀太子,以妾为妻,则火不炎上。

shuō yuē huǒ nán fāng yáng guāng huī wèi míng zhě yě

说曰:火,南方,扬光辉为明者也。

qí yú wáng zhě nán miàn xiàng míng ér zhì

其于王者,南面向明而治。

shū yún zhī rén zé zhé néng guān rén

《书》云:“知人则哲,能官人。

gù yáo shùn jǔ qún xián ér mìng zhī cháo yuǎn sì nìng ér fàng zhū yě

”故尧舜举群贤而命之朝,远四佞而放诸野。

kǒng zǐ yuē jìn rùn zhī zèn fū shòu zhī sù bù xíng yān kě wèi míng yǐ

孔子曰:“浸润之谮,肤受之诉,不行焉,可谓明矣。

xián nìng fēn bié guān rén yǒu xù shuài yóu jiù zhāng jìng zhòng gōng xūn shū bié dí shù rú cǐ zé huǒ de qí xìng yǐ

”贤佞分别,官人有序,帅由旧章,敬重功勋,殊别嫡庶,如此则火得其性矣。

ruò nǎi xìn dào bù dǔ huò yào xū wěi chán fū chāng yá shèng zhèng zé huǒ shī qí xìng yǐ

若乃信道不笃,或耀虚伪,谗夫昌,邪胜正,则火失其性矣。

zì shàng ér jiàng jí làn yán wàng qǐ fén zōng miào shāo gōng guǎn suī xīng shī zhòng bù néng jiù yě shì wèi huǒ bù yán shàng

自上而降,及滥炎妄起,焚宗庙,烧宫馆,虽兴师众,不能救也,是为火不炎上。

wèi míng dì tài hé wǔ nián wǔ yuè qīng shāng diàn zāi

魏明帝太和五年五月,清商殿灾。

chū dì wèi píng yuán wáng nà hé nán yú shì wèi fēi

初,帝为平原王,纳河南虞氏为妃。

jí jí wèi bù yǐ wèi hòu gēng lì diǎn yú chē gōng zú máo jiā nǚ wèi hòu

及即位,不以为后,更立典虞车工卒毛嘉女为后。

hòu běn zè wēi fēi suǒ yi shēng yǐ qiè wèi qī zhī fá yě

后本仄微,非所宜升,以妾为妻之罚也。

qīng lóng yuán nián liù yuè luò yáng gōng jū shì zāi

青龙元年六月,洛阳宫鞠室灾。

èr nián sì yuè chóng huá diàn zāi yán yú nán gé shàn fù zhī

二年四月,崇华殿灾,延于南阁,缮复之。

zhì sān nián qī yuè cǐ diàn yòu zāi

至三年七月,此殿又灾。

dì wèn gāo táng lóng cǐ hé jiù yě

帝问高堂隆:“此何咎也?

yú lǐ níng yǒu qí ráng zhī yì hu

于礼宁有祈禳之义乎?

duì yuē fu zāi biàn zhī fā jiē suǒ yǐ míng jiào jiè yě wéi shuài lǐ xiū dé kě yǐ shèng zhī

”对曰:“夫灾变之发,皆所以明教诫也,惟率礼修德可以胜之。

yì zhuàn yuē shàng bù jiǎn xià bù jié niè huǒ shāo qí shì

《易传》曰:‘上不俭,下不节,孽火烧其室。

yòu yuē jūn gāo qí tái tiān huǒ wèi zāi

’又曰:‘君高其台,天火为灾。

cǐ rén jūn gǒu shì gōng shì bù zhī bǎi xìng kōng jié gù tiān yìng zhī yǐ hàn huǒ cóng gāo diàn qǐ yě

’此人君苟饰宫室,不知百姓空竭,故天应之以旱,火从高殿起也。

àn jiù zhàn yuē zāi huǒ zhī fā jiē yǐ tái xiè gōng shì wèi jiè

案《旧占》曰:‘灾火之发,皆以台榭宫室为诫。

jīn yi bà sàn zuò yì wu cóng jié yuē qīng sǎo suǒ zāi zhī chù bù gǎn yú cǐ yǒu suǒ yíng zào shà pú jiā hé bì shēng cǐ dì yǐ bào bì xià qián gōng zhī dé

’今宜罢散作役,务从节约,清扫所灾之处,不敢于此有所营造,萐莆嘉禾必生此地,以报陛下虔恭之德。

dì bù cóng

”帝不从。

suì fù chóng huá diàn gǎi yuē jiǔ lóng

遂复崇华殿,改曰九龙。

yǐ jùn guó qián hòu yán lóng xiàn zhě jiǔ gù yǐ wéi míng

以郡国前后言龙见者九,故以为名。

duō qì fǎ dù pí zhòng chěng yù yǐ qiè wèi qī zhī yīng yě

多弃法度,疲众逞欲,以妾为妻之应也。

wú sūn liàng jiàn xìng yuán nián shí èr yuè wǔ chāng duān mén zāi gǎi zuò duān mén yòu zāi

吴孙亮建兴元年十二月,武昌端门灾,改作,端门又灾。

nèi diàn mén zhě hào lìng suǒ chū

内殿门者,号令所出;

diàn zhě tīng zhèng zhī suǒ

殿者,听政之所。

shì shí zhū gě kè zhí zhèng ér jīn màn fàng sì sūn jùn zǒng jìn lǚ ér xiǎn hài zhōng zhe

逭时诸葛恪执政,傲慢放肆,逊些总管禁卫军,而凶险危害终于显现。

wǔ chāng sūn shì zūn hào suǒ shǐ

武昌,孙氏尊号所始。

tiān jiè ruò yuē yi chú qí guì yào zhī shǒu zhě kè guǒ sàng zhòng tiǎn rén jùn shòu zhèng yú chēn chēn fèi liàng yě

天戒若曰,宜除其贵要之首者,恪果丧众殄人,峻授政于𬘭,𬘭废亮也。

huò yuē sūn quán huǐ chè wǔ chāng yǐ zēng tài chū gōng zhū gě kè yǒu qiān dū yì gèng qǐ mén diàn shì fēi shí yi gù jiàn zāi yě

或曰,孙权毁撤武昌以增太初宫,诸葛恪有迁都意,更起门殿,事非时宜,故见灾也。

jīng fáng yì zhuàn yuē jūn bù sī dào jué yāo huǒ shāo gōng

京房《易传》曰:“君不思道,厥妖火烧宫。

tài píng yuán nián èr yuè shuò jiàn yè huǒ rén zhī huǒ yě

太平元年二月朔,建邺火,人之火也。

shì qiū sūn chēn shǐ zhí zhèng jiáo yǐ liàng zhào shā lǚ jù téng yìn

是秋,孙𬘭始执政,矫以亮诏杀吕据、滕胤。

míng nián yòu zhé shā zhū yì

明年,又辄杀朱异。

qì fǎ lǜ zhú gōng chén zhī fá yě

弃法律逐功臣之罚也。

sūn xiū yǒng ān wǔ nián èr yuè chéng xī mén běi lóu zāi

孙休永安五年二月,城西门北楼灾。

liù nián shí yuè shí tou xiǎo chéng huǒ shāo xī nán bǎi bā shí zhàng

六年十月,石头小城火,烧西南百八十丈。

shì shí bì rén zhāng bù zhuān shàn guó shì duō xíng wú lǐ ér wéi zhāo shèng chōng zhōng chì bù yòng jiān qiǎn chá zhàn děng wéi nèi shǐ jīng rǎo zhōu jùn zhì shǐ jiāo zhǐ fǎn luàn shì qí jiù yě

是时嬖人张布专擅国势,多行无礼,而韦昭、盛冲终斥不用,兼遣察战等为内史,惊扰州郡,致使交止反乱,是其咎也。

sūn hào jiàn héng èr nián sān yuè dà huǒ shāo wàn yú jiā sǐ zhě qī bǎi rén

孙皓建衡二年三月,大火,烧万余家,死者七百人。

àn chūn qiū qí dà zāi liú xiàng yǐ wéi huán gōng hǎo nèi tīng nǚ kǒu qī qiè shù gèng zhī fá yě

案《春秋》齐大灾,刘向以为桓公好内,听女口,妻妾数更之罚也。

shí hào zhì lìng guǐ bào dàng qì fǎ dù láo chén míng shì zhū chì shén zhòng hòu gōng wàn yú nǚ yè shù xíng qí zhōng lóng chǒng pèi huáng hòu xǐ shòu zhě yòu duō yǐ gù yǒu dà huǒ

时皓制令诡暴,荡弃法度,劳臣名士,诛斥甚众,后宫万余,女谒数行,其中隆宠佩皇后玺绶者又多矣,故有大火。

wǔ dì tài kāng bā nián sān yuè yǐ chǒu zhèn zāi xi gé chǔ wáng suǒ zhǐ fang jí lín shāng guān chuāng

武帝太康八年三月乙丑,震灾西阁楚王所止坊及临商观窗。

shí nián sì yuè guǐ chǒu chóng xián diàn zāi

十年四月癸丑,崇贤殿灾。

shí yī yuè gēng chén hán zhāng jū shì xiū chéng táng qián wǔ jǐng fang dōng wū huī zhāng diàn nán gé huǒ

十一月庚辰,含章鞠室、修成堂前庑、景坊东屋、晖章殿南阁火。

shí yǒu shàng shū yuē hàn wáng shì wǔ hòu xiōng dì dié rèn jīn yáng shì sān gōng bìng zài dà wèi gù tiān biàn lǚ jiàn qiè wèi bì xià yōu zhī

时有上书曰:“汉王氏五侯,兄弟迭任,今杨氏三公,并在大位,故天变屡见,窃为陛下忧之。

yóu shì yáng yáo qiú tuì

”由是杨珧求退。

shì shí dì nà féng dǎn zhī jiān fèi zhāng huá zhī gōng tīng yáng jùn zhī chán lí wèi guàn zhī chǒng cǐ zhú gōng chén zhī fá yě

是时帝纳冯𬘘之间,废张华之功,听杨骏之谗,离卫瓘之宠,此逐功臣之罚也。

míng nián gōng chē yàn jià

明年,宫车宴驾。

qí hòu chǔ wáng chéng qiè fā zhī zhǐ lù hài èr gōng shēn yì bù miǎn

其后楚王承窃发之旨,戮害二公,身亦不免。

zhèn zāi qí fang yòu tiān yì hu

震灾其坊,又天意乎。

huì dì yuán kāng wǔ nián rùn yuè gēng yín wǔ kù huǒ

惠帝元康五年闰月庚寅,武库火。

zhāng huá yí yǒu luàn xiān mìng gù shǒu rán hòu jiù huǒ

张华疑有乱,先命固守,然后救火。

shì yǐ lěi dài yì bǎo wáng mǎng tóu kǒng zǐ jī hàn gāo zǔ duàn bái shé jiàn jí èr bǎi bā wàn qì xiè yī shí dàng jǐn

是以累代异宝,王莽头,孔子屐,汉高祖断白蛇剑及二百八万器械,一时荡尽。

shì hòu mǐn huái tài zǐ jiàn shā zhī fá yě

是后愍怀太子见杀之罚也。

tiān jiè ruò yuē fu shè xiǎn jī tuò suǒ yǐ gù qí guó chǔ jī jiè qì suǒ yǐ jiè bù yú

天戒若曰,夫设险击柝,所以固其国,储积戒器,所以戒不虞。

jīn zhǒng sì jiāng qīng shè jì jiāng mǐn jìn bīng wú suǒ fù shī huáng lǚ yòu jiāng shuí wèi

今冢嗣将倾,社稷将泯,禁兵无所复施,皇旅又将谁卫。

dì hòu bù wù zhōng sàng sì hǎi shì qí yīng yě

帝后没有醒悟,终于失去天下,这是其应兆。

zhāng huá yán zuǎn jiē yuē wǔ kù huǒ ér dī qiāng fǎn tài zǐ jiàn fèi zé sì hǎi kě zhī

张华、阎纂皆曰,武库火而氐羌反,太子见废,则四海可知。

bā nián shí yī yuè gāo yuán líng huǒ

八年十一月,高原陵火。

shì shí gǔ hòu xiōng zì gǔ mì shàn cháo è jī zuì rěn yi jiàn zhū jué

是时贾后凶恣,贾谧擅朝,恶积罪稔,宜见诛绝。

tiān jiè ruò yuē chén qiè zhī bù kě zhě suī qīn guì mò bǐ yóu yi rěn ér zhū zhī rú wú fán gāo yuán líng yě

天戒若曰,臣妾之不可者,虽亲贵莫比,犹宜忍而诛之,如吾燔高原陵也。

dì jì mào ruò ér zhāng huá yòu bù nà péi wěi liú biàn zhī móu gù hòu suì yǔ mì shā tài zǐ yě

帝既眊弱,而张华又不纳裴𬱟、刘卞之谋,故后遂与谧杀太子也。

gàn bǎo yǐ wéi gāo yuán líng huǒ tài zǐ fèi zhī yīng

干宝以为“高原陵火,太子废之应。

hàn wǔ dì shì gāo yuán biàn diàn huǒ dǒng zhòng shū duì yǔ cǐ zhàn tóng

汉武帝世,高园便殿火,董仲舒对与此占同”。

yǒng kāng yuán nián dì nà huáng hòu yáng shì hòu jiāng rù gōng yī zhōng hū yǒu huǒ zhòng xián guài zhī

永康元年,帝纳皇后羊氏,后将入宫,衣中忽有火,众咸怪之。

yǒng xīng yuán nián chéng dū wáng suì fèi hòu chù zhī jīn yōng chéng

永兴元年,成都王遂废后,处之金墉城。

shì hòu hái lì lì ér fù fèi zhě sì

是后还立,立而复废者四。

yòu zhào cì sǐ xún fān biǎo quán zhī

又诏赐死,荀籓表全之。

suī lái huán zài wèi rán yōu bī zhé rǔ zhōng gǔ wèi wén

虽来还在位,然忧逼折辱,终古未闻。

cǐ niè huǒ zhī yīng yě

此孽火之应也。

yǒng xīng èr nián qī yuè jiǎ wǔ shàng shū zhū cáo huǒ qǐ yán chóng lǐ tà jí gé dào

永兴二年七月甲午,尚书诸曹火起,延崇礼闼及阁道。

fu bǎi kuí wáng huà zhī běn wáng zhě qì fǎ jīn zhī yīng yě

夫百揆王化之本,王者弃法津之应也。

hòu qīng hé wáng tán rù sì bù zhōng yú wèi yòu shā tài zǐ zhī fá yě

后清河王覃入嗣,不终于位,又杀太子之罚也。

xiào huái dì yǒng jiā sì nián shí yī yuè xiāng yáng huǒ shāo sǐ zhě sān qiān yú rén

孝怀帝永嘉四年十一月,襄阳火,烧死者三千余人。

shì shí wáng rú zì hào dà jiàng jūn sī yōng èr zhōu mù zhòng sì wǔ wàn gōng lüè jùn xiàn

是时王如自号大将军、司雍二州牧,众四五万,攻略郡县。

cǐ xià líng shàng yáng shī qí jié zhī yīng yě

此下陵上,阳失其节之应也。

yuán dì tài xìng zhōng wáng dūn zhèn wǔ chāng wǔ chāng zāi huǒ qǐ xìng zhòng jiù zhī jiù yú cǐ ér fā yú bǐ dōng xī nán běi shù shí chù jù yīng shù rì bù jué

元帝太兴中,王敦镇武昌,武昌灾,火起,兴众救之,救于此而发于彼,东西南北数十处俱应,数日不绝。

jiù shuō suǒ wèi làn yán wàng qǐ suī xīng shī zhòng bù néng jiù zhī zhī wèi yě

旧说所谓“滥炎妄起,虽兴师众,不能救之”之谓也。

gàn bǎo yǐ wéi cǐ chén ér jūn xíng kàng yáng shī jié shì wèi wáng dūn líng shàng yǒu wú jūn zhī xīn gù zāi yě

干宝以为“此臣而君行,亢阳失节,是为王敦陵上,有无君之心,故灾也。

yǒng chāng èr nián zhēng yuè guǐ sì jīng shī dà huǒ

永昌二年正月癸巳,京师大火。

sān yuè ráo ān dōng guāng ān líng sān xiàn huǒ shāo qī qiān yú jiā sǐ zhě wàn wǔ qiān rén

三月,饶安、东光、安陵三县火,烧七千余家,死者万五千人。

míng dì tài níng yuán nián zhēng yuè jīng dū huǒ

明帝太宁元年正月,京都火。

shì shí wáng dūn wēi wǔ cháo tíng duō xíng wú lǐ nèi wài chén xià xián huái yuàn dú jí yīn shēng yáng yě

是时王敦威侮朝廷,多行无礼,内外臣下咸怀怨毒,极阴生阳也。

chéng dì xián hé èr nián wǔ yuè jīng shī huǒ

成帝咸和二年五月,京师火。

kāng dì jiàn yuán yuán nián qī yuè gēng shēn wú jùn zāi

康帝建元元年七月庚申,吴郡灾。

mù dì yǒng hé wǔ nián liù yuè zhèn zāi shí jì lóng tài wǔ diàn jí liǎng miào duān mén

穆帝永和五年六月,震灾石季龙太武殿及两庙端门。

zhèn zāi yuè yú nǎi miè jīn shí jiē jǐn

震灾月余乃灭,金石皆尽。

qí hòu jì lóng sǐ dà luàn suì miè wáng

其后季龙死,大乱,遂灭亡。

hǎi xī gōng tài hé zhōng xī yīn wèi kuài jī tài shǒu

海西公太和中,郗愔为会稽太守。

liù yuè dà hàn zāi huǒ shāo shù qiān jiā

六月大旱灾,火烧数千家。

yán jí shān yīn cāng mǐ shù bǎi wàn hú yán yān bì tiān bù kě pū miè

延及山阴仓米数百万斛,炎烟蔽天,不可扑灭。

cǐ yì huán wēn qiáng shèng jiāng fèi hǎi xī jí yīn shēng yáng zhī yīng yě

此亦桓温强盛,将废海西,极阴生阳之应也。

xiào wǔ dì níng kāng yuán nián sān yuè jīng shī fēng huǒ dà qǐ

孝武帝宁康元年三月,京师风火大起。

shì shí huán wēn rù cháo zhì zài líng shàng shǎo zhǔ jiàn wèi rén huái yōu kǒng cǐ yǔ tài níng huǒ shì tóng

这时桓温入朝,志在篡位,年幼的君主登基,人们心怀忧虑恐惧,遣与太宁年间失火的事相同。

tài yuán shí nián zhēng yuè guó zǐ xué shēng yīn fēng fàng huǒ fén fáng bǎi yú jiān

太元十年正月,国子学生因风放火,焚房百余间。

shì hòu kǎo kè bù lì shǎng chù wú zhāng

是后考课不厉,赏黜无章。

gài yǒu yù cái zhī míng ér wú shōu xián zhī shí cǐ bù zhé zhī fá xiān zhào yě

盖有育才之名,而无收贤之实,此不哲之罚先兆也。

shí sān nián shí èr yuè yǐ wèi yán xián táng zāi

十三年十二月乙未,延贤堂灾。

shì yuè bǐng shēn zhōng sī zé bǎi táng jí kè guǎn piào qí fǔ kù jiē zāi

是月丙申,螽斯则百堂及客馆、骠骑府库皆灾。

yú shí cháo duō bì zhèng shuāi líng rì zhào bù zhé zhī fá jiē yǒu xiàng lèi

于时朝多弊政,衰陵日兆,不哲之罚,皆有象类。

zhǔ xiāng bù wù zhōng zhì luàn wáng

主相不悟,终至乱亡。

kuài jī wáng dào zi chǒng xìng ní jí mán mǔ gè shù yòng qí qīn qī nǎi zhì chū rù gōng yè lǐ jiàn rén zhǔ

会稽王道子宠幸尼及姏母,各树用其亲戚,乃至出入宫掖,礼见人主。

tiān jiè ruò yuē dēng yán xián táng jí kè guǎn zhě duō fēi qí rén gù zāi zhī yě

天戒若曰,登延贤堂及客馆者多非其人,故灾之也。

yòu xiào wǔ dì gèng bù lì huáng hòu chǒng xìng wēi jiàn zhāng fū rén fū rén jiāo dù huáng zǐ bù fán guāi zhōng sī zé bǎi zhī dào gù zāi qí diàn yān

又,孝武帝更不立皇后,宠幸微贱张夫人,夫人骄妒,皇子不繁,乖“螽斯则百”之道,故灾其殿焉。

dào zǐ fù shǎng cì bù jié gù fǔ kù bèi zāi sī yì qí fá yě

道子复赏赐不节,故府库被灾,斯亦其罚也。

ān dì lóng ān èr nián sān yuè lóng zhōu èr chéng zāi shì shuǐ lì huǒ yě

安帝隆安二年三月,龙舟二乘灾,是水沴火也。

qí hòu huán xuán cuàn wèi dì nǎi bō yuè

其后桓玄篡位,帝乃播越。

tiān jiè ruò yuē wáng zhě liú qiān bù fù yù lóng zhōu gù zāi zhī ěr

天戒若曰,王者流迁,不复御龙舟,故灾之耳。

yuán xìng yuán nián bā yuè gēng zǐ shàng shū xià shè cáo huǒ

元兴元年八月庚子,尚书下舍曹火。

shí huán xuán yáo lù shàng shū gù tiān huǒ shì bù fù jū yě

时桓玄遥录尚书,故天火,示不复居也。

sān nián lú xún gōng lüè guǎng zhōu cì shǐ wú yǐn zhī bì chéng gù shǒu

三年,卢循攻略广州,刺史吴隐之闭城固守。

qí shí yuè rén xū yè huǒ qǐ

其十月壬戌夜,火起。

shí bǎi xìng bì kòu yíng mǎn chéng nèi yǐn zhī jù yǒu yīng zéi zhě dàn wu yán bīng bù xiān jiù huǒ

时百姓避寇盈满城内,隐之惧有应贼者,但务严兵,不先救火。

yóu shì fǔ shè fén dàng shāo sǐ zhě wàn yú rén yīn suì sàn kuì xī wèi zéi qín

由是府舍焚荡,烧死者万余人,因遂散溃,悉为贼擒。

yì xī sì nián qī yuè dīng yǒu shàng shū diàn zhōng lì bù cáo huǒ

义熙四年七月丁酉,尚书殿中吏部曹火。

jiǔ nián jīng dū dà huǒ shāo shù qiān jiā

九年,京都大火,烧数千家。

shí yī nián jīng dū suǒ zài dà xíng huǒ zāi wú jiè yóu shén

十一年,京都所在大行火灾,吴界尤甚。

huǒ fáng shén jùn yóu zì bù jué

火防甚峻,犹自不绝。

wáng hóng shí wéi wú jùn zhòu zài tīng shì jiàn tiān shàng yǒu yī chì wù xià zhuàng rú xìn fān yáo jí lù nán rén jiā wū shàng huǒ jí dà fā

王弘时为吴郡,昼在听事,见天上有一赤物下,状如信幡,遥集路南人家屋上,火即大发。

hóng zhī tiān wèi zhī zāi gù bù zuì huǒ zhǔ

弘知天为之灾,故不罪火主。

cǐ dì shì shuāi wēi zhī yīng yě

此帝室衰微之应也。

chuán yuē xiū gōng shì shì tái xiè nèi yín luàn fàn qīn qī wǔ xiōng dì zé jià sè bù chéng

《传》曰:“修宫室,饰台榭,内淫乱,犯亲戚,侮兄弟,则稼穑不成。

shuō yuē tǔ zhōng yāng shēng wàn wù zhě yě

说曰:土,中央,生万物者也。

qí yú wáng zhě wèi nèi shì gōng shì fū fù qīn shǔ yì xiāng shēng zhě yě

其于王者,为内事,宫室、夫妇、亲属,亦相生者也。

gǔ zhě tiān zǐ zhū hóu gōng miào dà xiǎo gāo bēi yǒu zhì hòu fū rén yìng qiè duō shǎo yǒu dù jiǔ zú qīn shū zhǎng yòu yǒu xù

古者天子诸侯,宫庙大小高卑有制,后夫人媵妾多少有度,九族亲疏长幼有序。

kǒng zǐ yuē lǐ yǔ qí shē yě níng jiǎn

孔子曰:“礼,与其奢也,宁俭。

gù yǔ bēi gōng shì wén wáng xíng yú guǎ qī cǐ shèng rén zhī suǒ yǐ zhāo jiào huà yě

”故禹卑宫室,文王刑于寡妻,此圣人之所以昭教化也。

rú cǐ zé tǔ de qí xìng yǐ

如此,则土得其性矣。

ruò nǎi shē yín jiāo màn zé tǔ shī qí xìng

若乃奢淫骄慢,则土失其性。

wáng shuǐ hàn zhī zāi ér cǎo mù bǎi gǔ bù shú shì wèi jià sè bù chéng

亡水旱之灾而草木百谷不熟,是为稼穑不成。

wú sūn hào shí cháng suì wú shuǐ hàn miáo jià fēng měi ér shí bù chéng bǎi xìng yǐ jī hé jìng jiē rán lián suì bù yǐ

吴孙皓时,常岁无水旱,苗稼丰美而实不成,百姓以饥,阖境皆然,连岁不已。

wú rén yǐ wéi shāng lù fēi yě

吴人以为伤露,非也。

àn liú xiàng chūn qiū shuō yuē shuǐ hàn dāng shū bù shū shuǐ hàn ér yuē dà wú mài hé zhě tǔ qì bù yǎng jià sè bù chéng cǐ qí yì yě

案刘向《春秋说》曰“水旱当书,不书水旱而曰大无麦禾者,土气不养,稼穑不成”,此其义也。

hào chū qiān dū wǔ chāng xún hái jiàn yè yòu qǐ xīn guǎn zhuì shì zhū yù zhuàng lì guò shèn pò huài zhū yíng zēng guǎng yuàn yòu fàn shǔ fáng nóng guān sī pí dài

皓初迁都武昌,寻还建邺,又起新馆,缀饰珠玉,壮丽过甚,破坏诸营,增广苑囿,犯暑妨农,官私疲怠。

yuè lìng jì xià bù kě yǐ xìng tǔ gōng

《月令》,季夏不可以兴土功,

hào jiē mào zhī

皓皆冒之。

cǐ xiū gōng shì shì tái xiè zhī fá yě

此修宫室饰台榭之罚也。

yuán dì tài xìng èr nián wú jùn wú xīng dōng yáng wú mài hé dà jī

元帝太兴二年,吴郡、吴兴、东阳无麦禾,大饥。

chéng dì xián hé wǔ nián wú mài hé tiān xià dà jī

成帝咸和五年,无麦禾,天下大饥。

mù dì yǒng hé shí nián sān mài bù dēng

穆帝永和十年,三麦不登。

shí èr nián dà wú mài

十二年,大无麦。

xiào wǔ tài yuán liù nián wú mài hé tiān xià dà jī

孝武太元六年,无麦禾,天下大饥。

ān dì yuán xìng yuán nián wú mài hé tiān xià dà jī

安帝元兴元年,无麦禾,天下大饥。

chuán yuē hào zhàn gōng qīng bǎi xìng shì chéng guō qīn biān jìng zé jīn bù cóng gé

《传》曰:“好战攻,轻百姓,饰城郭,侵边境,则金不从革。

shuō yuē jīn xī fāng wàn wù jì chéng shā qì zhī shǐ yě

说曰:金,西方,万物既成,杀气之始也。

gù lì qiū ér yīng sǔn jī qiū fēn ér wēi shuāng jiàng

故立秋而鹰隼击,秋分而微霜降。

qí yú wáng shì chū jūn xíng shī bǎ máo zhàng yuè shì shì zhòng kàng wēi wǔ suǒ yǐ zhēng pàn nì zhǐ bào luàn yě

其于王事,出军行师,把旄杖钺,誓士众,抗威武,所以征叛逆,止暴乱也。

shī yún yǒu qián zhí yuè rú huǒ liè liè

《诗》云:“有虔执钺,如火烈烈。

yòu yuē zài jí gān gē zài tuó gōng shǐ

”又曰:“载戢干戈,载橐弓矢。

dòng jìng yīng yi shuō yǐ fàn nán rén wàng qí sǐ jīn de qí xìng yǐ

”动静应宜,说以犯难,人忘其死,金得其性矣。

ruò nǎi tān yù zì suī wu lì wēi shèng bù zhòng rén mìng zé jīn shī qí xìng

若乃贪欲恣睢,务立威胜,不重人命,则金失其性。

gài gōng yě zhù jīn tiě bīng zhì hé jiān bù chéng zhě zhòng nǎi wèi biàn guài shì wèi jīn bù cóng gé

盖工冶铸金铁,冰滞涸坚,不成者众,乃为变怪,是为金不从革。

wèi shí zhāng yè shí ruì suī shì jìn zhī fú mìng ér yú wèi wèi yāo

魏时张掖石瑞,虽是晋之符命,而于魏为妖。

hǎo gōng zhàn qīng bǎi xìng shì chéng guō qīn biān jìng wèi shì sān zǔ jiē yǒu qí shì

好攻战,轻百姓,饰城郭,侵边境,魏氏三祖皆有其事。

shí tú fā yú fēi cháng zhī wén cǐ bù cóng gé zhī yì yě

石图发于非常之文,此不从革之异也。

jìn dìng dà yè duō bì cáo shì shí ruì wén dà tǎo cáo zhī yīng yě

晋定大业,多毙曹氏,石瑞文“大讨曹”之应也。

àn liú xīn yǐ chūn qiū shí yán yú jìn wèi jīn shí tóng lèi yě shì wèi jīn bù cóng gé shī qí xìng yě liú xiàng yǐ wéi shí bái sè wéi zhǔ shǔ bái xiáng

案刘歆以《春秋》石言于晋,为金石同类也,是为金不从革,失其性也,刘向以为石白色为主,属白祥。

wèi míng dì qīng lóng zhōng shèng xiū gōng shì xi qǔ cháng ān jīn dí chéng lù pán zhé shēng wén shù shí lǐ jīn dí qì yú shì yīn liú bà chéng

魏明帝青龙中,盛修宫室,西取长安金狄,承露槃折,声闻数十里,金狄泣,于是因留霸城。

cǐ jīn shī qí xìng ér wèi yì yě

此金失其性而为异也。

wú shí lì yáng xiàn yǒu yán chuān shì yìn xián yún shí yìn fēng fā tiān xià tài píng

吴时,历阳县有岩穿,似印,咸云“石印封发,天下太平”。

sūn hào tiān xǐ yuán nián yìn fā

孙皓天玺元年,印发。

yòu yáng xiàn shān yǒu shí xué zhǎng shí yú zhàng

又,阳羡山有石穴,长十余丈。

hào chū xiū wǔ chāng gōng yǒu qiān dū zhī yì

皓初修武昌宫,有迁都之意。

shì shí wǔ chāng wèi lí gōng

是时武昌为离宫。

bān gù yún lí gōng yǔ chéng guō tóng zhàn shì chéng guō zhī wèi yě

班固云“离宫与城郭同占”,饰城郭之谓也。

qí bǎo dǐng sān nián hòu hào chū dōng guān qiǎn dīng fèng zhì hé féi jiàn héng sān nián hào yòu dà jǔ chū huá lǐ qīn biān jìng zhī wèi yě

其宝鼎三年后,皓出东关,遣丁奉至合肥,建衡三年皓又大举出华里,侵边境之谓也。

gù lìng jīn shī qí xìng zú miàn fù ér wú wáng

故令金失其性,卒面缚而吴亡。

huì dì yuán kāng sān nián rùn èr yuè diàn qián liù zhōng jiē chū tì wǔ kè zhǐ

惠帝元康三年闰二月,殿前六钟皆出涕,五刻止。

qián nián gǔ hòu shā yáng tài hòu yú jīn yōng chéng ér gǔ hòu wèi è bù zhǐ gù zhōng chū tì yóu shāng zhī yě

前年贾后杀杨太后于金墉城,而贾后为恶不止,故钟出涕,犹伤之也。

yǒng xīng yuán nián chéng dū fá cháng shā měi yè gē jǐ fēng yǒu huǒ guāng rú xuán zhú

永兴元年,成都伐长沙,每夜戈戟锋有火光如悬烛。

cǐ qīng rén mìng hǎo gōng zhàn jīn shī qí xìng ér wèi guāng biàn yě

此轻人命,好攻战,金失其性而为光变也。

tiān jiè ruò yuē bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén

天戒若曰,兵犹火也,不戢将自焚。

chéng dū bù wù zhōng yǐ bài wáng

成都不悟,终以败亡。

huái dì yǒng jiā yuán nián xiàng xiàn yǒu wèi yù zhōu cì shǐ gǔ kuǐ shí bēi shēng jīn kě cǎi cǐ jīn bù cóng gé ér wèi biàn yě

怀帝永嘉元年,项县有魏豫州刺史贾逵石碑,生金可采,此金不从革而为变也。

wǔ yuè jí sāng zuò luàn qún kòu biāo qǐ

五月,汲桑作乱,群寇飙起。

qīng hé wáng tán wèi shì zǐ shí suǒ pèi jīn líng hū shēng qǐ rú sù zhě kāng wáng mǔ yí bù xiáng huǐ qì zhī

清河王覃为世子时,所佩金铃忽生起如粟者,康王母疑不祥,毁弃之。

jí hòu wèi huì dì tài zǐ bù zhōng yú wèi zú wèi sī mǎ yuè suǒ shā

及后为惠帝太子,不终于位,卒为司马越所杀。

mǐn dì jiàn xìng wǔ nián shí yán yú píng yáng

愍帝建兴五年,石言于平阳。

shì shí dì meng chen yì zài píng yáng gù yǒu fēi yán zhī wù ér yán yāo zhī dà zhě

是时帝蒙尘亦在平阳,故有非言之物而言,妖之大者。

é ér dì wèi nì hú suǒ shì

俄而帝为逆胡所弑。

yuán dì yǒng chāng yuán nián gān zhuō jiāng xí wáng dūn jì ér zhōng zhǐ

元帝永昌元年,甘卓将袭王敦,既而中止。

jí hái jiā duō biàn guài zhào jìng bú jiàn qí tóu

及还,家多变怪,照镜不见其头。

cǐ jīn shī qí xìng ér wèi yāo yě

此金失其性而为妖也。

xún wèi dūn suǒ xí suì yí miè

寻为敦所袭,遂夷灭。

shí jì lóng shí yè chéng fèng yáng mén shàng jīn fèng huáng èr tóu fēi rù zhāng hé

石季龙时,邺城凤阳门上金凤皇二头飞入漳河。

hǎi xī tài hé zhōng kuài jī shān yīn xiàn qǐ cāng záo de de liǎng dà chuán mǎn zhōng qián qián jiē lún wén dà xíng

海西太和中,会稽山阴县起仓,凿地得两大船,满中钱,钱皆轮文大形。

shí rì xiàng mù záo zhě chí yǐ gào guān guān yè qiǎn fáng shǒu shén yán

时日向暮,凿者驰以告官,官夜遣防守甚严。

zhì míng dàn shī qián suǒ zài wéi yǒu chuán cún

至明旦,失钱所在,惟有船存。

shì qí zhuàng xī yǒu qián chù

视其状,悉有钱处。

ān dì yì xī chū dōng yáng tài shǒu yīn zhòng wén zhào jìng bú jiàn qí tóu xún yì zhū jiǎn zhàn yǔ gān zhuō tóng yě

安帝义熙初,东阳太守殷仲文照镜不见其头,寻亦诛翦,占与甘卓同也。

chuán yuē jiǎn zōng miào bù dǎo cí fèi jì sì nì tiān shí zé shuǐ bù rùn xià

《传》曰:“简宗庙,不祷祠,废祭祀,逆天时,则水不润下。

shuō yuē shuǐ běi fāng zhōng cáng wàn wù zhě yě

说曰:水,北方,终藏万物者也。

qí yú rén dào mìng zhōng ér xíng cáng jīng shén fàng yuè

其于人道,命终而形藏,精神放越。

shèng rén wèi zhī zōng miào yǐ shōu hún qì chūn qiū jì sì yǐ zhōng xiào dào

圣人为之宗庙,以收魂气,春秋祭祀,以终孝道。

wáng zhě jí wèi bì jiāo sì tiān dì dǎo qí shén qí wàng zhì shān chuān huái róu bǎi shén wáng bù zōng shì

王者即位,必郊祀天地,祷祈神祇,望秩山川,怀柔百神,亡不宗事。

shèn qí zhāi jiè zhì qí yán jìng shì gù guǐ shén xīn xiǎng duō huò fú zhù

慎其斋戒,致其严敬,是故鬼神歆飨,多获福助。

cǐ shèng wáng suǒ yǐ shùn shì yīn qì hé shén rén yě

此圣王所以顺事阴气,和神人也。

jí zhì fā hào shī lìng yì fèng tiān shí

及至发号施令,亦奉天时。

shí èr yuè xián de qí qì zé yīn yáng diào ér zhōng shǐ chéng

十二月咸得其气,则阴阳调而终始成。

rú cǐ zé shuǐ de qí xìng yǐ

如此,则水得其性矣。

ruò nǎi bù jìng guǐ shén zhèng lìng nì shí shuǐ shī qí xìng

若乃不敬鬼神,政令逆时,水失其性。

wù shuǐ bào chū bǎi chuān nì yì huài xiāng yì ruò rén mín jí yín yǔ shāng jià sè shì wèi shuǐ bù rùn xià

雾水暴出,百川逆溢,坏乡邑,溺人民,及淫雨伤稼穑,是为水不润下。

jīng fáng yì zhuàn yuē zhuān shì zhě jiā zhū fá jué lǐ jué zāi shuǐ

京房《易传》曰:“颛事者加,诛罚绝理,厥灾水。

qí shuǐ yě yǔ shā rén yǐ yǔn shuāng dà fēng tiān huáng

其水也,雨,杀人,以陨霜,大风天黄。

jī ér bù sǔn cí wèi tài jué dà shuǐ shuǐ shā rén

饥而不损,兹谓泰,厥大水,水杀人。

bì è yǒu dé cí wèi kuáng jué shuǐ shuǐ liú shā rén yě

避遏有德,兹谓狂,厥水,水流杀人也。

yǐ shuǐ zé de shēng chóng

已水则地生虫。

guī yù bù jiě cí wèi zhuī fēi jué shuǐ hán shā rén

归狱不解,兹谓追非,厥水寒,杀人。

zhuī zhū bù jiě cí wèi bù lǐ jué shuǐ wǔ gǔ bù shōu

追诛不解,兹谓不理,厥水五谷不收。

dà bài bù jiě cí wèi jiē yīn jué shuǐ liú rù guó yì yǔn shuāng shā gǔ

大败不解,兹谓皆阴,厥水流入国邑,陨霜杀谷。

dǒng zhòng shū yuē jiāo bīng jié chóu fú shī liú xiě bǎi xìng chóu yuàn yīn qì shèng gù dà shuǐ yě

”董仲舒曰:“交兵结仇,伏尸流血,百姓愁怨,阴气盛,故大水也。

wèi wén dì huáng chū sì nián liù yuè dà yǔ lín yī luò yì zhì jīn yáng chéng mén piào shù qiān jiā shā rén

魏文帝黄初四年六月,大雨霖,伊洛溢,至津阳城门,漂数千家,杀人。

chū dì jí wèi zì yè qiān luò yíng zào gōng shì ér bù qǐ zōng miào

初,帝即位,自邺迁洛,营造宫室,而不起宗庙。

tài zǔ shén zhǔ yóu zài yè cháng yú jiàn shǐ diàn xiǎng jì rú jiā rén lǐ zhōng huáng chū bù fù hái yè

太祖神主犹在邺,尝于建始殿飨祭如家人礼,终黄初不复还邺。

yòu jiāo shè shén qí wèi yǒu dìng wèi

又郊社神祇,未有定位。

cǐ jiǎn zōng miào fèi jì sì zhī fá yě

此简宗庙废祭祀之罚也。

wú sūn quán chì wū bā nián xià chá líng xiàn hóng shuǐ yì chū piào èr bǎi yú jiā

吴孙权赤乌八年夏,茶陵县鸿水溢出,漂二百余家。

shí sān nián qiū dān yáng gù zhāng děng xiàn yòu hóng shuǐ yì chū

十三年秋,丹阳、故鄣等县又鸿水溢出。

àn quán chēng dì sān shí nián jìng bù yú jiàn yè chuàng qī miào

案权称帝三十年,竟不于建邺创七庙。

wéi fù jiān yī miào yuǎn zài cháng shā ér jiāo sì lǐ quē

惟父坚一庙远在长沙,而郊祀礼阙。

jiā hé chū qún chén zòu yi jiāo sì yòu bù xǔ

嘉禾初,群臣奏宜郊祀,又不许。

mò nián suī yī nán jiāo ér běi jiāo suì wú wén yān

末年虽一南郊,而北郊遂无闻焉。

wú chǔ zhī wàng yì bú jiàn zhì fǎn sì luō yáng yāo shén yǐ qiú fú zhù

吴楚之望亦不见秩,反祀罗阳妖神,以求福助。

tiān jiè ruò yuē quán jiǎn zōng miào bù dǎo cí fèi jì sì gù shì cǐ fá yù qí gǎn wù yě

天戒若曰,权简宗庙,不祷祠,废祭祀,故示此罚,欲其感悟也。

tài yuán yuán nián wú yòu yǒu dà fēng yǒng shuǐ zhī yì

太元元年,吴又有大风涌水之异。

shì dōng quán nán jiāo yi shì jiàn jiù zhēng hu

是冬,权南郊,宜是鉴咎征乎!

hái ér qǐn jí míng nián sì yuè hōng

还而寝疾,明年四月薨。

yī yuē quán shí xìn nà zèn sù suī lù xùn xūn zhòng zi hé chǔ èr yóu bù dé qí zhōng yǔ hàn ān dì tīng chán miǎn yáng zhèn fèi tài zǐ tóng shì yě

一曰,权时信纳谮诉,虽陆逊勋重,子和储贰,犹不得其终,与汉安帝听谗免杨震、废太子同事也。

qiě chì wū zhōng wú nián bù yòng bīng bǎi xìng chóu yuàn

且赤乌中无年不用兵,百姓愁怨。

bā nián qiū jiāng jūn mǎ mào děng yòu tú nì

八年秋,将军马茂等又图逆。

wèi míng dì jǐng chū yuán nián jiǔ yuè yín yǔ jì yǎn xú yù sì zhōu shuǐ chū méi nì shā rén piào shī cái chǎn

魏明帝景初元年九月,淫雨,冀、兖、徐、豫四州水出,没溺杀人,漂失财产。

dì zì chū jí wèi biàn yín shē jí yù duō zhàn yòu nǚ huò duó shì qī chóng shì gōng shì fáng hài nóng zhàn chù qíng zì yù zhì shì mí shén hào lìng nì shí jī bù sǔn yì

帝自初即位,便淫奢极欲,多占幼女,或夺士妻,崇饰宫室,妨害农战,触情恣欲,至是弥甚,号令逆时,饥不损役。

cǐ shuǐ bù rùn xià zhī yīng yě

此水不润下之应也。

wú sūn liàng wǔ fèng yuán nián xià dà shuǐ

吴孙亮五凤元年夏,大水。

liàng jí wèi sì nián nǎi lì quán miào

亮即位四年,乃立权庙。

yòu zhōng wú shì bù shàng zǔ zōng zhī hào bù xiū yán fù zhī lǐ zhāo mù zhī shù yǒu quē

又终吴世不上祖宗之号,不修严父之礼,昭穆之数有阙。

liàng jí xiū hào yòu bìng fèi èr jiāo bù zhì qún shén

亮及休、皓又并废二郊,不秩群神。

cǐ jiǎn zōng miào bù jì sì zhī fá yě

此简宗庙不祭祀之罚也。

yòu shì shí sūn jùn zhuān zhèng yīn shèng yáng zhī yīng hu

又,是时孙峻专政,阴胜阳之应乎!

sūn xiū yǒng ān sì nián wǔ yuè dà yǔ shuǐ quán yǒng yì

孙休永安四年五月,大雨,水泉涌溢。

xī suì zuò pǔ lǐ táng gōng fèi wú shù ér tián bù kě chéng shì zú sǐ pàn huò zì zéi shā bǎi xìng chóu yuàn yīn qì shèng yě

昔岁作浦里塘,功费无数,而田不可成,士卒死叛,或自贼杀,百姓愁怨,阴气盛也。

xiū yòu zhuān rèn zhāng bù tuì shèng chōng děng wú rén zéi zhī yīng yě

休又专任张布,退盛冲等,吴人贼之应也。

wǔ nián bā yuè rén wǔ dà yǔ zhèn diàn shuǐ quán yǒng yì

五年八月壬午,大雨震电,水泉涌溢。

wǔ dì tài shǐ sì nián jiǔ yuè qīng xú yǎn yù sì zhōu dà shuǐ

武帝泰始四年九月,青、徐、兖、豫四州大水。

qī nián liù yuè dà yǔ lín hé luò yī qìn jiē yì shā èr bǎi yú rén

七年六月,大雨霖,河、洛、伊、沁皆溢,杀二百余人。

zì dì jí zūn wèi bù jiā sān hòu zǔ zōng zhī hào

自帝即尊位,不加三后祖宗之号。

tài shǐ èr nián yòu chú míng táng nán jiāo wǔ dì zuò tóng chēng hào tiān shàng dì yī wèi ér yǐ

泰始二年又除明堂南郊五帝座,同称昊天上帝,一位而已。

yòu shěng xiān hòu pèi dì zhī sì

又省先后配地之祀。

cǐ jiǎn zōng miào fèi jì sì zhī fá yě

此简宗庙废祭祀之罚也。

xián níng yuán nián jiǔ yuè xú zhōu dà shuǐ

咸宁元年九月,徐州大水。

èr nián qī yuè guǐ hài hé nán wèi jùn bào shuǐ shā bǎi yú rén

二年七月癸亥,河南、魏郡暴水,杀百余人。

rùn yuè jīng zhōu jùn guó wǔ dà shuǐ liú sì qiān yú jiā

闰月,荆州郡国五大水,流四千余家。

qù nián cǎi zé liáng jiā zǐ nǚ lòu miàn rù diàn dì qīn jiǎn yuè wu zài zī sè bù fǎng dé xíng yǒu bì nì zhě yǐ bù jìng lùn jìn shēn chóu yuàn tiān xià fēi zhī yīn shèng zhī yīng yě

去年采择良家子女,露面入殿,帝亲简阅,务在姿色,不访德行,有蔽匿者以不敬论,搢绅愁怨,天下非之,阴盛之应也。

sān nián liù yuè yì liáng èr zhōu jùn guó bā bào shuǐ shā sān bǎi yú rén

三年六月,益、梁二州郡国八暴水,杀三百余人。

qī yuè jīng zhōu dà shuǐ

七月,荆州大水。

jiǔ yuè shǐ píng jùn dà shuǐ

九月,始平郡大水。

shí yuè qīng xú yǎn yù jīng yì liáng qī zhōu yòu dà shuǐ

十月,青、徐、兖、豫、荆、益、梁七州又大水。

shì shí gǔ chōng děng yòng shì zhuān zì ér zhèng rén shū wài zhě duō yīn qì shèng yě

是时贾充等用事专恣,而正人疏外者多,阴气盛也。

sì nián qī yuè sī jì yǎn yù jīng yáng jùn guó èr shí dà shuǐ shāng qiū jia huài wū shì yǒu sǐ zhě

四年七月,司、冀、兖、豫、荆、扬郡国二十大水,伤秋稼,坏屋室,有死者。

tài kāng èr nián liù yuè tài shān jiāng xià dà shuǐ tài shān liú sān bǎi jiā shā liù shí yú rén jiāng xià yì shā rén

太康二年六月,泰山、江夏大水,泰山流三百家,杀六十余人,江夏亦杀人。

shí píng wú hòu wáng jùn wèi yuán gōng ér dǐ hé wàng jiā xún gǔ wèi wú móu ér bìng méng zhòng shǎng shōu wú jī wǔ qiān nà zhī hòu gōng cǐ qí yīng yě

时平吴后,王浚为元功而诋劾妄加,荀、贾为无谋而并蒙重赏,收吴姬五千,纳之后宫,此其应也。

sì nián qī yuè yǎn zhōu dà shuǐ

四年七月,兖州大水。

shí èr yuè hé nán jí jīng yáng liù zhōu dà shuǐ

十二月,河南及荆、扬六州大水。

wǔ nián jiǔ yuè jùn guó sì dà shuǐ yòu yǔn shuāng

五年九月,郡国四大水,又陨霜。

shì yuè nán ān děng wǔ jùn dà shuǐ

是月,南安等五郡大水。

liù nián sì yuè jùn guó shí dà shuǐ huài lú shè

六年四月,郡国十大水,坏庐舍。

qī nián jiǔ yuè jùn guó bā dà shuǐ

七年九月,郡国八大水。

bā yuè liù yuè jùn guó bā dà shuǐ

八月六月,郡国八大水。

huì dì yuán kāng èr nián yǒu shuǐ zāi

惠帝元康二年,有水灾。

wǔ nián wǔ yuè yǐng chuān huái nán dà shuǐ

五年五月,颍川、淮南大水。

liù yuè chéng yáng dōng guǎn dà shuǐ shā rén jīng yáng xú yǎn yù wǔ zhōu yòu shuǐ

六月,城阳、东莞大水,杀人,荆、扬、徐、兖、豫五州又水。

shì shí dì jí wèi yǐ wǔ zài yóu wèi jiāo sì qí zhēng cháng yì duō bù qīn xíng shì

是时帝即位已五载,犹未郊祀,其蒸尝亦多不亲行事。

cǐ jiǎn zōng miào fèi jì sì zhī fá

此简宗庙废祭祀之罚。

liù nián wǔ yuè xíng yáng èr zhōu dà shuǐ

六年五月,刑、扬二州大水。

shì shí gǔ hòu luàn cháo chǒng shù gǔ guō nǚ zhǔ zhuān zhèng yīn qì shèng zhī yīng yě

是时贾后乱朝,宠树贾、郭,女主专政,阴气盛之应也。

bā nián wǔ yuè jīn yōng chéng jǐng yì

八年五月,金墉城井溢。

hàn zhì chéng dì shí yǒu cǐ yāo hòu wáng mǎng jiàn nì

《汉志》,成帝时有此妖,后王莽僭逆。

jīn yǒu cǐ yāo zhào wáng lún cuàn wèi lún fèi dì yú cǐ chéng jǐng yì suǒ zài qí tiān yì yě

今有此妖,赵王伦篡位,伦废帝于此城,井溢所在,其天意也。

jiǔ yuè jīng yáng xú jì yù wǔ zhōu dà shuǐ

九月,荆、扬、徐、冀、豫五州大水。

shì shí gǔ hòu bào lì zī shén hán mì jiāo cāi mí shàn zú hài tài zǐ xuán yǐ huò miè

是时贾后暴戾滋甚,韩谧骄猜弥扇,卒害太子,旋以祸灭。

jiǔ nián sì yuè gōng zhōng jǐng shuǐ fèi yì

九年四月,宫中井水沸溢。

yǒng níng yuán nián qī yuè nán yáng dōng hǎi dà shuǐ

永宁元年七月,南阳、东海大水。

shì shí qí wáng jiǒng zhuān zhèng yīn shèng zhī yīng yě

是时齐王冏专政,阴盛之应也。

tài ān yuán nián qī yuè yǎn yù xú jì sì zhōu shuǐ

太安元年七月,兖、豫、徐、冀四州水。

shí jiàng xiàng lì zhèng wú zūn zhǔ xīn yīn shèng gù yě

时将相力政,无尊主心,阴盛故也。

xiào huái dì yǒng jiā sì nián sì yuè jiāng dōng dà shuǐ

孝怀帝永嘉四年四月,江东大水。

shí wáng dǎo děng qián huái yì dài zhī jì yīn qì shèng yě

时王导等潜怀翼戴之计,阴气盛也。

yuán dì tài xìng sān nián liù yuè dà shuǐ

元帝太兴三年六月,大水。

shì shí wáng dūn nèi huái bù chén ào hěn líng shàng cǐ yīn qì shèng yě

是时王敦内怀不臣,傲很陵上,此阴气盛也。

sì nián qī yuè yòu dà shuǐ

四年七月,又大水。

yǒng chāng èr nián wǔ yuè jīng zhōu jí dān yáng xuān chéng wú xīng shòu chūn dà shuǐ

永昌二年五月,荆州及丹阳、宣城、吴兴、寿春大水。

míng dì tài níng yuán nián wǔ yuè dān yáng xuān chéng wú xīng shòu chūn dà shuǐ

明帝太宁元年五月,丹阳、宣城、吴兴、寿春大水。

shì shí wáng dūn wēi quán zhèn zhǔ yīn qì shèng gù yě

是时王敦威权震主,阴气盛故也。

chéng dì xián hé yuán nián wǔ yuè dà shuǐ

成帝咸和元年五月,大水。

shì shí sì zhǔ yòu chōng mǔ hòu chēng zhì yǔ liàng yǐ yuán jiù jué shì jìn zhōng yīn shèng yáng gù yě

是时嗣主幼冲,母后称制,庾亮以元舅决事禁中,阴胜阳故也。

èr nián wǔ yuè wù zǐ jīng dū dà shuǐ

二年五月戊子,京都大水。

shì dōng yǐ sū jùn chēng bīng dū yì tú dì

是冬,以苏峻称兵,都邑涂地。

sì nián qī yuè dān yáng xuān chéng wú xīng kuài jī dà shuǐ

四年七月,丹阳、宣城、吴兴、会稽大水。

shì dōng guō mò zuò luàn jīng yù gòng tǎo zhī bàn suì nǎi dìng bīng yì zhī yīng yě

是冬,郭默作乱,荆豫共讨之,半岁乃定,兵役之应也。

qī nián wǔ yuè dà shuǐ

七年五月,大水。

shì shí dì wèi qīn jī wù zhèng zài dà chén yīn shèng yáng yě

是时帝未亲机务,政在大臣,阴胜阳也。

xián kāng yuán nián bā yuè cháng shā wǔ líng dà shuǐ

咸康元年八月,长沙、武陵大水。

mù dì yǒng hé sì nián wǔ yuè dà shuǐ

穆帝永和四年五月,大水。

wǔ nián wǔ yuè dà shuǐ

五年五月,大水。

liù nián wǔ yuè yòu dà shuǐ

六年五月,又大水。

shí yòu zhǔ chōng ruò mǔ hòu lín cháo yòu jiàng xiàng dà chén gè zhí quán zhèng yǔ xián hé chū tóng shì yě

时幼主冲弱,母后临朝,又将相大臣各执权政,与咸和初同事也。

qī nián qī yuè jiǎ chén yè tāo shuǐ rù shí tou sǐ zhě shù bǎi rén

七年七月甲辰夜,涛水入石头,死者数百人。

shì shí yīn hào yǐ sī fèn fèi cài mó xiá ěr fēi zhī

是时殷浩以私忿废蔡谟,遐迩非之。

yòu yòu zhǔ zài shàng ér yīn huán jiāo wù xuǎn tú jù jiǎ gè chóng sī quán yīn shèng yáng zhī yīng yě

又幼主在上而殷桓交恶,选徒聚甲,各崇私权,阴胜阳之应也。

yī shuō tāo shuǐ rù shí tou yǐ wéi bīng zhàn

一说,涛水入石头,以为兵占。

shì hòu yīn hào huán wēn xiè shàng xún xiàn lián nián zhēng fá bǎi xìng chóu yuàn yě

是后殷浩、桓温、谢尚、荀羡连年征伐,百姓愁怨也。

shēng píng èr nián wǔ yuè dà shuǐ

升平二年五月,大水。

wǔ nián sì yuè yòu dà shuǐ

五年四月,又大水。

shì shí huán wēn quán zhì cháo tíng zhuān zhēng fá yīn shèng yáng yě

是时桓温权制朝廷,专征伐,阴胜阳也。

hǎi xī tài hé liù nián liù yuè jīng shī dà shuǐ píng dì shù chǐ jìn jí tài miào

海西太和六年六月,京师大水,平地数尺,浸及太庙。

zhū què dà háng lǎn duàn sān sōu liú rù dà jiāng

朱雀大航缆断,三艘流入大江。

dān yáng jìn líng wú jùn wú xīng lín hǎi wǔ jùn yòu dà shuǐ dào jià dàng méi lí shù jī jǐn

丹阳、晋陵、吴郡、吴兴、临海五郡又大水,稻稼荡没,黎庶饥馑。

chū sì nián huán wēn běi fá bài jì shí sàng qí jiǔ wǔ nián yòu zhēng huái nán yú suì nǎi kè bǎi xìng chóu yuàn zhī yīng yě

初,四年桓温北伐败绩,十丧其九,五年又征淮南,逾岁乃克,百姓愁怨之应也。

jiǎn wén dì xián ān yuán nián shí èr yuè rén wǔ tāo shuǐ rù shí tou

简文帝咸安元年十二月壬午,涛水入石头。

míng nián yāo zéi lú sǒng lǜ qí shǔ shù bǎi rén rù diàn lüè qǔ wǔ kù sān kù jiǎ zhàng yóu jī jiāng jūn máo ān zhī tǎo miè zhī bīng xìng yīn shèng zhī yīng yě

明年,妖贼卢竦率其属数百人入殿,略取武库三库甲仗,游击将军毛安之讨灭之,兵兴、阴盛之应也。

xiào wǔ dì tài yuán sān nián liù yuè dà shuǐ

孝武帝太元三年六月,大水。

shì shí dì yòu ruò zhèng zài jiàng xiàng

是时帝幼弱,政在将相。

wǔ nián wǔ yuè dà shuǐ

五年五月,大水。

liù nián liù yuè yáng jīng jiāng sān zhōu dà shuǐ

六年六月,扬、荆、江三州大水。

bā nián sān yuè shǐ xīng nán kāng lú líng dà shuǐ píng dì wǔ zhàng

八年三月,始兴、南康、庐陵大水,平地五丈。

shí nián wǔ yuè dà shuǐ

十年五月,大水。

zì bā nián pò fú jiān hòu yǒu shì zhōng zhōu yì wú nìng suì chóu yuàn zhī yīng yě

自八年破苻坚后,有事中州,役无宁岁,愁怨之应也。

shí sān nián shí èr yuè tāo shuǐ rù shí tou huǐ dà háng shā rén

十三年十二月,涛水入石头,毁大航,杀人。

míng nián mù róng shì kòu rǎo sī yǎn zhèn shù xī běi pí yú bēn mìng chóu yuàn zhī yīng yě

明年,慕容氏寇扰司兖,镇戍西北,疲于奔命,愁怨之应也。

shí wǔ nián qī yuè miǎn zhōng zhū jùn jí yǎn zhōu dà shuǐ

十五年七月,沔中诸郡及兖州大水。

shì shí yuán hé fēn zhēng zhēng shù qín cuì zhī yīng yě

是时缘河纷争,征戍勤瘁之应也。

shí qī nián liù yuè jiǎ yín tāo shuǐ rù shí tou huǐ dà háng piào chuán fǎng yǒu sǐ zhě

十七年六月甲寅,涛水入石头,毁大航,漂船舫,有死者。

jīng kǒu xi pǔ yì tāo rù shā rén

京口西浦亦涛入杀人。

yǒng jiā jùn cháo shuǐ yǒng qǐ jìn hǎi sì xiàn rén duō sǐ

永嘉郡潮水涌起,近海四县人多死。

hòu sì nián dì bēng ér wáng gōng zài gōng jīng shī jīng shī yì fā zhòng yǐ yù zhī bīng bǐ pín xìng bǎi xìng chóu yuàn zhī yīng yě

后四年帝崩,而王恭再攻京师,京师亦发众以御之,兵彼频兴,百姓愁怨之应也。

shí bā nián liù yuè jǐ hài shǐ xīng nán kāng lú líng dà shuǐ shēn wǔ zhàng

十八年六月己亥,始兴、南康、庐陵大水,深五丈。

shí jiǔ nián qī yuè jīng xú dà shuǐ shāng qiū jia

十九年七月,荆徐大水,伤秋稼。

èr shí nián liù yuè jīng xú yòu dà shuǐ

二十年六月,荆徐又大水。

èr shí yī nián wǔ yuè guǐ mǎo dà shuǐ

二十一年五月癸卯,大水。

shì shí zhèng shì duō bì zhào shù fēi zhī

是时政事多弊,兆庶非之。

ān dì lóng ān sān nián wǔ yuè jīng zhōu dà shuǐ píng dì sān zhàng

安帝隆安三年五月,荆州大水,平地三丈。

qù nián yīn zhòng kān jǔ bīng xiàng jīng shī shì nián chūn yòu shā xī huī yīn shèng zuò wēi zhī yīng yě

去年殷仲堪举兵向京师,是年春又杀郗恢,阴盛作威之应也。

zhòng kān xún yì bài wáng

仲堪寻亦败亡。

wǔ nián wǔ yuè dà shuǐ

五年五月,大水。

shì shí huì jī wáng shì zǐ yuán xiǎn zuò wēi líng shàng yòu huán xuán shàn xī xià sūn ēn luàn dōng guó yīn shèng yáng zhī yīng yě

是时会稽王世子元显作威陵上,又桓玄擅西夏,孙恩乱东国,阴胜阳之应也。

yuán xìng èr nián shí èr yuè huán xuán cuàn wèi

元兴二年十二月,桓玄篡位。

qí míng nián èr yuè gēng yín yè tāo shuǐ rù shí tou

其明年二月庚寅夜,涛水入石头。

shāng lǚ fāng zhōu wàn jì piào bài liú duàn hái zì xiāng wàng

商旅方舟万计,漂败流断,骸胔相望。

jiāng zuǒ suī pín yǒu tāo biàn wèi yǒu ruò sī zhī shén

江左虽频有涛变,未有若斯之甚。

sān yuè yì jūn kè jīng dū xuán bài zǒu suì yí miè zhī

三月,义军克京都,玄败走,遂夷灭之。

sān nián èr yuè jǐ chǒu shuò yè tāo shuǐ rù shí tou piào méi shā rén dà háng liú bài

三年二月己丑朔夜,涛水入石头,漂没杀人,大航流败。

yì xī yuán nián shí èr yuè jǐ wèi tāo shuǐ rù shí tou

义熙元年十二月己未,涛水入石头。

èr nián shí èr yuè jǐ wèi yè tāo shuǐ rù shí tou

二年十二月己未夜,涛水入石头。

míng nián luò qiú fù huán qián jié huán yìn yīn zhòng wén děng móu zuò luàn liú zhì yì móu fǎn fán suǒ zhū miè shù shí jiā

明年,骆球父环潜结桓胤、殷仲文等谋作乱,刘稚亦谋反,凡所诛灭数十家。

sān nián wǔ yuè bǐng wǔ dà shuǐ

三年五月丙午,大水。

sì nián shí èr yuè wù yín tāo shuǐ rù shí tou

四年十二月戊寅,涛水入石头。

míng nián wáng lǚ běi tǎo

明年,王旅北讨。

liù nián wǔ yuè dīng sì dà shuǐ

六年五月丁巳,大水。

yǐ chǒu lú xún zhì cài zhōu

乙丑,卢循至蔡洲。

bā nián liù yuè dà shuǐ

八年六月,大水。

jiǔ nián wǔ yuè xīn sì dà shuǐ

九年五月辛巳,大水。

shí nián wǔ yuè dīng chǒu dà shuǐ

十年五月丁丑,大水。

wù yín xi míng mén dì chuān yǒng shuǐ chū huǐ mén shàn jí xiàn yì shuǐ lì tǔ yě

戊寅,西明门地穿,涌水出,毁门扇及限,亦水沴土也。

qī yuè yǐ chǒu huái běi fēng zāi dà shuǐ shā rén

七月乙丑,淮北风灾,大水杀人。

shí yī nián qī yuè bǐng xū dà shuǐ yān zì tài miào bǎi guān fù jiù

十一年七月丙戌,大水,淹渍太庙,百官赴救。

míng nián wáng lǚ běi tǎo guān hé

明年,王旅北讨关河。

jīng yuē jìng yòng wǔ shì yī yuē mào èr yuē yán sān yuē shì sì yuē tīng wǔ yuē sī

《经》曰:“敬用五事:一曰貌,二曰言,三曰视,四曰听,五曰思。

mào yuē gōng yán yuē cóng shì yuē míng tīng yuē cōng sī yuē ruì

容貌要恭敬,言语要顺从,观察要清楚,听闻要敏锐,思考要通达。

gōng zuò sù cóng zuò yì míng zuò zhé cōng zuò móu ruì zuò shèng

恭作肃,从作乂,明作哲,聪作谋,睿作圣。

xiū zhēng yuē sù shí yǔ ruò

休征:曰肃,时雨若;

yì shí yì ruò

乂,时晹若;

zhé shí yù ruò

哲,时燠若;

móu shí hán ruò

谋,时寒若;

shèng shí fēng ruò

圣,时风若。

jiù zhēng yuē kuáng héng yǔ ruò

咎征:曰狂,恒雨若;

jiàn héng yì ruò

僭,恒晹若;

yù héng yù ruò

豫,恒燠若;

jí héng hán ruò

急,恒寒若;

yǔ mào héng fēng ruò

{雨瞀},恒风若。

chuán yuē mào zhī bù gōng shì wèi bù sù jué jiù kuáng jué fá héng yǔ jué jí è

《传》曰:“貌之不恭,是谓不肃,厥咎狂,厥罚恒雨,厥极恶。

shí zé yǒu fú yāo shí zé yǒu guī niè shí zé yǒu jī huò shí zé yǒu xià tǐ shēng shàng zhī kē shí zé yǒu qīng shěng qīng xiáng

时则有服妖,时则有龟孽,时则有鸡祸,时则有下体生上之疴,时则有青眚青祥。

wéi jīn lì mù

惟金沴木。

shuō yuē fán cǎo mù zhī lèi wèi zhī yāo

说曰:凡草木之类谓之妖。

yāo yóu yāo tāi yán shàng wēi yě

妖犹夭胎,言尚微也。

chóng zhì zhī lèi wèi zhī niè

虫豸之类谓之孽。

niè zé yá niè yǐ

孽则芽孽矣。

jí liù chù wèi zhī huò yán qí zhe yě

及六畜,谓之祸,言其著也。

jí rén wèi zhī kē

及人,谓之疴。

kē bìng mào yě yán jìn shēn yě

疴,病貌也,言浸深也。

shén zé yǒu yì wù shēng wèi zhī shěng

甚则有异物生,谓之眚;

zì wài lái wèi zhī xiáng

自外来,谓之祥。

xiáng yóu zhēn yě

祥,如同祯。

qì xiāng shāng wèi zhī lì

气相伤,谓之沴。

lì yóu lín lì bù hé yì yě

沴犹临莅,不和意也。

měi yī shì yún shí zé yǐ jué zhī yán fēi bì jù zhì huò yǒu huò wáng huò zài qián huò zài hòu

每一事云“时则”以绝之,言非必俱至,或有或亡,或在前或在后。

xiào wǔ shí xià hóu shǐ chāng tōng wǔ jīng shàn tuī wǔ xíng chuán yǐ chuán zú zǐ xià hóu shèng xià jí xǔ shāng jiē yǐ jiào suǒ xián dì zi

孝武时,夏侯始昌通《五经》,善推《五行传》,以传族子夏侯胜,下及许商,皆以教所贤弟子。

qí chuán yǔ liú xiàng tóng wéi liú xīn chuán dú yì

其传与刘向同,惟刘歆传独异。

mào zhī bù gōng shì wèi bù sù

貌之不恭,是谓不肃。

sù jìng yě

肃,敬也。

nèi yuē gōng wài yuē jìng

内曰恭,外曰敬。

rén jūn xíng jǐ tǐ mào bù gōng dài màn jiāo jiǎn zé bù néng jìng wàn shì shī zé kuáng yì gù qí jiù kuáng yě

人君行己,体貌不恭,怠慢骄蹇,则不能敬万事,失则狂易,故其咎狂也。

shàng màn xià bào zé yīn qì shèng gù qí fá cháng yǔ yě

上慢下暴,则阴气胜,故其罚常雨也。

shuǐ shāng bǎi gǔ yī shí bù zú zé jiān guǐ bìng zuò gù qí jí è yě

水伤百谷,衣食不足,则奸宄并作,故其极恶也。

yī yuē rén duō bèi xíng huò xíng mào chǒu è yì shì yě

一曰,人多被刑,或形貌丑恶,亦是也。

fēng sú kuáng màn biàn jié yì dù zé wèi piāo qīng qí guài zhī fú gù yǒu fú yāo

风俗狂慢,变节易度,则为剽轻奇怪之服,故有服妖。

shuǐ lèi dòng gù yǒu guī niè

水类动,故有龟孽。

yú yì xùn wèi jī

于《易》,《巽》为鸡。

jī yǒu guān jù wén wǔ zhī mào

鸡有冠、距,文武之貌。

ér bù wéi wēi mào qì huǐ gù yǒu jī huò

而不为威,貌气毁,故有鸡祸。

yī yuē shuǐ suì duō jī sǐ jí wèi guài yì shì yě

一曰,水岁多鸡死及为怪,亦是也。

shàng shī wēi yí zé yǒu qiáng chén hài jūn shàng zhě gù yǒu xià tǐ shēng yú shàng zhī kē

上失威仪,则有强臣害君上者,故有下体生于上之疴。

mù sè qīng gù yǒu qīng shěng qīng xiáng

木色青,故有青眚青祥。

fán mào shāng zhě bìng mù qì mù qì bìng zé jīn lì zhī chōng qì xiāng tōng yě

凡貌伤者病木气,木气病则金沴之,冲气相通也。

yú yì zhèn zài dōng fāng wèi chūn wèi mù

于《易》,《震》在东方,为春为木;

duì zài xī fāng wèi qiū wèi jīn

《兑》在西方,为秋为金;

lí zài nán fāng wèi xià wèi huǒ

《离》在南方,为夏为火;

kǎn zài běi fāng wèi dōng wèi shuǐ

《坎》在北方,为冬为水。

chūn yǔ qiū rì yè fēn hán shǔ píng shì yǐ jīn mù zhī qì yì yǐ xiāng biàn gù mào shāng zé zhì qiū yīn cháng yǔ yán shāng zé zhì chūn yáng cháng hàn yě

春与秋日夜分,寒暑平,是以金木之气易以相变,故貌伤则致秋阴常雨,言伤则致春阳常旱也。

zhì yú dōng xià rì yè xiāng fǎn hán shǔ shū jué shuǐ huǒ zhī qì bù dé xiāng bìng gù shì shāng cháng yù tīng shāng cháng hán zhě qí qì rán yě

至于冬夏,日夜相反,寒暑殊绝,水火之气不得相并,故视伤常燠、听伤常寒者,其气然也。

nì zhī qí jí yuē è

逆之,其极曰恶;

shùn zhī qí fú yuē yōu hǎo dé

顺之,其福曰攸好德。

liú xīn mào chuán yuē yǒu lín chóng zhī niè yáng huò bí kē

刘歆《貌传》曰有鳞虫之孽,羊祸,鼻疴。

shuō yǐ wéi yú tiān wén dōng fāng chén wèi lóng xīng gù wèi lín chóng

说以为于天文东方辰为龙星,故为鳞虫。

yú yì duì wèi yáng mù wèi jīn suǒ bìng gù zhì yáng huò yǔ cháng yǔ tóng yīng

于《易》,《兑》为羊,木为金所病,故致羊祸,与常雨同应。

cǐ shuō fēi shì

此说非是。

chūn yǔ qiū qì yīn yáng xiāng dí mù bìng jīn shèng gù néng xiāng bìng wéi cǐ yī shì ěr

春与秋气阴阳相敌,木病金盛,故能相并,惟此一事耳。

huò yǔ yāo kē xiáng shěng tóng lèi bù dé dú yì

祸与妖疴祥眚同类,不得独异。

wèi shàng shū shān yáng yáng xíng bù chí zòng jīn bù shù tǐ zuò qǐ qīng yǐ ruò wú shǒu zú cǐ mào zhī bù gōng yě

魏尚书邓飏扬行步驰纵,筋不束体,坐起倾倚,若无手足,此貌之不恭也。

guǎn lù wèi zhī guǐ zào

管辂谓之鬼躁。

guǐ zào zhě xiōng zhōng zhī zhēng hòu zú zhū yě

鬼躁者,凶终之征,后卒诛也。

huì dì yuán kāng zhōng guì yóu zǐ dì xiāng yǔ wèi sàn fà luǒ shēn zhī yǐn duì nòng bì qiè nì zhī zhě shāng hǎo fēi zhī zhě fù jī xī shì zhī shì chǐ bù yǔ yān

惠帝元康中,贵游子弟相与为散发倮身之饮,对弄婢妾,逆之者伤好,非之者负讥,希世之士耻不与焉。

gài mào zhī bù gōng hú dí qīn zhōng guó zhī méng yě

盖貌之不恭,胡狄侵中国之萌也。

qí hòu suì yǒu wǔ hú zhī luàn cǐ yòu shī zài kuáng yě

其后遂有五胡之乱,此又失在狂也。

yuán kāng zhōng gǔ mì qīn guì shù rù èr gōng yǔ chǔ jūn yóu xì wú jiàng xià xīn

元康中,贾谧亲贵,数入二宫,与储君游戏,无降下心。

yòu cháng yīn yì qí zhēng dào chéng dū wáng yǐng lì sè yuē huáng tài zǐ guó zhī chǔ èr gǔ mì hé gǎn wú lǐ

又尝因弈棋争道,成都王颖厉色曰:“皇太子国之储贰,贾谧何敢无礼!

mì yóu bù quān gù jí yú huò mào bù gōng zhī fá yě

”谧犹不悛,故及于祸,貌不恭之罚也。

qí wáng jiǒng jì zhū zhào wáng lún yīn liú fǔ zhèng zuò bài bǎi guān fú chì tái fǔ yín zhuān jiāo bù yī cháo jìn cǐ kuáng cī bù sù zhī jiù yě

齐王冏既诛赵王伦,因留辅政,坐拜百官,符敕台府,淫JT专骄,不一朝觐,此狂恣不肃之咎也。

tiān xià mò bù gāo qí gōng ér lǜ qí wáng yě jiǒng zhōng fú gǎi suì zhì yí miè

天下莫不高其功而虑其亡也,冏终弗改,遂致夷灭。

sī mǎ dào zǐ yú fǔ yuán nèi liè sì shǐ jī rén gū yù shēn zì mào yì

司马道子于府园内列肆,使姬人酤鬻,身自贸易。

gàn bǎo yǐ wéi guì zhě shī wèi jiàng zài zào lì zhī xiàng yě

干宝以为贵者失位,降在皂隶之象也。

é ér dào zǐ jiàn fèi yǐ shù rén zhōng cǐ mào bù gōng zhī yīng yě

俄而道子见废,以庶人终,此貌不恭之应也。

ān dì yì xī qī nián jiāng bài shòu liú yì shì zǐ yì yǐ wáng mìng zhī zhòng dāng shè xiǎng yàn qīn qǐng lì zuǒ lín shì

安帝义熙七年,将拜授刘毅世子,毅以王命之重,当设飨宴,亲请吏佐临视。

zhì bài rì guó liáo bù zhòng bái mò bài yú jiù zhōng

至拜日,国僚不重白,默拜于厩中。

wáng rén jiāng fǎn mìng yì fāng zhī zhī dà yǐ wéi hèn miǎn láng zhōng lìng liú jìng shū guān

王人将反命,毅方知之,大以为恨,免郎中令刘敬叔官。

tiān jiè ruò yuē cǐ duò lüè jiā lǐ bù sù zhī yāo yě

天戒若曰,此惰略嘉礼不肃之妖也。

qí hòu yì suì bèi shā yān

其后毅遂被杀焉。

shù zhēng héng yǔ liú xīn yǐ wéi chūn qiū dà yǔ liú xiàng yǐ wéi dà shuǐ

庶征恒雨,刘歆以为《春秋》大雨,刘向以为大水。

wèi míng dì tài hé yuán nián qiū shù dà yǔ duō bào zú léi diàn fēi cháng zhì shā niǎo què

魏明帝太和元年秋,数大雨,多暴卒,雷电非常,至杀鸟雀。

àn yáng fù shàng shū cǐ héng yǔ zhī fá yě

案杨阜上疏,此恒雨之罚也。

shí tiān zǐ jū sāng bù āi chū rù yì liè wú dù shē chǐ fán xīng duó nóng shí gù shuǐ shī qí xìng ér héng yǔ wèi fá

时天子居丧不哀,出入弋猎无度,奢侈繁兴,夺农时,故水失其性而恒雨为罚。

tài hé sì nián bā yuè dà yǔ lín sān shí yú rì yī luò hé hàn jiē yì suì yǐ xiōng jī

太和四年八月,大雨霖三十余日,伊、洛、河、汉皆溢,岁以凶饥。

wú sūn liàng tài píng èr nián èr yuè jiǎ yín dà yǔ zhèn diàn

吴孙亮太平二年二月甲寅,大雨,震电。

yǐ mǎo xuě dà hán

乙卯,雪,大寒。

àn liú xīn shuō cǐ shí dāng yǔ ér bù dàng dà dà yǔ héng yǔ zhī fá yě

案刘歆说,此时当雨而不当大,大雨,恒雨之罚也。

yú shǐ zhèn diàn zhī míng rì ér xuě dà hán yòu cháng hán zhī fá yě

于始震电之,明日而雪,大寒,又常寒之罚也。

liú xiàng yǐ wéi jì yǐ léi diàn zé xuě bù dàng fù jiàng jiē shī shí zhī yì yě

刘向以为既已雷电,则雪不当复降,皆失时之异也。

tiān jiè ruò yuē wèi jūn shī shí zéi chén jiāng qǐ

天戒若曰,为君失时,贼臣将起。

xiān zhèn diàn ér hòu xuě zhě yīn jiàn jiàn xì qǐ ér shèng yáng nì shì zhī huò jiāng chéng yě

先震电而后雪者,阴见间隙,起而胜阳,逆弑之祸将成也。

liàng bù wù xún jiàn fèi

亮不悟,寻见废。

cǐ yǔ chūn qiū lǔ yǐn tóng

此与《春秋》鲁隐同。

wǔ dì tài shǐ liù nián liù yuè dà yǔ lín

武帝泰始六年六月,大雨霖。

jiǎ chén hé luò yī qìn shuǐ tóng shí bìng yì liú sì qiān jiǔ bǎi yú jiā shā èr bǎi yú rén méi qiū jià qiān sān bǎi liù shí yú qǐng

甲辰,河、洛、伊、沁水同时并溢,流四千九百余家,杀二百余人,没秋稼千三百六十余顷。

tài kāng wǔ nián qī yuè rèn chéng liáng guó bào yǔ hài dòu mài

太康五年七月,任城、梁国暴雨,害豆麦。

jiǔ yuè nán ān jùn lín yǔ bào xuě shù mù cuī shé hài qiū jià

九月,南安郡霖雨暴雪,树木摧折,害秋稼。

shì qiū wèi jùn xī píng jùn jiǔ xiàn huái nán píng yuán lín yǔ bào shuǐ shuāng shāng qiū jia

是秋,魏郡西平郡九县、淮南、平原霖雨暴水,霜伤秋稼。

huì dì yǒng níng yuán nián shí yuè yì yáng nán yáng dōng hǎi lín yǔ yān hài qiū mài

惠帝永宁元年十月、义阳、南阳、东海霖雨,淹害秋麦。

yuán dì tài xìng sān nián chūn yǔ zhì yú xià

元帝太兴三年,春雨至于夏。

shì shí wáng dūn zhí quán bù gōng zhī fá yě

是时王敦执权,不恭之罚也。

yǒng chāng yuán nián chūn yǔ sì shí yú rì zhòu yè léi diàn zhèn wǔ shí yú rì

永昌元年,春雨四十余日,昼夜雷电震五十余日。

shì shí wáng dūn xīng bīng wáng shī bài jì zhī yīng yě

是时王敦兴兵,王师败绩之应也。

chéng dì xián hé sì nián chūn yǔ wǔ shí yú rì héng léi diàn

成帝咸和四年,春雨五十余日,恒雷电。

shì shí suī zhǎn sū jùn qí yú dǎng yóu jù shǒu shí tou zhì qí miè hòu yín yǔ nǎi jì

是时虽斩苏峻,其余党犹据守石头,至其灭后,淫雨乃霁。

xián kāng yuán nián bā yuè yǐ chǒu jīng zhōu zhī cháng shā yōu lǐ líng wǔ líng zhī lóng yáng sān xiàn yǔ shuǐ fú piāo wū shì shā rén sǔn qiū jià

咸康元年八月乙丑,荆州之长沙攸、醴陵、武陵之龙阳,三县雨水,浮漂屋室,杀人,损秋稼。

shì shí dì yòu quán zài yú xià

是时帝幼,权在于下。

fú yāo

服妖

wèi wǔ dì yǐ tiān xià xiōng huāng zī cái fá kuì shǐ nǐ gǔ pí biàn cái jiān bó wèi bái qià yǐ yì jiù fú

魏武帝以天下凶荒,资财乏匮,始拟古皮弁,裁缣帛为白帢,以易旧服。

fu xuán yuē

傅玄曰;

bái nǎi jūn róng fēi guó róng yě

“白乃军容,非国容也。

gàn bǎo yǐ wéi gǎo sù xiōng sàng zhī xiàng yě

”干宝以为“缟素,凶丧之象也”。

míng zhī wèi qià huǐ rǔ zhī yán yě gài gé dài zhī hòu jié shā zhī yāo yě

名之为帢,毁辱之言也,盖革代之后,劫杀之妖也。

wèi míng dì zhe xiù mào pī piāo wán bàn xiù cháng yǐ jiàn zhí chén yáng fù jiàn yuē cǐ lǐ hé fǎ fú yá

魏明帝著绣帽,披缥纨半袖,常以见直臣杨阜,谏曰:“此礼何法服邪!

dì mò rán

”皇帝沉默不语。

jìn fú yāo yě

近服妖也。

fu piāo fēi lǐ zhī sè

夫缥,非礼之色。

xiè fú shàng bù yǐ hóng zǐ kuàng jiē chén xià hu

亵服尚不以红紫,况接臣下乎?

rén zhǔ qīn yù fēi fǎ zhī zhāng suǒ wèi zì zuò niè bù kě ráng yě

人主亲御非法之章,所谓自作孽不可禳也。

dì jì bù xiǎng yǒng nián shēn méi ér lù qù wáng shì hòu sì bù zhōng suì wáng tiān xià

帝既不享永年,身没而禄去王室,后嗣不终,遂亡天下。

jǐng chū yuán nián fā tóng zhù wèi jù rén èr hào yuē wēng zhòng zhì zhī sī mǎ mén wài

景初元年,发铜铸为巨人二,号曰翁仲,置之司马门外。

àn gǔ cháng rén jiàn wèi guó wáng

案古长人见,为国亡。

cháng dí jiàn lín táo wèi qín wáng zhī huò

长狄见临洮,为秦亡之祸。

shǐ huáng bù wù fǎn yǐ wéi jiā xiáng zhù tóng rén yǐ xiàng zhī

始皇不悟,反以为嘉祥,铸铜人以象之。

wèi fǎ wáng guó zhī qì ér yú yì jìng wú qǔ yān

魏法亡国之器,而于义竟无取焉。

gài fú yāo yě

盖服妖也。

shàng shū hé yàn hǎo fú fù rén zhī fú fu xuán yuē cǐ yāo fú yě

尚书何晏好服妇人之服,傅玄曰:“此妖服也。

fu yī shang zhī zhì suǒ yǐ dìng shàng xià shū nèi wài yě

夫衣裳之制,所以定上下殊内外也。

dà yá yún xuán gǔn chì què gōu yīng lòu xī gē qí wén yě

《大雅》云‘玄衮赤舄,钩膺镂锡’,歌其文也。

xiǎo yǎ yún yǒu yán yǒu yì gòng wǔ zhī fú yǒng qí wǔ yě

《小雅》云‘有严有翼,共武之服’,咏其武也。

ruò nèi wài bù shū wáng zhì shī xù fú yāo jì zuò shēn suí zhī wáng

若内外不殊,王制失叙,服妖既作,身随之亡。

mèi xī guān nán zǐ zhī guān jié wáng tiān xià

妹嬉冠男子之冠,桀亡天下;

hé yàn fú fù rén zhī fú yì wáng qí jiā qí jiù jūn yě

何晏服妇人之服,亦亡其家,其咎均也。

wú fù rén xiū róng zhě jí shù qí fā ér mó jiǎo guò yú ěr gài qí sú zì cāo shù tài jí ér lián yú shī zhōng zhī wèi yě

吴妇人修容者,急束其发而劘角过于耳,盖其俗自操束太急,而廉隅失中之谓也。

gù wú zhī fēng sú xiāng qū yǐ jí yán lùn tán shè yǐ kè bó xiāng shàng

故吴之风俗,相驱以急,言论弹射,以刻薄相尚。

jū sān nián zhī sàng zhě wǎng wǎng yǒu zhì huǐ yǐ sǐ

居三年之丧者,往往有致毁以死。

zhū gě huàn zhī zhe zhèng jiāo lùn suī bù kě yǐ jīng xùn zhěng luàn gài yì jiù shí zhī zuò yě

诸葛患之,著《正交论》,虽不可以经训整乱,盖亦救时之作也。

sūn xiū hòu yī fú zhī zhì shàng zhǎng xià duǎn yòu jī lǐng wǔ liù ér shang jū yī èr

孙休后,衣服之制上长下短,又积领五六而裳居一二。

gàn bǎo yuē shàng ráo shē xià jiǎn bī shàng yǒu yú xià bù zú zhī yāo yě

干宝曰:“上饶奢,下俭逼,上有余下不足之妖也。

zhì sūn hào guǒ shē bào zì qíng yú shàng ér bǎi xìng diāo kùn yú xià zú yǐ wáng guó shì qí yīng yě

”至孙皓,果奢暴恣情于上,而百姓雕困于下,卒以亡国,是其应也。

wǔ dì tài shǐ chū yī fú shàng jiǎn xià fēng zhe yī zhě jiē yàn yī yào cǐ jūn shuāi ruò chén fàng zòng xià yǎn shàng zhī xiàng yě

武帝泰始初,衣服上俭下丰,著衣者皆厌衤要,此君衰弱,臣放纵,下掩上之象也。

zhì yuán kāng mò fù rén chū liǎng dāng jiā hu jiāo lǐng zhī shàng cǐ nèi chū wài yě

至元康末,妇人出两裆,加乎交领之上,此内出外也。

wèi chē chéng zhě gǒu guì qīng xì yòu shù biàn yì qí xíng jiē yǐ bái miè wèi chún gài gǔ sàng chē zhī yí xiàng yě

为车乘者苟贵轻细,又数变易其形,皆以白篾为纯,盖古丧车之遗象也。

fu chéng zhě jūn zǐ zhī qì

夫乘者,君子之器。

gài jūn zǐ lì xīn wú héng shì bù chóng shí yě

盖君子立心无恒,事不崇实也。

gàn bǎo yǐ wéi jìn zhī huò zhēng yě

干宝以为晋之祸征也。

jí huì dì jiàn zuò quán zhì zài yú chǒng chén xià yǎn shàng zhī yīng yě

及惠帝践阼,权制在于宠臣,下掩上之应也。

zhì yǒng jiā mò liù gōng cái rén liú rǒng méi yú róng dí nèi chū wài zhī yīng yě

至永嘉末,六宫才人流冗没于戎狄,内出外之应也。

jí tiān xià náo luàn zǎi fǔ fāng bó duō fù qí rèn yòu shù gǎi yì bù chóng shí zhī yīng yě

及天下挠乱,宰辅方伯多负其任,又数改易不崇实之应也。

tài shǐ zhī hòu zhōng guó xiāng shàng yòng hú chuáng mò pán jí wèi qiāng zhǔ mò zhì guì rén fù shì bì chù qí qì jí xiǎng jiā huì jiē yǐ wéi xiān

泰始之后,中国相尚用胡床貊槃,及为羌煮貊炙,贵人富室,必畜其器,吉享嘉会,皆以为先。

tài kāng zhōng yòu yǐ zhān wèi mò tóu jí luò dài kù kǒu

太康中,又以毡为絈头及络带袴口。

bǎi xìng xiāng xì yuē zhōng guó bì wèi hú suǒ pò

百姓相戏曰,中国必为胡所破。

fu zhān cuì chǎn yú hú ér tiān xià yǐ wéi mò tóu dài shēn kù kǒu hú jì sān zhì zhī yǐ néng wú bài hu

夫毡毳产于胡,而天下以为絈头、带身、袴口,胡既三制之矣,能无败乎!

zhì yuán kāng zhōng dī qiāng hù fǎn yǒng jiā hòu liú shí suì cuàn zhōng dōu zì hòu sì yí dié jù huá tǔ shì fú yāo zhī yīng yě

至元康中,氐羌互反,永嘉后,刘、石遂篡中都,自后四夷迭据华土,是服妖之应也。

chū zuò jī zhě fù rén tóu yuán nán zǐ tóu fāng

初作屐者,妇人头圆,男子头方。

yuán zhě shùn zhī yì suǒ yǐ bié nán nǚ yě

圆者顺之义,所以别男女也。

zhì tài kāng chū fù rén jī nǎi tóu fāng yǔ nán wú bié

至太康初,妇人屐乃头方,与男无别。

cǐ gǔ hòu zhuān dù zhī zhēng yě

此贾后专妒之征也。

tài kāng zhōng tiān xià wèi jìn shì níng zhī wǔ shǒu jiē bēi pán ér fǎn fù zhī gē yuē jìn shì níng wǔ bēi pán

太康中,天下为《晋世宁》之舞,手接杯盘而反复之,歌曰“晋世宁,舞杯盘”。

shí zhě yuē fu lè shēng rén xīn suǒ yǐ guān shì yě

识者曰:“夫乐生人心,所以观事也。

jīn jiē bēi pán yú shǒu shàng ér fǎn fù zhī zhì wēi zhī shì yě

今接杯盘于手上而反复之,至危之事也。

bēi pán zhě jiǔ shí zhī qì ér míng yuē jìn shì níng yán jìn shì zhī shì gǒu tōu yú jiǔ shí zhī jiān ér zhī bù jí yuǎn jìn shì zhī níng yóu bēi pán zhī zài shǒu yě

杯盘者,酒食之器,而名曰《晋世宁》,言晋世之士苟偷于酒食之间,而知不及远,晋世之宁犹杯盘之在手也。

huì dì yuán kāng zhōng fù rén zhī shì yǒu wǔ bīng pèi yòu yǐ jīn yín dài mào zhī shǔ wèi fǔ yuè gē jǐ yǐ dāng jī

惠帝元康中,妇人之饰有五兵佩,又以金银玳瑁之属,为斧钺戈戟,以当笄。

gàn bǎo yǐ wéi nán nǚ zhī bié guó zhī dà jié gù fú wù yì děng zhì bì bù tóng

干宝以为“男女之别,国之大节,故服物异等,贽币不同。

jīn fù rén ér yǐ bīng qì wèi shì cǐ fù rén yāo zhī shèn zhě

今妇人而以兵器为饰,此妇人妖之甚者。

yú shì suì yǒu gǔ hòu zhī shì

于是遂有贾后之事”。

zhōng wáng tiān xià

终亡天下。

shì shí fù rén jié fà zhě jì chéng yǐ zēng jí shù qí huán míng yuē xié zi jì

是时妇人结发者既成,以缯急束其环,名曰撷子紒。

shǐ zì zhōng gōng tiān xià huà zhī

始自中宫,天下化之。

qí hòu gǔ hòu fèi hài tài zǐ zhī yīng yě

其后贾后废害太子之应也。

yuán kāng zhōng tiān xià shǐ xiāng xiào wèi wū zhàng yǐ zhù yè qí hòu shāo shī qí duì zhù zé zhí zhī

元康中,天下始相傚为乌杖以柱掖,其后稍施其镦,住则植之。

fu mù dōng fāng zhī xíng jīn zhī chén yě

夫木,东方之行,金之臣也。

zhàng zhě fú tǐ zhī qì wū qí tóu zhě yóu biàn yòng yě

杖者扶体之器,乌其头者,尤便用也。

bì páng zhù yè zhě páng jiù zhī xiàng yě

必旁柱掖者,旁救之象也。

shī qí jīn zhù zé zhí zhī yán mù yīn yú jīn néng gū lì yě

施其金,柱则植之,言木因于金,能孤立也。

jí huái mǐn zhī shì wáng shì duō gù ér cǐ zhōng dōu sàng bài yuán dì yǐ fān chén shù dé dōng fāng wéi chí tiān xià zhù yè zhī yīng yě

及怀愍之世,王室多故,而此中都丧败,元帝以籓臣树德东方,维持天下,柱掖之应也。

zhì shè jì wú zhǔ hǎi nèi guī zhī suì chéng tiān mìng jiàn dū jiāng wài dú lì zhī yīng yě

至社稷无主,海内归之,遂承天命,建都江外,独立之应也。

yuán kāng tài ān zhī jiān jiāng huái zhī yù yǒu bài juē zì jù yú dào duō zhě zhì sì wǔ shí liàng rén huò sàn tóu kēng gǔ míng rì shì zhī fù rú gù

元康、太安之间,江淮之域有败𪨗自聚于道,多者至四五十量,人或散投坑谷,明日视之复如故。

huò yún jiàn li xián jù zhī

或云,见狸衔聚之。

gàn bǎo yǐ wéi fu juē zhě rén zhī jiàn fú chǔ yú láo rǔ qián shù zhī xiàng yě

干宝以为‘夫𪨗者,人之贱服,处于劳辱,黔庶之象也。

bài zhě pí bì zhī xiàng

败者,疲弊之象;

dào zhě sì fāng wǎng lái suǒ yǐ jiāo tōng wáng mìng yě

道者,四方往来,所以交通王命也。

jīn bài juē jù yú dào zhě xiàng qián shù bà bìng jiàng xiàng jù wéi luàn yǐ jué wáng mìng yě

今败𪨗聚于道者,象黔庶罢病,将相聚为乱,以绝王命也”。

tài ān zhōng fā rén wǔ bīng bǎi xìng yuàn pàn

太安中,发壬午兵,百姓怨叛。

jiāng xià zhāng chāng chàng luàn jīng chǔ cóng zhī rú liú

江夏张昌唱乱,荆楚从之如流。

yú shì bīng gé suì qǐ fú yāo yě

于是兵革岁起,服妖也。

chū wèi zào bái qià héng fèng qí qián yǐ bié hòu míng zhī yuē yán qià chuán xíng zhī

初,魏造白帢,横缝其前以别后,名之曰颜帢,传行之。

zhì yǒng jiā zhī jiān shāo qù qí fèng míng wú yán qià ér fù rén shù fà qí huǎn mí shén jì zhī jiān bù néng zì lì fā bèi yú é mù chū ér yǐ

至永嘉之间,稍去其缝,名无颜帢,而妇人束发,其缓弥甚,紒之坚不能自立,发被于额,目出而已。

wú yán zhě kuì zhī yán yě

无颜者,愧之言也。

fù é zhě cán zhī mào yě

覆额者,惭之貌也。

qí huǎn mí shèn zhě yán tiān xià wáng lǐ yǔ yì fàng zòng qíng xìng jí qí zhōng jí zhì yú dà chǐ yě

其缓弥甚者,言天下亡礼与义,放纵情性,及其终极,至于大耻也。

yǒng jiā zhī hòu èr dì bù fǎn tiān xià kuì yān

永嘉之后,二帝不反,天下愧焉。

xiào huái dì yǒng jiā zhōng shì dà fū jìng fú shēng jiān dān yī

孝怀帝永嘉中,士大夫竞服生笺单衣。

shí zhě zhǐ zhī yuē cǐ zé gǔ zhě suì shuāi zhū hóu suǒ yǐ fú tiān zǐ yě

识者指之曰:“此则古者𰬸衰,诸侯所以服天子也。

jīn wú gù fú zhī dài yǒu yīng hu

今无故服之,殆有应乎!

qí hòu suì yǒu hú zéi zhī luàn dì yù hài yān

”其后遂有胡贼之乱,帝遇害焉。

yuán dì tài xìng zhōng bīng shì yǐ jiàng náng fù jì

元帝太兴中,兵士以绛囊缚紒。

shí zhě yuē jì zhě zài shǒu wèi qián jūn dào yě

识者曰:“紒者在首,为干,君道也。

náng zhě kūn chén dào yě

囊者坤,臣道也。

jīn yǐ zhū náng fù jì chén dào shàng qīn jūn zhī xiàng yě

今以朱囊缚紒,臣道上侵君之象也。

yú shì wáng dūn líng shàng yān

”于是王敦陵上焉。

jiù wèi yǔ shàn bǐng zhě kè mù xiàng qí gǔ xíng liè yǔ yòng shí qǔ quán shù yě

旧为羽扇柄者,刻木象其骨形,列羽用十,取全数也。

zì zhōng xīng chū wáng dūn nán zhēng shǐ gǎi wéi cháng bǐng xià chū kě zhuō ér jiǎn qí yǔ yòng bā

自中兴初,王敦南征,始改为长柄,下出可捉,而减其羽用八。

shí zhě yóu zhī yuē fu yǔ shàn yì zhī míng yě

识者尤之曰:“夫羽扇,翼之名也。

chuàng wèi cháng bǐng zhě jiāng zhí qí bǐng yǐ zhì yǔ yì yě

创为长柄者,将执其柄以制羽翼也。

gǎi shí wèi bā zhě jiāng wèi bèi duó yǐ bèi yě

改十为八者,将未备夺已备也。

cǐ dài dūn zhī shàn quán yǐ zhì cháo tíng zhī bǐng yòu jiāng yǐ wú dé zhī cái yù qiè fēi jù yě

此殆敦之擅权以制朝廷之柄,又将以无德之材欲窃非据也。

shì shí wèi yī zhě yòu shàng duǎn dài cái zhì yú yè zhe mào zhě yòu yǐ dài fù xiàng

”是时,为衣者又上短,带才至于掖,著帽者又以带缚项。

xià bī shàng shàng wú dì yě

下逼上,上无地也。

wèi kù zhě zhí fú wèi kǒu wú shā xià dà zhī xiàng

为袴者直幅为口,无杀,下大之象。

xún ér wáng dūn móu nì zài gōng jīng shī

寻而王敦谋逆,再攻京师。

hǎi xī sì wèi wàng shè bào wěi

海西嗣位,忘设豹尾。

tiān jiè ruò yuē fu bào wěi yí fú zhī zhǔ dà rén suǒ yǐ bào biàn yě

天戒若曰,夫豹尾,仪服之主,大人所以豹变也。

ér hǎi xī bào biàn zhī rì fēi suǒ yi wàng ér wàng zhī

而海西豹变之日,非所宜忘而忘之。

fēi zhǔ shè jì zhī rén gù wàng qí bào wěi shì bù zhōng yě

非主社稷之人,故忘其豹尾,示不终也。

xún ér bèi fèi yān

寻而被废焉。

xiào wǔ tài yuán zhōng rén bù fù zhe qiào tóu

孝武太元中,人不复著帩头。

tiān jiè ruò yuē tóu zhě yuán shǒu qiào zhě zhù yuán shǒu wèi yí shì zhě yě

天戒若曰,头者元首,帩者助元首为仪饰者也。

jīn hū fèi zhī ruò rén jūn dú lì wú fǔ zuǒ yǐ zhì wēi wáng yě

今忽废之,若人君独立无辅佐,以至危亡也。

zhì ān dì huán xuán nǎi cuàn wèi yān

至安帝,桓玄乃篡位焉。

jiù wèi jī zhě chǐ jiē dá pián shàng míng yuē lù mǎo

旧为屐者,齿皆达楄上,名曰露卯。

tài yuán zhōng hū bù chè míng rì yīn mǎo

太元中忽不彻,名日阴卯。

shí zhě yǐ wéi mǎo móu yě bì yǒu yīn móu zhī shì

识者以为卯,谋也,必有阴谋之事。

zhì liè zōng mò piào qí cān jūn yuán yuè zhī shǐ lǎn gòu nèi wài lóng ān zhōng suì móu zhà xiāng qīng yǐ zhì dà luàn

至烈宗末,骠骑参军袁悦之始揽构内外,隆安中遂谋诈相倾,以致大乱。

tài yuán zhōng gōng zhǔ fù nǚ bì huǎn bìn qīng jì yǐ wéi shèng shì

太元中,公主妇女必缓鬓倾髻,以为盛饰。

yòng bì jì duō bù kě héng dài nǎi xiān yú mù jí lóng shàng zhuāng zhī míng yuē jiǎ jì huò míng jiǎ tóu

用髲既多,不可恒戴,乃先于木及笼上装之,名曰假髻,或名假头。

zhì yú pín jiā bù néng zì bàn zì hào wú tóu jiù rén jiè tóu

至于贫家,不能自办,自号无头,就人借头。

suì bù tiān xià yì fú yāo yě

遂布天下,亦服妖也。

wú jǐ shí xiào wǔ yàn jià ér tiān xià sāo dòng xíng lù wú shù duō sàng qí yuán

无几时,孝武晏驾而天下骚动,刑戮无数,多丧其元。

zhì yú dà liàn jiē kè mù jí là huò fù gū cǎo wéi tóu shì jiǎ tóu zhī yīng yún

至于大殓,皆刻木及蜡或缚菰草为头,是假头之应云。

huán xuán cuàn lì diàn shàng shī jiàng zhàng lòu huáng jīn wèi yán sì jiǎo jīn lóng xián wǔ sè yǔ bǎo liú sū

桓玄篡立,殿上施绛帐,镂黄金为颜,四角金龙衔五色羽葆流苏。

qún xià xiāng wèi yuē pō lèi ér chē

群下相谓曰:“颇类轜车。

xún ér xuán bài cǐ fú zhī yāo yě

”寻而玄败,此服之妖也。

jìn mò jiē guān xiǎo ér yī shang bó dà fēng liú xiāng fàng yú tái chéng sú

晋末皆冠小而衣裳博大,风流相放,舆台成俗。

shí zhě yuē shàng xiǎo ér xià dà cǐ shàn dài zhī xiàng yě

识者曰:“上小而下大,此禅代之象也。

xún ér sòng shòu zhōng yān

”寻而宋受终焉。

jī huò

鸡祸

wèi míng dì jǐng chū èr nián tíng wèi fǔ zhōng cí jī huà wèi xióng bù míng bù jiāng

魏明帝景初二年,廷尉府中雌鸡化为雄,不鸣不将。

gàn bǎo yuē shì suì xuān dì píng liáo dōng bǎi xìng shǐ yǒu yǔ néng zhī yì cǐ qí xiàng yě

干宝曰:“是岁宣帝平辽东,百姓始有与能之义,此其象也。

rán jìn sān hòu bìng yǐ rén chén zhōng bù míng bù jiāng yòu tiān yì yě

然晋三后并以人臣终,不鸣不将,又天意也。

huì dì yuán kāng liù nián chén guó yǒu jī shēng xióng jī wú chì jì dà zhuì kēng ér sǐ

惠帝元康六年,陈国有鸡生雄鸡无翅,既大,坠坑而死。

wáng yǐn yǐ wéi xióng zhě yìn sì zi zhī xiàng

王隐以为:“雄者,胤嗣子之象。

kēng zhě mǔ xiàng

坑者,母象。

jīn jī shēng wú chì zhuì kēng ér sǐ cǐ zi wú yǔ yì wèi mǔ suǒ xiàn hài hu

今鸡生无翅,坠坑而死,此子无羽翼,为母所陷害乎?

yú hòu gǔ hòu wū shā mǐn huái cǐ qí yīng yě

”于后贾后诬杀愍怀,此其应也。

tài ān zhōng zhōu jiā cí jī táo chéng liū zhōng liù qī rì ér xià fèn yì míng jiāng dú máo yǔ bù biàn

太安中,周家雌鸡逃承溜中,六七日而下,奋翼鸣将,独毛羽不变。

qí hòu yǒu chén mǐn zhī shì

其后有陈敏之事。

mǐn suī kòng zhì jiāng biǎo zhōng wú jì gāng wén zhāng dài qí xiàng yě

敏虽控制江表,终无纪纲文章,殆其象也。

zú wèi suǒ miè

卒为所灭。

jī huò jiàn jiā yòu tiān yì yě

鸡祸见家,又天意也。

jīng fáng yì zhuàn yuē pìn jī xióng míng zhǔ bù róng

京房《易传》曰:“牝鸡雄鸣,主不荣。

yuán dì tài xìng zhōng wáng dūn zhèn wǔ chāng yǒu cí jī huà wèi xióng

元帝太兴中,王敦镇武昌,有雌鸡化为雄。

tiān jiè ruò yuē cí huà wèi xióng chén líng qí shàng

天戒若曰,雌化为雄,臣陵其上。

qí hòu wáng dūn zài gōng jīng shī

此后王敦两次进攻京都。

xiào wǔ tài yuán shí sān nián sì yuè guǎng líng gāo píng yán sōng jiā cí jī shēng wú yòu chì péng chéng rén liú xiàng zhī jiā jī yǒu sān zú

孝武太元十三年四月,广陵高平阎嵩家雌鸡生无右翅,彭城人刘象之家鸡有三足。

jīng fáng yì zhuàn yuē jūn yòng fù rén yán zé jī shēng yāo

京房《易传》曰:“君用妇人言,则鸡生妖。

shì shí zhǔ xiāng bìng yòng ní ǎo zhī yán chǒng cì guò hòu gù yāo xiàng jiàn yān

”是时,主相并用尼媪之言,宠赐过厚,故妖象见焉。

ān dì lóng ān yuán nián bā yuè láng yá wáng dào zi jiā qīng cí jī huà wèi chì xióng jī bù míng bù jiāng

安帝隆安元年八月,琅邪王道子家青雌鸡化为赤雄鸡,不鸣不将。

huán xuán jiāng cuàn bù néng chéng yè zhī xiàng

桓玄将篡,不能成业之象。

sì nián jīng zhōu yǒu jī shēng jué jiǎo xún duò luò

四年,荆州有鸡生角,角寻堕落。

shì shí huán xuán shǐ shàn xī xià kuáng màn bù sù gù yǒu jī huò

是时桓玄始擅西夏,狂慢不肃,故有鸡祸。

tiān jiè ruò yuē jiǎo bīng xiàng xún duò luò zhě zàn qǐ bù zhōng zhī yāo yě

天戒若曰,角,兵象,寻堕落者,暂起不终之妖也。

hòu jiē yīng yě

后皆应也。

yuán xìng èr nián héng yáng yǒu cí jī huà wèi xióng bā shí rì ér guān wèi

元兴二年,衡阳有雌鸡化为雄,八十日而冠萎。

tiān jiè ruò yuē héng yáng huán xuán chǔ guó zhī bāng lüè yě

天戒若曰,衡阳,桓玄楚国之邦略也。

jí huán xuán cuàn wèi guǒ bā shí rì ér bài cǐ qí yīng yě

及桓玄篡位,果八十日而败,此其应也。

qīng xiáng

青祥

wǔ dì xián níng yuán nián bā yuè dīng yǒu dà fēng zhé dà shè shù yǒu qīng qì chū yān cǐ qīng xiáng yě

武帝咸宁元年八月丁酉,大风折大社树,有青气出焉,此青祥也。

zhàn yuē dōng guǎn dāng yǒu dì zhě

占曰:“东莞当有帝者。

míng nián yuán dì shēng

”明年,元帝生。

shì shí dì dà fù wǔ wáng fēng dōng guǎn yóu shì xǐ fēng láng yá

是时,帝大父武王封东莞,由是徙封琅邪。

sūn shèng yǐ wéi zhōng xīng zhī biǎo

孙盛以为中兴之表。

jìn shì zhī luàn wǔ dì zǐ sūn wú jié yí shè shù zhé zhī yīng yòu cháng fēng zhī fá

晋室之乱,武帝子孙无孑遗,社树折之应,又常风之罚。

huì dì yuán kāng zhōng luò yáng nán shān yǒu méng zuò shēng yuē hán shī shī

惠帝元康中,洛阳南山有虻作声,曰“韩尸尸”。

shí zhě yuē hán shì jiāng shī yě yán shī shī zhě jìn sǐ yì yě

识者曰:“韩氏将尸也,言尸尸者,尽死意也。

qí hòu hán mì zhū ér hán zú jiān yān cǐ qīng xiáng yě

”其后韩谧诛而韩族歼焉,此青祥也。

jīn lì mù

金沴木

wèi wén dì huáng chū qī nián zhēng yuè xìng xǔ chāng

魏文帝黄初七年正月,幸许昌。

xǔ chāng chéng nán mén wú gù zì bēng dì xīn è zhī suì bù rù hái luò yáng

许昌城南门无故自崩,帝心恶之,遂不入,还洛阳。

cǐ jīn lì mù mù dòng zhī yě

此金沴木,木动之也。

wǔ yuè gōng chē yàn jià

五月,宫车晏驾。

jīng fáng yì zhuàn yuē shàng xià xián bèi jué yāo yě chéng mén huài

京房《易传》曰:“上下咸悖,厥妖也城门坏。

yuán dì tài xìng èr nián liù yuè wú jùn mǐ wǔ wú gù zì huài

元帝太兴二年六月,吴郡米庑无故自坏。

tiān jiè ruò yuē fu mǐ wǔ huò dí zhī wū wú gù zì huài cǐ wǔ gǔ yǒng guì suǒ yǐ wú dí mài yě

天戒若曰,夫米庑,货籴之屋,无故自坏,此五谷踊贵,所以无籴卖也。

shì suì suì dà jī sǐ zhě qiān shù yān

是岁遂大饥,死者千数焉。

míng dì tài níng yuán nián zhōu yán zì guī wáng dūn jì lì qí zhái yǔ suǒ qǐ wǔ jiān liù liáng yī shí yuè chū zhuì dì yú héng yóu xuān zhù tóu

明帝太宁元年,周莚自归王敦,既立其宅宇,所起五间六梁,一时跃出坠地,余桁犹亘柱头。

cǐ jīn lì mù yě

此金沴木也。

míng nián wǔ yuè qián fèng móu luàn suì zú miè yán ér hú shú xún yì wèi xū yǐ

明年五月,钱凤谋乱,遂族灭莚,而湖熟寻亦为墟矣。

ān dì yuán xìng yuán nián zhēng yuè bǐng zǐ kuài jī wáng shì zǐ yuán xiǎn jiāng tǎo huán xuán jiàn yá gān yú yáng zhōu nán mén qí dōng zhě nán lì liáng jiǔ nǎi zhèng

安帝元兴元年正月丙子,会稽王世子元显将讨桓玄,建牙竿于扬州南门,其东者难立,良久乃正。

jìn lì yāo yě

近沴妖也。

ér yuán xiǎn xún wèi xuán suǒ qín

而元显寻为玄所擒。

sān nián wǔ yuè lè xián táng huài

三年五月,乐贤堂坏。

shí dì yín mào wú lè xián zhī xīn gù cǐ táng shì lì

时帝嚚眊,无乐贤之心,故此堂是沴。

yì xī jiǔ nián wǔ yuè guó zǐ shèng táng huài

义熙九年五月,国子圣堂坏。

tiān jiè ruò yuē shèng táng lǐ yuè zhī běn wú gù zì huài yè zuò jiāng zhuì zhī xiàng

天戒若曰,圣堂,礼乐之本,无故自坏,业祚将坠之象。

wèi jí shí nián ér shàn wèi yān

未及十年而禅位焉。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →