晋书 · 房玄龄 · Chapter 28 of 130

志·第十八章

PinyinModern Translation
Size

chuán yuē yán zhī bù cóng shì wèi bù yì jué jiù jiàn jué fá héng yáng jué jí yōu

《传》曰:“言之不从,是谓不乂,厥咎僭,厥罚恒阳,厥极忧。

shí zé yǒu shī yāo shí zé yǒu jiè chóng zhī niè shí zé yǒu quǎn huò shí zé yǒu kǒu shé zhī kē shí zé yǒu bái shěng bái xiáng

时则有诗妖,时则有介虫之孽,时则有犬祸,时则有口舌之疴,时则有白眚白祥。

wéi mù lì jīn

惟木沴金。

yán zhī bù cóng cóng shùn yě

”言之不从,从,顺也。

shì wèi bù yì yì zhì yě

是谓不乂,乂,治也。

kǒng zǐ yuē jūn zǐ jū qí shì chū qí yán bù shàn zé qiān lǐ zhī wài wéi zhī kuàng qí ěr zhě hu

孔子曰:“君子居其室,出其言不善,则千里之外违之,况其迩者乎!

shī yuē rú tiáo rú táng rú fèi rú gēng

”《诗》曰:“如蜩如螗,如沸如羹。

yán shàng hào lìng bù shùn rén xīn xū huá kuì luàn zé bù néng zhì hǎi nèi

”言上号令不顺人心,虚哗愦乱,则不能治海内。

shī zài guò chà gù qí jiù jiàn chà yě

失在过差,故其咎僭差也。

xíng fá wàng jiā qún yīn bù fù zé yáng qì shèng gù qí fá cháng yáng yě

刑罚妄加,群阴不附,则阳气胜,故其罚常阳也。

hàn shāng bǎi gǔ zé yǒu kòu nán shàng xià jù yōu gù qí jí yōu yě

旱伤百谷,则有寇难,上下俱忧,故其极忧也。

jūn kàng yáng ér bào nüè chén wèi xíng ér qián kǒu zé yuàn bàng zhī qì fā yú gē yáo gù yǒu shī yāo

君炕阳而暴虐,臣畏刑而箝口,则怨谤之气发于歌谣,故有诗妖。

jiè chóng niè zhě wèi xiǎo chóng yǒu jiǎ fēi yáng zhī lèi yáng qì suǒ shēng yě yú chūn qiū wèi zhōng jīn wèi zhī huáng jiē qí lèi yě

介虫孽者,谓小虫有甲飞扬之类,阳气所生也,于《春秋》为螽,今谓之蝗,皆其类也。

yú yì duì wèi kǒu quǎn yǐ fèi shǒu ér bù kě xìn yán qì huǐ gù yǒu quǎn huò

于《易》,《兑》为口,犬以吠守而不可信,言气毁,故有犬祸。

yī yuē hàn suì quǎn duō kuáng sǐ jí wèi guài yì shì yě

一曰,旱岁犬多狂死及为怪,亦是也。

jí rén zé duō bìng kǒu hóu ké sòu zhě gù yǒu kǒu shé kē

及人,则多病口喉咳嗽者,故有口舌疴。

jīn sè bái gù yǒu bái shěng bái xiáng

金色白,故有白眚白祥。

fán yán shāng zhě bìng jīn qì

凡言伤者,病金气;

jīn qì bìng zé mù lì zhī

金气病,则木沴之。

qí jí yōu zhě shùn zhī qí fú yuē kāng níng

其极忧者,顺之,其福曰康宁。

liú xīn yán chuán yuē shí zé yǒu máo chóng zhī niè

刘歆《言传》曰时则有毛虫之孽。

shuō yǐ wéi yú tiān wén xī fāng cān wèi shòu xīng gù wèi máo chóng

说以为于天文西方参为兽星,故为毛虫。

wèi qí wáng jiā píng chū dōng jùn yǒu é yán yún bái mǎ hé chū yāo mǎ yè guò guān mù biān míng hū zhòng mǎ jiē yīng míng rì jiàn qí jī dà rú hú xíng shù lǐ hái rù hé

魏齐王嘉平初,东郡有讹言,云白马河出妖马,夜过官牧边鸣呼,众马皆应,明日见其迹,大如斛,行数里,还入河。

chǔ wáng biāo běn fēng bái mǎ yǎn zhōu cì shǐ líng hú yú yǐ biāo yǒu zhì yǒng jí wén cǐ yán suì yǔ wáng lìng móu gòng lì zhī

楚王彪本封白马,兖州刺史令狐愚以彪有智勇,及闻此言,遂与王凌谋共立之。

shì xiè lìng yú bèi zhū biāo cì sǐ

事泄,凌、愚被诛,彪赐死。

cǐ yán bù cóng zhī fá yě

此言不从之罚也。

shī yún rén zhī é yán níng mò zhī chéng

《诗》云:“人之讹言,宁莫之惩。

shǔ liú shàn sì wèi qiáo zhōu yuē xiān zhǔ huì bèi qí xun jù yě hòu zhǔ huì chán qí xùn shòu yě

蜀刘禅嗣位,谯周曰:“先主讳备,其训具也,后主讳禅,其训授也。

ruò yán liú yǐ jù yǐ dāng shòu yǔ rén shén yú jìn mù hóu hàn líng dì mìng zi zhī xiáng yě

若言刘已具矣,当授与人,甚于晋穆侯、汉灵帝命子之祥也。

shǔ guǒ wáng cǐ yán zhī bù cóng yě

”蜀果亡,此言之不从也。

liú bèi zú liú shàn jí wèi wèi zàng yì wèi yú yuè ér gǎi yuán wèi jiàn xìng cǐ yán zhī bù cóng yě

刘备卒,刘禅即位,未葬,亦未逾月,而改元为建兴,此言之不从也。

lǐ guó jūn jí wèi yú nián ér hòu gǎi yuán zhě yuán chén zǐ zhī xīn bù rěn yī nián ér yǒu èr jūn

礼,国君即位逾年而后改元者,缘臣子之心不忍一年而有二君。

jīn kě wèi jí ér bù zhī lǐ yì yǐ

今可谓亟而不知礼义矣。

hòu suì jiàng yān

后遂降焉。

wèi míng dì tài hé zhōng jiāng wéi guī shǔ shī qí mǔ

魏明帝太和中,姜维归蜀,失其母。

wèi rén shǐ qí mǔ shǒu shū hū wéi lìng fǎn bìng sòng dāng guī yǐ pì zhī

魏人使其母手书呼维令反,并送当归以譬之。

wéi bào shū yuē liáng tián bǎi qǐng bù jì yī mǔ dàn jiàn yuǎn zhì wú yǒu dāng guī

维报书曰:“良田百顷,不计一亩,但见远志,无有当归。

wéi zú bù miǎn

”维卒不免。

jǐng chū yuán nián yǒu sī zòu dì wèi liè zǔ yǔ tài zǔ gāo zǔ bìng wèi bù huǐ zhī miào cóng zhī

景初元年,有关官员奏请明帝为烈祖,同太祖、高祖一样建不毁之庙,明帝听从这一奏请。

àn zōng miào zhī zhì zǔ zōng zhī hào jiē shēn méi míng chéng nǎi zhèng qí lǐ

案宗庙之制,祖宗之号,皆身没名成乃正其礼。

gù suī gōng hè tiān rǎng dé mài qián wáng wèi yǒu yù dìng zhī diǎn

故虽功赫天壤,德迈前王,未有豫定之典。

cǐ gài yán zhī bù cóng shī zhī shèn zhě yě

此盖言之不从失之甚者也。

hòu èr nián ér gōng chē yàn jià yú shì tǒng wēi zhèng yì

后二年而宫车晏驾,于是统微政逸。

wú sūn xiū shí wū chéng rén yǒu de kùn bìng jí chà néng yǐ xiǎng yán zhě yán yú cǐ ér wén yú bǐ

吴孙休时,乌程人有得困病,及差,能以响言者,言于此而闻于彼。

zì qí suǒ tīng zhī bù jué qí shēng zhī dà yě

自其所听之,不觉其声之大也。

zì yuǎn tīng zhī rú rén duì yán bù jué shēng zhī zì yuǎn lái yě

自远听之,如人对言,不觉声之自远来也。

shēng zhī suǒ wǎng suí qí suǒ xiàng yuǎn zhě suǒ guò shí shù lǐ

声之所往,随其所向,远者所过十数里。

qí lín rén yǒu zé xī yú wài lì nián bù hái nǎi jiǎ zhī shǐ wèi zé ràng jù yǐ huò fú

其邻人有责息于外,历年不还,乃假之使为责让,惧以祸福。

fù wù zhě yǐ wéi guǐ shén jí diān dǎo bì zhī qí rén yì bù zì zhī suǒ yǐ rán yě

负物者以为鬼神,即傎倒畀之,其人亦不自知所以然也。

yán bù cóng zhī jiù yě

言不从之咎也。

wèi shí qǐ ān shì diàn wǔ dì hòu jū zhī

魏时起安世殿,武帝后居之。

ān shì wǔ dì zì yě

安世,武帝字也。

wǔ dì měi yán qún chén duō shuō píng shēng cháng shì wèi cháng jí jīng guó yuǎn tú

武帝每延群臣,多说平生常事,未尝及经国远图。

cǐ yán zhī bù cóng yě

此言之不从也。

hé zēng wèi zi zūn yuē guó jiā wú yí jué zhī móu jí shēn ér yǐ hòu sì qí dài hu

何曾谓子遵曰:“国家无贻厥之谋,及身而已,后嗣其殆乎!

cǐ zǐ sūn zhī yōu yě

此子孙之忧也。

zì yǒng xī hòu wáng shì jiàn luàn yǒng jiā zhōng tiān xià dà huài jí hé suí yǐ fēi gū bèi shā jiē rú céng yán

”自永熙后王室渐乱,永嘉中天下大坏,及何绥以非辜被杀,皆如曾言。

zhào wáng lún fèi huì dì yú jīn yōng chéng gǎi hào jīn yōng chéng wèi yǒng ān gōng

赵王伦废惠帝于金墉城,改号金墉城为永安宫。

dì xún fù wèi ér lún zhū

帝寻复位而伦诛。

huì dì yǒng xīng yuán nián zhào fèi tài zǐ tán hái wèi qīng hé wáng lì chéng dōu wáng yǐng wèi huáng tài dì yóu jiā shì zhōng dà dū dū lǐng chéng xiàng bèi jiǔ cì fēng èr shí jùn rú wèi wáng gù shì

惠帝永兴元年,诏废太子覃还为清河王,立成都王颍为皇太弟,犹加侍中、大都督,领丞相,备九锡,封二十郡,如魏王故事。

àn zhōu lǐ chuán guó yǐ yìn bù yǐ xūn gù suī gōng dàn zhī shèng bù yì chéng wáng zhī sì suǒ yǐ yuǎn jué jì yú yǒng yī zōng tiāo

案周礼传国以胤不以勋,故虽公旦之圣不易成王之嗣,所以远绝觊觎,永一宗祧。

hòu dài zūn lǚ gǎi zhī zé luàn

后代遵履,改之则乱。

jīn nǐ fēi qí shí jiàn chà yǐ shèn

今拟非其实,僭差已甚。

qiě jì wèi guó sì zé bù yīng fù kāi fēng tǔ jiān lǐng shù zhí

且既为国嗣,则不应复开封土,兼领庶职。

cǐ yán zhī bù cóng jìn tuì guāi shuǎng gù dì jì bō yuè yǐng yì bù zhōng shì qí jiù jiàn yě

此言之不从,进退乖爽,故帝既播越,颖亦不终,是其咎僭也。

hòu yóu bù wù yòu lì huái dì wèi huáng tài dì

后犹不悟,又立怀帝为皇太弟。

huái zhōng liú shì bù yǒng jué zuò yòu qí yīng yě

怀终流弑,不永厥祚,又其应也。

yǔ yuē biàn gǔ yì cháng bù luàn zé wáng cǐ zhī wèi hu

语曰,“变古易常,不乱则亡”,此之谓乎。

yuán dì yǒng chāng èr nián dà jiàng jūn wáng dūn xià jù gū shú

元帝永昌二年,大将军王敦下据姑孰。

bǎi xìng é yán xíng chóng bìng shí rén dà kǒng shù rì rù fù rù fù zé sǐ

百姓讹言行虫病,食人大孔,数日入腹,入腹则死;

liáo zhī yǒu fāng dāng de bái quǎn dǎn yǐ wéi yào

疗之有方,当得白犬胆以为药。

zì huái sì suì jí jīng dū shù rì zhī jiān bǎi xìng jīng rǎo rén rén jiē zì yún yǐ de chóng bìng

自淮泗遂及京都,数日之间,百姓惊扰,人人皆自云已得虫病。

yòu yún shǐ zài wài shí dāng shāo tiě yǐ zhuó zhī

又云,始在外时,当烧铁以灼之。

yú shì xī rán bèi shāo zhuó zhě shí qī bā yǐ

于是翕然,被烧灼者十七八矣。

ér bái quǎn bào guì zhì xiāng qǐng duó qí jià shí bèi

而白犬暴贵,至相请夺,其价十倍。

huò yǒu zì yún néng xíng shāo tiě zhuó zhě lìn zhuó bǎi xìng rì de wǔ liù wàn bèi ér hòu yǐ

或有自云能行烧铁灼者,赁灼百姓,日得五六万,惫而后已。

sì wǔ rì jiàn jìng

四五日渐静。

shuō yuē fu luǒ chóng rén lèi ér rén wéi zhī zhǔ

说曰:“夫裸虫人类,而人为之主。

jīn yún chóng shí rén yán běn tóng chòu lèi ér xiāng cán zéi yě

今云虫食人,言本同臭类而相残贼也。

zì xià ér shàng míng qí nì yě

自下而上,明其逆也。

bì rù fù zhě yán hài yóu zhōng bù yóu wài yě

必入腹者,言害由中不由外也。

quǎn yǒu shǒu wèi zhī xìng bái zhě jīn sè ér dǎn yòng wǔ zhī zhǔ yě

犬有守卫之性,白者金色,而胆,用武之主也。

dì wáng zhī yùn wáng bà huì yú xū

帝王之运,王霸会于戌。

xū zhǔ yòng bīng jīn zhě jìn xíng huǒ shāo tiě yǐ liáo jí zhě yán bì qù qí lèi ér lái huǒ yǔ jīn hé dé gòng chú chóng hài yě

戌主用兵,金者晋行,火烧铁以疗疾者,言必去其类而来火与金合德,共除虫害也。

àn zhōng xīng zhī jì dà jiàng jūn běn yǐ fù xīn shòu yī lǚ zhī rèn ér yuán dì mò nián suì gōng jīng yì míng dì liàng ān yòu yǒu yì móu shì yǐ xià nì shàng fù xīn nèi làn yě

”案中兴之际,大将军本以腹心受伊吕之任,而元帝末年,遂攻京邑,明帝谅暗,又有异谋,是以下逆上,腹心内烂也。

jí qián fèng chén chōng děng nì bīng sì hé ér wèi wáng shī suǒ cuò yú yuè ér bù néng jǐ shuǐ běi zhōng láng liú xiá jí huái líng nèi shǐ sū jùn lǜ huái sì zhī zhòng yǐ jiù cháo tíng gù qí yáo yán shǒu zuò yú huái sì yě

及钱凤、沈充等逆兵四合,而为王师所挫,逾月而不能济水,北中郎刘遐及淮陵内史苏峻率淮泗之众以救朝廷,故其谣言首作于淮泗也。

cháo tíng zú yǐ ruò zhì qiáng zuì rén shòu shǒu shì yòng bái quǎn dǎn kě jiù zhī xiào yě

朝廷卒以弱制强,罪人授首,是用白犬胆可救之效也。

hǎi xī gōng shí yǔ xī sì wǔ nián zhōng xǐ wèi wǎn gē zì yáo dà líng wèi chàng shǐ zuǒ yòu qí hé

海西公时,庾晞四五年中喜为挽歌,自摇大铃为唱,使左右齐和。

yòu yàn huì zhé lìng chàng jì zuò xīn ān rén gē wǔ lí bié zhī cí qí shēng bēi qiè

又宴会辄令倡妓作新安人歌舞离别之辞,其声悲切。

shí rén guài zhī hòu yì guǒ bài

时人怪之,后亦果败。

tài yuán zhōng xiǎo r yǐ liǎng tiě xiāng dǎ yú tǔ zhōng míng yuē dòu zú

太元中,小儿以两铁相打于土中,名曰斗族。

hòu wáng guó bǎo wáng xiào bó yī xìng zhī zhōng zì xiāng gōng jī

后王国宝、王孝伯一姓之中自相攻击。

huán xuán chū gǎi nián wèi dà hēng xiá ěr huān yán yuē èr yuè le gù yì móu yǐ zhòng chūn fā yě

桓玄初改年为大亨,遐迩欢言曰“二月了”,故义谋以仲春发也。

xuán cuàn lì yòu gǎi nián wèi jiàn shǐ yǐ yǔ zhào wáng lún tóng yòu yì wèi yǒng shǐ yǒng shǐ fù shì wáng mǎng shòu fēng zhī nián yě

玄篡立,又改年为建始,以与赵王伦同,又易为永始,永始复是王莽受封之年也。

shǐ xǐ sī mǎ dào zǐ yú ān chéng

始徙司马道子于安成。

ān dì xùn wèi chū yǒng ān gōng fēng wèi píng gù wáng láng yá wáng dé wén wèi shí yáng gōng bìng shǐ zhù xún yáng chéng

安帝逊位,出永安宫,封为平固王,琅邪王德文为石阳公,并使住寻阳城。

shí zhě jiē yǐ wéi yán bù cóng zhī yāo jiàn yě

识者皆以为言不从之妖僭也。

wǔ dì chū hé zēng báo tài guān yù shàn zì qǔ sī shí zi shào yòu guò zhī ér wáng kǎi yòu guò shào

武帝初,何曾薄太官御膳,自取私食,子劭又过之,而王恺又过劭。

wáng kǎi yáng xiù zhī chóu shèng zhì shēng sè qióng zhēn jí lì

王恺、羊琇之俦,盛致声色,穷珍极丽。

zhì yuán kāng zhōng kuā zì chéng sú zhuǎn xiāng gāo shàng shí chóng zhī chǐ suì jiān wáng hé ér lì rén zhǔ yǐ

至元康中,夸恣成俗,转相高尚,石崇之侈,遂兼王、何,而俪人主矣。

chóng jì zhū sǐ tiān xià xún yì lún sàng

崇既诛死,天下寻亦沦丧。

jiàn yú zhī jiù yě

僭逾之咎也。

shù zhēng héng yáng liú xiàng yǐ wéi chūn qiū dà hàn yě

庶征恒阳,刘向以为《春秋》大旱也。

qí xià hàn yú lǐ wèi zhī dà yú

其夏旱,雩,《礼》谓之大雩。

bù shāng èr gǔ wèi zhī bù yǔ

不伤二谷谓之不雨。

jīng fáng yì zhuàn yuē yù dé bù yòng cí wèi zhāng jué zāi huāng hàn yě

京房《易传》曰:“欲德不用兹谓张,厥灾荒,旱也。

qí hàn yīn yún bù yǔ biàn ér chì yīn sì jì

其旱阴云不雨,变而赤,因四际。

shī chū guò shí cí wèi guǎng qí hàn bù shēng

师出过时兹谓广,其旱不生。

shàng xià jiē bì cí wèi gé qí hàn tiān chì sān yuè shí yǒu báo shā fēi qín

上下皆蔽兹谓隔,其旱天赤三月,时有雹杀飞禽。

shàng yuán qiú fēi cí wèi jiàn qí hàn sān yuè dà wēn wáng yún

上缘求妃兹谓僭,其旱三月大温亡云。

jūn gāo tái fǔ cí wèi fàn yīn qīn yáng qí hàn wàn wù gēn sǐ shù yǒu huǒ zāi

君高台府兹谓犯阴侵阳,其旱万物根死,数有火灾。

shù wèi yú jié cí wèi jiàn qí hàn zé wù kū wèi huǒ suǒ shāng

庶位逾节兹为僭,其旱泽物枯,为火所伤。

wèi míng dì tài hé èr nián wǔ yuè dà hàn

魏明帝太和二年五月,大旱。

yuán nián yǐ lái chóng guǎng gōng fǔ zhī yīng yě

元年以来崇广宫府之应也。

yòu shì chūn xuān dì nán qín mèng dá zhì èr jùn zhāng hé xi pò zhū gě liàng bì mǎ sù

又,这年春天宣帝南征擒获孟达,设置两个郡,张郃在西部打败诸葛亮,马谖死。

kàng yáng zì dà yòu qí yīng yě

亢阳自大,又其应也。

tài hé wǔ nián sān yuè zì qù dōng shí yuè zhì cǐ yuè bù yǔ

太和五年三月,自去冬十月至此月不雨。

xīn yǐ dà yú

辛已,大雩。

qí wáng zhèng shǐ yuán nián èr yuè zì qù dōng shí èr yuè zhì cǐ yuè bù yǔ

齐王正始元年二月,自去冬十二月至此月不雨。

qù suì zhēng yuè míng dì bēng

去岁正月,明帝崩。

èr yuè cáo shuǎng bái sì zhǔ zhuǎn xuān dì wèi tài fù wài shì zūn chóng nèi shí yù lìng shì xiān yóu yǐ

二月,曹爽白嗣主,转宣帝为太傅,外示尊崇,内实欲令事先由已。

shì shí xuān dì gōng gài wèi cháo yù dé bù yòng zhī yīng yě

是时宣帝功盖魏朝,欲德不用之应也。

gāo guì xiāng gōng gān lù sān nián zhēng yuè zì qù qiū zhì cǐ yuè hàn

高贵乡公甘露三年正月,自去秋至此月旱。

shì shí wén dì wéi zhū gě dàn zhòng chū guò shí zhī yīng yě

是时文帝围诸葛诞,众出过时之应也。

chū shòu chūn qiū xià cháng yǔ yān chéng ér cǐ hàn yú nián chéng xiàn nǎi dà yǔ

初,寿春秋夏常雨淹城,而此旱逾年,城陷,乃大雨。

xián yǐ dàn wèi tiān wáng

咸以诞为天亡。

wú sūn liàng wǔ fèng èr nián dà hàn bǎi xìng jī

吴孙亮五凤二年,大旱,百姓饥。

shì suì zhēng yì fán xīng jūn shì yuàn pàn

是岁征役烦兴,军士怨叛。

cǐ kàng yáng zì dà láo yì shī zhòng zhī fá yě

此亢阳自大,劳役失众之罚也。

qí yì mí suì gù hàn yì jìng nián

其役弥岁,故旱亦竟年。

sūn hào bǎo dǐng yuán nián chūn xià hàn

孙皓宝鼎元年,春夏旱。

shí sūn hào qiān dū wǔ chāng láo yì dòng zhòng zhī yīng yě

时孙皓迁都武昌,劳役动众之应也。

wǔ dì tài shǐ qī nián wǔ yuè rùn yuè hàn dà yú

武帝泰始七年五月闰月旱,大雩。

bā nián wǔ yuè hàn

八年五月,旱。

shì shí dì nà xún xù xié shuō liú gǔ chōng bù fù xi zhèn ér rèn kǎi jiàn shū shàng xià jiē bì zhī yīng yě

是时帝纳荀勖邪说,留贾充不复西镇,而任恺渐疏,上下皆蔽之应也。

jí li xǐ lǔ zhī li yìn děng bìng zài sǎn zhí jìn jué dé bù yòng zhī wèi yě

及李憙、鲁芝、李胤等并在散职,近厥德不用之谓也。

jiǔ nián zì zhēng yuè hàn zhì yú liù yuè qí zōng miào shè jì shān chuān

九年,自正月旱,至于六月,祈宗庙社稷山川。

guǐ wèi yǔ

癸未,雨。

shí nián sì yuè hàn

十年四月,旱。

qù nián qiū dōng cǎi zé qīng xiào zhū gě chōng děng nǚ

去年秋冬,采择卿校诸葛冲等女。

shì chūn wǔ shí yú rén rù diàn jiǎn xuǎn

是春,五十余人入殿简选。

yòu qǔ xiǎo jiàng lì nǚ shù shí rén mǔ zǐ hào kū yú gōng zhōng shēng wén yú wài xíng rén bēi suān

又取小将吏女数十人,母子号哭于宫中,声闻于外,行人悲酸。

shì dài jī yīn shēng yáng shàng yuán qiú fēi zhī yīng yě

是殆积阴生阳,上缘求妃之应也。

xián níng èr nián wǔ yuè hàn dà yú

咸宁二年五月旱,大雩。

zhì liù yuè nǎi shù yǔ

至六月,乃澍雨。

tài kāng èr nián hàn zì qù dōng hàn zhì cǐ chūn

太康二年旱,自去冬旱至此春。

sān nián sì yuè hàn yǐ yǒu zhào sī kōng qí wáng yōu yǔ shàng shū tíng wèi hé nán yǐn lù xùn xì qiú shì cóng juān yòu

三年四月旱,乙酉诏司空齐王攸与尚书、廷尉、河南尹录讯系囚,事从蠲宥。

wǔ nián liù yuè hàn

五年六月,旱。

cǐ nián zhēng yuè tiān yīn jiě ér fù hé

此年正月天阴,解而复合。

liú yì shàng shū yuē bì yǒu ē dǎng zhī chén jiān yǐ shì jūn zhě dāng zhū ér bù shè yě

刘毅上疏曰:“必有阿党之臣奸以事君者,当诛而不赦也。

dì bù dá

”帝不答。

shì shí xún xù féng dǎn jiàn zuò wēi fú luàn cháo yóu shén

是时荀勖、冯𬘘僭作威福,乱朝尤甚。

liù nián sān yuè qīng liáng yōu jì jùn guó hàn

六年三月,青、梁、幽、冀郡国旱。

liù yuè jì yīn wǔ líng hàn shāng mài

六月,济阴、武陵旱,伤麦。

qī nián xià jùn guó shí sān dà hàn

七年夏,郡国十三大旱。

bā nián sì yuè jì zhōu hàn

八年四月,冀州旱。

jiǔ nián xià jùn guó sān shí sān hàn fú fēng shǐ píng jīng zhào ān dìng hàn shāng mài

九年夏,郡国三十三旱,扶风、始平、京兆、安定旱,伤麦。

shí nián èr yuè hàn

十年二月,旱。

tài xī yuán nián èr yuè hàn

太熙元年二月,旱。

zì tài kāng yǐ hòu suī zhèng rén mǎn cháo bù bèi qīn zhàng ér gǔ chōng xún xù yáng jùn féng dǎn děng dié jū yào zhòng suǒ yǐ wú nián bù hàn zhě yù dé bù yòng shàng xià jiē bì shù wèi yú jié zhī fá yě

自太康已后,虽正人满朝,不被亲仗,而贾充、荀勖、杨骏、冯𬘘等迭居要重,所以无年不旱者,欲德不用,上下皆蔽,庶位逾节之罚也。

huì dì yuán kāng qī nián qī yuè qín yōng èr zhōu dà hàn jí yì guān zhōng jī mǐ hú wàn qián

惠帝元康七年七月,秦、雍二州大旱,疾疫,关中饥,米斛万钱。

yīn cǐ dī qiāng fǎn pàn yōng zhōu cì shǐ jiě xì bài jì

因此氐羌反叛,雍州刺史解系败绩。

ér jī yì jiàn zhēn róng jìn bìng kùn cháo tíng bù néng zhèn zhào tīng xiāng mài zhōu

而饥疫荐臻,戎晋并困,朝廷不能振,诏听相卖鬻。

qí jiǔ yuè jùn guó wǔ hàn

其九月,郡国五旱。

yǒng níng yuán nián zì xià jí qiū qīng xú yōu bìng sì zhōu hàn

永宁元年,自夏及秋,青、徐、幽、并四州旱。

shí èr yuè yòu jùn guó shí èr hàn

十二月,又郡国十二旱。

shì nián chūn sān wáng tǎo zhào wáng lún liù xún zhī zhōng shù shí zhàn sǐ zhě shí yú wàn rén

是年春,三王讨赵王伦,六旬之中数十战,死者十余万人。

huái dì yǒng jiā sān nián wǔ yuè dà hàn xiāng píng xiàn liáng shuǐ dàn chí jié hé luò jiāng hàn jiē kě shè

怀帝永嘉三年五月,大旱,襄平县梁水淡池竭,河、洛、江、汉皆可涉。

shì nián sān yuè sī mǎ yuè guī jīng dū qiǎn bīng rù gōng shōu zhōng shū lìng miào bō děng jiǔ rén shā zhī jiē jiàn yú zhī fá yě

是年三月,司马越归京都,遣兵入宫,收中书令缪播等九人杀之,皆僭逾之罚也。

yòu sì fāng zhū hóu duō huái wú jūn zhī xīn liú yuán hǎi shí lè wáng mí li xióng zhī tú zéi hài bǎi xìng liú xiě chéng ní yòu qí yīng yě

又四方诸侯多怀无君之心,刘元海、石勒、王弥、李雄之徒贼害百姓,流血成泥,又其应也。

wǔ nián zì qù dōng hàn zhì cǐ chūn

五年,自去冬旱至此春。

qù suì shí yī yuè sī mǎ yuè yǐ xíng tái zì suí chì chù gōng wèi wú jūn chén zhī jié

去岁十一月,司马越以行台自随,斥黜宫卫,无君臣之节。

yuán dì jiàn wǔ yuán nián liù yuè yáng zhōu hàn

元帝建武元年六月,扬州旱。

qù nián shí èr yuè chún yú bó yuān sǐ qí nián jí hàn ér tài xìng yuán nián liù yuè yòu hàn

去年十二月,淳于伯冤死,其年即旱,而太兴元年六月又旱。

gàn bǎo yuē shā chún yú bó zhī hòu hàn sān nián shì yě

干宝曰“杀淳于伯之后旱三年”是也。

xíng fá wàng jiā qún yīn bù fù zé yáng qì shèng zhī fá yě

刑罚妄加,群阴不附,则阳气胜之罚也。

yuán dì tài xìng sì nián wǔ yuè hàn

元帝太兴四年五月,旱。

shì shí wáng dūn líng jiàn yǐ zhe

是时王敦陵僭已著。

yǒng chāng yuán nián xià dà hàn

永昌元年夏,大旱。

shì nián sān yuè wáng dūn yǒu shí tou zhī biàn èr gōng líng rǔ dà chén zhū sǐ jiàn yú wú shàng gù hàn yóu shén yě

是年三月,王敦有石头之变,二宫陵辱,大臣诛死,僭逾无上,故旱尤甚也。

qí rùn shí yī yuè jīng dū dà hàn chuān gǔ bìng jié

其闰十一月,京都大旱,川谷并竭。

míng dì tài níng sān nián zì chūn bù yǔ zhì yú liù yuè

明帝太宁三年,自春不雨,至于六月。

chéng dì xián hé yuán nián xià qiū hàn

成帝咸和元年,夏秋旱。

shì shí yǔ tài hòu lín cháo chēng zhì yán bù cóng ér jiàn yú zhī fá yě

是时庾太后临朝称制,言不从而僭逾之罚也。

èr nián xià hàn

二年夏,旱。

wǔ nián wǔ yuè dà hàn

五年五月,大旱。

liù nián sì yuè dà hàn

六年四月,大旱。

bā nián qiū qī yuè hàn

八年秋七月,旱。

jiǔ nián zì sì yuè bù yǔ zhì yú bā yuè

九年,自四月不雨,至于八月。

xián kāng yuán nián liù yuè hàn

咸康元年六月,旱。

shì shí chéng dì chōng ruò wèi qīn wàn jī nèi wài zhī zhèng jué zhī jiàng xiàng

是时成帝冲弱,未亲万机,内外之政,决之将相。

cǐ jiàn yú zhī fá lián suì hàn yě

此僭逾之罚,连岁旱也。

zhì sì nián wáng dǎo gù ràng tài fù fù zǐ míng bì

至四年,王导固让太傅,复子明辟。

shì hòu bù hàn dài qí yīng yě

是后不旱,殆其应也。

shí tiān xià pǔ hàn kuài jī yú yáo tè shèn mǐ dòu zhí wǔ bǎi rén yǒu xiāng zhōu zhě

时天下普旱,会稽、余姚特甚,米斗直五百,人有相鬻者。

èr nián sān yuè hàn

二年三月,旱。

sān nián liù yuè hàn

三年六月,旱。

shí wáng dǎo yǐ tiān xià xīn dìng wu zài zūn yǎng bù rèn xíng fá suì dào zéi gōng xíng pín wǔ nián kàng hàn yì shū shòu zhī yīng yě

时王导以天下新定,务在遵养,不任刑罚,遂盗贼公行,频五年亢旱,亦舒绶之应也。

kāng dì jiàn yuán yuán nián wǔ yuè hàn

康帝建元元年五月,旱。

mù dì yǒng hé yuán nián wǔ yuè hàn

穆帝永和元年五月,旱。

shì shí dì zài yī qiáng bǎo zhě tài hòu lín cháo rú míng mù tài hòu gù shì

是时帝在衤强褓,褚太后临朝,如明穆太后故事。

wǔ nián qī yuè bù yǔ zhì yú shí yuè

五年七月不雨,至于十月。

liù nián xià hàn

六年夏,旱。

bā nián xià hàn

八年夏,旱。

jiǔ nián chūn hàn

九年春,旱。

shēng píng sān nián dōng dà hàn

升平三年冬,大旱。

sì nián dōng dà hàn

四年冬,大旱。

āi dì lóng hé yuán nián xià hàn

哀帝隆和元年夏,旱。

shì shí huán wēn qiáng zì quán zhì cháo tíng jiàn yú zhī fá yě

是时桓温强恣,权制朝廷,僭逾之罚也。

hǎi xī gōng tài hé yuán nián xià hàn

海西公太和元年夏,旱。

sì nián dōng hàn

四年冬,旱。

liáng zhōu chūn hàn zhì xià

凉州春旱至夏。

jiǎn wén dì xián ān èr nián shí yuè dà hàn jī

简文帝咸安二年十月,大旱,饥。

zì yǒng hé zhì shì sì zhǔ yòu chōng huán wēn líng jiàn yòng bīng zhēng fá bǎi xìng yuàn kǔ

自永和至是,嗣主幼冲,桓温陵僭,用兵征伐,百姓怨苦。

xiào wǔ dì níng kāng yuán nián sān yuè hàn

孝武帝宁康元年三月,旱。

shì shí huán wēn rù jìn gāo píng líng hé cháo zhì bài yú jiàn zhī yīng yě

是时桓温入觐高平陵,阖朝致拜,逾僭之应也。

sān nián dōng hàn

三年冬,旱。

tài yuán sì nián xià dà hàn

太元四年夏,大旱。

bā nián liù yuè hàn

八年六月,旱。

shí nián qī yuè hàn jī

十年七月,旱,饥荒。

chū bā nián pò fú jiān jiǔ nián zhū jiàng lüè de yǒu shì xú yù yáng liàng zhào tǒng gōng tǎo ba miǎn

初,八年破苻坚,九年诸将略地,有事徐豫,杨亮、赵统攻讨巴沔。

shì nián zhēng yuè xiè ān yòu chū zhèn guǎng líng shǐ zi yǎn jìn cì péng chéng pín yǒu jūn yì

是年正月,谢安又出镇广陵,使子琰进次彭城,频有军役。

shí sān nián liù yuè hàn

十三年六月,旱。

qù suì běi fǔ qiǎn shù hú lù jīng zhōu jīng lüè hé nán

去岁北府遣戍胡陆,荆州经略河南。

shì nián xià guō quán zhì shù yě wáng yòu qiǎn jūn pò huáng huái

是年夏,郭铨置戍野王,又遣军破黄淮。

shí wǔ nián qī yuè hàn

十五年七月,旱。

shí qī nián qiū hàn zhì dōng

十七年,秋旱至冬。

shì shí liè zōng rén shù xìn rèn kuài jī wáng dào zi zhèng shì shū huǎn

是时烈宗仁恕,信任会稽王道子,政事舒缓。

yòu rú qiān qiū wèi piào qí zī yì qiè nòng zhǔ xiāng wēi fú

又茹千秋为骠骑谘议,窃弄主相威福。

yòu bǐ qiū ní rǔ mǔ qīn dǎng jí bì pú zhī zǐ jiē yuán jìn xí lín bù lǐng zhòng

又比丘尼乳母亲党及婢仆之子阶缘近习,临部领众。

yòu suǒ zài duō shàng chūn jìng qiú bù yǐ qí gū jiàn kāng yù lì wǎng bào jì shén

又所在多上春竟囚,不以其辜,建康狱吏,枉暴既甚。

cǐ yòu jiàn yú bù cóng yuān làn zhī fá

此又僭逾不从冤滥之罚。

ān dì lóng ān èr nián dōng hàn hán shén

安帝隆安二年冬,旱,寒甚。

sì nián wǔ yuè hàn

四年五月,旱。

wǔ nián xià qiū dà hàn

五年,夏秋大旱。

shí èr yuè bù yǔ

十二月,不雨。

shí sūn ēn zuò luàn huán xuán yí èr pò shā yīn zhòng kān ér cháo tíng jí shòu yǐ jīng zhōu zhī rèn sī mǎ yuán xiǎn yòu fěng bǎi liáo xī shǐ jìng jǐ nèi wài sāo dòng bīng gé fán xīng

时孙恩作乱,桓玄疑贰,迫杀殷仲堪,而朝廷即授以荆州之任,司马元显又讽百僚悉使敬己,内外骚动,兵革烦兴。

cǐ jiē líng jiàn yōu chóu zhī yīng yě

此皆陵僭忧愁之应也。

yuán xìng yuán nián qī yuè dà jī

元兴元年七月,大饥。

jiǔ yuè shí yuè bù yǔ quán shuǐ hé

九月、十月不雨,泉水涸。

èr nián liù yuè bù yǔ

二年六月,不雨。

dōng yòu hàn

冬,又旱。

shí huán xuán shē jiàn shí èr yuè suì cuàn wèi

时桓玄奢僭,十二月遂篡位。

sān nián bā yuè bù yǔ

三年八月,不雨。

yì xī sì nián dōng bù yǔ

义熙四年冬,不雨。

liù nián jiǔ yuè bù yǔ

六年九月,不雨。

bā nián shí yuè bù yǔ

八年十月,不雨。

jiǔ nián qiū dōng bù yǔ

九年,秋冬不雨。

shí nián jiǔ yuè hàn

十年九月,旱。

shí èr yuè yòu hàn jǐng dú duō jié

十二月又旱,井渎多竭。

shì shí jūn yì fán xīng

是时军役烦兴。

shī yāo

诗妖

wèi míng dì tài hé zhōng jīng shī gē dōu líng cáo zi qí chàng yuē qí nài rǔ cáo hé cǐ shī yāo yě

魏明帝太和中,京师歌《兜铃曹子》,其唱曰“其柰汝曹何”,此诗妖也。

qí hòu cáo shuǎng jiàn zhū cáo shì suì fèi

其后曹爽见诛,曹氏遂废。

jǐng chū chū tóng yáo yuē ā gōng ā gōng jià mǎ chē bù yì ā gōng dōng dù hé ā gōng lái huán dāng nài hé

景初初,童谣曰:“阿公阿公驾马车,不意阿公东渡河,阿公来还当柰何!

jí xuān dì liáo dōng guī zhì bái wū dāng hái zhèn cháng ān

”及宣帝辽东归,至白屋,当还镇长安。

huì dì jí dǔ jí zhào zhī nǎi chéng zhuī fēng chē dōng dù hé zhōng rú tóng yáo zhī yán

会帝疾笃,急召之,乃乘追锋车东渡河,终如童谣之言。

qí wáng jiā píng zhōng yǒu yáo yuē bái mǎ sù jī xī nán chí qí shuí chéng zhě zhū hǔ qí

齐王嘉平中,有谣曰:“白马素羁西南驰,其谁乘者朱虎骑。

zhū hǔ zhě chǔ wáng xiǎo zì yě

”朱虎者,楚王小字也。

wáng lìng líng hú yú wén cǐ yáo móu lì biāo

王凌、令狐愚闻此谣,谋立彪。

shì fā líng děng fú zhū biāo cì sǐ

事发,凌等伏诛,彪赐死。

wú sūn liàng chū tóng yáo yuē

吴孙亮初,童谣曰;

xū rǔ kè hé ruò ruò lú wěi dān yī miè gōu luò yú hé xiāng qiú cháng zi gé

“吁汝恪,何若若,芦苇单衣篾钩络,于何相求常子阁。

cháng zi gé zhě fǎn yǔ shí zǐ gāng yě

”“常子阁”者,反语石子堈也。

gōu luò gōu dài yě

钩络,钩带也。

jí zhū gě kè sǐ guǒ yǐ wěi xí guǒ shēn miè shù qí yào tóu zhī shí zǐ gāng

及诸葛恪死,果以苇席裹身,篾束其要,投之石子堈。

hòu tīng kè gù lì shōu liǎn qiú zhī cǐ gāng yún

后听恪故吏收敛,求之此堈云。

sūn liàng chū gōng ān yǒu bái tuó míng

孙亮初,公安有白鼍鸣。

tóng yáo yuē bái tuó míng guī bèi píng

童谣曰:“白鼍鸣,龟背平。

nán jùn chéng zhōng kě cháng shēng shǒu sǐ bù qù yì wú chéng

南郡城中可长生,守死不去义无成。

nán jùn chéng zhōng kě cháng shēng zhě yǒu jí yì yǐ táo yě

”“南郡城中可长生”者,有急易以逃也。

míng nián zhū gě kè bài dì róng zhèn gōng ān yì jiàn xí róng guā jīn yìn guī fú zhī ér sǐ

明年,诸葛恪败,弟融镇公安,亦见袭,融刮金印龟服之而死。

tuó yǒu lín jiè jiá bīng zhī xiàng

鼍有鳞介,甲兵之象。

yòu yuē bái xiáng yě

又曰,白祥也。

sūn xiū yǒng ān èr nián jiāng shǒu zhì zǐ qún jù xī xì yǒu yì xiǎo r hū lái yán yuē sān gōng chú sī mǎ rú

孙休永安二年,将守质子群聚嬉戏,有异小儿忽来言曰:“三公锄,司马如。

yòu yuē wǒ fēi rén yíng huò xīng yě

”又曰:“我非人,荧惑星也。

yán bì shàng shēng yǎng shì ruò yè yì pǐ liàn yǒu qǐng méi

”言毕上升,仰视若曳一匹练,有顷没。

gàn bǎo yuē hòu sì nián ér shǔ wáng liù nián ér wèi fèi èr shí yī nián ér wú píng

干宝曰:“后四年而蜀亡,六年而魏废,二十一年而吴平。

yú shì jiǔ fù guī jìn

”于是九服归晋。

wèi yǔ wú shǔ bìng zhàn guó sān gōng chú sī mǎ rú zhī wèi yě

魏与吴蜀并战国,“三公锄,司马如”之谓也。

sūn hào qiǎn shǐ zhě jì shí yìn shān xià yāo cí shǐ zhě yīn yǐ dān shū yán yuē chu jiǔ zhōu zhǔ wú jiǔ zhōu dōu

孙皓遣使者祭石印山下妖祠,使者因以丹书岩曰:“楚九州渚,吴九州都。

yáng zhōu shì zuò tiān zǐ

扬州士,作天子。

sì shì zhì tài píng yǐ

四世治,太平矣。

hào wén zhī yì yì zhāng yuē cóng tài huáng dì zhì zhèn sì shì tài píng zhī zhǔ fēi zhèn fù shuí

”皓闻之,意益张,曰:“从大皇帝至朕四世,太平之主非朕复谁!

zì nüè yú shèn xún yǐ jiàng wáng jìn shī yāo yě

”恣虐逾甚,寻以降亡,近诗妖也。

sūn hào tiān jì zhōng tóng yáo yuē ā tóng fù ā tóng xián dāo yóu dù jiāng

孙皓天纪中,童谣曰:“阿童复阿童,衔刀游渡江。

bù wèi àn shàng shòu dàn wèi shuǐ zhōng lóng

不畏岸上兽,但畏水中龙。

wǔ dì wén zhī jiā wáng jùn lóng xiāng jiāng jūn

”武帝闻之,加王浚龙骧将军。

jí zhēng wú jiāng xī zhòng jūn wú guò zhě ér wáng jùn xiān dìng mò líng

及征吴,江西众军无过者,而王浚先定秣陵。

wǔ dì tài kāng sān nián píng wú hòu jiāng nán tóng yáo yuē jú suō ròu shù héng mù zhōng guó dāng bài wú dāng fù

武帝太康三年平吴后,江南童谣曰:“局缩肉,数横目,中国当败吴当复。

yòu yuē gōng mén zhù qiě dāng xiǔ wú dāng fù zài sān shí nián hòu

”又曰:“宫门柱,且当朽,吴当复,在三十年后。

yòu yuē jī míng bù fǔ yì wú fù bù yòng lì

”又曰:“鸡鸣不拊翼,吴复不用力。

yú shí wú rén jiē wèi zài sūn shì zǐ sūn gù qiè fā wéi luàn zhě xiāng jì

”于时吴人皆谓在孙氏子孙,故窃发为乱者相继。

àn héng mù zhě sì zì zì wú wáng zhì yuán dì xìng jǐ sì shí nián yuán dì xìng yú jiāng dōng jiē rú tóng yáo zhī yán yān

案“横目”者四字,自吴亡至元帝兴几四十年,元帝兴于江东,皆如童谣之言焉。

yuán dì xin ér ér shǎo duàn jú suō ròu zhě yǒu suǒ chì yě

元帝忄而而少断,“局缩肉”者,有所斥也。

tài kāng mò jīng luò wèi shé yáng liǔ zhī gē qí qū shǐ yǒu bīng gé kǔ xīn zhī cí zhōng yǐ qín huò zhǎn jié zhī shì

太康末,京洛为《折杨柳》之歌,其曲始有兵革苦辛之辞,终以擒获斩截之事。

shì shí sān yáng guì shèng ér bèi zú miè tài hòu fèi chù yōu sǐ zhōng gōng shé yáng liǔ zhī yīng yě

是时三杨贵盛而被族灭,太后废黜,幽死中宫,“折杨柳”之应也。

huì dì yǒng xī zhōng hé nèi wēn xiàn yǒu rén rú kuáng zào shū yuē guāng guāng wén zhǎng dà jǐ wèi qiáng

惠帝永熙中,河内温县有人如狂,造书曰:“光光文长,大戟为墙。

dú yào suī xíng jǐ hái zì shāng

毒药虽行,戟还自伤。

yòu yuē liǎng huǒ mò dì āi zāi qiū lán

”又曰:“两火没地,哀哉秋兰。

guī xíng jiē yóu zhōng wéi rén tàn

归形街邮,终为人叹。

jí yáng jùn jū nèi fǔ yǐ jǐ wèi wèi sǐ shí yòu wèi jǐ suǒ hài shāng

”及杨骏居内府,以戟为卫,死时又为戟所害伤。

yáng hòu bèi fèi gǔ hòu jué qí shàn bā rì ér bēng zàng jiē yóu tíng běi bǎi xìng āi zhī yě

杨后被废,贾后绝其膳八日而崩,葬街邮亭北,百姓哀之也。

yǔ huǒ wǔ dì huì lán yáng hòu zì yě

雨火,武帝讳,兰,杨后字也。

qí shí yòu yǒu tóng yáo yuē èr yuè mò sān yuè chū jīng bǐ yáng bǎn xíng zhào shū gōng zhōng dà mǎ jǐ zuò lǘ

其时又有童谣曰:“二月末,三月初,荆笔杨板行诏书,宫中大马几作驴。

cǐ shí yáng jùn zhuān quán chǔ wáng yòng shì gù yán jīng bǐ yáng bǎn

”此时杨骏专权,楚王用事,故言“荆笔杨板”。

èr rén bù zhū zé jūn chén lǐ bèi gù yún jǐ zuò lǘ yě

二人不诛,则君臣礼悖,故云“几作驴”也。

yuán kāng zhōng jīng luò tóng yáo yuē nán fēng qǐ chuī bái shā yáo wàng lǔ guó hé cuó é qiān suì dú lóu shēng chǐ yá

元康中,京洛童谣曰:“南风起,吹白沙,遥望鲁国何嵯峨,千岁髑髅生齿牙。

yòu yuē chéng dōng mǎ zǐ mò lóng xiōng cǐ zhì lái nián chán nǚ gē

”又曰:“城东马子莫咙哅,此至来年缠女合。

nán fēng gǔ hòu zì yě

”南风,贾后字也。

bái jìn xíng yě

白,晋行也。

shā mén tài zǐ xiǎo míng yě

沙门,太子小名也。

lǔ gǔ mì guó yě

鲁,贾谧国也。

yán gǔ hòu jiāng yǔ mì wéi luàn yǐ wēi tài zǐ ér zhào wáng yīn xìn jǔ jué háo xián yǐ chéng cuàn duó bù dé qí sǐ zhī yīng yě

言贾后将与谧为乱,以危太子,而赵王因衅咀嚼豪贤,以成篡夺,不得其死之应也。

yuán kāng zhōng tiān xià shāng nóng tōng zhe dà zhāng rì

元康中,天下商农通著大鄣日。

shí tóng yáo yuē tú sū zhāng rì fù liǎng ěr dāng jiàn xiā r zuò tiān zǐ

时童谣曰:“屠苏鄣日覆两耳,当见瞎儿作天子。

jí zhào wáng lún cuàn wèi qí mù shí miǎo yān

”及赵王伦篡位,其目实眇焉。

zhào wáng lún jì cuàn luò zhōng tóng yáo yuē shòu cóng běi lái bí tóu hàn lóng cóng nán lái dēng chéng kàn shuǐ cóng xi lái hé guàn guàn

赵王伦既篡,洛中童谣曰:“兽从北来鼻头汗,龙从南来登城看,水从西来河灌灌。

shù yuè ér qí wáng chéng dū hé jiān yì bīng tóng huì zhū lún

”数月而齐王、成都、河间义兵同会诛伦。

àn chéng dū xi fān ér zài yè gù yuē shòu cóng běi lái

案成都西籓而在邺,故曰“兽从北来。

qí dōng fān ér zài xǔ gù yuē lóng cóng nán lái

”齐东籓而在许,故曰“龙从南来。

hé jiān shuǐ yuán ér zài guān zhōng gù yuē shuǐ cóng xi lái

”河间水源而在关中,故曰“水从西来”。

qí liú fǔ zhèng jū yú gōng xi yòu yǒu wú jūn zhī xīn gù yán dēng chéng kàn yě

齐留辅政,居于宫西,又有无君之心,故言“登城看”也。

tài ān zhōng tóng yáo yuē wǔ mǎ yóu dù jiāng yī mǎ huà wèi lóng

太安中,童谣曰:“五马游渡江,一马化为龙。

hòu zhōng yuán dà luàn zōng fān duō jué wéi láng yá rǔ nán xī yáng nán dùn péng chéng tóng zhì jiāng dōng ér yuán dì sì tǒng yǐ

”后中原大乱,宗籓多绝,唯琅邪、汝南、西阳、南顿、彭城同至江东,而元帝嗣统矣。

sī mǎ yuè hái luò yǒu tóng yáo yuē luò zhōng dà shǔ zhǎng chǐ èr ruò bù zǎo qù dà gǒu zhì

司马越还洛,有童谣曰:“洛中大鼠长尺二,若不早去大狗至。

jí gǒu xī jiāng pò jí sāng yòu yáo yuē yuán chāo xiōng dì dà luō dù shàng sāng dǎ zhēn wèi gǒu zuò

”及苟晞将破汲桑,又谣曰:“元超兄弟大落度,上桑打椹为苟作。

yóu shì yuè è xī duó qí yǎn zhōu xì nán suì gòu yān

”由是越恶晞,夺其兖州,隙难遂构焉。

mǐn dì chū yǒu tóng yáo yuē tiān zǐ hé zài dòu tián zhōng

愍帝初,有童谣曰:“天子何在豆田中。

zhì jiàn xìng sì nián dì jiàng liú yào zài chéng dōng dòu tián bì zhōng

”至建兴四年,帝降刘曜,在城东豆田壁中。

jiàn xìng zhōng jiāng nán yáo gē yuē hōng rú bái kēng pò hé jí chí zuò

建兴中,江南谣歌曰:訇如白坑破,合集持作。

yáng zhōu pò huàn bài wú xīng fù bù lǒu

扬州破换败,吴兴复瓿甊。

àn bái zhě jìn xíng

”案白者,晋行。

kēng qì yǒu kǒu shǔ wèng wǎ wèng zhì gāng yì jīn zhī lèi yě

坑器有口属瓮,瓦瓮质刚,亦金之类也。

hōng rú bái kēng pò zhě yán èr dōu qīng fù wáng shì dà huài yě

“訇如白坑破”者,言二都倾覆,王室大坏也。

hé jí chí zuò zhě yuán dì jiū jí yí yú yǐ zhǔ shè jì wèi néng kè fù zhōng yuán dàn piān wáng jiāng nán gù qí yù yě

“合集持作”者,元帝鸠集遗余,以主社稷,未能克复中原,但偏王江南,故其喻也。

jí shí tou zhī shì liù jūn dà kuì bīng rén chāo lüě jīng yì yuán jí èr gōng

及石头之事,六军大溃,兵人抄掠京邑,爰及二宫。

qí hòu sān nián qián fèng fù gōng jīng yì zǔ shuǐ ér shǒu xiāng chí yuè yú rì fén shāo chéng yì jǐng yīn mù kān yǐ

其后三年,钱凤复攻京邑,阻水而守,相持月余日,焚烧城邑,井堙木刊矣。

fèng děng bài tuì chén chōng jiāng qí dǎng hái wú xīng guān jūn zhǒng zhī dǎo jí jùn xiàn chōng fù zǐ shòu shǒu dǎng yǔ zhū zhě yǐ bǎi shù

凤等败退,沈充将其党还吴兴,官军踵之,蹈藉郡县,充父子授首,党与诛者以百数。

suǒ wèi yáng zhōu pò huàn bài wú xīng fù bù lǒu bù lǒu wǎ qì yòu xiǎo yú yě

所谓“扬州破换败,吴兴复瓿甊”,瓿甊瓦器,又小于也。

míng dì tài níng chū tóng yáo yuē cè cè lì lì fàng mǎ shān cè

明帝太宁初,童谣曰:“恻恻力力,放马山侧。

dà mǎ sǐ xiǎo mǎ è

大马死,小马饿。

gāo shān bēng shí zì pò

高山崩,石自破。

jí míng dì bēng chéng dì yòu wèi sū jùn suǒ bī qiān yú shí tou yù shàn bù zú cǐ dà mǎ sǐ xiǎo mǎ è yě

”及明帝崩,成帝幼,为苏峻所逼,迁于石头,御膳不足,此“大马死,小马饿”也。

gāo shān jùn yě yòu yán jùn xín sǐ

高山,峻也,又言峻寻死。

shí jùn dì sū shí yě

石,峻弟苏石也。

jùn sǐ hòu shí jù shí tou xún wèi zhū gōng suǒ pò fù shì bēng shān shí pò zhī yīng yě

峻死后,石据石头,寻为诸公所破,复是崩山石破之应也。

chéng dì zhī mò yòu yǒu tóng yáo yuē gài gài hé lóng lóng jià chē rù zǐ gōng

成帝之末,又有童谣曰:“盖盖何隆隆,驾车入梓宫。

shǎo rì ér gōng chē yàn jià

”少日而宫车晏驾。

xián kāng èr nián shí èr yuè hé běi yáo yún mài rù tǔ shā shí wǔ

咸康二年十二月,河北谣云:“麦入土,杀石武。

hòu rú yáo yán

”后如谣言。

yǔ liàng chū zhèn wǔ chāng chū zhì shí tou bǎi xìng yú àn shàng gē yuē yǔ gōng shàng wǔ chāng piān piān rú fēi niǎo

庾亮初镇武昌,出至石头,百姓于岸上歌曰:“庾公上武昌,翩翩如飞鸟。

yǔ gōng hái yáng zhōu bái mǎ qiān liú zhào

庾公还扬州,白马牵旒旐。

yòu yuē yǔ gōng chū shàng shí piān piān rú fēi wū

”又曰:“庾公初上时,翩翩如飞乌。

yǔ gōng hái yáng zhōu bái mǎ qiān liú sū

庾公还扬州,白马牵流苏。

hòu lián zhēng bù rù jí hōng yú zhèn yǐ sàng hái dōu zàng jiē rú yáo yán

”后连征不入,及薨于镇,以丧还都葬,皆如谣言。

mù dì shēng píng zhōng tóng r bèi hū gē yú dào yuē ā zǐ wén qū zhōng zhé yún ā zǐ rǔ wén bù

穆帝升平中,童儿辈忽歌于道曰《阿子闻》,曲终辄云“阿子汝闻不”?

wú jǐ ér dì bēng tài hòu kū zhī yuē ā zǐ rǔ wén bù

无几而帝崩,太后哭之曰:“阿子汝闻不?

shēng píng mò sú jiān hū zuò lián gē yǒu hù qiān zhě wén zhī yuē lián zhě lín yě

升平末,俗间忽作《廉歌》,有扈谦者闻之曰:“廉者,临也。

gē yún bái mén lián gōng tíng lián nèi wài xī lín guó jiā qí dà huì hu

歌云‘白门廉,宫庭廉’,内外悉临,国家其大讳乎!

shǎo shí ér mù dì yàn jià

”少时而穆帝晏驾。

āi dì lóng hé chū tóng yáo yuē shēng píng bù mǎn dòu lóng hé nà de jiǔ

哀帝隆和初,童谣曰:“升平不满斗,隆和那得久!

huán gōng rù shí tou bì xià tú xiǎn zǒu

桓公入石头,陛下徒跣走。

cháo tíng wén ér è zhī gǎi nián yuē xīng níng

”朝廷闻而恶之,改年曰兴宁。

rén fù gē yuē suī fù gǎi xīng níng yì fù wú liáo shēng

人复歌曰:“虽复改兴宁,亦复无聊生。

āi páng shòu bēng

”哀旁寿崩。

shēng píng wǔ nián ér mù dì bēng bù mǎn dòu shēng píng bù zhì shí nián yě

升平五年而穆帝崩,“不满斗”,升平不至十年也。

hǎi xī gōng tài hé zhōng bǎi xìng gē yuē qīng qīng yù lù yáng bái mǎ zǐ yóu jiāng

海西公太和中,百姓歌曰:“青青御路杨,白马紫游缰。

rǔ fēi huáng tài zǐ nà de gān lù jiāng

汝非皇太子,那得甘露浆?

shí zhě yuē bái zhě jīn xíng mǎ zhě guó zú

”识者曰:“白者,金行,马者,国族。

zǐ wèi duó zhèng zhī sè míng yǐ zǐ jiān zhū yě

紫为夺正之色,明以紫间朱也。

hǎi xī gōng xún fèi qí sān zi bìng fēi hǎi xī gōng zhī zǐ yì yǐ mǎ jiāng

”海西公寻废,其三子并非海西公之子,缢以马缰。

sǐ zhī míng rì nán fāng xiàn gān lù mǎ

死之明日,南方献甘露马。

tài hé mò tóng yáo yuē lí niú gēng yù lù bái mén zhǒng xiǎo mài

太和末,童谣曰:“犁牛耕御路,白门种小麦。

jí hǎi xī gōng bèi fèi bǎi xìng gēng qí mén yǐ zhǒng xiǎo mài suì rú yáo yán

”及海西公被废,百姓耕其门以种小麦,遂如谣言。

hǎi xī gōng chū shēng huáng zǐ bǎi xìng gē yún fèng huáng shēng yī chú tiān xià mò bù xǐ

海西公初生皇子,百姓歌云:“凤皇生一雏,天下莫不喜。

běn yán shì mǎ jū jīn dìng chéng lóng zi

本言是马驹,今定成龙子。

qí gē shén měi qí zhǐ shèn wēi

”其歌甚美,其旨甚微。

hǎi xī gōng bù nán shǐ zuǒ yòu xiàng lóng yǔ nèi shì jiē shēng zǐ yǐ wéi jǐ zi

海西公不男,使左右向龙与内侍接,生子,以为己子。

huán shí mín wèi jīng zhōu zhèn shàng míng bǎi xìng hū gē yuē huáng tán zǐ

桓石民为荆州,镇上明,百姓忽歌曰“黄昙子”。

qǔ zhōng yòu yuē huáng yù yīng yáng zhōu dà fú lái shàng míng

曲中又曰:“黄昙英,扬州大佛来上明。

qǐng zhī ér huán shí mín sǐ wáng chén wèi jīng zhōu

”顷之而桓石民死,王忱为荆州。

huáng tán zǐ nǎi shì wáng chén zì yě

黄昙子乃是王忱字也。

chén xiǎo zì fú dà shì dà fú lái shàng míng yě

忱小字佛大,是“大佛来上明”也。

xiào wǔ dì tài yuán mò jīng kǒu yáo yuē huáng cí jī mò zuò xióng fù tí

孝武帝太元末,京口谣曰:“黄雌鸡,莫作雄父啼。

yī dàn qù máo yī yì pī lā sà qī

一旦去毛衣,衣被拉飒栖。

xún ér wáng gōng qǐ bīng zhū wáng guó bǎo xuán wèi liú láo zhī suǒ bài gù yán lā sà qī yě

”寻而王恭起兵诛王国宝,旋为刘牢之所败,故言“拉飒栖”也。

kuài jī wáng dào zi yú dōng fǔ zào tǔ shān míng yuē líng xiù shān

会稽王道子于东府造土山,名曰灵秀山。

wú jǐ ér sūn ēn zuò luàn zài jiàn kuài jī

无几而孙恩作乱,再践会稽。

kuài jī dào zǐ suǒ fēng

会稽,道子所封;

líng xiù sūn ēn zhī zì yě

灵秀,孙恩之字也

yǔ jiè zhèn lì yáng bǎi xìng gē yuē zhòng luó lí zhòng luó lí shǐ jūn nán shàng wú hái shí

庾楷镇历阳,百姓歌曰:“重罗黎,重罗黎,使君南上无还时。

hòu jiè nán bēn huán xuán wèi xuán suǒ zhū

”后楷南奔桓玄,为玄所诛。

yīn zhòng kān zài jīng zhōu tóng yáo yuē máng lóng mù shéng fù fù

殷仲堪在荆州,童谣曰:“芒笼目,绳缚腹。

yīn dāng bài huán dāng fù

殷当败,桓当复。

wèi jǐ ér zhòng kān bài huán xuán suì yǒu jīng zhōu

”未几而仲堪败,桓玄遂有荆州。

wáng gōng zhèn jīng kǒu jǔ bīng zhū wáng guó bǎo

王恭镇京口,举兵诛王国宝。

bǎi xìng yáo yún xī nián shí bái fàn jīn nián shí mài fū

百姓谣云:“昔年食白饭,今年食麦麸。

tiān gōng zhū zhé rǔ jiào rǔ niǎn lóng hóu

天公诛谪汝,教汝捻咙喉。

lóng hóu hē fù hē jīng kǒu bài fù bài

咙喉喝复喝,京口败复败。

shí zhě yuē xī nián shí bái fàn yán dé zhì yě

”识者曰:“昔年食白饭,言得志也。

jīn nián shí mài fū fū cū huì qí jīng yǐ qù míng jiāng bài yě tiān gōng jiāng jiā qiǎn zhé ér zhū zhī yě

今年食麦麸,麸粗秽,其精已去,明将败也,天公将加谴谪而诛之也。

niǎn lóng hóu qì bù tōng sǐ zhī xiáng yě

捻咙喉,气不通,死之祥也。

bài fù bài dīng níng zhī cí yě

败复败,丁宁之辞也。

gōng xín sǐ jīng dū yòu dà xíng hài jí ér hóu bìng hē yān

”恭寻死,京都又大行亥疾,而喉并喝焉。

wáng gōng zài jīng kǒu bǎi xìng jiān hū yún

王恭在京口,百姓间忽云;

huáng tóu xiǎo r yù zuò zéi ā gōng zài chéng xià zhǐ fù de

“黄头小儿欲作贼,阿公在城,下指缚得。

yòu yún huáng tóu xiǎo rén yù zuò luàn lài de jīn dāo zuò fān hàn

”又云:“黄头小人欲作乱,赖得金刀作籓扞。

huáng zì shàng gōng zì tóu yě xiǎo rén gōng zì xià yě xún rú yáo yán zhě yān

”黄字上恭字头也,小人恭字下也,寻如谣言者焉。

ān dì lóng ān zhōng bǎi xìng hū zuò ào náo zhī gē qí qū yuē cǎo shēng kě lǎn jié nǚ r kě lǎn xié

安帝隆安中,百姓忽作《懊𢙐》之歌,其曲曰:“草生可揽结,女儿可揽撷。

xún ér huán xuán cuàn wèi yì qí yǐ sān yuè èr rì sǎo dìng jīng dū zhū zhī

”寻而桓玄篡位,义旗以三月二日扫定京都,诛之。

xuán zhī gōng nǚ jí nì dǎng zhī jiā zǐ nǚ jì qiè xī wèi jūn shǎng dōng jí ōu yuè běi liú huái sì jiē rén yǒu suǒ huò

玄之宫女及逆党之家子女妓妾悉为军赏,东及瓯越,北流淮泗,皆人有所获。

gù yán shí zé cǎo kě jié shì zé nǚ kě xié yě

故言时则草可结,事则女可撷也。

huán xuán jì cuàn tóng yáo yuē cǎo shēng jí mǎ fù wū zhuó huán xuán mù

桓玄既篡,童谣曰:“草生及马腹,乌啄桓玄目。

jí xuán bài zǒu zhì jiāng líng shí zhèng wǔ yuè zhōng zhū rú qí qī yān

”及玄败,走至江陵,时正五月中,诛如其期焉。

ān dì yì xī chū tóng yáo yuē guān jiā yǎng lú huà chéng dí lú shēng bù zhǐ zì chéng jī

安帝义熙初,童谣曰:“官家养芦化成荻,芦生不止自成积。

qí shí guān yǎng lú lóng chǒng yǐ jīn zǐ fèng yǐ míng zhōu yǎng zhī jí yě

”其时官养卢龙,宠以金紫,奉以名州,养之极也。

ér lóng bù néng huái wǒ hào yīn jǔ bīng nèi fá suì chéng chóu dí yě

而龙不能怀我好音,举兵内伐,遂成仇敌也。

lú shēng bù zhǐ zì chéng jī jí lú lóng zhī bài zhǎn fá qí dǎng yóu rú cǎo mù yǐ chéng jī yě

“芦生不止自成积”,及卢龙之败,斩伐其党,犹如草木以成积也。

lú lóng jù guǎng zhōu rén wéi zhī yáo yuē lú shēng màn màn jìng tiān bàn

卢龙据广州,人为之谣曰:“芦生漫漫竟天半。

hòu jǐ shàng liú shù zhōu zhī de nèi bī jīng niǎn yīng tiān bàn zhī yán

”后挤上流数州之地,内逼京辇,应“天半”之言。

yì xī èr nián xiǎo r xiāng féng yú dào zhé jǔ qí liǎng shǒu yuē lú jiàn jiàn cì yuē dòu tàn dòu tàn mò yuē wēng nián lǎo wēng nián lǎo

义熙二年,小儿相逢于道,辄举其两手曰“卢健健”,次曰“斗叹斗叹”,末曰“翁年老翁年老”。

dāng shí mò zhī suǒ wèi

当时没有人知道说的是什么。

qí hòu lú lóng nèi bī zhōu jiàn gài chuān jiàn jiàn zhī wèi yě

其后卢龙内逼,舟舰盖川,“健健”之谓也。

jì zhì zhā pǔ lǚ kè qī yù yǔ guān dòu dòu tàn zhī yīng yě

既至查浦,屡克期欲与官斗,“斗叹”之应也。

wēng nián lǎo qún gōng yǒu qī yí zhī qìng zhī yāo nì zhī tú zì rán xiāo tiǎn yě

“翁年老”,群公有期颐之庆,知妖逆之徒自然消殄也。

qí shí fù yǒu yáo yán yuē

其时复有谣言曰;

lú chéng chéng zhú shuǐ liú dōng fēng hū rú qǐ nà de rù shí tou

“卢橙橙,逐水流,东风忽如起,那得入石头!

lú lóng guǒ bài bù dé rù shí tou yě

”卢龙果败,不得入石头也。

xī wēn jiào lìng guō jǐng chún bo jǐ yǔ yǔ liàng jí xiōng jǐng chún yún yuán jí

昔温峤令郭景纯卜己与庾亮吉凶,景纯云:“元吉。

jiào yǔ liàng yuē jǐng chún měi shì shì bù gǎn jìn yán

”峤语亮曰:“景纯每筮是,不敢尽言。

wú děng yǔ guó jiā tóng ān wēi ér yuē yuán jí shì shì yǒu chéng yě

吾等与国家同安危,而曰‘元吉’,是事有成也。

yú shì xié tóng tǎo miè wáng dūn

”于是协同讨灭王敦。

fú jiān chū tóng yáo yún ā jiān lián qiān sān shí nián hòu ruò yù bài shí dāng zài jiāng hú biān

苻坚初,童谣云:“阿坚连牵三十年,后若欲败时,当在江湖边。

jí jiān zài wèi fán sān shí nián bài yú féi shuǐ shì qí yīng yě

”及坚在位凡三十年,败于淝水,是其应也。

yòu yáo yǔ yún hé shuǐ qīng fù qīng fú jiān sǐ xīn chéng

又谣语云:“河水清复清,苻坚死新城。

jí jiān wèi yáo cháng suǒ shā sǐ yú xīn chéng

”及坚为姚苌所杀,死于新城。

fù yáo gē yún yú yáng tián shēng dāng miè qín

复谣歌云:“鱼羊田升当灭秦。

shí zhě yǐ wéi yú yáng xiān yě

”识者以为“鱼羊,鲜也;

tián shēng bēi yě jiān zì hào qín yán miè zhī zhě xiān bēi yě

田升,卑也,坚自号秦,言灭之者鲜卑也。

qí qún chén jiàn jiān lìng jǐn zhū xiān bēi jiān bù cóng

”其群臣谏坚,令尽诛鲜卑,坚不从。

jí huái nán bài hái chū wèi mù róng chōng suǒ gōng yòu wèi yáo cháng suǒ shā shēn sǐ guó miè

及淮南败还,初为慕容冲所攻,又为姚苌所杀,身死国灭。

máo chóng zhī niè

毛虫之孽

wǔ dì tài kāng liù nián nán yáng xiàn liǎng zú měng shòu cǐ máo chóng zhī niè yě

武帝太康六年,南阳献两足猛兽,此毛虫之孽也。

shí zhě wèi qí wén yuē wǔ xíng yǒu kuī jīn shòu shī yí shèng zhǔ yìng tiān qī yì hé wéi

识者为其文曰:“武形有亏,金兽失仪,圣主应天,期异何为!

yán zhào luàn yě

”言兆乱也。

jīng fáng yì zhuàn yuē zú shǎo zhě xià bù shèng rèn yě

京房《易传》曰:“足少者,下不胜任也。

gàn bǎo yǐ wéi shòu zhě yīn jīng jū yú yáng jīn shòu yě

”干宝以为:“兽者阴精,居于阳,金兽也。

nán yáng huǒ míng yě

南阳,火名也。

jīn jīng rù huǒ ér shī qí xíng wáng shì luàn zhī yāo yě

金精入火而失其形,王室乱之妖也。

liù shuǐ shù yán shuǐ shù jì jí huǒ tè de zuò ér jīn shòu qí bài yě

”六,水数,言水数既极,火慝得作,而金受其败也。

zhì yuán kāng jiǔ nián shǐ shā tài zǐ jù cǐ shí sì nián

至元康九年,始杀太子,距此十四年。

èr qī shí sì huǒ shǐ zhōng xiāng chéng zhī shù yě

二七十四,火始终相乘之数也。

zì dì shòu mìng zhì mǐn huái zhī fèi fán sān shí wǔ nián yān

自帝受命,至愍怀之废,凡三十五年焉。

tài kāng qī nián shí yī yuè bǐng chén sì jiǎo shòu jiàn yú hé jiān hé jiān wáng yóng huò yǐ xiàn

太康七年十一月丙辰,四角兽见于河间,河间王颙获以献。

tiān jiè ruò yuē jiǎo bīng xiàng yě sì zhě sì fāng zhī xiàng dāng yǒu bīng luàn qǐ yú sì fāng

天戒若曰,角,兵象也,四者,四方之象,当有兵乱起于四方。

hòu hé jiān wáng suì lián sì fāng zhī bīng zuò wéi luàn jiē dài qí yīng yě

后河间王遂连四方之兵,作为乱阶,殆其应也。

huái dì yǒng jiā wǔ nián yǎn shǔ chū yán líng

怀帝永嘉五年,蝘鼠出延陵。

guō jǐng chún shì zhī yuē cǐ jùn dōng zhī xiàn dāng yǒu yāo rén yù chēng zhì zhě yì xún zì sǐ yǐ

郭景纯筮之曰:“此郡东之县,当有妖人欲称制者,亦寻自死矣。

qí hòu wú xīng xú fù zuò luàn shā tài shǒu yuán xiù fù yì shí miè shì qí yīng yě

”其后吴兴徐馥作乱,杀太守袁琇,馥亦时灭,是其应也。

chéng dì xián hé liù nián zhēng yuè dīng sì huì zhōu jùn xiù xiào yú lè xián táng yǒu jūn jiàn yú qián huò zhī

成帝咸和六年正月丁巳,会州郡秀孝于乐贤堂,有麏见于前,获之。

sūn shèng yǐ wéi jí xiáng

孙盛以为吉祥。

fu xiù xiào tiān xià zhī yàn shì

夫秀孝,天下之彦士;

lè xián táng suǒ yǐ lè yǎng xián yě

乐贤堂,所以乐养贤也。

zì sāng luàn yǐ hòu fēng jiào líng yí xiù xiào cè shì fá sì kē zhī shí

自丧乱以后,风教陵夷,秀孝策试,乏四科之实。

jūn xìng yú qián huò sī gù hu

麏兴于前,或斯故乎?

āi dì lóng hé yuán nián shí yuè jiǎ shēn yǒu zhǔ rù dōng hǎi dì

哀帝隆和元年十月甲申,有麈入东海第。

bǎi xìng huān yán yuē zhǔ rù dōng hǎi dì shí zhě guài zhī

百姓欢言曰:“麈入东海第”,识者怪之。

jí hǎi xī fèi wèi dōng hǎi wáng nǎi rù qí dì

及海西废为东海王,乃入其第。

xiào wǔ tài yuán shí sān nián sì yuè guǐ sì cí miào bì yǒu tù xíng miào táng shàng

孝武太元十三年四月癸巳,祠庙毕,有兔行庙堂上。

tiān jiè ruò yuē tù yě wù yě ér jí zōng miào zhī táng bù xiáng mò zhī shén yān

天戒若曰,兔,野物也,而集宗庙之堂,不祥莫之甚焉。

quǎn huò

犬祸

gōng sūn wén yì jiā yǒu quǎn guān zé jiàng yī shàng wū cǐ quǎn huò yě

公孙文懿家有犬,冠帻绛衣上屋,此犬祸也。

wū shàng kàng yáng gāo wēi zhī de

屋上,亢阳高危之地。

tiān jiè ruò yuē kàng yáng wú shàng tōu zì zūn gāo gǒu ér guān zhě yě

天戒若曰,亢阳无上,偷自尊高,狗而冠者也。

jí wén yì zì lì wèi yàn wáng guǒ wèi wèi suǒ miè

及文懿自立为燕王,果为魏所灭。

jīng fáng yì zhuàn yuē jūn bù zhèng chén yù cuàn jué yāo gǒu chū cháo mén

京房《易传》曰:“君不正,臣欲篡,厥妖狗出朝门。

wèi shì zhōng yīng qú zài zhí lú xū jiàn yī bái gǒu chū mén wèn zhòng rén wú jiàn zhě

魏侍中应璩在直庐,欻见一白狗出门,问众人,无见者。

yú nián zú jìn quǎn huò yě

逾年卒,近犬祸也。

wú zhū gě kè zhēng huái nán guī jiāng cháo huì quǎn xián yǐn qí yī

吴诸葛恪征淮南归,将朝会,犬衔引其衣。

kè yuē quǎn bù yù wǒ xíng hu

恪曰:“犬不欲我行乎?

hái zuò

”还坐。

yǒu qǐng fù qǐ quǎn yòu xián yī nǎi lìng zhú quǎn suì shēng chē rù ér bèi hài

有顷复起,犬又衔衣,乃令逐犬,遂升车,入而被害。

wǔ dì tài kāng jiǔ nián yōu zhōu yǒu quǎn bí xíng dì sān bǎi yú bù

武帝太康九年,幽州有犬,鼻行地三百余步。

tiān jiè ruò yuē shì shí dì bù sī hé jiào zhī yán zú lì huì dì yǐ zhì shuāi luàn shì yán bù cóng zhī fá yě

天戒若曰,是时帝不思和峤之言,卒立惠帝,以致衰乱,是言不从之罚也。

huì dì yuán kāng zhōng wú jùn lóu xiàn rén jiā wén dì zhōng yǒu quǎn zǐ shēng jué zhī de cí xióng gè yī

惠帝元康中,吴郡娄县人家闻地中有犬子声,掘之,得雌雄各一。

hái zhì kū zhōng fù yǐ mó shí jīng sù shī suǒ zài

还置窟中,覆以磨石,经宿失所在。

tiān jiè ruò yuē dì jì shuāi ruò fān wáng xiāng zèn gù yǒu quǎn huò

天戒若曰,帝既衰弱,籓王相谮,故有犬祸。

yǒng xīng yuán nián dān yáng nèi shǐ zhū kuǐ jiā quǎn shēng sān zi jiē wú tóu

永兴元年,丹阳内史朱逵家犬生三子,皆无头。

hòu kuǐ wèi yáng zhōu cì shǐ cáo wǔ suǒ shā

后逵为扬州刺史曹武所杀。

xiào huái dì yǒng jiā wǔ nián wú jùn jiā xīng zhāng lín jiā gǒu rén yán yún tiān xià rén è sǐ

孝怀帝永嘉五年,吴郡嘉兴张林家狗人言云:“天下人饿死。

yú shì guǒ yǒu èr hú zhī luàn tiān xià jī huāng yān

”于是果有二胡之乱,天下饥荒焉。

mǐn dì jiàn xìng yuán nián gǒu yǔ zhū jiāo

愍帝建兴元年,狗与猪交。

àn hàn shū jǐng dì shí yǒu cǐ yǐ wéi bèi luàn zhī qì yì quǎn shǐ huò yě

案《汉书》,景帝时有此,以为悖乱之气,亦犬豕祸也。

quǎn bīng gé zhī zhàn yě

犬,兵革之占也。

shǐ běi fāng xiōng nú zhī xiàng

豕,北方匈奴之象。

nì yán shī tīng yì lèi xiāng jiāo bì shēng hài yě

逆言失听,异类相交,必生害也。

è ér dì méi yú hú shì qí yīng yě

饿而帝没于胡,是其应也。

yuán dì tài xìng zhōng wú jùn tài shǒu zhāng mào wén zhāi nèi chuáng xià quǎn shēng qiú ér bù dé

元帝太兴中,吴郡太守张懋闻斋内床下犬声,求而不得。

jì ér de zì chè jiàn yǒu èr quǎn zǐ qǔ ér yǎng zhī jiē sǐ

既而地自坼,见有二犬子,取而养之,皆死。

xún ér mào wèi chén chōng suǒ hài

寻而懋为沈充所害。

jīng fáng yì zhuàn yuē chán chén zài cè zé quǎn shēng yāo

京房《易传》曰:“谗臣在侧,则犬生妖。

tài xìng sì nián lú jiāng qián xiàn hé xù jiā hū wén dì zhōng yǒu quǎn zǐ shēng jué zhī dé yī mǔ quǎn qīng lí sè zhuàng shén léi shòu zǒu rù cǎo zhōng bù zhī suǒ zài

太兴四年,庐江灊县何旭家忽闻地中有犬子声,掘之得一母犬,青厘色,状甚羸瘦,走入草中,不知所在。

shì qí chù yǒu èr quǎn zǐ yī xióng yī cí bǔ ér yǎng zhī cí sǐ xióng huó

视其处有二犬子,一雄一雌,哺而养之,雌死雄活。

jí zhǎng wèi quǎn shàn shì shòu

及长为犬,善噬兽。

qí hòu xù lǐ zhōng wèi mán suǒ méi

其后旭里中为蛮所没。

ān dì lóng ān chū wú jùn zhì xià gǒu héng yè fèi jù gāo qiáo shàng rén jiā gǒu yǒu xiàn ér fèi shēng shén zhòng

安帝隆安初,吴郡治下狗恒夜吠,聚高桥上,人家狗有限而吠声甚众。

huò yǒu yè chān shì zhī yún yī gǒu jiǎ yǒu liǎng sān tóu jiē qián xiàng luàn fèi

或有夜觇视之云:“一狗假有两三头,皆前向乱吠。

wú jǐ sūn ēn luàn yú wú huì yān

”无几,孙恩乱于吴会焉。

shì shí fǔ guó jiāng jūn sūn wú zhōng jiā yú jì yáng dì zhōng wén quǎn zǐ shēng xún ér de chì yǒu èr quǎn zǐ jiē bái sè yī xióng yī cí qǔ ér yǎng zhī jiē sǐ

是时辅国将军孙无终家于既阳,地中闻犬子声,寻而地斥,有二犬子,皆白色,一雄一雌,取而养之,皆死。

hòu wú zhōng wèi huán xuán suǒ zhū miè

后无终为桓玄所诛灭。

àn shī zi yuē dì zhōng yǒu quǎn míng yuē dì láng

案《尸子》曰:“地中有犬,名曰地狼。

xià dǐng zhì yuē

”《夏鼎志》曰;

jué de de quǎn míng yuē gǔ

“掘地得犬,名曰贾。

cǐ gài zì rán zhī wù bù yīng chū ér chū wèi quǎn huò yě

”此盖自然之物,不应出而出,为犬祸也。

huán xuán jiāng bài chǔ wáng yǐ shè bài xí qún guān péi wèi

桓玄将拜楚王,已设拜席,群官陪位。

xuán wèi jí chū yǒu gǒu lái biàn qí xí mò bù jīng guài

玄未及出,有狗来便其席,莫不惊怪。

xuán xìng cāi bào jìng wú yán zhě zhú gǒu gǎi xí ér yǐ

玄性猜暴,竟无言者,逐狗改席而已。

tiān jiè ruò yuē huán xuán wú dé ér dāo qiè dà wèi gù quǎn biàn qí xí shì qí wàng jù zhī shén yě

天戒若曰,桓玄无德而叨窃大位,故犬便其席,示其妄据之甚也。

bā shí rì xuán bài wáng yān

八十日玄败亡焉。

bái shěng bái xiáng

白眚白祥

wèi míng dì qīng lóng sān nián zhēng yuè yǐ hài yǔn shí yú shòu guāng

魏明帝青龙三年正月乙亥,陨石于寿光。

àn zuǒ shì chuán yǔn shí xīng yě liú xīn shuō yuē zhù zhòng wéi xīng yǔn yú sòng zhě xiàng sòng xiāng gōng jiāng de zhū hóu ér bù zhōng yě

案《左氏传》“陨石,星也”,刘歆说曰:“庶众惟星陨于宋者,象宋襄公将得诸侯而不终也。

qín shǐ huáng shí yǒu yǔn shí bān gù yǐ wéi shí yīn lèi yě

”秦始皇时有陨石,班固以为:“石,阴类也。

yòu bái xiáng chén jiāng wēi jūn

又白祥,臣将危君。

shì hòu xuān dì de zhèng yún

”是后宣帝得政云。

wǔ dì tài kāng wǔ nián wǔ yuè dīng sì yǔn shí yú wēn jí hé yáng gè èr

武帝太康五年五月丁巳,陨石于温及河阳各二。

liù nián zhēng yuè yǔn shí yú wēn sān

六年正月,陨石于温,三。

chéng dì xián hé bā nián wǔ yuè xīng yǔn yú féi xiāng yī

成帝咸和八年五月,星陨于肥乡,一。

jiǔ nián zhēng yuè yǔn shí yú liáng zhōu èr

九年正月,陨石于凉州,二。

wú sūn liàng wǔ fèng èr nián wǔ yuè yáng xiàn xiàn lí lǐ shān dà shí zì lì

吴孙亮五凤二年五月,阳羡县离里山大石自立。

àn jīng fáng yì zhuàn yuē shù shì wèi tiān zǐ zhī xiáng yě qí shuō yuē shí lì yú shān tóng xìng píng dì yì xìng

案京房《易传》曰“庶士为天子之祥也”,其说曰:“石立于山同姓,平地异姓。

gàn bǎo yǐ wéi sūn hào chéng fèi gù zhī jiā de wèi qí yīng yě

”干宝以为“孙皓承废故之家得位,其应也。

huò yuē sūn xiū jiàn lì zhī xiáng yě

”或曰孙休见立之祥也。

wǔ dì tài kāng shí nián luò yáng gōng xi yi qiū lǐ shí shēng dì zhōng shǐ gāo sān chǐ rú xiāng lú xíng hòu rú yǔ rén pán báo bù kě jué

武帝太康十年,洛阳宫西宜秋里石生地中,始高三尺,如香鈩形,后如伛人,槃薄不可掘。

àn liú xiàng shuō cǐ bái shěng yě

案刘向说,此白眚也。

míng nián gōng chē yàn jià wáng shì shǐ sāo zú yǐ luàn wáng

明年宫车晏驾,王室始骚,卒以乱亡。

jīng fáng yì zhuàn yuē shí lì rú rén shù shì wèi tiān xià xióng

京房《易传》曰:“石立如人,庶士为天下雄。

cǐ jìn zhī yǐ

”此近之矣。

huì dì yuán kāng wǔ nián shí èr yuè yǒu shí shēng yú yí nián lǐ

惠帝元康五年十二月,有石生于宜年里。

yǒng kāng yuán nián xiāng yáng jùn shàng yán de míng shí zhuàng zhī shēng wén qī bā lǐ

永康元年,襄阳郡上言,得鸣石,撞之,声闻七八里。

tài ān yuán nián dān yáng hú shú xiàn xià jià hú yǒu dà shí fú èr bǎi bù ér dēng àn mín jīng zào xiāng gào yuē shí lái

太安元年,丹阳湖熟县夏架湖有大石,浮二百步而登岸,民惊噪相告曰:“石来。

gàn bǎo yuē xún yǒu shí bīng rù jiàn yè

”干宝曰:“寻有石冰入建邺。

chē qí dà jiàng jūn dōng yíng wáng téng zì bìng zhōu qiān zhèn yè xíng cì zhēn dìng

车骑大将军、东嬴王腾自并州迁镇邺,行次真定。

shí jiǔ jī xuě ér dāng mén qián fāng shù zhàng dú xiāo shì téng guài ér jué zhī de yù mǎ gāo chǐ xǔ kǒu chǐ quē

时久积雪,而当门前方数丈独消释,腾怪而掘之,得玉马,高尺许,口齿缺。

téng yǐ mǎ zhě guó xìng shàng sòng zhī yǐ wéi ruì

腾以马者国姓,上送之,以为瑞。

rán mǎ wú chǐ zé bù de shí yāo xiáng zhī zhào shuāi wáng zhī zhēng

然马无齿则不得食,妖祥之兆,衰亡之征。

àn zhàn cǐ bái xiáng yě

案占,此白祥也。

shì hòu téng wèi jí sāng suǒ shā ér tiān xià suì luàn

是后腾为汲桑所杀,而天下遂乱。

wǔ dì tài shǐ bā nián wǔ yuè shǔ de yǔ bái máo cǐ bái xiáng yě

武帝泰始八年五月,蜀地雨白毛,此白祥也。

shí yì zhōu cì shǐ huáng fǔ yàn fá wèn shān hú cóng shì hé lǚ gù jiàn bù cóng yá mén zhāng hóng děng kùn zhòng zhī yuàn wū yàn móu nì hài zhī

时益州刺史皇甫晏伐汶山胡,从事何旅固谏,不从,牙门张弘等困众之怨,诬晏谋逆,害之。

jīng fáng yì zhuàn yuē qián lè hòu yōu jué yāo tiān yù yǔ

京房《易传》曰:“前乐后忧,厥妖天雨羽。

yòu yuē xié rén jìn xián rén táo tiān yù máo

”又曰:“邪人进,贤人逃,天雨毛。

qí yì yāo yuē tiān yù máo yǔ guì rén chū zǒu

”其《易妖》曰:“天雨毛羽,贵人出走。

sān zhàn jiē yīng

”三占皆应。

huì dì yǒng níng yuán jūn qí wáng jiǒng jǔ yì jūn

惠帝永宁元军,齐王冏举义军。

jūn zhōng yǒu xiǎo r chū yú xiāng chéng fán chāng xiàn nián bā suì fā tǐ xī bái pō néng bo yú hóng fàn bái xiáng yě

军中有小儿,出于襄城繁昌县,年八岁,发体悉白,颇能卜,于《洪范》,白祥也。

chéng dì xián kāng chū de shēng máo jìn bái xiáng yě

成帝咸康初,地生毛,近白祥也。

sūn shèng yǐ wéi rén láo zhī yì yě

孙盛以为人劳之异也。

shì hòu shí jì lóng miè ér zhōng yuán xiàng huà jiàng xiàng jiē gān xīn yān

是后石季龙灭而中原向化,将相皆甘心焉。

yú shì fāng zhèn lǚ gé biān shù réng qiān jiē yōng dài bù qǔ dòng yǒu wàn shù

于是方镇屡革,边戍仍迁,皆拥带部曲,动有万数。

qí jiān zhēng fá zhēng fù yì wú nìng suì tiān xià láo rǎo bǎi xìng pí yuàn

其间征伐征赋,役无宁岁,天下劳扰,百姓疲怨。

xián kāng sān nián liù yuè de shēng máo

咸康三年六月,地生毛。

xiào wǔ tài yuán èr nián wǔ yuè jīng dū de shēng máo zhì sì nián ér dǐ zéi cì xiāng guó wéi péng chéng xiàng guǎng líng zhēng shù réng chū bīng lián nián bù jiě

孝武太元二年五月,京都地生毛,至四年而氐贼次襄国,围彭城,向广陵,征戍仍出,兵连年不解。

tài yuán shí sì nián sì yuè jīng dū de shēng máo

太元十四年四月,京都地生毛。

shì shí fú jiān miè hòu jīng lüè duō shì rén láo zhī yīng yě

是时苻坚灭后,经略多事,人劳之应也。

shí qī nián sì yuè de shēng máo

十七年四月,地生毛。

ān dì lóng ān sì nián sì yuè yǐ wèi de shēng máo huò bái huò hēi

安帝隆安四年四月乙未,地生毛,或白或黑。

yuán xìng sān nián wǔ yuè jiāng líng de shēng máo

元兴三年五月,江陵地生毛。

shì hòu jiāng líng jiàn xí jiāo zhàn zhě shù yǐ

是后江陵见袭,交战者数矣。

yì xī sān nián sān yuè de shēng bái máo

义熙三年三月,地生白毛。

shí nián sān yuè de shēng máo

十年三月地生毛。

míng nián wáng lǚ xi tǎo sī mǎ xiū zhī

明年,王旅西讨司马休之。

yòu míng nián běi sǎo guān luò

又明年,北扫关洛。

mù lì jīn

木沴金

wèi qí wáng zhèng shǐ mò hé nán yǐn li shèng zhì tīng shì yǒu xiǎo cái jī duò huò shòu fú lì shí biāo tóu duàn zhī cǐ mù lì jīn yě

魏齐王正始末,河南尹李胜治听事,有小材激堕,𣒌受符吏石彪头,断之,此木沴金也。

shèng hòu xún rì ér bài

胜后旬日而败。

huì dì yuán kāng bā nián wǔ yuè jiāo méi tán shí zhōng pò wèi èr cǐ mù lì jīn yě

惠帝元康八年五月,郊禖坛石中破为二,此木沴金也。

jiāo méi tán zhě qiú zǐ zhī shén wèi wú gù zì huǐ tài zǐ jiāng wēi zhī xiàng yě

郊禖坛者,求子之神位,无故自毁,太子将危之象也。

míng nián mǐn huái fèi sǐ

明年愍怀废死。

xiào wǔ dì tài yuán shí nián sì yuè xiè ān chū zhèn guǎng líng shǐ fā shí tou jīn gǔ wú gù zì pò

孝武帝太元十年四月,谢安出镇广陵,始发石头,金鼓无故自破。

cǐ mù lì jīn zhī yì yě tiān yì yě

此木沴金之异也,天意也。

tiān jiè ruò yuē ān tú yáng jīng lüè zhī shēng zhōng wú qí shí zhēng gǔ bù yòng zhī xiàng yě

天戒若曰,安徒扬经略之声,终无其实,钲鼓不用之象也。

yuè yú yǐ jí hái ér hōng

月余,以疾还而薨。

chuán yuē shì zhī bù míng shì wèi bù zhé jué jiù shū jué fá héng yù jué jí jí

《传》曰:“视之不明,是谓不哲,厥咎舒,厥罚恒燠,厥极疾。

shí zé yǒu cǎo yāo shí zé yǒu luǒ chóng zhī niè shí zé yǒu yáng huò shí zé yǒu mù kē shí zé yǒu chì shěng chì xiáng

时则有草妖,时则有蠃虫之孽,时则有羊祸,时则有目疴,时则有赤眚赤祥。

wéi shuǐ lì huǒ

惟水沴火。

shì zhī bù míng shì wèi bù zhé

”视之不明,是谓不哲。

zhé zhī yě

哲,知也。

shī yún ěr dé bù míng yǐ wáng péi wáng qīng

《诗》云:“尔德不明,以亡陪亡卿。

bù míng ěr dé yǐ wáng bèi wáng cè

不明尔德,以亡背亡侧。

yán shàng bù míng àn mèi bì huò zé bù néng zhī shàn è qīn jìn xí zhǎng tóng lèi wáng gōng zhě shòu shǎng yǒu zuì zhě bù shā bǎi guān fèi luàn shī zài shū huǎn gù qí jiù shū yě

”言上不明,暗昧蔽惑,则不能知善恶,亲近习,长同类,亡功者受赏,有罪者不杀,百官废乱,失在舒缓,故其咎舒也。

shèng xià rì zhǎng shǔ yǐ yǎng wù zhèng chí huǎn gù qí fá cháng yù yě

盛夏日长,暑以养物,政弛缓,故其罚常燠也。

yù zé dōng wēn chūn xià bù hé shāng bìng jí rén qí jí jí yě

燠则冬温,春夏不和,伤病疾人,其极疾也。

zhū bù xíng zé shuāng bù shā cǎo yáo chén xià zé shā bù yǐ shí gù yǒu cǎo yāo

诛不行则霜不杀草,繇臣下则杀不以时,故有草妖。

fán yāo mào zé yǐ fú yán zé yǐ shī tīng zé yǐ shēng

凡妖,貌则以服,言则以诗,听则以声。

shì bù yǐ sè zhě wǔ sè wù zhī dà fēn yě zài yú shěng xiáng gù shèng rén yǐ wéi cǎo yāo shī wù bǐng zhī míng zhě yě

视不以色者,五色,物之大分也,在于眚祥,故圣人以为草妖,失物柄之明者也。

wēn yù shēng chóng gù yǒu luǒ chóng zhī niè wèi míng tè zhī lèi dāng sǐ bù sǐ dāng shēng ér bù shēng huò duō yú gù ér wèi zāi yě

温燠生虫,故有蠃虫之孽,谓螟螣之类当死不死,当生而不生,或多于故而为灾也。

liú xīn yǐ wéi shǔ sī xīn bù róng

刘歆以为属思心不容。

yú yì gāng ér bāo róu wèi lí lí wèi huǒ wèi mù

于《易》,刚而苞柔为《离》,《离》为火,为目。

yáng shàng jiǎo xià tí gāng ér bāo róu yáng dà mù ér bù jīng míng shì qì huǐ gù yǒu yáng huò

羊上角下蹄,刚而苞柔,羊大目而不精明,视气毁,故有羊祸。

yī rì shǔ suì yáng duō yì sǐ jí wèi guài yì shì yě

一日,暑岁羊多疫死,及为怪,亦是也。

jí rén zé duō bìng mù zhě gù yǒu mù kē

及人,则多病目者,故有目疴。

huǒ sè chì gù yǒu chì shěng chì xiáng

火色赤,故有赤眚赤祥。

fán shì shāng zhě bìng huǒ qì

凡视伤者,病火气;

huǒ qì shāng zé shuǐ lì zhī

火气伤,则水沴之。

qí jí jí zhě shùn zhī qí fú yuē shòu

其极疾者顺之,其福曰寿。

liú xīn shì chuán yuē yǒu yǔ chóng zhī niè jī huò

刘歆《视传》曰有羽虫之孽,鸡祸。

shuō yǐ wéi yú tiān wén nán fāng zhū zhāng wèi niǎo xīng gù wèi yǔ chóng

说以为于天文南方朱张为鸟星,故为羽虫。

huò yì cóng yǔ gù wèi jī

祸亦从羽,故为鸡。

jī yú yì zì zài xùn shuō fēi shì

鸡于《易》自在《巽》,说非是。

shù zhēng zhī héng yù liú xiàng yǐ wéi chūn qiū wú bīng yě

庶征之恒燠,刘向以为《春秋》无冰也。

xiǎo yù bù shū wú bīng rán hòu shū jǔ qí dà zhě yě

小燠不书,无冰然后书,举其大者也。

jīng fáng yì zhuàn yuē lù bù suí xíng cí wèi qī sī jiù yù

京房《易传》曰:“禄不遂行兹谓欺,厮咎燠。

qí yù yǔ yún sì zhì ér wēn

其燠,雨云四至而温。

chén ān lù lè yì cí wèi luàn yù ér shēng chóng

臣安禄乐逸兹谓乱,燠而生虫。

zhī zuì bù zhū cí wèi shū qí yù xià zé shǔ shā rén dōng zé wù huá shí

知罪不诛兹谓舒,其燠,夏则暑杀人,冬则物华实。

zhòng guò bù zhū cí wèi wáng zhēng qí jiù dāng hán ér yù jǐn liù rì yě

重过不诛兹谓亡征,其咎当寒而燠尽六日也。

wú sūn liàng jiàn xìng yuán nián jiǔ yuè táo lǐ huá sūn quán shì zhèng fán fù zhòng rén diāo yú yì

吴孙亮建兴元年九月,桃李华,孙权世政烦赋重,人凋于役。

shì shí zhū gě kè shǐ fǔ zhèng xi xiào guān yuán bū zé chú guān liáng chóng kuān hòu cǐ shū huǎn zhī yīng yě

是时诸葛恪始辅政,息校官,原逋责,除关梁,崇宽厚,此舒缓之应也。

yī shuō táo lǐ hán huá wèi cǎo yāo huò shǔ huá niè

一说桃李寒华为草妖,或属华孽。

wèi shǎo dì jǐng yuán sān nián shí yuè táo lǐ huá

魏少帝景元三年十月,桃李华。

shí shǎo dì shēn shù ēn dé shì chóng yōu huǎn cǐ qí yīng yě

时少帝深树恩德,事崇优缓,此其应也。

huì dì yuán kāng èr nián èr yuè bā xī jùn jiè cǎo jiē shēng huá jié zǐ rú mài kě shí

惠帝元康二年二月,巴西郡界草皆生华,结子如麦,可食。

shí dì chū jí wèi chǔ wáng wěi jiǎo zhào zhū rǔ nán wáng liàng jí tài bǎo wèi guàn dì bù néng chá

时帝初即位,楚王玮矫诏诛汝南王亮及太保卫瓘,帝不能察。

jīn fēi shí cǎo jiē shi cǐ héng yù kuān shū zhī fá

今非时草结实,此恒燠宽舒之罚。

mù dì yǒng hé jiǔ nián shí èr yuè táo lǐ huá shì shí jiǎn wén fǔ zhèng shì duō chí lüè shū huǎn zhī yīng yě

穆帝永和九年十二月,桃李华,是时简文辅政,事多驰略,舒缓之应也。

cǎo yāo

草妖

hàn xiàn dì jiàn ān èr shí wǔ nián chūn zhēng yuè wèi wǔ dì zài luò yáng qǐ jiàn shǐ diàn fá zhuó lóng shù ér xuè chū yòu jué xǐ lí gēn shāng yì xuè chū

汉献帝建安二十五年春正月,魏武帝在洛阳起建始殿,伐濯龙树而血出,又掘徙梨,根伤亦血出。

dì è zhī suì qǐn jí shì yuè bēng

帝恶之,遂寝疾,是月崩。

gài cǎo yāo yòu chì xiáng shì suì wèi wén dì huáng chū yuán nián yě

盖草妖,又赤祥,是岁魏文帝黄初元年也。

wú sūn liàng wǔ fèng yuán nián liù yuè jiāo zhǐ bài cǎo huà wèi dào

吴孙亮五凤元年六月,交止稗草化为稻。

xī sān miáo jiāng wáng wǔ gǔ biàn zhǒng cǐ cǎo yāo yě

昔三苗将亡,五谷变种,此草妖也。

qí hòu liàng fèi

其后亮废。

shǔ liú shàn jǐng yào wǔ nián gōng zhōng dà shù wú gù zì zhé

蜀刘禅景耀五年,宫中大树无故自折。

qiáo zhōu yōu zhī wú suǒ yǔ yán nǎi shū zhù yuē zhòng ér dà qí zhī huì

谯周忧之,无所与言,乃书柱曰:“众而大,其之会。

jù ér shòu ruò hé fù

具而授,若何复。

yán cáo zhě zhòng yě wèi zhě dà yě zhòng ér dà tiān xià qí dāng huì yě

”言曹者众也,魏者大也,众而大,天下其当会也。

jù ér shòu rú hé fù yǒu lì zhě hu

具而授,如何复有立者乎?

shǔ guǒ wáng rú zhōu yán cǐ cǎo yāo yě

蜀果亡,如周言,此草妖也。

wú sūn hào tiān xǐ yuán nián wú jùn lín píng hú zì hàn mò huì sāi shì shí yī xī hū kāi chú wú cǎo

吴孙皓天玺元年,吴郡临平湖自汉末秽塞,是时一夕忽开除无草。

zhǎng lǎo xiāng chuán cǐ hú sāi tiān xià luàn

长老相传:此湖塞,天下乱;

cǐ hú kāi tiān xià píng

此湖开,天下平。

wú xún wáng ér jiǔ fù wèi yī

吴寻亡而九服为一。

tiān jì sān nián bā yuè jiàn yè yǒu guǐ mù cài yú gōng huáng gǒu jiā shēng yī yuán zǎo shù zhǎng zhàng yú jīng guǎng sì cùn hòu èr fēn

天纪三年八月,建邺有鬼目菜于工黄狗家生,依缘枣树,长丈余,茎广四寸,厚二分。

yòu yǒu mǎi cài shēng gōng wú píng jiā gāo sì chǐ rú pí pá xíng shàng yuán jìng yī chǐ bā cùn jīng guǎng wǔ cùn liǎng biān shēng yè lǜ sè

又有荬菜生工吴平家,高四尺,如枇杷形,上圆,径一尺八寸,茎广五寸,两边生叶,绿色。

dōng guān àn tú míng guǐ mù zuò zhī pì mǎi cài zuò píng lǜ suì yǐ gǒu wèi shì zhī láng píng wèi píng lǜ láng jiē yín yìn qīng shòu

东观案图,名鬼目作芝萆,荬菜作平虑,遂以狗为侍芝郎,平为平虑郎,皆银印青绶。

gàn bǎo yuē míng nián píng wú wáng jùn zhǐ chuán zhèng de píng zhǔ xìng míng xiǎn rán zhǐ shì zhī zhēng yě

干宝曰:明年平吴,王浚止船正得平渚,姓名显然,指事之征也。

huáng gǒu zhě wú yǐ tǔ yùn chéng hàn gù chū yǒu huáng lóng zhī ruì

黄狗者,吴以土运承汉,故初有黄龙之瑞。

jí qí jì nián ér yǒu guǐ mù zhī yāo tuō huáng gǒu zhī jiā

及其季年,而有鬼目之妖托黄狗之家。

huáng chēng bù gǎi ér guì jiàn dà shū tiān dào jīng wēi zhī yīng gǎn yě

黄称不改,而贵贱大殊,天道精微之应敢也。

huì dì yuán kāng èr nián chūn bā xī jùn jiè zhú shēng huā zǐ sè jiē shi rú mài wài pí qīng zhōng chì bái wèi gān

惠帝元康二年春,巴西郡界竹生花,紫色,结实如麦,外皮青,中赤白,味甘。

yuán kāng jiǔ nián liù yuè gēng zǐ yǒu sāng shēng dōng gōng xi xiāng rì zhǎng chǐ yú jiǎ chén kū sǐ

元康九年六月庚子,有桑生东宫西厢,日长尺余,甲辰枯死。

cǐ yǔ yīn tài wù tóng yāo tài zǐ bù néng wù gù zhì fèi lù yě

此与殷太戊同妖,太子不能悟,故至废戮也。

bān gù chēng yě mù shēng cháo ér bào cháng xiǎo rén jiāng bào jū dà chén zhī wèi wēi guó wáng jiā zhī xiàng cháo jiāng wèi xū yě

班固称“野木生朝而暴长,小人将暴居大臣之位,危国亡家之象,朝将为墟也。

shì hòu sūn xiù zhāng lín yòng shì suì zhì dà luàn

”是后孙秀、张林用事,遂至大乱。

yǒng kāng yuán nián sì yuè lì huáng sūn zāng wèi huáng tài sūn

永康元年四月,立皇孙臧为皇太孙。

wǔ yuè jiǎ zǐ jiù dōng gōng sāng yòu shēng yú xi xiāng

五月甲子,就东宫,桑又生于西厢。

míng nián zhào wáng lún cuàn wèi zhèn shā zāng cǐ yǔ mǐn huái tóng yāo yě

明年,赵王伦篡位,鸩杀臧,此与愍怀同妖也。

shì yuè zhuàng wǔ guó yǒu sāng huà wèi bǎi ér zhāng huá yù hài

是月,壮武国有桑化为柏,而张华遇害。

zhuàng wǔ huá zhī fēng yì yě

壮武,华之封邑也。

xiào huái dì yǒng jiā èr nián dōng xiàng xiàn sāng shù yǒu shēng rú jiě cái rén wèi zhī sāng shù kū

孝怀帝永嘉二年冬,项县桑树有声如解材,人谓之桑树哭。

àn liú xiàng shuō sāng zhě sàng yě yòu wèi kū shēng bù xiáng zhī shén

案刘向说,“桑者丧也”,又为哭声,不祥之甚。

shì shí jīng shī xū ruò hú kòu jiāo qīn dōng hǎi wáng yuè wú wèi guó zhī xīn sì nián dōng jì ér nán chū wǔ nián chūn hōng yú cǐ chéng

是时京师虚弱,胡寇交侵,东海王越无卫国之心,四年冬季而南出,五年春薨于此城。

shí lè yāo qí zhòng wéi ér shè zhī wáng gōng yǐ xià zhì zhòng shù sǐ zhě shí yú wàn rén

石勒邀其众,围而射之,王公以下至众庶,死者十余万人。

yòu pōu yuè guān fén qí shī

又剖越棺,焚其尸。

shì bài yě zhōng yuán wú suǒ qǐng mìng luò jīng yì xún fù mò sāng kū zhī yīng yě

是败也,中原无所请命,洛京亦寻覆没,桑哭之应也。

liù nián wǔ yuè wú xī xiàn yǒu sì zhū zhū yú shù xiāng jiū ér shēng zhuàng ruò lián lǐ

六年五月,无锡县有四株茱萸树,相樛而生,状若连理。

xiān shì guō jǐng chún shì yán líng yǎn shǔ yù lín zhī yì yuē hòu dāng fù yǒu yāo shù shēng ruò ruì ér fēi xīn shì zhī mù yě tǎng yǒu cǐ dōng xī shù bǎi lǐ bì yǒu zuò nì zhě

先是,郭景纯筮延陵蝘鼠,遇《临》之《益》,曰:“后当复有妖树生,若瑞而非,辛螫之木也,傥有此,东西数百里必有作逆者。

jí cǐ mù shēng qí hòu xú fù guǒ zuò luàn yì cǎo yāo yě

”及此木生,其后徐馥果作乱,亦草妖也。

guō yòu yǐ wéi mù bù qū zhí

郭又以为“木不曲直”。

qí qī yuè yù zhāng jùn yǒu zhāng shù jiǔ kū shì yuè hū gèng róng mào yǔ hàn chāng yì kū shè fù shēng tóng zhàn

其七月,豫章郡有樟树久枯,是月忽更荣茂,与汉昌邑枯社复生同占。

shì huái mǐn lún xiàn zhī zhēng yuán dì zhōng xīng zhī yīng yě

是怀愍沦陷之征,元帝中兴之应也。

míng dì tài níng yuán nián jiǔ yuè kuài jī yǎn xiàn mù shēng rú rén miàn

明帝太宁元年九月,会稽剡县木生如人面。

shì hòu wáng dūn chēng bīng zuò nì huò bài wú chéng

是后王敦称兵作逆,祸败无成。

xī hàn āi chéng zhī shì bìng yǒu cǐ yāo ér rén mào bèi jù gù chūn huò yì dà

昔汉哀成之世并有此妖,而人貌备具,故春祸亦大。

jīn cǐ dàn rú rén miàn ér yǐ gù qí biàn yě qīng yǐ

今此但如人面而已,故其变也轻矣。

chéng dì xián hé liù nián wǔ yuè guǐ hài qǔ ā yǒu liǔ shù kū dào liù zài shì rì hū fù qǐ shēng zhì jiǔ nián wǔ yuè jiǎ xū wú xiàn wú xióng jiā yǒu sǐ yú shù shì rì yīn fēng yǔ qǐ shēng yǔ hàn shàng lín duàn liǔ qǐ shēng tóng xiàng

成帝咸和六年五月癸亥,曲阿有柳树枯倒六载,是日忽复起生,至九年五月甲戌,吴县吴雄家有死榆树,是日因风雨起生,与汉上林断柳起生同象。

chū kāng dì wèi wú wáng yú shí suī gǎi fēng láng yá ér yóu shí wú jùn wèi yì shì dì yuè zhèng tǐ xiǎng guó zhī xiàng yě

初,康帝为吴王,于时虽改封琅邪,而犹食吴郡为邑,是帝越正体飨国之象也。

qǔ ā xiān yì wú dì xiàng jiàn wú yì xióng zhī shě yòu tiān yì hu

曲阿先亦吴地,象见吴邑雄之舍,又天意乎!

āi dì xīng níng sān nián wǔ yuè guǐ mǎo lú líng xī chāng xiàn xiū míng jiā yǒu jiāng lì shù shì rì hū fù qǐ shēng

哀帝兴宁三年五月癸卯,庐陵西昌县修明家有僵栗树,是日忽复起生。

shí xiào wǔ nián shǐ sì suì é ér āi dì bēng hǎi xī jí wèi wèi jǐ ér fèi jiǎn wén yuè zì fān wáng rù zuǎn dà yè dēng zuò xiǎng guó yòu bù yú èr nián ér xiào wǔ sì tǒng

时孝武年始四岁,俄而哀帝崩,海西即位,未几而废,简文越自籓王,入纂大业,登阼享国,又不逾二年,而孝武嗣统。

dì huì chāng míng shí zhě qiè wèi xī chāng xiū míng zhī xiáng dì huì shí yīng yān

帝讳昌明,识者窃谓西昌修明之祥,帝讳实应焉。

shì yì yǔ hàn xuān dì tóng xiàng yě

是亦与汉宣帝同象也。

hǎi xī tài hé yuán nián liáng zhōu yáng shù shēng sōng

海西太和元年,凉州杨树生松。

tiān jiè ruò yuē sōng zhě bù gǎi kē yì yè yáng zhě róu cuì zhī mù jīn sōng shēng yú yáng qǐ fēi yǒng jiǔ zhī yè jiāng jí wēi wáng zhī de yá

天戒若曰,松者不改柯易叶,杨者柔脆之木,今松生于杨,岂非永久之业将集危亡之地邪?

shì shí zhāng tiān xī chēng xióng yú liáng zhōu xún ér jiàng fú jiān

是时张天锡称雄于凉州,寻而降苻坚。

xiào wǔ tài yuán shí sì nián liù yuè jiàn níng jùn tóng lè xiàn kū shù duàn zhé hū rán zì lì xiāng zhǔ

孝武太元十四年六月,建宁郡铜乐县枯树断折,忽然自立相属。

jīng fáng yì zhuàn yuē qì zhèng zuò yín jué yāo mù duàn zì shǔ

京房《易传》曰:“弃正作淫,厥妖木断自属。

fēi hòu yǒu zhuān mù pú fǎn lì

妃后有专,木仆反立。

shì shí zhèng dào duō pì qí hòu zhāng fū rén zhuān chǒng jí páng bēng zhào shù guī jiù zhāng shì yān

”是时正道多僻,其后张夫人专宠,及旁崩,兆庶归咎张氏焉。

ān dì yuán xìng sān nián jīng jiāng èr zhōu jiè zhú shēng shí rú mài

安帝元兴三年,荆、江二州界竹生实,如麦。

yì xī èr nián jiǔ yuè yáng wǔ jiàng jūn yíng shì chén gài jiā yǒu kǔ mǎi cài jīng gāo sì chǐ liù cùn guǎng sān chǐ èr cùn hòu sān cùn yì cǎo yāo yě

义熙二年九月,扬武将军营士陈盖家有苦荬菜,茎高四尺六寸,广三尺二寸,厚三寸,亦草妖也。

cǐ dài yǔ wú zhōng tóng xiàng

此殆与吴终同象。

shí zhě yǐ wéi kǔ mǎi zhě mǎi qín kǔ yě

识者以为苦荬者,买勤苦也。

zì hòu suì suì zhēng tǎo bǎi xìng láo kǔ shì mǎi kǔ yě

自后岁岁征讨,百姓劳苦,是买苦也。

shí yú nián zhōng yáo hóng miè bīng shǐ jí shì kǔ mǎi zhī yīng yě

十余年中,姚泓灭,兵始戢,是苦荬之应也。

yì xī zhōng gōng chéng shàng jí yù dào zuǒ yòu jiē shēng jí lí yì cǎo yāo yě

义熙中,宫城上及御道左右皆生蒺藜,亦草妖也。

jí lí yǒu cì bù kě jiàn ér xíng

蒺藜有刺,不可践而行。

shēng gōng qiáng jí chí dào tiān jiè ruò yuē rén jūn bù tīng zhèng suī yǒu gōng shì chí dào ruò kōng fèi yě gù shēng jí lí

生宫墙及驰道,天戒若曰,人君不听政,虽有宫室驰道,若空废也,故生蒺藜。

yǔ chóng zhī niè

羽虫之孽

wèi wén dì huáng chū sì nián wǔ yuè yǒu tí hú niǎo jí líng zhī chí

魏文帝黄初四年五月,有鹈鹕鸟集灵芝池。

àn liú xiàng shuō cǐ yǔ chóng zhī niè yòu qīng xiáng yě

案刘向说,此羽虫之孽,又青祥也。

zhào yuē cǐ shī rén suǒ wèi wū zé zhě yě

诏曰:“此诗人所谓污泽者也。

cáo shī cì gòng gōng yuǎn jūn zǐ jìn xiǎo rén jīn qǐ yǒu xián zhì zhī shì chǔ yú xià wèi fǒu zé sī niǎo hé wéi ér zhì zāi

《曹诗》‘刺共公远君子近小人’,今岂有贤智之士处于下位,否则斯鸟何为而至哉!

qí bó jǔ tiān xià jùn dé mào cái dú xíng jūn zǐ yǐ dá cáo rén zhī cì

其博举天下俊德茂才独行君子,以答曹人之刺。

yú shì yáng biāo guǎn níng zhī tú xián jiàn jiàn jǔ xiē suǒ wèi dǔ yāo zhī jù zhě yě

”于是杨彪、管宁之徒咸见荐举,些所谓睹妖知惧者也。

rán yóu bù néng yōu róng liàng zhí ér duō ruò piān sī yǐ

然犹不能优容亮直而多溺偏私矣。

jīng fáng yì zhuàn yuē pì tuì yǒu dé jué yāo shuǐ niǎo jí yú guó zhōng

京房《易传》曰“辟退有德,厥妖水鸟集于国中”。

huáng chū yuán nián wèi yāng gōng zhōng yòu yǒu yàn shēng yīng kǒu zhǎo jù chì cǐ yǔ shāng zhòu sòng yǐn tóng xiàng

黄初元年,未央宫中又有燕生鹰,口爪俱赤,此与商纣、宋隐同象。

jǐng chū yuán nián yòu yǒu yàn shēng jù kòu yú wèi guó li gài jiā xíng ruò yīng wěn shì yàn cǐ yǔ chóng zhī niè yòu chì shěng yě

景初元年,又有燕生巨鷇于卫国李盖家,形若鹰,吻似燕,此羽虫之孽,又赤眚也。

gāo táng lóng yuē cǐ wèi shì zhī dà yì yi fáng yīng yáng zhī chén yú xiāo qiáng zhī nèi

高堂隆曰:“此魏室之大异,宜防鹰扬之臣于萧墙之内。

qí hòu xuān dì qǐ zhū cáo shuǎng suì yǒu wèi shì

”其后宣帝起诛曹爽,遂有魏室。

hàn xiàn dì jiàn ān èr shí sān nián tū qiū niǎo jí yè gōng wén chāng diàn hòu chí

汉献帝建安二十三年,秃鹙鸟集邺宫文昌殿后池。

míng nián wèi wǔ wáng hōng

明年,魏武王薨。

wèi wén dì huáng chū sān nián yòu jí luò yáng fāng lín yuán chí

魏文帝黄初三年,又集雒阳芳林园池。

qī nián yòu jí

七年,又集。

qí xià wén dì bēng

其夏,文帝崩。

jǐng chū mò yòu jí fāng lín yuán chí

景初末,又集芳林园池。

yǐ qián zài zhì zhé yǒu dà sàng dì è zhī

已前再至,辄有大丧,帝恶之。

qí nián míng dì bēng

其年,明帝崩。

shǔ liú shàn jiàn xìng jiǔ nián shí yuè jiāng yáng zhì jiāng zhōu yǒu niǎo cóng jiāng nán fēi dù jiāng běi bù néng dá duò shuǐ sǐ zhě yǐ qiān shù

蜀刘禅建兴九年十月,江阳至江州有鸟从江南飞渡江北,不能达,堕水死者以千数。

shì shí zhū gě liàng lián nián dòng zhòng zhì tūn zhōng xià ér zhōng sǐ wèi nán suǒ tú bù suí

是时诸葛亮连年动众,志吞中夏,而终死渭南,所图不遂。

yòu zhū jiāng fēn zhēng pō sàng tú lǚ niǎo běi fēi bù néng dá duò shuǐ sǐ zhě jiē yǒu qí xiàng yě

又诸将分争,颇丧徒旅,鸟北飞不能达堕水死者,皆有其象也。

liàng jìng bù néng guò wèi yòu qí yīng hu

亮竟不能过渭,又其应乎!

cǐ yǔ hàn shí chǔ guó wū dòu duò sì shuǐ cū lèi yǐ

此与汉时楚国乌斗堕泗水粗类矣。

jǐng chū yuán nián líng xiāo quē shǐ gòu yǒu què cháo qí shàng

景初元年,陵霄阙始构,有鹊巢其上。

que tǐ bái hēi zá sè cǐ yǔ chóng zhī niè yòu bái hēi xiáng yě

鹊体白黑杂色,此羽虫之孽,又白黑祥也。

dì yǐ wèn gāo táng lóng duì yuē shī yún wéi que yǒu cháo wéi jiū jū zhī jīn xīng qǐ gōng shì ér que lái cháo cǐ gōng shì wèi chéng shēn bù dé jū zhī xiàng yě

帝以问高堂隆,对曰:“《诗》云‘惟鹊有巢,惟鸠居之’,今兴起宫室而鹊来巢,此宫室未成身不得居之象也。

tiān jiè ruò yuē gōng shì wèi chéng jiāng yǒu tā xìng zhì yù zhī bù kě bù shēn lǜ

天戒若曰,宫室未成,将有他姓制御之,不可不深虑。

yú shì dì gǎi yán dòng sè

”于是帝改颜动色。

wú sūn quán chì wū shí èr nián sì yuè yǒu liǎng wū xián que duò dōng guǎn quán shǐ lǐng chéng xiàng zhū jù liǎo que yǐ jì

吴孙权赤乌十二年四月,有两乌衔鹊堕东馆,权使领丞相朱据燎鹊以祭。

àn liú xīn shuō cǐ yǔ chóng zhī niè yòu hēi xiáng yě

案刘歆说,此羽虫之孽,又黑祥也。

shì bù míng tīng bù cōng zhī fá yě

视不明、听不聪之罚也。

shì shí quán yì yì dé shuāi xìn chán hǎo shā èr zǐ jiāng wēi jiàng xiàng jù dài dǔ yāo bù wù jiā zhī yǐ liǎo mèi dào zhī shèn zhě yě

是时权意溢德衰,信谗好杀,二子将危,将相俱殆,睹妖不悟,加之以燎,昧道之甚者也。

míng nián tài zǐ hé fèi lǔ wáng bà cì sǐ zhū jù zuǒ qiān lù yì yōu zú shì qí yīng yě

明年,太子和废,鲁王霸赐死,朱据左迁,陆议忧卒,是其应也。

dōng guǎn diǎn jiào zhī fǔ

东馆,典教之府;

que duò dōng guǎn yòu tiān yì hu

鹊堕东馆,又天意乎?

wú sūn quán tài yuán èr nián zhēng yuè fēng qián tài zǐ hé wèi nán yáng wáng qiǎn zhī cháng shā yǒu què cháo qí fān qiáng

吴孙权太元二年正月,封前太子和为南阳王,遣之长沙,有鹊巢其帆樯。

hé gù gōng liáo wén zhī jiē yōu cǎn yǐ wéi qiáng mò qīng wēi fēi jiǔ ān zhī xiàng

和故宫僚闻之,皆忧惨,以为樯末倾危,非久安之象。

shì hòu guǒ bù dé qí sǐ

是后果不得其死。

sūn liàng jiàn xìng èr nián shí yī yuè yǒu dà niǎo wǔ jiàn yú chūn shēn wú rén yǐ wéi fèng huáng

孙亮建兴二年十一月,有大鸟五见于春申,吴人以为凤皇。

míng nián gǎi yuán wèi wǔ fèng

明年,改元为五凤。

hàn huán dì shí yǒu wǔ sè dà niǎo sī mǎ biāo yún zhèng dào shuāi quē wú yǐ zhì fèng nǎi yǔ chóng niè ěr

汉桓帝时有五色大鸟,司马彪云:“政道衰缺,无以致凤,乃羽虫孽耳。

sūn liàng wèi yǒu dé zhèng sūn jùn jiāo bào fāng shén cǐ yǔ huán dì tóng shì yě

”孙亮未有德政,孙峻骄暴方甚,此与桓帝同事也。

àn ruì yìng tú dà niǎo shì fèng ér wèi niè zhě fēi yī yi jiē shì yě

案《瑞应图》,大鸟似凤而为孽者非一,宜皆是也。

sūn hào jiàn héng sān nián xī yuàn yán fèng huáng jí yǐ zhī gǎi yuán yì tóng yú liàng

孙皓建衡三年,西苑言凤皇集,以之改元,义同于亮。

wǔ dì tài shǐ sì nián bā yuè yǒu zhái zhì fēi shàng chāng hé mén

武帝泰始四年八月,有翟雉飞上阊阖门。

tiān jiè ruò yuē chāng hé mén fēi zhì suǒ zhǐ yóu yīn zōng zhì dēng dǐng ěr zhī jiè yě

天戒若曰,阊阖门非雉所止,犹殷宗雉登鼎耳之戒也。

huì dì yǒng kāng yuán nián zhào wáng lún jì cuàn jīng shī de yì niǎo mò néng míng

惠帝永康元年,赵王伦既篡,京师得异鸟,莫能名。

lún shǐ rén chí chū zhōu xuán chéng yì shì yǐ wèn rén

伦使人持出,周旋城邑市以问人。

jī rì gōng xi yǒu xiǎo r jiàn zhī suì zì yán yuē fú liú niǎo yì

积日,宫西有小儿见之,遂自言曰:“服留鸟翳。

chí zhě jí hái bái lún lún shǐ gèng qiú yòu jiàn zhī nǎi jiāng rù gōng mì lóng niǎo bìng bì xiǎo r hù zhōng míng rì shì zhī xī bú jiàn

”持者即还白伦,伦使更求,又见之,乃将入宫,密笼鸟,并闭小儿户中,明日视之,悉不见。

cǐ yǔ chóng zhī niè

此羽虫之孽。

shí zhào wáng lún yǒu mù liú zhī jí yán fú liú zhě wèi lún liú jiāng fú qí zuì yě

时赵王伦有目瘤之疾,言服留者,谓伦留将服其罪也。

xún ér lún zhū

寻而伦诛。

zhào wáng lún cuàn wèi yǒu chun rù tài jí diàn zhì jí dōng táng

赵王伦篡位,有鹑入太极殿,雉集东堂。

tiān jiè ruò yuē tài jí dōng táng jiē cháo xiǎng tīng zhèng zhī suǒ ér chun zhì tóng rì jí zhī zhě zhào wáng lún bù dàng jū cǐ wèi yě

天戒若曰,太极东堂皆朝享听政之所,而鹑雉同日集之者,赵王伦不当居此位也。

shī yún que zhī qiáng qiáng chun zhī bēn bēn rén zhī wú liáng wǒ yǐ wéi jūn

《诗》云:“鹊之强强,鹑之奔奔,人之无良,我以为君。

qí cǐ zhī wèi hu

”说的就是这个道理吧!

xún ér lún zhū

寻而伦诛。

xiào huái dì yǒng jiā yuán nián èr yuè luò yáng dōng běi bù guǎng lǐ dì xiàn yǒu cāng bái èr sè é chū cāng zhě fēi xiáng chōng tiān bái zhě zhǐ yān

孝怀帝永嘉元年二月,洛阳东北步广里地陷,有苍白二色鹅出,苍者飞翔冲天,白者止焉。

cǐ yǔ chóng zhī niè yòu hēi bái xiáng yě

此羽虫之孽,又黑白祥也。

chén liú dǒng yǎng yuē bù guǎng zhōu zhī dí quán méng huì de yě

陈留董养曰:“步广,周之狄泉,盟会地也。

bái zhě jīn sè guó zhī xíng yě

白者,金色,国之行也。

cāng wèi hú xiàng qí kě jìn yán hu

苍为胡象,其可尽言乎?

shì hòu liú yuán hǎi shí lè xiāng jì luàn huá

”是后,刘元海、石勒相继乱华。

míng dì tài níng sān nián bā yuè gēng xū yǒu dà niǎo èr cāng hēi sè yì guǎng yī zhàng sì chǐ qí yī jí sī tú fǔ shè ér shā zhī qí yī jí shì běi jiā rén shě yì huò yān

明帝太宁三年八月庚戌,有大鸟二,苍黑色,翼广一丈四尺,其一集司徒府,射而杀之,其一集市北家人舍,亦获焉。

cǐ yǔ chóng zhī niè yòu hēi xiáng yě

此羽虫之孽,又黑祥也。

jí rùn yuè wù zǐ ér dì bēng hòu suì yǒu sū jùn zǔ yuē zhī luàn

及闰月戊子而帝崩,后遂有苏峻、祖约之乱。

chéng dì xián hé èr nián zhēng yuè yǒu wǔ ōu niǎo jí diàn tíng cǐ yòu bái xiáng yě

成帝咸和二年正月,有五鸥鸟集殿庭,此又白祥也。

shì shí yǔ liàng gǒu wéi zhòng móu jiāng zhào sū jùn yǒu yán bù cóng zhī jiù gù bái xiáng xiān jiàn yě

是时庾亮苟违众谋,将召苏峻,有言不从之咎,故白祥先见也。

sān nián èr yuè jùn guǒ zuò luàn gōng yè fén huǐ huà wèi wū lái cǐ qí yīng yě

三年二月,峻果作乱,宫掖焚毁,化为污莱,此其应也。

xián kāng bā nián qī yuè yǒu bái lù jí diàn wū

咸康八年七月,有白鹭集殿屋。

shì shí kāng dì chū jí wèi bù yǒng zhī xiáng yě

是时康帝初即位,不永之祥也。

hòu shè zài qī ér dì bēng

后涉再期而帝崩。

àn liú xiàng yuē yě niǎo rù chù gōng shì jiāng kōng

案刘向曰:“野鸟入处,宫室将空。

cǐ qí yīng yě

”此其应也。

hǎi xī chū yǐ xìng shǒu sān nián èr yuè jí wèi yǒu yě zhì jí yú xiāng fēng

海西初以兴守三年二月即位,有野雉集于相风。

cǐ yǔ chóng zhī niè yě

此羽虫之孽也。

xún wèi huán wēn suǒ fèi yě

寻为桓温所废也。

xiào wǔ dì tài yuán shí liù nián liù yuè què cháo tài jí dōng tóu chī wěi yòu cháo guó zǐ xué táng xī tóu

孝武帝太元十六年六月,鹊巢太极东头鸱尾,又巢国子学堂西头。

shí bā nián dōng gōng shǐ chéng shí jiǔ nián zhēng yuè que yòu cháo qí xī mén

十八年东宫始成,十九年正月鹊又巢其西门。

cǐ dài yǔ wèi jǐng chū tóng zhàn

这大概和魏景初年间鹊在陵霄阁上筑巢的事是同样的征兆。

xué táng fēng jiào suǒ jù

学堂,风教所聚;

xī tóu yòu jīn xíng zhī xiáng

西头,又金行之祥。

jí dì bēng hòu ān huáng sì wèi huán xuán suì cuàn fēng jiào nǎi tuí jīn xíng bù jìng zhī xiàng yě

及帝崩后,安皇嗣位,桓玄遂篡,风教乃穨,金行不竞之象也。

ān dì yì xī sān nián lóng xiāng jiāng jūn zhū yī shù shòu yáng

安帝义熙三年,龙骧将军朱猗戍寿阳。

bì chuī fàn hū yǒu qún wū jí zào jìng lái zhuó gǎn bì qū suì bù qù

婢炊饭,忽有群乌集灶,竞来啄敢,婢驱遂不去。

yǒu liè gǒu zǎ shā liǎng wū yú wū yīn gòng zhuó shā gǒu yòu gǎn qí ròu wéi yú gǔ cún

有猎狗咋杀两乌,余乌因共啄杀狗,又敢其肉,唯余骨存。

cǐ yì yǔ chóng zhī niè yòu hēi xiáng yě

此亦羽虫之孽,又黑祥也。

míng nián liù yuè yī sǐ cǐ qí yīng yě

明年六月,猗死,此其应也。

yáng huò

羊祸

chéng dì xián hé èr nián wǔ yuè sī tú wáng dǎo jiù yáng shēng wú hòu zú cǐ yáng huò yě

成帝咸和二年五月,司徒王导厩羊生无后足,此羊祸也。

jīng fáng yì zhuàn yuē zú shǎo zhě xià bù shèng rèn yě

京房《易传》曰:“足少者,下不胜任也。

míng nián sū jùn pò jīng dū dǎo yǔ dì jù yōu shí tóu jǐn nǎi de miǎn shì qí yīng yě

”明年,苏峻破京都,导与帝俱幽石头,仅乃得免,是其应也。

chì shěng chì xiáng

赤眚赤祥

gōng sūn wén yì shí xiāng píng běi shì shēng ròu cháng wéi gè shù chǐ yǒu tóu mù kǒu huì wú shǒu zú ér dòng yáo cǐ chì xiáng yě

公孙文懿时,襄平北市生肉,长围各数尺,有头目口喙,无手足而动摇,此赤祥也。

zhàn yuē yǒu xíng bù chéng yǒu tǐ bù shēng qí guó miè wáng

占曰:“有形不成,有体不声,其国灭亡。

wén yì xún wèi wèi suǒ zhū

”文懿寻为魏所诛。

wú shù jiāng shān xǐ shā zhū cí shén zhì bì xuán zhī hū jiàn yī rén tóu wǎng shí ròu xǐ yǐn gōng shè zhòng zhī zǎ zǎ zuò shēng rào wū sān rì jìn chì xiáng yě

吴戍将邓喜杀猪祠神,治毕悬之,忽见一人头往食肉,喜引弓射中之,咋咋作声,绕屋三日,近赤祥也。

hòu rén bái xǐ móu běi pàn hé mén bèi zhū

后人白喜谋北叛,阖门被诛。

jīng fáng yì zhuàn yuē shān jiàn bǎo jiāng yú yì yì yǒu bīng zhuàng rú rén tóu chì sè

京房《易传》曰:“山见葆,江于邑,邑有兵,状如人头,赤色。

wǔ dì tài kāng wǔ nián sì yuè rén zǐ lǔ guó chí shuǐ biàn chì rú xuè

武帝太康五年四月壬子,鲁国池水变赤如血。

qī nián shí yuè hé yīn yǒu chì xuě èr qǐng

七年十月,河阴有赤雪二顷。

cǐ chì xiáng yě

此赤祥也。

shì hòu sì zài ér dì bēng wáng shì suì luàn

是后四载而帝崩,王室遂乱。

huì dì yuán kāng wǔ nián sān yuè lǚ xiàn yǒu liú xiě dōng xī bǎi yú bù cǐ chì xiáng yě

惠帝元康五年三月,吕县有流血,东西百余步,此赤祥也。

zhì yuán kāng mò qióng xiōng jí luàn jiāng shī liú xiě zhī yīng yě

至元康末,穷凶极乱,僵尸流血之应也。

gàn bǎo yǐ wéi hòu bā zài ér fēng yún luàn xú zhōu shā shāng shù wàn rén shì qí yīng yě

干宝以为“后八载而封云乱徐州,杀伤数万人”,是其应也。

yǒng kāng yuán nián sān yuè wèi shì yǔ xuè

永康元年三月,尉氏雨血。

fu zhèng xíng shū huǎn zé yǒu cháng yù chì xiáng zhī yāo

夫政刑舒缓,则有常燠赤祥之妖。

cǐ suì zhēng yuè sòng mǐn huái tài zǐ yōu yú xǔ gōng

此岁正月,送愍怀太子,幽于许宫。

tiān jiè ruò yuē bù yí huǎn zì jiān rén jiāng shǐ tài zǐ yuān sǐ

天戒若曰,不宜缓恣奸人,将使太子冤死。

huì dì yú mào bù wù shì yuè mǐn huái suì bì

惠帝愚眊不寤,是月愍怀遂毙。

yú shì wáng shì chéng xìn huò liú tiān xià

于是王室成衅,祸流天下。

nào chǐ shā qí mǐn wáng rì tiān yù xuè zhān yī

淖齿杀齐湣王日,天雨血沾衣。

tiān yǐ gào yě cǐ zhī wèi hu

天以告也,此之谓乎?

jīng fáng yì zhuàn yuē guī yù bù jiě cí wèi zhuī fēi jué jiù tiān yù xuè

京房、《易传》曰:“归狱不解,兹谓追非,厥咎天雨血。

cí wèi bù qīn xià yǒu ě xīn bù chū sān nián wú qí zōng

兹谓不亲,下有恶心,不出三年,无其宗。

yòu yuē nìng rén lù gōng chén lù tiān yù xuè yě

”又曰:“佞人禄,功臣戮,天雨血也。

mǐn dì jiàn xìng yuán nián shí èr yuè hé dōng dì zhèn yǔ ròu

愍帝建兴元年十二月,河东地震,雨肉。

sì nián shí èr yuè bǐng yín chéng xiàng fǔ zhǎn dū yùn lìng shǐ chún yú bó xuè nì liú shàng zhù èr zhàng sān chǐ cǐ chì xiáng yě

四年十二月丙寅,丞相府斩督运令史淳于伯,血逆流上柱二丈三尺,此赤祥也。

shì shí hòu jiāng jūn zhě póu zhèn guǎng líng chéng xiàng yáng shēng běi fá bó yǐ dū yùn jī liú jí yì shǐ zāng zuì yī jūn fǎ lù zhī

是时,后将军褚裒镇广陵,丞相扬声北伐,伯以督运稽留及役使赃罪,依军法戮之。

qí xi su chēng dū yùn shì qì wú suǒ jī fá shòu qiú yì shǐ zuì bù jí sǐ

其息诉称:“督运事讫,无所稽乏,受赇役使,罪不及死。

bīng jiā zhī shì xiān shēng hòu shí shí shì tún shù fēi wéi zhēng jūn

兵家之势,先声后实,实是屯戍,非为征军。

zì sì nián yǐ lái yùn cáo jī tíng jiē bù yǐ jūn xīng fǎ lùn

自四年已来,运漕稽停,皆不以军兴法论。

liáo zuǒ mò zhī lǐ

”僚佐莫之理。

jí yǒu biàn sī zhí tán hé zhòng guān yuán dì bù wèn suì pín hàn sān nián

及有变,司直弹劾众官,元帝不问,遂频旱三年。

gàn bǎo yǐ wéi yuān qì zhī yīng yě

干宝以为冤气之应也。

guō jǐng chún yuē xuè zhě shuǐ lèi tóng shǔ yú kǎn

郭景纯曰:“血者水类,同属于《坎》。

kǎn wéi fǎ xiàng shuǐ píng rùn xià bù yí nì liú

《坎》为法象,水平润下,不宜逆流。

cǐ zhèng yǒu jiù shī zhī zhēng yě

而血逆流是政令有失误的征兆。

liú cōng wěi jiàn yuán yuán nián zhēng yuè píng yáng dì zhèn qí chóng míng guān xiàn wèi chí shuǐ chì rú xuè chì qì zhì tiān yǒu chì lóng fèn xùn ér qù

刘聪伪建元元年正月,平阳地震,其崇明观陷为池,水赤如血,赤气至天,有赤龙奋迅而去。

liú xīng qǐ yú qiān niú rù zǐ wēi lóng xíng wēi yí qí guāng zhào de luò yú píng yáng běi shí lǐ

流星起于牵牛,入紫微,龙形委蛇,其光照地,落于平阳北十里。

shì zhī zé ròu chòu wén yú píng yáng

视之则肉,臭闻于平阳。

cháng sān shí bù guǎng èr shí qī bù

长三十步,广二十七步。

ròu páng cháng yǒu kū shēng zhòu yè bù zhǐ

肉旁常有哭声,昼夜不止。

shù rì cōng hòu liú shì chǎn yī shé yī shòu gè hài rén ér zǒu

数日,聪后刘氏产一蛇一兽,各害人而走。

xún zhī bù dé qǐng zhī jiàn yú yǔn ròu zhī páng

寻之不得,顷之见于陨肉之旁。

shì shí liú cōng nà liú yīn sān nǚ bìng wèi qí hòu

是时,刘聪纳刘殷三女,并为其后。

tiān jiè ruò yuē cōng jì zì chēng liú xìng sān hòu yòu jù liú shì nì gǔ ròu zhī gāng chéng rén lún zhī zé

天戒若曰,聪既自称刘姓,三后又俱刘氏,逆骨肉之纲,成人伦之则。

yǔn ròu zhū yāo qí shěng yì dà

陨肉诸妖,其眚亦大。

é ér liú shì sǐ kū shēng zì jué yǐ

俄而刘氏死,哭声自绝矣。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →